SKKN Một số bài tập phối hợp nâng cao thành tích hai nội dung điền kinh “ Chạy ngắn – chạy bền ” cho học sinh lớp 8 Phần thứ nhất MỞ ĐẦU I Đặt vấn đề Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, là một bộ phận không thể tách rời của sự nghiệp giáo dục của Đảng và Nhà nước ta Sự nghiệp giáo dục nói chung và giáo dục thể chất nói riêng đã góp phần quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ và thể chất để phục vụ sự nghiệp côn.
Trang 1Một số bài tập phối hợp nâng cao thành tích hai nội dung điền kinh “ Chạy
ngắn – chạy bền ” cho học sinh lớp 8
Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I Đặt vấn đề
Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, là một bộ phận khôngthể tách rời của sự nghiệp giáo dục của Đảng và Nhà nước ta Sự nghiệp giáo dụcnói chung và giáo dục thể chất nói riêng đã góp phần quan trọng trong việc đào tạothế hệ trẻ phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ và thể chất để phục vụ sự nghiệpcông nghiệp hóa – hiện đại hóa của đất nước, giữ vững an ninh quốc phòng
Trong cuộc sống hiện nay, cũng như trong các trường học vị thế của TDTT đãkhẳng định được tầm quan trọng của nó Thông qua bộ môn thể dục bồi dưỡng chohọc sinh những đức tính dũng cảm, sự nỗ lực, giúp các em biết được các kĩ năng cơbản để tập luyện hằng ngày từ đó nâng cao sức khỏe và thể lực cho bản thân, gópphần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, tính kỉ luật, thói quen tựgiác tập luyện thể dục thể thao Đối với học sinh khi có sự tăng tiến về thể lực, thiđạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể thì các em sẽ có cơ hội thể hiện bản thân về lĩnhvực thể dục thể thao trong và ngoài nhà trường
Để đat được thành tích cao trong thể dục thể thao phụ thuộc vào rất nhiều yếu
tố nhưng không thể bỏ qua hai yếu tố cơ bản đó là kĩ thuật động tác và thể lực Haiyếu tố này có mối quan hệ khăng khít, chặt chẽ với nhau, có tác dụng thúc đẩy đểđạt thành tích cao Đặc biệt yếu tố kĩ thuật động tác, khi kĩ thuật động tác chính xác,
Trang 2thuần thục thì càng tiết kiệm được sức, từ đó phát huy được khả năng dùng sức của
cơ thể giúp nâng cao thành tích của bản thân Tuy nhiên, trong quá trình học tập vàtập luyện của học sinh hiện nay thường mắc những sai lầm rất cơ bản trong học kĩthuật và yếu tố thể lực của các em cũng chỉ ở mức trung bình Chính những yếu tốnày đã ảnh hưởng rất lớn đến thành tích học tập và thi đấu của các em
Trong những năm qua thành tích thể dục thể thao của học sinh trường THCS
Tô Hiệu trong các cuộc thi học sinh giỏi thể dục thể thao, hội khỏe phù đổng dophòng giáo dục tổ chức đạt kết quả còn thấp so với các trường trong huyện, đặc biệt
là thành tích hai nội dung chạy ngắn, chạy bền của môn điền kinh Với các lí do trên
tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: Một số bài tập phối hợp nâng cao thành tích hai nội dung điền kinh “ Chạy ngắn – chạy bền ” cho học sinh lớp 8 Sáng kiến
được áp dụng cho học sinh tại trường THCS Tô Hiệu
II Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu và sử dụng một số bài tập trong quá trình dạy học nộidung chạy ngắn và chạy bền cho học sinh lớp 8, cũng như áp dụng trong quá trìnhbồi dưỡng học sinh của trường tham gia hội khỏe phù đổng cấp huyện, nhằm nângcao thành tích học tập và kết quả thi đấu Qua đó đánh giá được hiệu quả của các bàitập, từ đó lựa chọn được các bài tập phù hợp áp dụng trong công tác giảng dạy
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận của vấn đề
Trang 3Như chúng ta đã biết điền kinh là môn thể thao đa dạng, bao gồm nhiều nộidung: đi bộ, chạy, nhảy, ném đẩy và nhiều môn phối hợp Trong những nội dung củađiền kinh thì nội dung chạy được giảng dạy xuyên suốt và mang lại tính hứng thúnhất trong học sinh và cũng là nội dung phát triển tốt nhất các tố chất thể lực Chạy
là phương pháp di chuyển tích cực, là một hoạt động có chu kì Mỗi chu kì gồm haibước chạy: Một bước chân trái, một bước chân phải Mỗi bước chạy gồm hai thời kìgồm có thời kì chân chạm đất và thời kì bay trên không và chạy cũng là nội dungphổ biến nhất được đưa ra trong các bài tập thể lực và được sử dụng rộng rãi tronghầu hết các môn thể thao Hơn nữa các nội dung trong môn điền kinh nói chung vàmôn chạy nói riêng đều đặt ra những mức quy định về thành tích phải đạt được sauquá trình tập luyện và cũng là môn mang tính chất ganh đua nhau rất quyết liệt thểhiện rất rõ trong yêu cầu kiểm tra đánh giá chạy ngắn hay chay bền phải đạt số giây,
số mét quy định theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, tiêu chuẩn đánh giá thể lực họcsinh, sinh viên, còn trong thi đấu thì sự thắng thua đôi khi chỉ hơn kém nhau mộtbước chân Chính vì thế tùy theo cự li yêu cầu mà người chạy phải biết phân phốithể lực một cách hợp lí để đạt hiệu quả cao nhất
Vì vậy, để đạt được thành tích theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể áp dụng chohọc sinh trung học cơ sở theo công văn số 445/GDTC ngày 17/01/1998 và quyếtđịnh số 53/2008/QĐ – GDĐT ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại thểlực học sinh, sinh viên, hay để có thể giành được chiến thắng trong các cuộc thi đòihỏi trong quá trình giảng dạy hay bồi dưỡng học sinh môn chạy ngắn, chạy bềnngười giáo viên bên cạnh việc hình thành được kĩ thuật động tác cho học sinh, thì
Trang 4cũng phải từng bước nâng cao được hai yêu cầu về thể lực đó là thể lực chung và thểlực chuyên môn cho học sinh, hai yếu tố thể lực này có mối quan hệ mật thiết vớinhau, khi học sinh có thể lực chung tốt thì mới làm nền tảng cho phát triển thể lựcchuyên môn Mà thể lực bao gồm các tố chất như sức nhanh, sức mạnh tốc độ, sứcbền chuyên môn, tính linh hoạt khéo léo, mềm dẻo,… Trong đó những yếu tố sứcnhanh, sức mạnh tốc độ, sức bền chuyên môn là yếu tố cần thiết trong quá trình họctập nội dung chạy ngắn và chạy bền của học sinh.
Bên cạnh hình thành kĩ thuật động tác, nâng cao thể lực cho học sinh cũng cầnchú ý về mặt tâm sinh lí của học sinh tuổi 13 – 14, ở lứa tuổi này là giai đoạn giaothời từ trẻ em thành người lớn nên các em luôn muốn thể hiện mình là người lớn,mọi hành động của các em đều bắt chước người lớn, điều này đã tạo ra động lựcmuốn khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh Và cũng ở lứa tuổi này quá trìnhnhận thức các vấn đề được nâng cao rõ rệt Các em biết tập trung chú ý, nhìn nhận
sự đúng sai của một sự việc, một kĩ thuật động tác một cách bản chất hơn Nên việchình thành kĩ thuật động tác trong giai đoạn lứa tuổi này khá thuận lời Vì vậy, trongquá trình giảng dạy đòi hỏi mỗi giáo viên cần nắm vững đặc điểm tâm sinh lí cũngnhư thể lực của học sinh qua từng giai đoạn mà sử dụng các phương pháp, các bàitập phù hợp để nâng cao chất lượng bộ môn cũng như nâng cao kết quả của học sinh
dự thi học sinh giỏi TDTT hay hội khỏe phù đổng cấp THCS
II Thực trạng vấn đề
Trường THCS Tô Hiệu nằm trên địa bàn xã Eabông, một xã thuộc vùng khó
khăn của huyện, học sinh thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo còn chiếm tỉ lệ cao,
Trang 5chính vì thế nhiều hộ gia đình chưa thật sự chú trọng vào chất lượng bữa ăn hằngngày của các em, các em chỉ ăn có lượng mà không có chất Vì thế tuy cùng một độtuổi nhưng chiều cao, cân nặng của các em không đồng đều Mà khi chiều cao, cânnặng không đạt mức yêu cầu theo độ tuổi thì đồng nghĩa thể lực của các em sẽ yếuhơn so với các bạn cùng trang lứa đạt tiêu chuẩn về chiều cao, cân năng, chính vịvậy mà giáo viên rất khó để đưa ra định lượng tập luyện phù hợp mà vẫn phát huyđược sự tăng tiến về thể lực
Qua thực tế giảng dạy năm học 2016 – 2017 tôi nhận thấy rằng chất lượngkiểm tra thể lực theo tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại thể lực học sinh, sinh viên hai nộidung chạy ngắn và chạy bền của học sinh thì thành tích học sinh đạt được ở mứcmức tốt chiếm tỉ lệ rất thấp, học sinh chủ yếu ở mức đạt của tiêu chuẩn, thậm chí cónhiều học sinh vẫn ở mức chưa đạt Cũng như kết quả của học sinh dự thi chạy ngắn,chạy bền của năm đó, cùng với kết quả của những năm học trước dự thi học sinhgiỏi thể dục thể thao, hội khỏe phù đổng cấp huyện do tôi bồi dưỡng không có kếtquả nên bản thân luôn muốn tìm ra nguyên nhân để có giải pháp khắc phục Chính vìthế, đến năm học 2017- 2018 để tìm ra nguyên nhân trên tôi đã mạnh dạn áp dụng đềtài này trong quá trình giảng dạy cũng như trong quá trình bồi dưỡng học sinh dự thichạy ngắn, chạy bền, tôi nhận thấy đã có sự chuyển biến tích cực về thái độ tậpluyện, kết quả trong kiểm tra đánh giá và trong tham gia thi đấu cấp huyện của các
em đã được nâng lên Cụ thể để đánh giá hiệu quả của đề tài tôi đã tiến hành kiểmtra đánh giá sức nhanh, sức bền của 62 học sinh lớp 8A1, 8A2 được dạy theo môhình trường học mới của trường THCS Tô Hiệu với hai nội dung chạy nhanh 30m và
Trang 6chạy tùy sức 5 phút theo tiêu chuẩn đánh giá thể lực học sinh Sau khi lấy được kếtquả hai nội dung trên đối chiếu với tiêu chuẩn đánh giá thể lực học sinh giúp tôiđánh giá được thực trạng sức nhanh tốc độ và sức bền của các em Đồng thời quakết quả giúp tôi phát hiện được một phần nào nguyên nhân dẫn đến thành tích hainội dung chạy ngắn và chạy bền ở mức thấp đó chính là do yếu tố thể lực, đa phầnhọc sinh mới chỉ có thể lực ở mức trung bình đáp ứng được các bài tập ở lượng vậnđộng thấp, dẫn đến khi đi vào các bài tập đòi hỏi thể lực chung, thể lực chuyên môncao thì học sinh chưa đáp ứng được Mặt khác từ kết quả kiểm tra cũng là cơ sở đểtôi phân chia số học sinh trong lớp thành các nhóm thể lực khác nhau: Thể lực tốt,thể lực khá, thể lực trung bình, thể lực yếu mỗi nhóm thể lực xếp thành một hàng tậpluyện trong mỗi giờ học, qua đó giúp tôi đưa ra định lượng phù hợp với các bài tậpcho mỗi nhóm thể lực tương ứng trong lớp `
Kết quả kiểm tra đánh giá sức nhanh, sức bền
Bảng 1A: Thành tích chạy 30m, lớp 8A1, 8A2 theo tiêu chuẩn về đánh giá, xếp loại
thể lực học sinh, sinh viên
Tỉ lệ (%)
Trang 7Bảng 2A: Thành tích chạy tùy sức 5 phút lớp 8A1, 8A2 theo tiêu chuẩn về đánh
giá, xếp loại thể lực học sinh,sinh viên
Tỉ lệ (%)
Trang 8Cũng thông qua kết qủa giúp tôi rút ra được những thiếu sót còn mắc phảitrong qua trình giảng dạy trên lớp cũng như trong công tác bồi dưỡng học sinh nộidung chạy ngắn, chạy bền, đó là trong quá trình lên lớp chưa nắm rõ thể lực chungcủa từng đối tượng học sinh để đưa ra các định mức tập luyện phù hợp, cũng nhưtrong quá trình bồi dưỡng thì còn dành quá ít thời gian để rèn luyện thể lưc cho các
em mà nóng vội đi vào chuyên môn hóa vì muốn có thành tích ngay Vì vậy, để khắcphục những thiếu sót đó bản thân tôi đã vạch ra những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Khi đảm nhận giảng dạy môn thể dục ở lớp nào hay lựa chon học sinh để bồidưỡng thì cần nắm chắc về tình trạng thể lực của học sinh, bằng cách ngay từ nhữngtiết học đầu tiên cần tiến hành kiểm tra thể lực học sinh thông qua một số bài kiểmtra như chạy, nhảy, bật xa,… đối chiếu với các tiêu chuẩn đánh giá, từ đó làm cơ sởphân chia học sinh trong lớp thành các nhóm thể lực tương ứng, để đưa ra các địnhlượng tập luyện phù hợp với những nội dung học liên quan đến các tố chất sứcnhanh, sức mạnh, sức bền với từng nhóm thể lực cụ thể
- Phân phối thời gian hợp lí trong mỗi buổi tập để trang bị và hoàn thiện kĩthuật và tập các bài tập giúp phát triển thể lực
III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Trước những khó khắn gặp phải trong quá trình giảng dạy, thực trạng của vấn
đề tôi đã mạnh dạn đưa ra các giải pháp, áp dụng một số bài tập nhằm giúp học sinhhoàn thiện được kĩ thuật động tác và phát triển các yếu tố thể lực trong mỗi buổi tậpvới nội dung tương ứng từ đó nâng dần thành tích học tập của các em
Trang 9Bài tập 1: Trang bị và hoàn thiện kĩ thuật động tác ở mỗi nội dung.
Kĩ thuật động tác là cách thức sắp xếp, tổ chức và thực hiện hệ thống các độngtác để giải quyết nhiện vụ vận động Kĩ thuật động tác chạy tuy rất đơn giản và tựnhiên nên bất cứ ai cũng có thể thực hiện được, song để khi chạy đạt hiệu quả nhấtthì không phải ai cũng thực hiện được, chính vì thế cần trang bị cho các em nhữngyếu tố cốt lõi của kĩ thuật chạy ngắn và chạy bền và từng bước hoàn thiện kĩ thuậtđộng tác bằng các biện pháp:
+ Khi dạy nội dung ôn tập cần đi sâu vào chi tiết của động tác Nhằm uốn nắn,chỉnh sửa để học sinh thực hiện chính xác và hoàn thiện hơn
+ Khi học kĩ thuật động tác mới giáo viên cần tập trung giải quyết kĩ thuậtbước chạy thông qua các giai đoạn kĩ thuật như giai đoạn xuất phát, giai đoạn chạylao, giai đoạn chạy giữa quãng, giai đoạn về đích của chạy ngắn, cũng như cáchchạy và cách phân phối sức trong chạy bền, biện pháp khắc phục một số tình trạngthường xuất hiện trong chạy bên như thở dốc, đau sóc…, vì thế giáo viên chỉ cầnphân tích kĩ thuật động tác ngắn gọn, chính xác, xúc tích, dễ hiểu, có thể kết hợptranh để minh họa làm tăng sự chú ý trong các em Bước đầu giúp học sinh hìnhdung được kĩ thuật động tác, tận dụng thời gian cho học sinh tập luyện
+ Qua lí thuyết giáo viên làm mẫu động tác hoàn thiện, chính xác và đẹp Sau
đó gọi 1 – 2 học sinh lên thực hiện lại kĩ thuật động tác đó Giúp gây ấn tượng sâutrong trí nhớ của học sinh, đồng thời thông qua động tác thực hiện của học sinh giáoviên sẽ nắm được khả năng bắt chước để thực hiện kĩ thuật động tác của các emđang ở mức độ nào
Trang 10+ Tùy theo độ phức tạp của kĩ thuật động tác mà giáo viên phân tách thànhcác giai đoạn phù hợp để hướng dẫn học sinh tập kĩ thuật động tác và bài tập bổ trợcho các giai đoạn của động tác tương ứng Hoàn thiện kĩ thuật động tác khi học sinh
đã thực hiện thuần thục các động tác đơn lẻ Qua đó, học sinh nắm và thực hiệnđược kĩ thuật động tác dễ giàng hơn Tạo động lực cho sự tích cực trong tập luyện đểhoàn thiện kĩ thuật động tác
+ Cần tổ chức cho học sinh tập luyện một cách hợp lí, bố trí đội hình tậpluyện động tác kĩ thuật và bổ trợ chuyên môn ở vị trí thích hợp khi phân nhóm tậpluyện Sẽ giúp giáo viên dễ quan sát để sửa sai cho các em
Hình ảnh: Học sinh đang tập giai đoạn xuất phát với bàn đạp.
Bài tập 2: Một số bài tập phát triển thể lực chung.
Trong mỗi buổi học cần đưa ra các dạng bài tập phát triển chung với nhữngyêu cầu khác nhau theo nhóm thể lực tương ứng như : Chạy việt dã tùy sức, chạybiến tốc: 20m nhanh + 20m chậm với những học sinh có thể lực yếu, 30m nhanh +
Trang 1130m chậm đối với những học sinh có thể lực trung bình, 40m nhanh + 40m chậmvới những học sinh có thể lực khá, 50m nhanh + 50m chậm với những học sinh cóthể lực tốt, bài tập chạy lặp lại trong khoảng cự li 100 – 500m với cường độ 50 –60% cường độ tối đa Khi áp dụng bài tập này giúp cho học sinh làm quen dần vớicác bài tập phát triển sức nhanh tốc độ cũng như sức bền chuyên môn Từng bướcnâng dần thể lực.
Bài tập 3: Phát triển sức nhanh.
Để phát triển tối đa sức nhanh trong mỗi học sinh đáp ứng yêu cầu chạy hết
cự li quy định trong thời gian ngắn nhất tôi sử dụng các biện pháp sau:
+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện các bài tập phát triển tốc độ như:chạy đoạn ngắn 30 – 60m theo nhóm thể lực dưới hình thức chạy tăng tốc, chạy tốc
độ cao Để có hiệu quả cao, các bài tập đều được yêu cầu người tập thực hiện trongthời gian ngắn nhất và thời gian nghỉ giữa các lần tập phải đủ để hồi phục trở lại gầnmức ban đầu mới cho chạy lặp lại Qua đó, học sinh phát huy được tối đa sức nhanhcủa bản thân thông qua bài tập
+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện các bài tập phản ứng nhanh Trongchạy ngắn bên cạnh sức nhanh thì phản ứng nhanh cũng là một ưu thế giúp ngườitập thực hiện tốt giai đoạn xuất phát tạo tâm thế cho các giai đoạn còn lại trong chạyngắn Để rèn luyện phản ứng nhanh tôi sử dụng các bài tập rèn luyện phản xạ, thựchiện xuất phát với nhiều tư thế khác nhau như: Mặt hướng chạy xuất phát, vai hướngchạy xuất phát, lưng hướng chạy xuất phát, ngồi xuất phát, xuất phát cao và xuất
Trang 12phát với bạn đạp Giúp học sinh thấy được vai trò quan trong của sự phản ứng nhanhtrong chạy ngắn, tạo động lực cho sự tập luyện.
+ Lồng ghép rèn luyện sức nhanh và phản ứng nhanh dưới hình thức trò chơi cótinh thi đua như chạy tiếp sức, chạy tiếp sức chuyển vật, chạy thoi tiếp sức,… Giúphọc sinh không nhàm chán trong tập luyện, tạo tính hứng thú Rèn luyện được khảnăng phát huy tối đa phản ứng nhanh, sức nhanh
Hình ảnh: Học sinh thực hiện bài tập chạy tốc độ cao.
Bài tập 4: Phát triển sức mạnh tốc độ, sức mạnh đôi chân, sức bền tốc độ.
Để đạt được thành tích trong chạy ngắn và chạy bền đòi hỏi người tập phảiphát huy tốt yếu tố sức mạnh và sức bền nên tôi sử dụng biện pháp sau:
+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện các dạng bài tập phát huy tối đa sứcmạnh tốc độ và sức mạnh chân hay một số bài tập vừa mang tính chất bổ trợ cho kĩthuật động tác vừa khắc phục trọng lượng cơ thể như: Đạp chân vào bàn đạp xuất
Trang 13phát, đạp chân khi chạy tăng tốc sau xuất phát, bật xa tại chỗ, bật cao liên tục, nhảy
lò cò, chạy đạp sau,… Từ đó, học sinh phát huy tốt sức mạnh tốc độ của bản thânđồng thời phát triển sức mạnh cho đôi chân Từng bước nâng cao được sức mạnh tốc
độ cũng như sức mạnh của đôi chân
Hình: Bật xa tại chỗ
Hình: Nhảy lò cò
Hình ảnh: Học sinh thực hiện bài tập bổ trợ phát triển sức mạnh đôi chân.
Trang 14+ Đưa ra và hướng dẫn học sinh thực hiện một số bài tập rèn luyện sức bềntốc độ: Ở giai đoạn về đích của chạy ngắn, chạy bền học sinh thường hay mắc tìnhtrạng giảm tốc độ vì thế để khắc phục tôi áp dụng bài tập gắng sức chạy 10 – 20mcuối trước khi về đích với tốc độ cao nhất có thể Qua đó giúp học sinh khắc phụcđược tình trạng giảm tốc độ ở cuối đoạn về đích.
Hình ảnh: Học sinh chạy gắng sức 10- 20m cuối khi về đích Bài tập 5: Phát triển sức bền chuyên môn.
Sức bền của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở rất kém do các em không chịukhó tập luyện Sức bền kém sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình tập luyện của các
em, để nâng cao sức bền chuyên môn tôi sử dụng biện pháp sau:
+ Đưa ra các bài tập phù hợp và hướng dẫn học sinh thực hiện theo nguyêntắc hệ thống, tăng tiến, vừa sức như: Nhảy dây bền, kết hợp chạy với đi bộ và rútngắn dần cự li đi bộ tăng cự li chạy, chạy trên địa hình tự nhiên theo nhóm sức khỏebắt đầu từ 300m và qua mỗi buổi tập nâng dần lên 350m, 400m, 450m, 500m Vớibài tập này giúp tôi đánh giá được sự tiến bộ về yếu tố thể lực trong mỗi nhóm học
