Báo cáo bài tập lớn môn Vật liệu dệt may

LỜI NÓI ĐẦU Ngành Dệt may là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam Đây là ngành tiên phong trong chiến lược xuất khẩu hàng hóa Việt Nam ra thị trường thế giới, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của cả nước Tuy nhiên ngành Dệt may Việt Nam vẫn gặp nhiều yếu tố bất lợi, luôn gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các quốc gia xuất khẩu dệt may lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nguyên nhân chủ yếu là do đầu vào nguyên vật liệu cho ngành dệt hầu như đều nhập từ các nước bạn, cũng.

LỜI NÓI ĐẦU

Ngành Dệt may là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam Đây là ngành tiên phong trong chiến lược xuất khẩu hàng hóa Việt Nam ra thị trường thế giới, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của cả nước

Tuy nhiên ngành Dệt may Việt Nam vẫn gặp nhiều yếu tố bất lợi, luôn gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các quốc gia xuất khẩu dệt may lớn như: Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, … Nguyên nhân chủ yếu là do đầu vào nguyên vật liệu cho ngành dệt hầu như đều nhập từ các nước bạn, cũng như chỉ tập trung phần lớn vào khâu gia công do chưa có công nghệ hiện đại cùng với nguồn vốn đầu tư ít

Chính vì vậy việc tự phát triển và sản xuất các loại vật liệu dùng trong ngành Dệt may Việt Nam là vô cùng cấp thiết Do đó, việc nắm chắc những kiến thức cơ bản nhất vềđặc điểm cấu tạo, tính chất và cách sử dụng các loại vật liệu dệt may là cực kì quan trọng.Sau thời gian học tập và tìm hiểu về ngành Vật liệu dệt may dưới sự hướng dẫn, chỉ

bảo nhiệt tình của giảng viên bộ môn Th.s Nguyễn Trọng Tuấn, cùng với việc tham

khảo những tài liệu và giáo trình liên quan, em đã hoàn thành cuốn bài tập lớn này

Bài tập lớn gồm 5 chương:

● Chương 1: Lụa tơ tằm

● Chương 2: Tiêu chuẩn xác định độ co của vải

● Chương 3: Áo phông

● Chương 4: Dây khóa kéo

● Chương 5: So sánh vải dệt thoi và vải dệt kim

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và trải nhiệm những kiến thức về ngành vẫn chưa đủ sâu rộng và còn nhiều thiếu sót, em mong sẽ nhận được những ý kiến đóng góp

và bổ sung của thấy cô để giúp bổ sung cho cuốn bài tập lớn này hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, tháng 4, năm 2019Sinh viên thực hiện

Hà

Nguyễn Thu Hà

CHƯƠNG 1

LỤA TƠ TẰM

1 Khái quát chung về lụa tơ tằm

1.1.Giới thiệu chung

Lụa là một loại vải cao cấp có bề mặt mỏng, mịn được dệt từ sợi tơ tự nhiên Sản phẩm lụa tốt nhất được dệt từ tơ tằm

Tơ tằm là một trong những xơ thiên nhiên có giá trị đã được dùng làm nguyên liệu cho công nghệ dệt từ lâu đời Tơ tằm là do con tằm- một loại sâu bướm nhả ra Hiện nay

có nhiều loại tơ tằm tự nhiên sản xuất lụa gồm có: tằm ăn lá dâu, tằm ăn lá sắn, tằm ăn lá thầu dầu… Trong đó tắm ăn lá dâu cho chất lượn tốt nhất

1.2.Lịch sử hình thành

Khoảng 6000 năm TCN, nghề dệt lụa đã bắt đầu manh nha và phát triển ở Trung Quốc Khi này họ cũng biết nuôi tằm để lấy tơ Từ Trung Quốc đại lục, các sản phẩm tơ lụa bắt đầu lan ra các vùng khác trong khu vực châu Á

Tại Việt Nam, nghề nuôi tằm lấy tơ sản xuất lụa cũng hình thành từ rất sớm, trong các buổi đầu dựng nước Nghề trồng dâu nuôi tằm phát triển ở một số tỉnh thành như: Thanh Hóa, Nghệ An, Thái Bình, Hòa Bình, Nam Định,… Trong đó không thể không nhắc tới lụa Vạn Phúc (quận Hà Đông, Hà Nội) là làng nghề nổi tiếng dệt lụa đẹp với nhiều mẫu mã và hoa văn tinh xảo Ngoài ra còn có lụa Lãnh Mỹ A ở An Giang cũng khá nổi tiếng ở nước ta

2 Quy trình sản xuất lụa tơ tằm

Giai đọan 1: Nuôi tằm

Tằm là loại côn trùng máu lạnh, nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường nên nhiệt độ thích hợp cho việc sinh trưởng và phát triển của tằm là 25 - 300C cùng với

độ ẩm không khí từ 80 – 85% đối với tằm con và từ 70 - 75% đối với tằm lớn

Sau khi đã phát triển hoàn toàn trong khoảng thời gian 25 – 38 ngày, người ta sẽ đặt tằm trên cành nhánh thích hợp để tằm kéo kén

Hình 1.1 – Giai đoạn hình thành kénSợi tơ tằm nhả ra có thể dài từ 400 - 1500m phụ thuộc vào giống tằm cũng như điều kiện nuôi tằm Khối lượng trung bình của kén tằm khoảng 0,6 – 0,9g

Giai đoạn 2: Ươm tơ

Đầu tiên thả kén vào nước sôi và đảo đều để kén mềm và bong kén ra ngoài Tiếp theo tìm mối gốc của tơ để rút ra và chập 10 sợi tơ lại thành một và quấn vào quấn tơ chuyên dụng

Hình 1.2 – Kéo kén

Giai đoạn 3: Dệt lụa

Hình 1.3 – Máy dệt lụa tại làng lụa Vạn Phúc

Giai đoạn 4: Nhuộm màu

Lụa được ngâm trong nước nóng để làm loại bỏ sạch lớp keo bám trên bề mặt rồi được mang đi nhuộm màu Lụa sau khi nhuộm được đem đi giặt rồi cuối cùng được sấy khô và mang đi bán

3 Đặc trưng cấu tạo

Tơ tằm là dạng xơ thiên nhiên mạch thẳng có nguồn gốc từ động vật, cấu trúc đồng trục hợp Tơ có 70% là các acid amin phân tử nhỏ ít phức tạp, nằm sát nhau tạo nên dạng cấu trúc tinh thể, do đó tơ rất bền

Thành phần cấu tạo hóa học của tơ:

Fibroin: 70 – 80%

Sericin: 20 – 30%

Tạp chất: 1 – 2%

Phần giá trị của tơ sống là các tơ đơn có cấu tạo từ fibroin, còn sericin là chất keo dính hai tơ đơn lại với nhau, trong quá trình nhả tơ keo này sẽ bị hòa tan trong quá trình ươm tơ Tơ sống còn chứa một số hợp chất hòa tan trong êt và rượu etylic, một lượng nhỏkhoáng chất và màu.

Tơ tằm là loại tơ tự nhiên mảnh nhất, tiết diện ngang gần như hình tam giác, tơ có độbóng cao Mặt cắt ngang của tơ có hình tam giác với cạnh bo tròn

Hình 1.4 – Hình ảnh minh họa cấu trúc tơ tằm, mặt cắt ngang sợi tơ

và cấu trúc sợi của vải lụa tơ tằm

4 Đặc tính cơ bản của vải lụa tơ tằm

- Độ mềm mịn vượt trội của vải lụa vượt trội hơn hẳn so với các loại tơ nhân tạo Đặctính này chính là chìa khóa quan trọng để tạo nên giá trị của loại vải này.

Bảng 1.1 – Bảng chỉ dẫn ký hiệu sử dụng quần áo với chất liệu từ lụa tơ tằm

Giặt

-Giặt bằng tay-Giặt bằng xà phòng trung tính-Giặt trong nước lạnh

-Cho một ít giấm vào nước giặt cuối-Không giặt

-Không dùng những hóa chất có chứa clo

⮚ Trong may mặc: Tơ nõn chủ yếu dùng để dệt vải may mực như váy , áo, đồ lót, quần

áo theo nghi thức tơ phế, tơ gốc, áo nhộng, kén tan, tơ vụn… dùng trong ngành kéo đũi để dệt lụa, nhung Dùng trong công nghiệp dệt kim: dệt bít tất, làm đăng ten, hang trang trí, kết hợp với tơ nhân tạo kéo sợi dệt vải hoa

⮚ Phụ kiện: khăn choàng, khan vuông, gang tay, cà vạt, mũ,…

⮚ Trong nhà: rèm, dán tường, thảm, chụp đèn, ga

⮚ Trong kỹ thuật: chỉ may, chỉ thêu, làm sợi mành lốp xe đua

⮚ Trong ngành y: chỉ phẫu thuật, mạch máu nhân tạo

6 Phương pháp nhận biết vải dệt từ tơ tằm

1 Phương pháp cảm quan: Vải tơ tằm mềm mại, cầm mát tay Rút một đoạn sợi kéo

đứt thấy sợi dai, bền, mối đứt gọn, không xù lông

Vải lụa tơ tằm

2 Phương pháp nhiệt : Khi đốt vải tơ cháy chậm, có mùi khét như mùi tóc cháy, tro

màu đen, vón cục tròn và dễ bóp vỡ Khi lụa tổng hợp bị cháy, có một ngọn lửa và mùi nhựa Không có tro

Vải lụa tơ tằm sau khi đốt

3 Phương pháp hóa học : để 2 mẫu thử vào hợp chất gồm có: 16 gr Copper Sulphate,

8gr Gliserine , 1 thìa caustic soda, 150 cc nước Lụa tơ tằm sẽ bị tan ra khi cho vào dung dịch này, còn lụa pha thì không

Nhận biết vải lụa bằng phương pháp hóa học

4 Phương pháp nhận biết bằng kính hiển vi quang học điện tử: Sợi tơ lụa có cấu trúc

thẳng và mịn Sợi thô gồm 2 sợi đơn có mặt cắt ngang hình dạng elip hoặc tam giác Sợi

tự nhiên hoặc sợi Tussah có ngoại hình khác với loại lụa được trồng Nó được làm phỏng,thô, dầy và rộng hơn và có những đường cong lượn sóng trên hầu hết bề mặt, trong khi

đó sợi lụa được trồng nhìn hẹp hơn

Vải lụa khi nhìn bằng kính hiển vi quang học điện tử

7 Tiêu chuẩn Việt Nam về vải lụa tơ tằm

CHƯƠNG 2

Tiêu chuẩn xác định độ co của vải

1 Độ co của một số loại vải

● Lụa tơ tằm: Là sợi có độ co giãn tốt, chịu được áp lực kéo lớn, có thể kéo dài từ 1/7 đến 1/5 chiều dài ban đầu trước khi đứt

● Vải cotton: Độ co giãn thấp, độ giãn dài trước khi đứt từ 5 – 7% Khả năng phục hồi đàn hồi thấp: phục hồi 75% nếu kéo giãn 2%, còn nếu kéo giãn 5% thì chỉ phục hồi 50%

● Vải len lông cừu: Có độ đàn hồi đáng kể, tùy vào chất lượng của len thì ta có thể kéo dài khỏng từ 25 – 30% chiều dài tự nhiên trước khi đứt Sợi len có thể kéo dài tới 50% khi ướt và 30% khi khô mà vẫn trở lại trang thái ban đầu khi được căng thẳng

2 Tiêu chuẩn xác định độ co

Để tìm hiểu rõ hơn về tính chất về đặc điểm co giãn của mỗi loại vải, ta phải

dựa vào tiêu chuẩn để xác định Sau đây là bộ TCVN về độ co của vải:

màu sắc và hoa văn Từ T-shirt( áo phông) đã trở thành một phần của tiếng Anh Mỹ vào những năm 1920 và xuất hiện trong Từ điển Merriam-Webster

Trong giai đoạn Đại suy thoái , áo phông thường là trang phục mặc định được mặc khi làm việc ở nông trại hoặc trang trại Sau Thế chiến II , nó được mặc bởi những người lính Hải quân như quần lót và dần trở nên phổ biến khi thấy các cựu chiến binh mặc quầnđồng phục với áo phông là trang phục thông thường Mãi cho đến những năm 1950 thì áothun mới trở lên thực sự phổ biến trong công chúng nhờ sự tác động của điện ảnh, mà Hollywood là tác nhân chính Hai ngôi sao điện ảnh có công truyền bá phong cách thời trang này vào thời kỳ đó là Marlon Brando và James Deanqua các bộ phim hành động báo thù với tên gọi "A Streetcar Named Desire" và "Rebel Without A Cause", cuối cùng đạt được vị thế là trang phục áo khoác ngoài độc lập, thời trang

Các phiên bản hiện tại có sẵn trong nhiều kiểu dáng và chất liệu vải khác nhau, và kiểu dáng bao gồm áo cổ thuyền và áo cổ chữ V Áo phông là một trong những sản phẩm may mặc được sử dụng nhiều nhất hiện nay Áo phông đặc biệt phổ biến với việc xây

dựng thương hiệu cho các công ty hoặc hàng hóa, vì chúng không tốn kém để thực hiện

c Trang trí áo phông

*Phương pháp trang trí áo phông chủ yếu theo phương pháp in Chiếc áo phông đượcinđầu tiên bởi công ty Tropix Togs được sáng lập bởi Sam Kantor tại Miami, tiểu bang Florida, Hoa Kỳ Dưới đây là một vài phương pháp in phổ biến

-Phương pháp in lụa ( in lưới)

Hình 3.1 – Hệ thống máy in lụa tự động cho áo phông-Phương pháp in áo với giấy chuyển nhiệt

Hình 3.2 – Hình ảnh in áo phông bằng giấy chuyển nhiệt-Phương pháp in áo với in chuyển nhiệt thăng hoa

Hình 3.3 – Máy in chuyển nhiệt thăng hoa -Phương pháp in áo với chuyển nhiệt vinyl ( decal chuyển nhiệt)

Hình 3.4 – Máy in chuyển nhiệt vinyl -Phương pháp in áo bằng in chuyển Plastisol

Hình 3.6 – Trang trí áo phông

2 Các loại vải sử dụng cho áo phông

✔ Cotton: Áo thun được làm từ chất vải Cotton là phổ biến nhất Cotton mềm mại, bền, và thoáng khí Giá thành của chất liệu này cũng rất phải chăng Vì vải Cotton

hay bị nhăn nên khi lấy khỏi máy giặt hay máy sấy thì bạn nên giũ nhẹ áo Chất liệu này rất lý tưởng cho việc mặc hàng ngày.

Hình 3.7 – Vải cotton dùng cho áo phông

✔ Combed Cotton: Đắt hơn Cotton một chút, Cotton tinh chế – Combed Cotton rất

mềm Người ta xử lý bông trước khi dệt thành sợi Để tạo ra được một chất vải mềm mại và bền hơn thì người thợ sử dụng những chiếc bàn chải loại tốt để loại

bỏ những sợi bông ngắn và thẳng

Hình 3.8 – Vải combed cotton và áo phông làm từ chất liệu combed cotton

✔ Organic Cotton: Bông hữu cơ – Organic Cotton được trồng bằng phương pháp

mà không ảnh hưởng nhiều đến môi trường Bông hữu cơ duy trì độ phì của đất và

làm giảm lượng phân bón và thuốc trừ sâu cần sử dụng Bởi vì quy trình nghiêm ngặt trong sản xuất nên Cotton hữu cơ đắt hơn Cotton thông thường Và chất vải này cũng rất mềm mại khi chạm vào.

Hình 3.9 – Bề mặt vải làm từ Organic cotton

✔ Pima/Supima Cotton: Được coi là loại Cotton có chất lượng cao nhất, Pima

Cotton hay Cotton siêu mịn được làm từ sợi dài Những sợi dài làm cho Cotton cực kỳ mềm mại và có độ bền cao Về kết cấu thì Supima Cotton giống như Pima Cotton Loại vải này có càng mềm hơn sau mỗi lần giặt Nó không bị phai màu và rất bền

Hình 3.10 – Vải Pima cotton và vải Supima cotton

✔ Slub Cotton: Sợi Slub tạo hiệu ứng nổi sợi thô trên mặt vải với khoảng cách giữa

hai đoạn slub và độ dài từ slub có thể thay đổi theo yêu cầu khách hàng Những chiếc áo thun làm bằng chất vải này thường có trọng lượng nhẹ, thoáng mát và không bám vào cơ thể Slub Cotton không cần phải là ủi vì việc làm này sẽ làm hỏng hết dáng áo

Hình 3.11 – Vải Slub cotton và áo phông làm từ chất liệu Slub cotton

✔ Linen: Các loại áo thun nữ và nam cũng được làm từ vải linen/ lanh Nó có trọng lượng nhẹ, thoáng khí, có khả năng hút ẩm tốt nên các sản phẩm T-Shirt làm từ chất liệu này trở thành lựa chọn tốt cho mùa hè Vải lanh sẽ bền hơn khi ẩm ướt Qua nhiều lần giặt, chất liệu này càng trở lên mềm mại và nhẹ hơn Nhược điểm duy nhất của vải lanh là hay bị nhăn, do đó, nó cần phải được là ủi thường xuyên

Hình 3.12 – Vải Linen

✔ Spandex Spandex là một vật liệu co giãn thường được thêm vào áo thun Chất

liệu này thường được pha trong các trang phục thể thao vì nó cho phép vận động viên di chuyển dễ dàng hơn

Hình 3.13 – Vải spandex

✔ Polyester: Polyester là một loại vải bền và có nhiều lợi thế Chất liệu này nhanh

khô, không mốc, và rất dễ dàng trong việc giặt máy và sấy Trong quá trình giặt và

làm sạch nhiều lần, áo thun Polyeste vẫn giữ được hình dạng và không bị co lại hay chảy xệ Vì vậy, nó là một vật liệu tuyệt vời thường thấy trong trang phục thể thao

Hình 3.14 – Áo phông thể thao làm từ vải polyester

✔ Rayon: Được tạo ra như một chất liệu thay thế cho lụa, tơ nhân tạo là một loại sợi

nhân tạo được tạo ra từ cây, bông, và các loại khác Nó được dệt hoặc đan thànhmột mịn chất vải mịn và thoáng khí Rayon được sử dụng để sản xuất các trangphục thể thao Chất vải này dễ bị phai màu và bị nhăn trong quá trình sử dụng

Hình 3.15 – Vải Rayon

✔ Modal: Đây là một chất liệu khá giống với Rayon và dược làm từ sợi cây gỗ sồi

Vải Modal mềm và thoáng mát khiến nó trở thành chất liệu rất phù hợp trong mùa

hè Trải ngược với Rayon thì Modal không bị co hay phai màu khi sử dụng

Hình 3.16 – Bề mặt vải Modal

✔ Vải pha: Thường thì một chiếc áo T-Shirt được sản xuất từ sự kết hợp của hai

hoặc ba loại chất liệu Điển hình nhất là các sản phẩm áo phông Cotton pha với

Polyeste Bằng cách kết hợp các loại vải với nhau, ta sẽ có được những thành phẩm tốt nhấn kế thừa ưu điểm của từng chất liệu.

Hình 3.17 – Vải pha 65% cotton và 35% polyester

3 Các loại áo phông

a) Phân theo kiểu cổ áo

Kiểu cổ thuyền

Chiếc áo phông phổ biến nhất là áo phông cổ thuyền Nó được đặc trưng bởi một đường viền cổ tròn, tròn vừa vặn ở cổ và hoạt động tốt nhất trên những người đàn ông có khuôn mặt dài, hẹp và vai dốc để tạo ra một hình bóng tròn Đối với một cái nhìn vượt thời gian, không có gì đánh bại áo thun cổ thuyền

Kiểu cổ chữ V

Đúng như tên gọi, loại áo phông này tạo thành hình chữ V ở cổ Những anh chàng cókhuôn mặt tròn và bờ vai rộng có thể tận dụng đường viền cổ áo này vì nó làm phẳng kiểu cơ thể của họ giúp họ trông thon thả hơn Nó có thể được kết hợp với một chiếc áo

sơ mi không có nút trong đó đường viền cổ chữ V không hiển thị từ bên dưới áo

Kiểu cổ Henley - Y

Áo thun cổ Henley hoặc Y-cổ được mô tả tốt nhất là sự lai tạo giữa phi hành đoàn và áo

cổ chữ V Nó đi kèm với một hàng cúc chạy sâu vài inch xuống và vừa vặn hoàn hảo trên một bộ ngực vạm vỡ, được xây dựng tốt Việc bổ sung các cúc làm tăng sức hấp dẫn thẩm mỹ của nó

Kiểu áo phông cổ lọ

Áo polo được làm cho nổi tiếng bởi những người chơi golf và sự đa dạng được trang trí bằng các nút thêm một cảm giác trang trọng cho cái nhìn Đàn ông có khung gầy có thể tận dụng tối đa kiểu áo thun này.

Kiểu cổ Scoop

Cổ muỗng là một biến thể khác của cổ thuyền trong đó đường viền cổ tròn treo vài inch dưới xương đòn Mặc dù trông không gồ ghề như các đường viền cổ áo khác, nhưng

nó có một sự tinh tế bổ sung cho vẻ ngoài

b) Phân theo kiểu tay áo

Kiểu tay áo Raglan

Áo thun tay áo Raglan, tay áo dài, lấy cảm hứng từ đồng phục bóng chày ở khía cạnhcắt và thiết kế Trong loại áo phông này, tay áo được gắn vào áo trên một đường may chéo chứ không phải là đường may thẳng lên xuống chung chung là phổ biến hơn.

Kiểu áo phông không tay

Còn được gọi là tank top, áo phông không tay có cổ sâu hơn và dây đai có chiều rộng khác nhau từ rất mỏng đến gần như che hết vai Nó là hoàn hảo cho cơ thể nặng nề cơ bắp khi bạn có thể khoe thân trên săn chắc

Tay áo kiểu chữ T

Tay áo mở rộng đến một số khoảng cách trên vai mà không che dưới cánh tay để tạo thành một phần mở rộng giống như nắp.

Các loại tay áo dài một nửa

Kiểu tay áo truyền thống nhất nhưng vẫn tôn dáng nhất đối với nam giới là áo thun nửa tay Cách tốt nhất để mặc nó là đảm bảo rằng tay áo chạm vào điểm giữa của cánh tay trên của bạn và ôm chặt bắp tay.Kiểu tay áo này bao phủ toàn bộ cánh tay trên kết thúc bên dưới khuỷu tay và đạt độ dài khác nhau trên cẳng tay Tay áo dài luôn được kết hợp với áo sơ mi nhưng tạo ra sự giao thoa với áo phông

Kiểu dáng áo phông bó sát

Một chiếc áo phông bó sát ôm lấy hình dạng của cơ thể bạn chứ không phải treo lơ lửng trên đó Nó hoạt động như một chiếc áo lót hoàn hảo và có thể được kết hợp với áo sơ mi,