Chính vì vậy trong quá trình dạy học, giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung bài giảng, sử dụng hợp lí các nguồn sử liệu, kết hợp với các phương pháp dạy học để phát huy được tính độc lập,
Trang 1TRƯỜNG THCS LIÊN TRUNG
-o00o -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG PHIM TƯ LIỆU ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 8 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Môn: Lịch sử.
Cấp hoc: Trung học cơ sở.
Tên Tác giả: Nguyễn Gia Hùng.
Đơn vị công tác: Trường THCS Liên Trung Đan Phượng – Hà Nội Chức vụ: Giáo viên.
NĂM HỌC 2021 - 2022
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Cơ sở lý luận:
Nguồn lực con người là nhân tố quan trọng của mỗi quốc gia trên con đường phát triển và hội nhập Hiện nay trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ quốc tế, cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ thì một trong những vấn đề, được coi trọng hơn
cả là việc đào tạo cho đất nước, một đội ngũ con người phát triển toàn diện cả về năng lực, trí tuệ, tư cách đạo đức để xây dựng và phát triển đất nước Đó là nhiệm vụ quan trọng của nền giáo dục Việt Nam Như luật Giáo dục được Quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã nêu: “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí đức, sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở cũng phải đáp ứng mục tiêu giáo dục chung của đất nước Đặc biệt môn lịch sử ngoài việc truyền thụ tri thức còn có ưu thế trong việc giáo dục cho học sinh về tư tưởng, đạo đức Chính vì vậy trong quá trình dạy học, giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung bài giảng, sử dụng hợp lí các nguồn sử liệu, kết hợp với các phương pháp dạy học để phát huy được tính độc lập, năng lực tư duy sáng tạo của học sinh trong học tập, góp phần nâng cao hiệu quả bài học
2 Cơ sở thực tiễn:
Từ thực tế, qua nhiều năm giảng dạy bộ môn lịch sử ở trường Trung học
cơ sở với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, có lẽ ai cũng nhận thấy trọng trách lớn của người thầy trong, dạy học lịch sử là thể hiện đầy đủ cuộc sống lao động chiến đấu trong quá khứ và hiện tại, phản ánh những phong cách giá trị cao đẹp của con người Vì vậy nhiệm vụ quan trọng trong phương pháp dạy học lịch sử là người thầy phải làm sáng tỏ nội dung lịch sử và giúp học sinh tái tạo quá khứ một cách sinh động Vậy làm thế nào để tạo dựng lại nội dung lịch sử, bộ môn mà xưa nay nhiều phụ huynh và học sinh vẫn quan niệm là môn phụ, môn khô cứng, và học lịch sử để “Giải trí” Trước những quan niệm
đó tôi không ngừng tìm tòi nghiên cứu là phải đổi mới phương pháp, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử Để đạt được điều này đòi hỏi người thầy phải kết hợp sử dụng đa dạng, linh hoạt các phương pháp dạy học, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác nguồn sử liệu, đặc biệt là nguồn phim tư liệu lịch
sử Đó chính là chìa khoá giúp giáo viên kích thích học sinh đam mê hứng thú học lịch sử, làm cho bài giảng lịch sử luôn sinh động và hấp dẫn mà không khô
Trang 3cứng chỉ là con số và sự kiện.
Xuất phát từ những lí do trên, cùng với quá trình giảng dạy của bộ môn
tôi xây dựng đề tài.“ Sử dụng phim tư liệu để phát huy tính tích cực trong dạy
học lịch sử lớp 8 ở trường Trung học cơ sở ”.
3 Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm:
Trên cơ sở tìm hiểu lí luận và thực tiễn của các đoạn phim tư liệu khoa học, để dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở Đề tài tôi đi sâu vào khai thác nội dung và phương pháp sử dụng các đoạn phim tư liệu để dạy môn lịch sử khối 8 ở trường trung học cơ sở
Tôi viết đề tài này ngoài việc củng cố kiến thức, tôi còn trau dồi đạo đức rèn luyện kĩ năng chuyên môn nghiệp vụ, đồng thời giáo dục tư tưởng đạo đức, rèn nhân cách cho học sinh, biết trân trọng và yêu quý lịch sử
Tôi cùng với các đồng chí giáo viên dạy môn lịch sử, trao đổi những kinh nghiệm trong phương pháp giảng dạy môn lịch sử, để đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học lịch sử hiện nay
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thường xuyên sưu tầm trên mạng, trên đài truyền hình, báo chí…để lấy phim tư liệu áp dụng vào bài giảng, làm cho bài giảng trở lên sinh động, phát huy tính tích cực của học sinh trong giảng dạy môn lịch sử
4 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh khối 8 ở trường trung học cơ
5 Phạm vi và thời gian:
- Phạm vi của đề tài thực hiện ở khối 8 trường THCS
- Thời gian thực hiện đề tài từ năm 2020 đến nay tôi thường xuyên áp dụng vào bài giảng, kết quả giờ học rất sinh động, học sinh rất hứng thú học
6 Đối tượng khảo sát thực tế:
Trong quá trình giảng dạy tôi tiến hành các biện pháp khảo sát như sau:
- Điều tra tình hình học tập của học sinh đối với môn lịch sử.Tiến hành dạy mỗi lớp 8 một giờ để lấy kết quả giờ học
8a (40hs) 6 15 15 37,5 14 35 5 12,5 8b( 36 hs) 5 13,8 10 27,7 14 38,8 7 19,4 8c (35 hs) 3 8,5 11 31,4 17 48,5 4 11,4
- Từ những kết quả giờ học trên tôi rút ra nhận xét như sau
Trang 4Phần lớn các em chưa tích cực học môn lịch sử, coi môn lịch sử là môn phụ, môn khô cứng chỉ là con số và sự kiện, nên các em ít quan tâm và không mấy hứng thú học tập
- Do nhận thức của một số bậc phụ huynh cũng xem nhẹ môn lịch sử nên
họ hướng con vào học những môn Toán, Văn, Ngoại ngữ…chính sự nhận thức này cũng tác động tới các em, vì vậy chất lượng và hiệu quả học môn lịch sử chưa cao
7 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình thực hiện tôi sử dụng các phương pháp:
- Dạy khảo sát ở khối 8 lấy kết quả
- Sử dụng phương pháp sưu tầm các nguồn sử liệu, đặc biệt phim tư liệu khoa học
- Phương pháp phân tích, so sánh, đánh giá, nhận định, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp, sử dụng câu hỏi gợi mở nêu vấn đề, phương pháp quan sát Phương pháp trao đổi đàm thoại với giáo viên, với học sinh.
- Phương pháp điều tra: Thông qua các bài tập, bài kiểm tra của học sinh
để lấy số liệu so sánh đối chiếu kết quả Phương pháp tổng hợp.
B NỘI DUNG
1 Đặc điểm của các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch sử ở trường Trung học cơ sở:
-Xuất phát từ đặc trưng của bộ môn lịch sử, tính chất của phim tư liệu, thì phim tư liệu khoa học có những đặc điểm sau:
+ Tính chân thực: là đặc điểm quan trọng của phim tư liệu, lịch sử xã hội loài người bao gồm những sự kiện, hiện tượng đã từng xảy ra, có thật và không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của bất cứ ai Các nhà sử học cổ đại đã gọi
“Lịch sử là nhân chứng của thời đại, ánh sáng của chân lý, đời sống của kí ức, người báo tin của hiện đại” trong khi đó đối tượng của phim tư liệu là con người, là những hoạt động xã hội trong cuộc sống con ngưòi, cụ thể, có thực đã xảy ra được ghi lại thời điểm hiện tại
+ Tính chính luận: Bên cạnh tính chân thực, khách quan phim tư liệu còn phục vụ kịp thời những yêu cầu chính trị ngày nay khi học những sự kiện lịch
sử quan trọng
+ Tính động: Hình ảnh của phim tư liệu là hình ảnh chuyển động trong thời gian, nó có thể đưa người xem ngược dòng thời gian, thấy được sự vận động phát triển của lịch sử
Âm thanh đóng vai trò quan trọng trong tạo lên tính động, góp phần làm tăng tính chân thực của sự kiện, hiện tượng trong phim
Trang 5Bên cạnh âm thanh và hình ảnh thì phim tư liệu còn có phụ đề thường đi kèm với hình ảnh để giới thiệu bối cảnh không gian, thời gian, nguồn gốc xuất
xứ của sự kiện, hiện tượng lịch sử
+ Tính thời lượng: Phim tư liệu là một lát cắt lịch sử trình bày một sự kiên, hiện tượng, biến cố của lịch sử Vì vậy phim tư liệu được xây dựng trên sự ghép nối các đoạn phim với nhau, có đặc tính ngắn gọn về thời lượng, giới hạn một chủ đề, một không gian nhất định
+ Tính đa phương tiện: Các đoạn phim tư liệu sử dụng trong dạy học lịch
sử vào phần mềm Microsoft office Powerpoint, kết hợp với phương tiện trong dạy học Từ những đặc điểm trên cho thấy phim tư liệu là nguồn tri thức quan trọng, là phương tiện trực quan hiện đại trong giảng dạy lịch sử
2 Ý nghĩa của việc sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch
sử ở trường Trung học cơ sở.
Bộ môn Lịch sử ở trường THCS mang những đặc trưng khác với những
bộ môn khác Lịch sử là những gì đã diễn ra, nó tồn tại một cách khách quan gắn liền với thời gian, không gian và nhân vật cụ thể Các sự kiện lịch sử mang tính quá khứ và tính không lặp lại, không thể khôi phục lại lịch sử một cách nguyên vẹn như nó đã từng diễn ra, do đó việc học tập lịch sử không bắt đầu từ “trực quan sinh động” sự kiện giống như những môn khoa học tự nhiên khác Vì vậy việc sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch sử sẽ có một vai trò và ý nghĩa to lớn, nó giúp học sinh tiếp cận với quá khứ, có những hình ảnh chân thực, chính xác, cụ thể về các sự kiện, hiện tượng lịch sử, làm cho học sinh có cảm giác như đang được tham gia và chứng kiến lịch sử
Phim tư liệu không chỉ dừng lại ở việc tạo biểu tượng cho học sinh, miêu tả sự kiện bên ngoài mà còn đi sâu vào bản chất sự kiện, nêu đặc trưng
và tính chất của sự kiện, đó chính là cơ sở để hình thành khái niệm
Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch sử phù hợp với nội dung của bài học sẽ làm cho học sinh có cảm giác dường như đang được chứng kiến tham gia vào các sự kiện đã xảy ra Từ việc quan sát, khai thác kiến thức thể hiện qua đoạn phim tư liệu, học sinh không chỉ biết sâu sắc về lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc, với tất cả những gì mắt thấy, tai nghe mà học sinh còn thực sự rung động trước những con người thực, việc thực Thông qua các đoạn phim tư liệu, bên cạnh việc cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, phim tư liệu còn có tác dụng giáo dục cho học sinh những tư tưởng, tình cảm, phẩm chất đạo đức tốt đẹp như: lòng yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc, lòng yêu mến lãnh tụ, biết ơn những anh hùng cách mạng, lòng quý trọng lao động và nhân dân lao động, căm thù bọn xâm lược và chiến tranh, luôn có ý thức bảo vệ hòa bình
Trang 6của dân tộc và của nhân loại…
Sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch sử không chỉ có tác dụng trong việc cung cấp kiến thức lịch sử và giáo dục những tư tưởng tình cảm đạo đức tốt đẹp cho học sinh Cùng với việc góp phần tạo biểu tưởng và hình thành khái niệm lịch sử, phim tư liệu còn phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy và ngôn ngữ của học sinh Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, khi xem bất cứ đoạn phim tư liệu nào, học sinh cũng thích được nhận xét, phán đoán, hình dung quá khứ lịch sử được phản ánh, minh họa như thế nào Học sinh
sẽ suy nghĩ và tìm ra cách diễn đạt bằng lời nói chính xác, có hình ảnh cụ thể, rõ ràng về bức tranh xã hội đã qua
Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học lịch sử sẽ giúp học sinh nâng cao thành tích học tập Phim tư liệu là tổng hợp các phương tiện dạy học
Nó hội tụ cả bản đồ, sơ đồ, tranh ảnh, biểu bảng, âm nhạc, lời nói… Việc sử dụng phim tư liệu cho phép giáo viên kết hợp hình ảnh một cách linh hoạt, đúng lúc, đúng chỗ, phù hợp với ý định sư phạm của mình, nó làm cho việc tiến hành dạy học của giáo viên đỡ vất vả, đưa nhiều lượng thông tin phong phú trong một lượng thời gian, làm cho nhịp điệu của giờ học diễn ra khẩn trương, giảm bớt
mô tả, kể lể, dành thì giờ cho tư duy độc lập của học sinh Phim tư liệu còn có tác dụng gây hứng thú cho học sinh trong nhận thức lịch sử
3 Yêu cầu khi sử dụng các đoạn phim tư liệu.
a.Về mục đích sử dụng.
Việc sử dụng phim tư liệu trong dạy học lịch sử không phải để giải trí, minh họa mà chủ yếu là bổ sung kiến thức giúp học sinh hiểu sâu hơn bài học Sử dụng phim tư liệu để khôi phục lại bức tranh lịch sử sinh động trong nhận thức của học sinh, tạo biểu tượng chân thực, chính xác, cụ thể về các sự kiện, hiện tượng lịch sử thế giới, dân tộc làm cho học sinh như đang được tham gia chứng kiến lịch sử Từ những hình ảnh cụ thể, khơi gợi cho học sinh những xúc cảm lịch
sử như: căm ghét phản đối hay đồng tình, yêu mến… Sự hồi hộp xúc động đối với
sự kiện, nhân vật lịch sử càng làm tăng thêm hứng thú học tập của học sinh Thông qua các đoạn phim tư liệu rèn luyện cho học sinh các kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá, tổng hợp để hiểu bản chất sự kiện, hiện tượng lịch sử
b.Về nội dung và kĩ thuật
Phải đảm bảo tính khoa học, chính xác: Khoa học Lịch sử cũng như các
môn khoa học xã hội khác là những kiến thức phản ánh đúng sự tồn tại phát triển của xã hội loài người Chính vì thế, trong dạy học lịch sử phải đảm bảo tính khoa học, tính chính xác là yêu cầu chung Tính khoa học được thể hiện ở chỗ các đoạn phim tư liệu phải phản ánh chính xác của sự kiện, hiện tượng, nhân
Trang 7vật, về địa điểm, thời gian Các yếu tố hình ảnh, âm thanh cũng phải thống nhất với nhau Những sự kiện, số liệu trong đoạn phim tư liệu, giáo viên phải tìm hiểu nguồn gốc, xuất xứ của những thước phim đó,
Khi sử dụng phim tư liệu trong dạy học lịch sử, giáo viên phải biết vận dụng nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học đúng lúc, đúng chỗ, đúng độ
Đúng lúc là việc chọn thời điểm sử dụng thích hợp, phù hợp với nội dung kiến thức và các phương pháp dạy học đặc trưng, cũng như nhu cầu và trạng thái tâm lí của học sinh Chính vì vậy, giáo viên cần lựa chọn thời điểm thích hợp để cho học sinh theo dõi phim Lựa chọn đúng thời điểm có vai trò rất lớn trong việc phát huy tính tích cực của học sinh và nâng cao hiệu quả bài học
Đúng chỗ là việc sắp xếp không gian, vị trí màn hình trình chiếu hợp lí để tất cả học sinh trong lớp quan sát, nghe rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho các
em tích cực tham gia nhận thức
Đúng độ là yêu cầu về khối lượng kiến thức (kênh chữ, kênh hình, kênh tiếng…) và thời lượng giáo viên sử dụng phim tư liệu trong quá trình dạy học phải phù hợp với trình độ tiếp thu cũng như tâm lí của từng đối tượng Khi lựa chọn và sử dụng các đoạn phim tư liệu, giáo viên cũng phải đảm bảo vừa đủ, phù hợp với các yếu tố khác của giờ học, một tiết học có 45 phút, vì thế phải lựa chọn những đoạn phim phù hợp với nội dung bài học, lượng thông tin vừa đủ không quá ít, quá nhiều làm loãng trọng tâm bài học hoặc tập trung quá nhiều thì giờ của học sinh vào xem phim, làm mất đi sự tập trung chú ý của học sinh vào nội dung bài giảng (mỗi bài học chỉ nên sử dụng không quá 4 đoạn phim, không lặp lại nhiều lần một đoạn phim tư liệu, thời lượng mỗi đoạn phim từ 1 đến 3 phút, phải vừa đủ phản ánh một sự kiện, hiện tượng hay nhân vật và cân đối với các công việc của bài học)
c.Yêu cầu về phương pháp, kĩ năng
Sử dụng các đoạn phim tư liệu phải phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh: Vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt đối với hiệu quả bài học, nó phù hợp yêu cầu đổi mới “lấy người học làm trung tâm” hiện nay Một trong những biện pháp có tác dụng lớn đối với việc phát huy tính tích cực, chủ động nhận thức của học sinh đó là phương pháp dạy học nêu vấn đề Trước khi cho học sinh theo dõi đoạn phim tư liệu, giáo viên đặt học sinh trước những tình huống có vấn đề cần phải giải quyết, kích thích trí tò mò, sự say mê, tìm tòi, khám phá của các em Khi quan sát những hình ảnh cụ thể, sinh động sẽ tạo cho học sinh những biểu tượng lịch sử chân thật, trên cơ sở đó học sinh sẽ tự hình thành trong đầu óc những kiến thức trừu tượng, khái quát, đó là hình thành khái niệm Từ đó, phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động nhận thức, giúp các em hiểu
Trang 8được bản chất các sự kiện, hiện tượng lịch sử một cách sâu sắc, để bài học đạt được hiệu quả cao
Lịch sử tồn tại khách quan, không thể “phán đoán” hoặc “tư duy” để tái hiện lịch sử Để tạo những hình ảnh lịch sử cụ thể, bên cạnh lời nói sinh động cần kết hợp sử dụng các phương pháp trực quan Phim tư liệu là công cụ, phương tiện hỗ trợ cho quá trình dạy học và rất cần thiết Trong quá trình dạy học cùng với sự hỗ trợ của CNTT, giáo viên phải kết hợp giữa việc sử dụng các đoạn phim tư liệu với các phương pháp khác như: trao đổi đàm thoại, dạy học nêu vấn đề, phương pháp nghiên cứu học tập, trong đó phổ biến và có tác dụng lớn nhất là vận dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề nhằm phát huy hoạt động nhận thức độc lập của học sinh
4 Biện pháp thực hiện có hiệu quả:
Sử dụng các đoạn phim tư liệu để hướng dẫn học sinh nghiên cứu và lĩnh hội kiến thức mới.
Lịch sử là những sự kiện, hiện tượng đã diễn ra trong quá khứ, nên học sinh gặp rất nhiều khó khăn khi nhận thức Tuy nhiên, nếu học sinh được theo dõi các đoạn phim tư liệu dưới sự định hướng, điều khiển của giáo viên sẽ dễ dàng tái hiện lại quá khứ Phim tư liệu tôi nhắc đến ở đây là loại phim tư liệu, được xây dựng dựa trên những hình ảnh có thật, hoặc thước phim lịch sử ghi lại diễn biến sự kiện xảy ra tại thời điểm, có tư tưởng, giáo dục cao “Ưu điểm nổi bật của phim tư liệu là ghi lại lịch sử bằng hình ảnh chân thực, có lời bình, âm thanh, hoạt cảnh và tình tiết….” Giáo viên có thể sử dụng để hỗ trợ cho phương pháp miêu tả, tường thuật, minh họa hay cụ thể hóa sự kiện, hiện tượng trong bài Biện pháp này vừa giúp học sinh hiểu sâu kiến thức, vừa làm cho bài học hay hơn, hấp dẫn hơn
Tùy thuộc vào mục đích, nội dung của sự kiện lịch sử trong bài, giáo viên
có thể lựa chọn một số phương pháp và biện pháp sử dụng cho phù hợp Khi sử dụng đoạn phim tư liệu hướng dẫn học sinh nghiên cứu kiến thức mới, giáo viên nên tiến hành theo hai bước cơ bản sau:
Bước một: Giáo viên sử dụng đoạn phim tư liệu để minh họa, cụ thể hóa
cho sự kiện, hiện tượng lịch sử đang học, hoặc hỗ trợ cho bài miêu tả, tường thuật và lược thuật lịch sử Theo bước này, giáo viên trình bày xong một đơn vị kiến thức sẽ cho học sinh xem phim, giúp các em có biểu tượng chân thực về quá khứ lịch sử Giáo viên cũng có thể kết hợp phương pháp tường thuật, lược thuật, miêu tả để làm rõ đối tượng cần trình bày, giúp bài giảng trở nên sinh động, thu hút được sự chú ý của học sinh Đây là cơ sở để học sinh ghi nhớ, khắc sâu kiến thức và hình thành khái niệm
Trang 9Bước hai: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội daung, ý nghĩa của
đoạn phim liên quan đến kiến thức cơ bản của bài học Trường hợp này, giáo viên tổ chức định hướng cho học sinh xem phim tư liệu để khai thác kiến thức, phát huy tính tích cực của người học Muốn hướng dẫn học sinh khai thác hiệu quả kiến thức lịch sử qua đoạn phim tư liệu, giáo viên cần trình bày theo nội dung sau
Định hướng (giao nhiệm vụ học tập): trên cơ sở đã xem trước nội dung đoạn phim ở nhà, khi dạy học trên lớp giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho các
em thông qua câu hỏi Câu hỏi giáo viên đưa ra phải sát với nội dung của đoạn phim, liên quan chặt chẽ đến kiến thức cơ bản
Sử dụng (hướng dẫn học sinh xem phim) giáo viên chiếu đoạn phim để học sinh theo dõi, có thể dùng chức năng tạm dừng/chạy tiếp/chạy lại khi nhấn mạnh một hình nào đó Biện pháp này vừa giúp học sinh ghi chép được kiến thức cơ bản liên quan đến câu hỏi (tên nhân vật, địa danh, biến cố lịch sử), vừa tạo nên sự hồi hộp và tò mò cho các em Học sinh xem phim xong, giáo viên dành một thời gian ngắn để các em hệ thống lại những điều được “mắt thấy, tai nghe và cảm nhận”
Học sinh hiện thực nhiệm vụ học tập (trả lời câu hỏi), sau đó giáo viên đánh giá, kết luận, khái quát lại nội dung và ý nghĩa mà đoạn phim phản ánh, giúp học sinh hệ thống được kiến thức cơ bản Đoạn phim tư liệu trên đã góp phần khắc sâu kiến thức lịch sử cho học sinh, đưa các em trở về với khoảnh khắc lịch
sử trọng đại của dân tộc, tạo thêm niềm phấn khởi và hứng thú học tập”
Từ hai biện pháp trên, tôi lấy một số ví dụ minh họa như sau:
4.1 Sử dụng phim tư liệu để cung cấp sự kiện:
Theo phương pháp truyền thống, trước khi cung cấp cho học sinh một đơn
vị kiến thức cơ bản, giáo viên thường nêu câu hỏi và học sinh tìm hiểu trong SGK để trả lời Tuy nhiên, biện pháp này không sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, nên chưa tạo được hứng thú học tập Để bài học lịch sử sinh động, giáo viên có thể kết hợp việc sử dụng phim tư liệu khi cung cấp sự kiện cho học sinh, kích thích hứng thú học tập của các em
Ví dụ 1: Khi dạy Bài 21 Chiến tranh thế giới lần thứ hai (1939-1945).
Tiết 31: I.Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh thế giới thứ hai.
- Khi dạy tôi cho học sinh quan sát theo dõi đoạn phim tư liệu
- Con đường dẫn đến chiến tranh thế giới II 1939 - 1945”.
Đoạn phim tư liệu “Con đường dẫn đến chiến tranh thế giới II 1939 –
1945” (Tôi để ở đĩa VCD )
Học sinh quan sát đoạn phim tư liệu xong, tôi đặt câu hỏi:
? Em hãy nêu quan hệ quốc tế giữa hai cuộc đại chiến (1918-1939).
Trang 10? Các nước đế quốc này đã làm gì để giải quyết mâu thuẫn.
Tôi gọi học sinh trả lời và học sinh khác nhận xét Cuối cung tôi nhận xét chốt những ý chính:
- Thời kì này các nước đế quốc hình thành 2 khối
+ Một bên là Anh Pháp Mĩ
+ Một bên là Đức,Ý, Nhật
+ Hai khối này mâu thuẫn với nhau gay gắt về thị trường và thuộc địa cả hai khối đều thù địch với Liên Xô
- Khối Anh, Pháp, Mĩ thực hiện đường lối thoả hiệp với khối phát xít để chía mũi nhọn vào Liên Xô và nhượng bộ Đức để Đức sát nhập Áo vào Đức và chiếm Tiệp Khắc
- 3/1939 HitLe tấn công Liên Xô và tấn công các nước Châu Âu chiến tranh lan rộng toàn thế giới
Cuối cùng tôi cho điểm động viên các em
Ví dụ 2 Khi dạy Bài 24 Cuộc kháng chiến từ năm 1858 đến năm 1873
Tiết 38 Phần II mục 2 Kháng chiến lan rộng ra ba tỉnh miền Tây Nam Kì.
Khi dạy tôi sử dụng Lược đồ cuộc khởi nghĩa Nam Kì (1860 – 1875) để xác định vị trí của ba tỉnh Miền Tây Nam Kì Sau khi học sinh nhận biết được vị trí của ba tỉnh miền Tây Nam Kì, tôi sử dụng đoạn phim tư liệu
“Pháp đánh chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kì ”.
Trước khi cho học sinh theo dõi đoạn phim tư liệu, tôi đặt câu hỏi định hướng
? Thực dân Pháp đánh chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kì như thế nào.
Để trả lời câu hỏi này tôi yêu cầu học sinh phải nghiên cứu bài học ở nhà trước, sau khi đặt xong câu hỏi tôi cho học sinh theo dõi đoạn phim tư liệu
Đoạn phim tư liệu “Pháp đánh ba tỉnh miền Tây Nam Kì”.
(Tôi để ở đĩa VCD.)
Học sinh theo dõi đoạn phim tư liệu xong, tôi gọi một học sinh đứng lên trả lời câu hỏi, một học sinh khác nhận xét Sau khi học sinh trả lời xong tôi nhận xét và chốt nội dung chính
-> Từ ngày 20/6 đến 24/6/1867 Thực dân Pháp chiếm nốt ba tỉnh miền Tây Nam Kì là Vĩnh Long, An Giang, Hã Tiên không tốn một viên đạn nào
Chốt xong nội dung câu hỏi trên tôi lại đưa câu hỏi tiếp theo
? Sau khi ba tỉnh miền Tây Nam Kì rơi vào tay Pháp, Phong trào kháng chiến của nhân dân lục tỉnh Nam Kì ra sao.