SKKN Kinh nghiệm lồng ghép hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống trong môn học Vật Lí ở THCS

SKKN Kinh nghiệm lồng ghép hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống trong môn học Vật Lí ở THCS Phần thứ nhất PHẦN MỞ ĐẦU I Đặt vấn đề Can Juna đã từng nói “Không thể trồng cây ở nơi thiếu ánh sáng, cũng như không thể nuôi dạy trẻ với chút ít nhiệt tình” Vâng Mục tiêu giáo dục hiện nay là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhâ.

SKKN Kinh nghiệm lồng ghép hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo thì điều quantrọng là đổi mới phương pháp dạy học: Chú trọng việc hình thành các kĩ năng cơ bảnđặc biệt là kĩ năng sống và hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Trường THCS Nguyễn Trãi nơi tôi đang công tác nằm trên địa bàn xã Ea Na, làmột xã có diện tích tương đối rộng, tình hình an ninh trật tự tương đối phức tạp Sốhọc sinh nằm rải rác khắp nơi, nhà xa khó khăn cho học sinh trong việc tới trường

Thôn Quỳnh Ngọc gần khu khai thác cát - nơi dân cư tập trung đa dạng, nhiềungười ở Bắc Kạn - Lạng Sơn vào cư trú, có nhiều thành phần trộm cắp và nghiện hút

Thôn Ea Tung có số lượng thanh niên lang thang, hư hỏng nhiều, thậm chí có một sốthanh niên lôi kéo các em học sinh trong trường tham gia vào các tệ nạn xã hội.

Do đó hiện nay học sinh trường tôi thường xuyên chịu ảnh hưởng, tác động xấu

từ môi trường sống xung quanh Giai đoạn này cũng là thời gian bồi dưỡng nhân cách,thói quen, ước mơ của mỗi học sinh Tuy vậy học sinh luôn phải đương đầu với nhữngkhó khăn thử thách trong cuộc sống Nếu thiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vàocác tệ nạn, bạo lực, các hành vi tiêu cực, lối sống không lành mạnh, ích kỷ, dễ bị dụ

dỗ hoặc phát triển sai lệch về nhân cách

Vì vậy việc tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năngsống cho học sinh hiện nay là vấn đề vô cùng cấp thiết, đó không phải nhiệm vụ củariêng tổng phụ trách đội, đoàn thanh niên, ban nề nếp, của giáo viên bộ môn… Mà đócòn là nhiệm vụ của các thầy cô giáo bộ môn, của gia đình và toàn xã hội Đặc biệtgiáo viên bộ môn là người trực tiếp giảng dạy giáo dục học sinh, qua các tiết dạy giáoviên cần lồng ghép giáo dục kĩ năng sống và tăng cường hoạt động trải nghiệm sángtạo, nhằm giúp các em hình thành được những kĩ năng sống, từ đó có khả năng đốiphó tích cực trước các tình huống trong học tập và cuộc sống, xây dựng các mối quan

hệ vững bền trong gia đình và xã hội, có lối sống lành mạnh, hài hòa, tích cực và chủđộng

Bộ môn Vật Lý là bộ môn khoa học thực nghiệm Tư tưởng chủ đạo của cácsách giáo khoa Vật Lý phổ thông là nội dung kiến thức mới được hình thành phần lớn

thông qua các thí nghiệm và thực hành Điều đó không chỉ tích cực hóa về học tập củahọc sinh mà còn rèn kĩ năng sử dụng thiết bị, đồ dùng trong cuộc sống, rèn luyện thái

độ, đức tính kiên trì, tác phong làm việc của những người làm khoa học trong thời đạicông nghệ Giúp học sinh biết vận dụng sáng tạo những kiến thức đã học để giải quyếtnhững vấn đề trong học tập và trong cuộc sống

Hiện nay ở một số tiết Vật Lí hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩnăng sống vẫn chưa được chú trọng Hơn nữa hoạt động trải nghiệm hiện nay chủ yếu

là lồng ghép vào các bài học theo từng bộ môn, thời gian ít nên các em không có cơhội để thể hiện hết năng lực của mình

Vậy làm thế nào để giúp các em có những kĩ năng ứng phó với những tháchthức của cuộc sống hằng ngày? Làm thế nào giúp các em được trải nghiệm, được bày

tỏ quan điểm, ý tưởng hoạt động, được thể hiện, được khẳng định bản thân, được tựđánh giá kết quả của bản thân…qua các tiết học Vật Lí Từ đó hình thành và phát triểncho các em những giá trị sống và các năng lực cần thiết Những câu hỏi đó luôn nung

nấu trong tôi và thôi thúc tôi thực hiện đề tài “Kinh nghiệm lồng ghép hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống trong môn học Vật Lí”

II Mục đích nghiên cứu

Xây dựng một số nội dung, phương pháp tổ chức tiết Vật Lí nhằm tạo điều kiệncho cán sự bộ môn phát huy năng lực của mình, rèn luyện tính chủ động sáng tạo,phát huy tinh thần hợp tác, đoàn kết của tất cả học sinh trong lớp Chất lượng giáo dục

học sinh cũng như hiệu quả tiết Vật Lí được nâng cao Tạo được không khí nhẹnhàng, vui tươi, thoải mái trong giờ học Giúp tiết Vật Lí trở thành một tiết học thú vị,góp phần rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh Giúp học sinh có cơ hội trực tiếp thamgia vào các hoạt động trải nghiệm sáng tạo.

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

Đề tài này dựa trên cơ sở lí luận:

- Theo quan điểm tư tưởng của Đảng về giáo dục, Tâm lí giáo dục học sinh

THCS, tư tưởng Hồ Chí Minh về nghề dạy học

- Theo thông tư số 12/2011/TT - BGDĐT, ngày 28 tháng 3 năm 2011 của BộGiáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường phổ thông

- Luật giáo dục số 38/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005

- Dựa vào các nội dung đổi mới phương pháp dạy học nói chung và môn Vật Línói riêng

Để góp phần thực hiện nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của ban chấphành trung ương Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục – Đào tạo đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” trong thời gian tới Mỗi giáo viên chúng ta cần:

- Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo, rèn luyện phương pháp tự học và vận dụng kiến thức của học sinh.

- Đổi mới hình thức tổ chức dạy học: đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạyhọc, chú trọng hoạt động trải nghiệm sáng tạo, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

- Đổi mới kiểm tra đánh giá

a) Hoạt động trải nghiệm sáng tạo, kĩ năng sống

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là các hoạt động giáo dục thực tiễn được tiếnhành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường, là một bộ phận của quá trìnhgiáo dục được tổ chức ngoài giờ học các phần học ở trên lớp và có mối quan hệ bổsung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học Thông qua các hoạt động thực hành, những việclàm cụ thể và các hành động của học sinh Hoạt động trải nghiệm sáng tạo nhằm pháttriển, nâng cao các tố chất và tiềm năng của bản thân học sinh, nuôi dưỡng ý thứcsống tự lập, đồng thời quan tâm chia sẻ tới những người xung quanh Qua hoạt độngnày học sinh được phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sángtạo của bản thân

Các em được chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động:

Từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợpvới đặc điểm lứa tuổi và khả năng của mình Các em được trải nghiệm, được bày tỏquan điểm, ý tưởng hoạt động, được thể hiện, được khẳng định bản thân, được tự

đánh giá kết quả của bản thân… từ đó hình thành và phát triển cho các em những giátrị sống, các năng lực cần thiết.

Kỹ năng sống là năng lực tâm lí xã hội, là khả năng thích nghi cho phép mỗi cánhân ứng phó hiệu quả với các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày

Kỹ năng sống có chức năng đem lại hạnh phúc và hỗ trợ các cá nhân trở thànhngười tích cực và có ích cho cộng đồng

Vật Lí học là một môn khoa học tự nhiên tập trung vào sự nghiên cứu vật chất

và chuyển động của nó trong không gian và thời gian, tìm hiểu sự vận động của vũtrụ… Vật Lí học có những đóng góp quan trọng qua sự tiến bộ các công nghệ mớinhư: phát minh ra ti vi, máy vi tính, laser, internet… Vật Lí học là môn học đề caotính thực tiễn, tạo điều kiện để giáo viên giúp học sinh phát triển tư duy khoa học,khơi gợi sự ham thích – say mê tìm hiểu khoa học, tăng cường khả năng vận dụng trithức vào thực tiễn đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của cuộc sống Năng lực được phát triểnthông qua thực hành, thí nghiệm

b) Ý nghĩa của việc tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh

Việc tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh góp phần phát triển năng lực của học sinh, giúp các em mạnh dạn, tự tin hơn

và tích cực tham gia vào hoạt động của nhà trường, các em được bày tỏ ý kiến, tăngcường vận dụng kiến thức nhằm giải quyết các vấn đề trong học tập và thực tiễn Qua

đó, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ phong trào đổi mới phương pháp dạy học, nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường.

Ngoài ra hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống còn pháttriển phẩm chất, năng lực cho học sinh Giúp học sinh phát triển toàn diện Nâng caokiến thức kĩ năng sống, giúp học sinh năng động, sáng tạo, thích nghi tốt với môitrường sống Học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhaucủa đời sống gia đình, qua đó phát huy tiềm năng sáng tạo của học sinh, góp phầnthay đổi nhận thức và hành vi của các em Rèn luyện cho học sinh những kĩ năng sống

cơ bản phù hợp với lứa tuổi Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạtđộng tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sángvới cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn với các hiện tượng tựnhiên, xã hội hướng tới mục tiêu: chân, thiện, mĩ

c) Vai trò của giáo viên Vật Lí đối với hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáo dục kĩ năng sống

Theo thông tư số 12/2011/TT - BGDĐT, ngày 28 tháng 3 năm 2011 của BộGiáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường phổ thông quy định rõ nhiệm vụ và quyền hạncủa giáo viên Theo đó, trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết Vật Lí được quyđịnh là một tiết học bắt buộc, trong đó giáo viên phải đảm bảo số tiết theo quy định(19 tiết/ tuần), học sinh cũng thực hiện đủ thời lượng của một tiết học (45 phút/ tiết)

Vì vậy giáo viên cần xây dựng kế hoạch, thực hiện tiết học một cách hiệu quả thỏamãn được mục tiêu về kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình thành thái độ cho học sinh.

Do đó giáo viên cần có sự nhiệt tình, tận tụy, thường xuyên đổi mới hình thức,phương pháp để tiết học trở nên thú vị, hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của tiết học thì giáo viên phải nắm vững các văn bảnhướng dẫn liên quan đến tiết học Vật Lí, các nội dung giáo dục kĩ năng sống và hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo làm cơ sở lý luận trong những tình huống sư phạm xảy ratrong quá trình tổ chức tiết học

Giáo viên cần nắm vững tác dụng của tiết học Vật Lí đối với thực tế công tácgiáo dục, các nội dung giáo dục kĩ năng sống và hoạt động trải nghiệm sáng tạo ởtrường THCS nhằm giúp học sinh: củng cố và khắc sâu những kiến thức của các mônhọc; mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội;làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm học tập, sinh hoạt tập thể của học sinh

Giáo viên cũng cần trang bị cho mình một số cách thức tổ chức trò chơi tập thể,

để có thể tổ chức cho các em chơi trong các tiết học, giúp các em rèn luyện kĩ nănghoạt động nhóm, tăng cường sự đoàn kết, gắn bó trong tập thể lớp, để các em có thể

có những giây phút vui chơi thoải mái sau một tiết học tập vất vả, căng thẳng

Mục đích nghiên cứu các nhóm kĩ năng:

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin - Kĩ năng lắng nghe tíchcực

- Kĩ năng thuyết trình và nói trước đám đông - Kĩ năng tự nhận thức.

- Kĩ năng xây dựng kế hoạch cho bản thân - Kĩ năng xã hội

- Kĩ năng hợp tác, làm việc theo nhóm - Kĩ năng tư duy tích cực và sángtạo

- Kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ - Kĩ năng ra quyết định

II Thực trạng vấn đề

- Thực trạng việc thực hiện tiết học Vật Lí ở trường:

+ Nhà trường luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện cho giáo viên hoàn thành tốtnhiệm vụ như: Phân công số tiết dạy theo quy định, phân công chuyên môn và thờikhóa biểu hợp lý, tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất để giáo viên tổ chức tiết họctheo hướng tích cực, bố trí giáo viên tham gia tập huấn chuyên môn Vật Lí và tậphuấn giáo dục kĩ năng sống trong dịp hè do Sở GD&ĐT tổ chức để có thêm kinhnghiệm trong công tác lồng ghép giáo dục kĩ năng sống và hoạt động trải nghiệm sángtạo Được sự phối hợp, hỗ trợ chặt chẽ của tổng phụ trách đội, đoàn thanh niên, cácgiáo viên bộ môn nên tiết học đạt kết quả tương đối tốt

+ Nhà trường đã chú trọng chỉ đạo việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục kĩ năngsống, tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong giờ học Vật Lí

+ Bản thân tôi làm giáo viên dạy môn Vật Lí nhiều năm nên có kinh nghiệmtrong việc giảng dạy, hướng dẫn học sinh tự quản và tổ chức điều khiển tiết học, cũngnhư những tiết học lồng ghép giáo dục kĩ năng sống, trải nghiệm sáng tạo của lớp

+ Đa số học sinh tham gia đầy đủ, nhiệt tình các tiết học do giáo viên tổ chức

- Bên cạnh đó còn những hạn chế:

+ Tuy nhà trường đã coi trọng việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nângcao chất lượng học tập nhưng việc giáo dục kĩ năng sống và tăng cường hoạt động trảinghiệm sáng tạo cho học sinh trong tiết học còn chưa thực sự được chú trọng Hơnnữa hoạt động trải nghiệm hiện nay chủ yếu là lồng ghép vào các bài học theo từng bộmôn, thời gian ít nên các em không có cơ hội để thể hiện hết năng lực của mình, ítđược tham gia vào khâu tổ chức

+ Tiết học được thực hiện đều đặn vào một hoặc hai tiết/ tuần nhưng nội dung

và hình thức tổ chức chưa phù hợp, còn mang tính đối phó, đôi lúc tổ chức lồng ghépgiáo dục kĩ năng sống và trải nghiệm sáng tạo chưa linh hoạt, chưa đa dạng về nộidung

+ Mặt khác, giáo viên cùng lúc còn phải đảm nhận nhiều công việc khác nhaunhư giảng dạy, tham gia phong trào, tham gia các hoạt động của chuyên môn, đoànthể nên không còn nhiều thời gian đầu tư cho nội dung giáo dục kĩ năng sống và hoạtđộng trải nghiệm, còn lúng túng trong việc triển khai những chủ đề cụ thể, đôi khi

chưa làm tốt công tác hướng dẫn tập huấn, tổ chức, việc chuẩn bị và lồng ghép nhiềunội dung trong một tiết học đôi lúc còn bị khống chế về mặt thời gian

+ Giáo viên còn mất khá nhiều thời gian chuẩn bị nội dung, các cơ sở vật chất,phương tiện phục vụ cho việc tổ chức tiết học theo chủ đề như phòng học, máy tính,máy chiếu và một số phương tiện khác

+ Học sinh phải tham gia nhiều cuộc thi học sinh giỏi các cấp, phải học nhiềumôn và tham gia nhiều hoạt động phong trào khác nên thời gian các em chuẩn bị nộidung cho các tiết học chưa nhiều, dẫn đến chất lượng chưa thật tốt

+ Vẫn còn nhiều học sinh chưa thực sự mạnh dạn, còn rụt rè, mất tự tin khiđứng trước tập thể, chưa có kĩ năng thuyết trình, trình bày trước lớp Học sinh còn bịđộng, ỷ lại, chưa có trách nhiệm với bản thân, chưa tích cực trong các hoạt động tậpthể…

+ Tình trạng học sinh ngày càng lười học, lười hoạt động, tham gia tệ nạn xã hội ngày càng nhiều như hút thuốc, uống rượu, đánh nhau, nghiện game, nghiện facebook … Các tệ nạn này diễn ra ngày càng phức tạp, chúng gây ra hậu quả khôn lường nên việc hướng các em vào các hoạt động còn gặp nhiều khó khăn

+ Đội ngũ cán sự bộ môn chưa đáp ứng hoàn toàn các điều kiện để phối hợp tổchức với giáo viên

Do đó mà tiết học Vật Lí lồng ghép giáo dục kĩ năng sống và hoạt động trảinghiệm sáng tạo đạt được kết quả chưa cao Giáo viên không phải cứ nhất nhất dạy

theo các chủ đề trải nghiệm đã được đưa vào phân phối chương trình, mà cần tăngcường lồng ghép thêm nhiều hoạt động trải nghiệm khác phù hợp với điều kiện hoàncảnh của trường - địa phương và học sinh của mình, qua đó có thể hình thành cho họcsinh nhiều kĩ năng sống cần thiết.

Tôi đã tham khảo ý kiến học sinh các lớp và kết quả:

g

Qua các tiết học Vật Lí mà các em đã học thì hình thức tổ chức có

phong phú và đa dạng không?

Các em có được giáo dục kĩ năng sống và tham gia hoạt động trải

nghiệm sáng tạo khi học tiết Vật Lí không?

Kết quả điểm môn Vật Lí đầu năm 2018 – 2019

giúp các em hình thành những kĩ năng sống để đáp ứng được nhu cầu học tập và xử lícác tình huống trong cuộc sống Để tiết học Vật Lí trở thành một tiết học thực sự thú

vị, tôi xin đưa ra một số giải pháp cụ thể sau:

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Muốn có một tiết học Vật Lí tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giáodục kĩ năng sống thật sự thú vị và hiệu quả thì cần thực hiện các giải pháp sau:

Giải pháp 1 Nắm vững chương trình, nội dung môn học Vật Lí và nội dung giáo dục kĩ năng sống cũng như các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần lồng ghép

Giáo viên phải chủ động nắm vững chương trình, phân phối chương trình mônVật Lí của từng khối lớp, đặc biệt là khối lớp giảng dạy để thực hiện tốt tiết dạy Cũngnhư nắm được nội dung của các kĩ năng sống cơ bản cần giáo dục cho học sinh (Phânphối chương trình của trường THCS Nguyễn Trãi) Đồng thời, xác định những chủ đề

có thể thiết kế để lồng ghép giáo dục kĩ năng sống và tăng cường hoạt động trảinghiệm sáng tạo cho học sinh Xác định những bài, những tiết và những phần có thểlồng ghép để mang lại hiệu quả cao cho tiết học

Bên cạnh nắm vững nội dung giáo dục kĩ năng sống thì giáo viên cần nắm rõ 4nguyên tắc về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đó là:

+ Tương tác: Các kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề… được hìnhthành trong quá trình học sinh tương tác với bạn bè và những người xung quanh Tạo

điều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem xét ý kiến của ngườikhác Do vậy giáo viên cần tổ chức các hoạt động có tính chất tương tác trong cáchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kĩ năng sống cho các em.

+ Trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp cho học sinh được hoạt động thực tế, có cơ hội thể hiện ý tưởng, có cơ hội xử lícác tình huống cũng như tạo sự phản biện… Kĩ năng sống chỉ được hình thành khingười học trải nghiệm qua thực tế và thực hiện công việc

+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không thểgiáo dục kĩ năng sống trong một lần mà kĩ năng sống là một quá trình từ nhận thức -hình thành thái độ - thay đổi hành vi Thay đổi hành vi của một con người đặc biệthành vi tốt là quá trình khó khăn Do vậy giáo dục kĩ năng sống không thể là ngàymột ngày hai mà phải là một quá trình và cần duy trì nó không thể thực hiện một cáchnửa vời

+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục kĩ năng sống được thực hiện mọilúc mọi nơi; giáo dục kĩ năng sống trong mọi môi trường như gia đình, nhà trường, xãhội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho học sinh tham gia vào các tình huống thật trongthực tế cuộc sống

Do đó trong quá trình tổ chức tiết học Vật Lí cần tăng cường giáo dục kĩ năngsống và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh, phải đảm bảo thực hiện

tốt các nguyên tắc giáo dục kĩ năng sống trên mới đem lại chất lượng và kết quả caotrong học tập.

Giải pháp 2 Chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp, sát thực và tiến hành

thực hiện hiệu quả

Để phát huy hiệu quả của tiết học Vật Lí giáo viên cần xây dựng kế hoạch cụthể theo từng bài, từng khối lớp:

1 Sự bay hơi và sự ngưng tụ (Giao nhiệm vụ thiết kế chế tạo

thiết bị chưng cất nước)

26 - 27 6

3 Chống ô nhiễm tiếng ồn (Giao nhiệm vụ thiết kế phương án

chống ô nhiễm tiếng ồn cho trường học)

4 Tổng kết chương II (Báo cáo sản phẩm chống ô nhiễm tiếng

ồn) Có thể báo cáo vào tiết ngoại khóa

5 Đối lưu, bức xạ nhiệt (Giao nhiệm vụ thiết kế chế tạo máy

sấy nông sản dùng năng lượng mặt trời)

6 Năng suất tỏa nhiệt của nhiên liệu (Trình bày sản phẩm chế

tạo máy sấy nông sản…)

7 Tổng kết chương I (Giao nhiệm vụ chế tạo pin điện hóa) 20 9

8 Báo cáo sản phẩm chế tạo pin điện hóa vào một buổi ngoại

khóa

9

Với những tiết học Vật Lí theo quy định là những công việc mà bất cứ giáoviên nào cũng đã thực hiện Nhưng để tổ chức tiết học Vật Lí gắn liền với việc giáo

dục kĩ năng sống và tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh thì có lẽnhiều giáo viên còn bỡ ngỡ

Vì môn Vật Lí là môn khoa học thực nghiệm Học sinh lĩnh hội kiến thức quacác hoạt động thực hành thí nghiệm là chủ yếu Nên trong từng bài dạy giáo viên cầngiáo dục cho học sinh các kĩ năng: kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng lắngnghe tích cực, kĩ năng thuyết trình và nói trước đám đông, kĩ năng tự nhận thức, kĩnăng xây dựng kế hoạch cho bản thân, kĩ năng xã hội, kĩ năng hợp tác - làm việc theonhóm, kĩ năng tư duy tích cực và sáng tạo, kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ, kĩ năng ra quyếtđịnh Đặc biệt cần quan tâm đến kĩ năng hợp tác – làm việc theo nhóm Vì chỉ có làm việc theonhóm thì năng xuất làm việc mang lại sẽ cao hơn, hiệu quả học tập sẽ tăng lên Đây là một môhình hợp tác trong xã hội đưa vào học đường có tác dụng chuẩn bị cho học sinh thích ứng vớiđời sống xã hội Tất cả các thành viên trong nhóm đều có cơ hội tham gia chia sẻ ý kiến và kinhnghiệm của mình với cả nhóm Qua hoạt động nhóm giúp học sinh hình thành những kĩ năngkhác

Trước tiên, để tổ chức tiết học gắn liền với việc giáo dục kĩ năng sống và tăngcường hoạt động trải nghiệm sáng tạo, giáo viên cần xây dựng và lựa chọn chủ đề phùhợp Sau đây tôi xây dựng một số chủ đề có thể thực hiện lồng ghép trong tiết học Vật

Lí lớp 7 và lớp 9:

1 Sự truyền ánh sáng (Giáo dục kĩ năng cắm cọc hàng rào) 2 7

2 Gương cầu lồi ( Giáo dục kĩ năng an toàn giao thông) 7 7

3 Chống ô nhiễm tiếng ồn ( Giáo dục kĩ năng chống ô nhiễm 15 7

tiếng ồn thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo)

4 Tác dụng từ, hóa học, sinh lí (Giáo dục kĩ năng phòng tránh

6 Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện (Giáo dục kĩ năng sử

dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả)

7 Mắt cận và mắt lão (Giáo dục kĩ năng bảo vệ mắt) 49 9

8 Ánh sáng trắng và ánh sáng màu (Giáo dục kĩ năng an toàn

- Tiếp theo giáo viên cần chuẩn bị bài giảng, nội dung bám sát chủ đề đã chọn

để thực hiện Sau đó lựa chọn phương pháp phù hợp với nội dung, chủ đề cũng nhưđiều kiện của lớp Cùng với học sinh xây dựng kịch bản phù hợp với nội dung theochủ đề đã chọn Hướng dẫn học sinh thực hiện chủ đề theo kịch bản

- Đối với học sinh:

+ Chuẩn bị các vật dụng theo yêu cầu của giáo viên

+ Chia nhóm và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên

Tôi xin đưa ra một số ví dụ cụ thể về tiết học lồng ghép giáo dục kĩ năng sống

và tăng cường hoạt động trải nghiệm sáng tạo như sau:

1. Tổ chức tiết học Vật Lí lồng ghép hoạt động trải nghiệm sáng tạo

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

- Thời gian thực hiện: Tùy vào thời gian và điều kiện cụ thể, giáo viên có thể tổchức lồng ghép vào tiết dạy hoặc tổ chức vào tiết ngoại khóa, tiết chuyên đề của tuần16,17

- Phương pháp áp dụng: Làm việc nhóm, trò chơi gameshow, trải nghiệm

- Giám khảo: Giáo viên và cán sự bộ môn

- Kịch bản chương trình: Dẫn chương trình giới thiệu: Các bạn thân mến! Trường chúng ta nằm trên đường quốc lộ thường xuyên có xe cộ qua lại, tiếng của động cơ xe, tiếng còi xe phát ra làm ô nhiễm tiếng ồn, ảnh hưởng đến việc giảng dạy của thầy cô và việc học tập của các bạn Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đưa ra những biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn cho trường mình.

+ Phần 1 Trò chơi gameshow:

Câu hỏi: Hãy tích vào âm mà bạn thích nghe nhất, âm nào không thích nghe nhất?

Chọn 4 học sinh đại diện 4 nhóm tham gia phần thi, học sinh nào có đáp ánđược nhiều người đồng tình ủng hộ nhất sẽ đem lại 30 điểm cho nhóm mình

Không thích nghe

Ghi chú

1 Tiếng nổ mìn, phá đá

2 Tiếng nhạc cổ điển

3 Tiếng ồn ngoài chợ

4 Tiếng chim hót líu lo

5 Tiếng ồn giao thông

6 Tiếng ồn công trình xây dựng

Ghi chú

+ Phần 2 Phần thi kiến thức (Thu thập thông tin): Học sinh hoàn thành bộ

câu hỏi kiến thức về chống ô nhiễm tiếng ồn (gồm 8 câu hỏi trắc nghiệm) Mỗi câu trảlời đúng sẽ được 5 điểm

Câu 1 Vật phản xạ âm tốt là:

A Miếng xốp C Cao su xốp

A Mặt gương D Đệm cao su

Câu 2 Vật liệu nào không được dùng để làm vật ngăn cách âm giữa các phòng?

A Tường bêtông B Cửa kính hai lớp

B Rèm treo tường D Cửa gỗ

Câu 3 Trường hợp nào dưới đây gây ô nhiễm tiếng ồn?

A Tiếng nói chuyện trong phòng học

B Trường học nằm bên cạnh đường quốc lộ có nhiều xe qua lại.

C Tiếng sấm rền D Tiếng sóng biển ầm ầm

Câu 4 Các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn

A Giảm độ to của tiếng ồn phát ra B Ngăn chặn đường truyền âm

B Làm cho âm truyền theo hướng khác D Cả 3 ý trên

Câu 5 Ô nhiễm tiếng ồn có tác hại gì?

A Căng thẳng, giảm tập trung

B Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, gây rối loạn chức năng thần kinh của conngười

C Làm giảm thính lực, thậm chí điếc tai D Cả 3 ý trên

Câu 6 Kết luận nào sau đây là đúng?

A Vật phản xạ âm tốt là vật có bề mặt sần sùi, gồ ghề

B Vật phản xạ âm tốt là vật có kích thước lớn

C Vật phản xạ âm kém là vật mềm, không nhẵn

D Vật phản xạ âm kém là vật có bề mặt nhẵn, cứng

Câu 7 Đâu là việc làm nhằm giảm ô nhiễm tiếng ồn?

A Trồng nhiều cây xanh xung quanh nhà B Hát karaoke to vào banđêm

D Bóp còi liên tục khi tham gia giao thông D Hét to sát tai bạn khác.

Câu 8 Trường học em nằm bên cạnh đường quốc lộ có nhiều xe qua lại Biện pháp nào có thể chống ô nhiễm tiếng ồn cho trường em?

A Trồng nhiều cây xanh xung quanh B Đóng kín cửa, treo rèm

B Xây tường bê tông quanh trường D Cả 3 ý trên

+ Phần 4 Khởi động: Đố vui có thưởng: (40 điểm) Để có không khí vui tươi,

thân thiện trong giờ trải nghiệm Chúng ta hãy cùng nhau tham gia cuộc thi "đố vui cóthưởng":

Câu 1 Bên trái đường có một căn nhà màu xanh, bên phải đường có một căn

nhà màu đỏ? Vậy, nhà trắng ở đâu?

Đáp án: Ở Mỹ

Câu 2 Bạn có thể kể ra ba ngày liên tiếp mà không có tên là thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật?

Đáp án: Hôm qua, hôm nay, ngày mai

Câu 3 Có 01 cây lê có 2 cành, mỗi cành có 2 nhánh lớn, mỗi nhánh lớn có 2

nhánh

nhỏ, mỗi nhánh nhỏ có 2 quả Hỏi trên cây có bao nhiêu quả táo?

A 2 B 8

C 16 D Không có quả táo nào

Đáp án D Không có quả táo nào vì trên cây lê nên không có táo

Câu 4 Con gì đầu dê mình ốc?

Câu 6 Có một cây cầu có trọng tải là 10 tấn, có nghĩa là nếu vượt quá trọng tải trên 10 tấn thì cây cầu sẽ sập Có một chiếc xe tải chở hàng, tổng trọng tải của xe

8 tấn + hàng 4 tấn = 12 tấn Vậy đố các bạn làm sao bác tài qua được cây cầu này?

Đáp án: Bác tài cứ đi qua còn xe thì ở lại

Câu 7 Bạn Lan đánh rơi mẩu bánh mì xuống đất, bạn nhặt lên để ăn lại Hỏi bạn đã làm mất gì?

nhóm báo cáo lại kết quả mà các bạn đã được trải nghiệm

Sản phẩm trải nghiệm sáng tạo chống ô nhiễm tiếng ồn cho trường học.

2 Tổ chức tiết học Vật Lí lồng ghép giáo dục kĩ năng sống

- Phương pháp áp dụng: Làm việc nhóm, trò chơi gameshow

- Giám khảo: Giáo viên và cán sự bộ môn

- Kịch bản chương trình: Dẫn chương trình giới thiệu về vấn đề sử dụng năng lượng hiện nay: Năng lượng là năng lực làm vật thể hoạt động Ví dụ như nhiên liệu cung cấp năng lượng cho xe chạy, năng lượng có thể tạo ra điện Tuy nhiên tổng số năng lượng trong vũ trụ là có hạn Hiện nay, năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyết định sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống con người Ngày nay, có thể thấy rõ các vấn đề khủng hoảng năng lượng thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xã hội của các nước trên thế giới Do vậy, nhiều nước đã

đưa vấn đề năng lượng thành quốc sách, đặt thành vấn đề “an ninh năng lượng” đối với sự phát triển quốc gia

Vì sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, vì sự phát triển của thế giới và

vì một thế giới hòa bình, xanh, sạch, đẹp, thiết nghĩ mỗi bản thân trong chúng ta hơn bao giờ hết hãy hiểu vấn đề: Năng lượng - Sự cần thiết phải sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

+ Phần 1 Trò chơi ô chữ về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Dẫn chương trình: Các bạn ạ, các bạn có biết năng lượng điện được tạo ra từ năng lượng của gió, năng lượng của dòng nước, năng lượng nguyên tử, năng lượng của than và khí đốt không Chính vì vậy sử dụng điện tiết kiệm cũng chính là sử dụng nguồn năng lượng tiết kiệm Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau giải mã trò chơi ô chữ này nhé.

Dẫn chương trình: mời bạn thứ nhất của 4 nhóm lên bảng mới thông báo nộidung từ cần điền, lần lượt đến các bạn tiết theo Nhóm nào hoàn thành trò chơi ô chữchính xác nhất sẽ đem lại 70 điểm cho nhóm mình

1 Dụng cụ gì có thể làm đông đá?

2 Cái gì dùng để xem phim không phải là điện thoại, máy tính, ipad?

3 Trời nóng em dùng gì để tạo gió mát?

4 Dụng cụ dùng tạo lập văn bản?

5 Dụng cụ có thể tạo lỗ trên vật đặc?

6 Cái gì dùng để nướng mà không phải lò nướng?

7 sáng khi có dòng điện chạy qua

8 Để hút nước từ giếng lên bể ta dùng

9 Dụng cụ dùng đun sôi nước?

10 Nếu trời không nóng xin đừng bật , tốn điện lắm

11 Dụng cụ có thể dùng để nấu, chiên, xào

12 Dùng làm áo quần phẳng là cái

B A N L A+ Phần 2 Trò chơi gameshow:

Câu hỏi: Theo bạn, những hành vi nào được xem là sử dụng tiết kiệm, lãng phí năng lượng? Chọn 4 học sinh đại diện 4 nhóm tham gia phần thi, học sinh nào có đáp

án được nhiều người đồng tình ủng hộ nhất sẽ đem lại 30 điểm cho nhóm mình

Tiết kiệm năng lượng

Lãng phí năng

3 Tích cực chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường

4 Bạn Lan rửa tay xong không khoá vòi nước lại

5 Khi trời có gió mát, bạn Huy lại bật quạt điện

6 Hưởng ứng giờ trái đất

7 Dùng máy tính chơi game cả ngày

8 Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, không dùng nữa thì

tắt ngay

9 Sử dụng một lượng điện năng ít nhất mà vẫn thoả

mãn nhu cầu sử dụng điện hàng ngày

10 Đi bộ, đạp xe đến trường để tiết kiệm nhiên liệu

3 Tích cực chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường x

5 Khi trời có gió mát, bạn Huy lại bật quạt điện x

8 Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, không dùng nữa thì

tắt ngay

x

9 Sử dụng một lượng điện năng ít nhất mà vẫn thoả

mãn nhu cầu sử dụng điện hàng ngày

x

10 Đi bộ, đạp xe đến trường để tiết kiệm nhiên liệu

nếu nhà gần trường

x

+ Phần 3 Phần thi kiến thức: Học sinh hoàn thành bộ câu hỏi kiến thức về:

Năng lượng - Sự cần thiết phải sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (gồm 8 câuhỏi trắc nghiệm) Mỗi câu trả lời đúng sẽ được 5 điểm

Câu 1 Học sinh cần làm gì để sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả?

A Trang trí lớp học bằng cây xanh, dọn vệ sinh bản làng thôn xóm

B Đi xe máy đến trường

C Đi xe đạp đến trường để tăng cường vận động và tiết kiệm năng lượng

D Bật quạt phòng học suốt buổi kể cả khi lạnh

Câu 2 Theo bạn hoạt động nào là hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả?