HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TỔ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐỀ TÀI: An ninh phi truyền thống và tác động của nó tới độc lập dân tộc ở Việt Nam hiện nay Họ và tên sinh viên: P
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
TỔ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH
ĐỀ TÀI:
An ninh phi truyền thống và tác động của nó tới độc lập dân tộc
ở Việt Nam hiện nay
Họ và tên sinh viên: Phan Ngọc Quỳnh Hoa
Mã số sinh viên: 2151070017 Lớp GDQP&AN: Lớp 14 Lớp hành chính: Truyền Thông Quốc Tế K41
Trang 2Mục Lục
Phần I: Mở Đầu 1
Phần II: Nội Dung 1
1 Một số vấn đề lí luận và thực trạng của mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam 1
1.1 Một số vấn đề lí luận về mối đe dọa an ninh phi truyền thống và tác động của nó đến độc lập dân tộc 2
1.2 Thực trạng mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam từ năm 2015 đến nay 6
2 Quan điểm, nội dung, hình thức, biện pháp bảo vệ độc lập dân tộc trước mối đe dọa an ninh phi truyền thống từ năm 2015 đến nay 10
2.1 Quan điểm của Việt Nam về độc lập dân tộc trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống 10
2.2 Nội dung, hình thức, biện pháp bảo vệ độc lập dân tộc trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống 13
3 Trách nhiệm của sinh viên đối với an ninh phi truyền thống 17
Phần III: Kết Luận 18
Tài Liệu Tham Khảo 18
Trang 3Tiểu luận:
An ninh phi truyền thống và tác động của nó tới độc lập dân tộc
ở Việt Nam hiện nay Phần I: Mở Đầu
Sau chiến tranh lạnh, cục diện thế giới có nhiều thay đổi, xu thế hòa bình hợp
tác phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc
tế, nền độc lập dân tộc của các quốc gia đang phải đối mặt với những thách
thức mới từ mối đe dọa “an ninh phi truyền thống” Tính chất nguy hiểm của
mối đe dọa an ninh phi truyền thống không chỉ biểu hiện ở mức độ hủy hoại,
sự tàn phá của nó đối với cuộc sống của con người, mà còn đối với sự ổn định
xã hội, đối với độc lập dân tộc của các quốc gia, sự an nguy của chế độ chính
trị, sự tồn vong của cộng đồng nhân loại trên tất cả các lĩnh vực của đời sống
Các thảm họa thiên tai, động đất, sóng thần, bão lụt, dịch bệnh, cạn kiệt tài
nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu, nước biển dâng… ngày càng thách đố các
thành tựu của khoa học, kỹ thuật hiện đại và sự nỗ lực cố gắng của con người
Khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, những vấn đề tài
chính, năng lượng, lương thực…ngày càng thử thách nghiệt ngã năng lực điều
hành của các chính phủ
Đối với Việt Nam, mối đe doạ an ninh phi truyền thống ngày càng trở nên
nghiêm trọng Mối đe doạ an ninh phi truyền thống đã và đang thách thức nền
độc lập dân tộc của đất nước, đặc biệt là tính độc lập tự chủ và sự vững chắc
của nền kinh tế, sự ổn định chính trị - xã hội, độc lập, chủ quyền quốc gia, an
ninh đất nước và cuộc sống của nhân dân Đảng và Nhà nước Việt Nam đã thực
hiện nhiều chủ trương, biện pháp không chỉ để đối phó với mối đe doạ an ninh
phi truyền thống, mà còn để bảo vệ, củng cố nền độc lập dân tộc, giữ vững chủ
quyền quốc gia, thể chế chính trị, nền kinh tế đất nước trước các mối đe dọa
đó
Từ những lý do nêu trên, em chọn đề tài “An ninh phi truyền thống và tác động
của nó tới độc lập dân tộc ở Việt Nam hiện nay” để viết tiểu luận môn giáo dục
quốc phòng an ninh
Phần II: Nội Dung
1 Một số vấn đề lí luận và thực trạng của mối đe dọa an ninh phi truyền
thống ở Việt Nam
Trang 41.1 Một số vấn đề lí luận về mối đe dọa an ninh phi truyền thống và tác
động của nó đến độc lập dân tộc
1.1.1 Khái niệm về mối đe dọa an ninh phi truyền thống
An ninh, hiểu theo nghĩa chung nhất của ngôn ngữ chính trị quốc tế, “An ninh”
là khái niệm dùng để chỉ “Trạng thái ổn định, an toàn, không có dấu hiệu nguy
hiểm đe dọa sự tồn tại và phát triển bình thường của cá nhân, của từng tổ chức,
của từng lĩnh vực hoạt động xã hội hoặc của toàn xã hội” Mặt khác, nội hàm
của khái niệm an ninh không chỉ giới hạn ở tình trạng như đã nêu, mà còn bao
hàm cả những biện pháp để mang lại tình trạng đó, tức là hành động để thực
hiện an ninh Cách hiểu về khái niệm an ninh như vậy phản ánh nhu cầu và
quan niệm chung của cộng đồng quốc tế đồng thời nó bao hàm đầy đủ nội hàm
của khái niệm an ninh trong giai đoạn hiện nay
An ninh truyền thống: lấy Nhà nước làm đơn vị (quốc gia) và chủ yếu đề cập
những quan hệ chính trị, tương quan sức mạnh quân sự giữa các quốc gia Các
lợi ích đều phải đặt dưới lợi ích quốc gia An ninh truyền thống là để bảo vệ
toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền, thể chế và giá trị của đất nước, trong đó cốt lõi là
bảo vệ đất nước trước các mối đe dọa từ bên ngoài bằng tấn công quân sự Do
đó, quốc gia là chủ thể duy nhất đảm bảo sự sống còn của mình thông qua việc
tăng cường quyền lực quốc gia bằng sức mạnh quân sự và khả năng phòng thủ
An ninh phi truyền thống: Là một quan niệm mới về một trạng thái an ninh
khác với an ninh truyền thống, nó phản ánh sự thay đổi nhận thức của con người
về an ninh và sự mở rộng nội hàm khái niệm an ninh quốc gia Nếu an ninh
truyền thống coi an ninh quốc gia là bảo vệ đất nước các mối đe dọa hoặc tấn
công bằng chính trị, quân sự từ bên ngoài và bên trong thì an ninh phi truyền
thống không chỉ bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn bảo vệ con người, bảo vệ
cộng đồng, nó mang tính xuyên quốc gia do những mối uy hiếp, đe dọa của các
nhân tố bên trong và bên ngoài đối với môi trường sinh tồn và phát triển của
cộng đồng xã hội và công dân của mỗi quốc gia trong mối quan hệ chặt chẽ với
khu vực và thế giới
Sự xuất hiện an ninh phi truyền thống không làm phai nhạt và biệt lập với an
ninh truyền thống vì hai vấn đề này luôn đan xen nhau và có thể chuyền hóa
lẫn nhau trong điều kiện nhất định Trong thế giới hiện đại, an ninh của mỗi
quốc gia vừa bao hàm an ninh chính trị, quân sự truyền thống và đang đối mặt
với nhiều thách thức phi truyền thống như kinh tế, văn hóa, xã hội, thông tin,
môi trường, tài nguyên,
chủ nghĩa khủng bố, v.v…
Đến nay, việc nhận thức và xác định khái niệm, cũng như nội dung vấn đề an
ninh phi truyền thống vẫn chưa có sự thống nhất
Trang 5Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ: “Các yếu tố đe dọa an ninh
phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao tiếp tục gia tăng Những vấn đề toàn
cầu như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, biến đổi khí
hậu, thiên tai, dịch bệnh sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp” “Những căng thẳng,
xung đột tôn giáo, sắc tộc, ly khai, chiến tranh cục bộ, bạo loạn chính trị, can
thiệp, lật đổ, khủng bố vẫn sẽ diễn ra gay gắt; tội phạm công nghệ cao trong
các lĩnh vực tài chính - tiền tệ, điện tử - viễn thông, sinh học, môi trường còn
tiếp tục gia tăng”
Đại hội XII đặt an ninh phi truyền thống bên cạnh an ninh truyền thống, chỉ ra
một số vấn đề toàn cầu như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh
nguồn nước, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, an ninh
mạng, xung đột sắc tộc, tôn giáo, khủng bố Đồng thời có lưu ý đến “các hình
thái chiến tranh kiểu mới” với hàm ý khả năng chuyển hóa giữa an ninh phi
truyền thống và an ninh truyền thống
Trong cuốn “Tìm hiểu một số thuật ngữ trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XII của Đảng” do Phùng Hữu Phú, Nguyễn Văn Đặng, Nguyễn
Viết Thông làm đồng chủ biên định nghĩa: “An ninh phi truyền thống có thể
hiểu là một loại hình an ninh xuyên quốc gia do những yếu tố phi chính trị và
phi quân sự gây ra, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định, phát triển và an ninh
của mỗi nước, cả khu vực và toàn cầu Nội dung của an ninh phi truyền thống
là những vấn đề bức thiết đang nổi lên hiện nay như: cạn kiệt tài nguyên, bùng
nổ dân số, môi trường sinh thái cạn kiệt, xung đột tôn giáo, dân tộc, nghèo đói,
bệnh tật, tội phạm rửa tiền,… An ninh phi truyền thống ngày càng có biểu hiện
sâu đậm trong đời sống quốc tế và thành vấn đề toàn cầu, an ninh toàn cầu Quá
trình toàn cầu hóa càng phát triển thì theo đó, an ninh phi truyền thống càng lan
rộng hơn và đậm nét hơn”
Các quan niệm nêu trên dù không hoàn toàn giống nhau, nhưng đã xác định
được các vấn đề cơ bản về an ninh phi truyền thống Kế thừa những quan niệm
nêu trên, với cách tiếp cận tổng hợp và bám sát vào sự phát triển của vấn đề,
luận án đưa ra khái niệm: An ninh phi truyền thống là khái niệm nhằm phân
biệt với an ninh truyền thống, dùng để chỉ các mối đe dọa phi truyền thống đối
với an ninh quốc gia, cuộc sống con người và cộng đồng nhân loại không xuất
phát trực tiếp từ yếu tố quân sự, nảy sinh từ các yếu tố tự nhiên và xã hội, diễn
ra và tác động trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã
hội, thông tin, môi trường, mang tính tổng hợp, xuyên quốc gia và có tính
nguy hiểm cao đe dọa tới độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia
Trang 61.2.1 Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân
tộc
Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc là
sự tác động tổng hợp, toàn diện đến toàn bộ nội dung cấu thành độc lập dân tộc
Ở đây, tiểu luận tập trung nghiên cứu tác động trên những vấn đề chính sau:
Một là, tác động đến độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia
Đây là một hướng tác động sâu sắc, gây nhiều ảnh hưởng đối với độc lập dân
tộc của đất nước Một loạt các mối đe dọa an ninh phi truyền thống như khủng
bố, tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia, rửa tiền, di dân trái phép,
buôn bán người, dịch bệnh, an ninh lương thực, các vấn đề môi trường, sinh
thái, thảm họa thiên nhiên đe dọa trực tiếp đến độc lập, chủ quyền và an ninh
quốc gia Trên thực tế, vấn đề khủng bố không chỉ gây hậu quả trực tiếp đến an
ninh quốc gia, mà việc giải quyết nó, việc chống khủng bố nhiều khi lại là “cái
cớ” cho sự can thiệp của các thế lực bên ngoài vào công việc nội bộ, kể cả sự
can thiệp bằng vũ lực
Độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia trong điều kiện đó bị uy hiếp nghiêm
trọng, thậm chí bị xâm phạm Các nước, đặc biệt là các nước nhỏ có thể bị
“cuốn theo” một cách tự phát vào vòng xoáy của chống khủng bố, dễ dẫn đến
bị lệ thuộc và phụ thuộc vào các nước lớn trong các quan hệ quốc tế Thậm chí
cả những việc cộng đồng quốc tế “góp sức” vào giải quyết các vấn đề dịch
bệnh, khắc phục thảm họa thiên nhiên ở một nước nào đó, khu vực nào đó, cũng
là “điều kiện” để các nước lớn can thiệp sâu vào đời sống chính trị -kinh tế - xã
hội đất nước
Hai là, tác động đến thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển của dân
tộc
Sự tác động và uy hiếp của mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến thể chế
chính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc thể hiện trên những vấn
đề chính là: thứ nhất, nó buộc nước phải có sự “điều chỉnh” về thể chế chính
trị, điều chỉnh hệ thống pháp luật theo hướng mang tính “quốc tế” hơn; thứ hai,
nó đặt ra và “yêu cầu” các nước phải xem xét lại mô hình, thậm chí con đường
phát triển của dân tộc mình; thứ ba, nó “đòi hỏi” phải du nhập những khuôn
khổ, mô hình của bên ngoài, trên thực tế là từ các nước phương Tây, Mỹ Chủ
nghĩa khủng bố tác động mạnh mẽ đến tâm lý của người bị hại, tạo nên tâm lý
hoảng sợ của con người, khiến cho người ta có thể phải từ bỏ sự ủng hộ đối với
chính phủ
Trong điều kiện toàn cầu hóa, trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống
các vấn đề tác động trên càng trở nên rõ ràng và cụ thể, thường gắn với sự
chống phá của các thế lực thù địch bằng “diễn biến hòa bình”, đặc biệt đối với
Trang 7các nước như Việt Nam Những “yêu cầu”, “khuyến nghị” đối với Việt Nam
rằng, cần phải từ bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phải thực hiện
“đa nguyên, đa đảng”; xây dựng nhà nước pháp quyền theo kiểu phương Tây;
thực hiện “xã hội dân sự”; cần phải đi theo con đường và mô hình dân chủ tư
sản trong thời gian gần đây, đã cho thấy sự tác động, đặc biệt là sự lợi dụng
những tác động từ các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc
là rất to lớn
Ba là, tác động đến nền kinh tế độc lập tự chủ của quốc gia
Trước tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, tính độc lập tự
chủ của nền kinh tế đất nước bị uy hiếp, dễ rơi vào phụ thuộc, lệ thuộc vào bên
ngoài Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập tự
chủ của kinh tế là tác động trực tiếp trên các vấn đề: lợi ích kinh tế; chủ quyền
kinh tế; định hướng phát triển kinh tế; thể chế kinh tế; sự ổn định kinh tế, đặc
biệt là về tài chính, tiền tệ và quan hệ hợp tác kinh tế thương mại quốc tế của
quốc gia Nền kinh tế đất nước luôn phải đối mặt với nguy cơ lợi ích kinh tế
quốc gia bị đe doạ; phương hướng phát triển nền kinh tế có thể bị xáo trộn
Khủng hoảng tài chính tiền tệ còn làm nảy sinh những nguy hại xã hội rất to
lớn, với những hậu quả khó lường, khiến cho các quốc gia đang phát triển có
thể trở thành kiệt quệ và dẫn đến mất ổn định xã hội cục bộ, hoặc xung đột giữa
các dân tộc, tôn giáo và đoàn thể xã hội khác nhau Chính điều này lại tác động
mạnh mẽ và đe dọa trực tiếp, dù là khách quan hay chủ quan, đến sự ổn định
và tính độc lập tự chủ và cả thể chế của nền kinh tế đất nước Thông qua các
khoản viện trợ kinh tế, cho vay ưu đãi, hiệp định thương mại và các quan hệ
kinh tế khác để tăng cường gây sức ép về chính trị, can thiệp nội bộ, từng bước
chuyển hoá theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa Chúng còn dùng sức mạnh kinh tế
thông qua hợp tác để thực hiện ý đồ chuyển hoá chế độ chính trị; thực hiện tư
tưởng chỉ đạo: “Đầu vào kinh tế, đầu ra chính trị”
Bốn là, tác động đến tài nguyên thiên nhiên và môi trường, sinh thái
Tài nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái là những nhân tố dễ bị tác động
bởi sự tác động từ các mối đe dọa an ninh phi truyền thống có nguồn gốc từ
chính con người Vấn đề môi trường, cạn kiệt nguồn tài nguyên, khan hiếm
nguồn nước sạch, vấn đề biến đổi khí hậu, nước biển dâng… đôi khi lại đe dọa
nhiều hơn đối với cuộc sống của người dân ở những quốc gia không phải là
“thủ phạm” gây ra những biến đổi, cạn kiệt đó
Sự khai thác thiếu kiểm soát, tình trạng ô nhiễm môi trường sinh thái, “hiệu
ứng nhà kính”, khí hậu nóng lên, tầng ôzon bị phá hoại và tổn hao, tính đa dạng
sinh vật giảm, đất hoang mạc hoá, tình trạng nước biển dâng, bão, lụt, sóng thần
không những chỉ là xuất phát từ tự nhiên, bởi tự nhiên, mà chúng còn nói lên
Trang 8rất rõ sự trừng phạt của tự nhiên đối với con người, đối với những hành động
ứng xử thiếu văn hóa và thiếu trách nhiệm của con người đối với chính tự nhiên
Năm là, tác động đến việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là một nội dung, một yêu cầu đặc
biệt quan trọng của việc giữ gìn và củng cố độc lập dân tộc của các quốc gia
trong thời đại ngày nay Sự lợi dụng của các thế lực bên ngoài đối với vấn đề
dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền trong quá trình hợp tác quốc tế ứng phó
với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, đã đe dọa nhiều giá trị dân tộc và
bản sắc văn hóa dân tộc Sự hình thành, phát triển của mọi nền văn hoá cũng
đều là sự thống nhất của tính riêng và tính chung trong nền văn hoá đó Tính
dân tộc không chỉ là đặc trưng cơ bản của một nền văn hoá, mà nó còn là nội
hàm cốt lõi của sức sống của nền văn hoá ấy Giữ gìn tính dân tộc của văn hoá
là điều kiện cơ bản của phát triển văn hoá dân tộc, đồng thời nó cũng là động
lực nội tại của sự sinh tồn và phát triển dân tộc
1.2 Thực trạng mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam từ năm
2015 đến nay
1.2.1 Biến đổi khí hậu
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề
nhất của biển đổi khí hậu, trong đó đồng bằng sông Cửu Long là một trong ba
đồng bằng trên thế giới dễ bị tổn thương nhất Biến đổi khí hậu hiện hữu ở Việt
Nam có nguy cơ tác động ngày càng lớn hơn
Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam tương đối rõ nét trong vòng 50 năm
qua, đặc biệt trong 15 năm gần đây Nhiệt độ trung bình hàng năm tăng 0,5 độ
C; mực nước biển dâng cao hơn 0,2 m; thiên tai, bão, lũ gia tăng cường độ và
tính cực đoan Do biến đổi khí hậu, nhiều công trình chắn sóng, chắn cát, đê
sông, đê biển dễ bị phá vỡ trước lũ lụt, thiên tai.Các hệ sinh thái tự nhiên cũng
bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là miền Trung, nam Trung bộ và đồng bằng
sông Cửu Long Ngập triều tăng mạnh ở Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh,
tỉnh Cà Mau và tỉnh Vĩnh Long Diện tích đất bị hoang mạc hóa ngày càng mở
rộng, thậm chí có thể bị sa mạc hóa Riêng ở đồng bằng sông Cửu Long, dự
báo vào năm 2030, nếu không có giải pháp ứng phó quyết liệt thì khoảng 45%
diện tích của khu vực này sẽ bị nhiễm mặn cục bộ Từ đầu thế kỷ XXI đến nay,
dưới tác động của biến đổi khí hậu, tần suất và cường độ thiên tai đối với Việt
Nam ngày càng tăng, gây tổn thất to lớn về người, tài sản, cơ sở hạ tầng kinh
tế, văn hóa, xã hội, tác động xấu đến môi trường, sinh thái Từ năm 2015 đến
nay, ở Việt Nam các loại thiên tai như: bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, úng ngập,
hạn hán, xâm nhập mặn và các thiên tai khác đã làm thiệt hại đáng kể về người
và tài sản, làm chết và mất tích hơn 10.711 người, thiệt hại về tài sản khoảng
1,5% GDP/năm
Trang 91.2.2 Vấn đề kinh tế, tài chính
Hiện nay, Việt Nam đang nằm trong danh sách cảnh báo về thị trường tài chính
gặp nhiều rủi ro trong giao dịch tài chính quốc tế
Mối đe dọa an ninh tài chính kinh tế đối với Việt Nam bao gồm:
Một là, từ những yếu tố bên ngoài tác động
Hai là, từ các yếu tố đe dọa đổ vỡ của hệ thống tổ chức tín dụng, ngân hàng
trong nước
Ba là, từ các loại tội phạm liên quan đến lĩnh vực tài chính tiền tệ Do tác động
của những khó khăn về kinh tế - xã hội và ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài, tội
phạm trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, tiền tệ diễn biến phức tạp với tính chất
và mức độ nguy hiểm hơn so với trước đây Tình hình tội phạm kinh tế, tham
nhũng, lãng phí, nhất là trên lĩnh vực tài chính, tiền tệ xảy ra rất phức tạp với
nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, gây thiệt hại nghiêm trọng tài
sản của Nhà nước, tổ chức và công dân Nguyên nhân tình trạng trên có nhiều,
nhưng chủ yếu là chưa nhận thức đúng đắn, đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của
công tác đảm bảo an ninh kinh tế, tài chính, còn chủ quan, mất cảnh giác, chưa
chú trọng bảo vệ bí mật nhà nước; đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ,
nhân viên bị suy thoái, thậm chí móc nối với bên ngoài để phạm tội
Vì thế, vấn đề đảm bảo an ninh kinh tế, tài chính, tiền tệ và phòng, chống tội
phạm trong lĩnh vực này là nhiệm vụ hết sức quan trọng, vừa là nhiệm vụ cấp
bách vừa là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi quyết tâm cao, sự kiên trì,
bền bỉ, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng
1.2.3 Từ vấn đề năng lượng
Sự phát triển kinh tế “nóng” của các quốc gia châu Á đi kèm với nhu cầu về
năng lượng tăng cao Việt Nam là một nước có tốc độ tăng trưởng khá nhanh,
nhưng tiêu hao năng lượng nhiều Điều chú ý là tiêu hao năng lượng cho một
đơn vị sản phẩm trong nhiều ngành công nghiệp của Việt Nam cao hơn so với
các nước khu vực Cường độ năng lượng trong công nghiệp của Việt Nam cao
hơn Thái Lan và Malaysia khoảng 1,5 - 1,7 lần So với các nước phát triển, tỷ
lệ giữa nhu cầu năng lượng so với tăng trưởng GDP của Việt Nam cao gấp gần
2 lần, trong khi ở các nước phát triển tỉ lệ này là dưới 1 Các đơn vị nhà nước
được giao nhiệm vụ đầu tư sản xuất cung cấp điện như EVN, PVN, cũng gặp
khó khăn về hoàn vốn, đảm bảo đủ chi phí hoạt động điện lực…
Năng lượng là huyết mạch cho phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân
dân, với bối cảnh chung toàn cầu và điều kiện cụ thể của Việt Nam, an ninh
năng lượng ngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn Chính phủ Việt Nam
đã có những cơ chế năng động và hiệu quả để năng lượng được đảm bảo cung
Trang 10cấp ngày càng đầy đủ với giá cả hợp lý, đảm bảo đủ năng lượng cho công cuộc
đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
1.2.4 Vấn đề lương thực
Việt Nam là một nước nông nghiệp, với hơn 70% dân số là nông dân, lao động
nông nghiệp chiếm hơn 76% lao động của cả nước, đóng góp từ 25% - 27%
GDP của cả nước…; vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân có tầm quan
trọng đặc biệt
Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chính sách đất đai cùng với việc di dân
tự do đang có diễn biến phức tạp, đặt ra những vấn đề nổi cộm, bức xúc Ở các
thành phố lớn, các tỉnh có tốc độ đô thị hoá nhanh, số hộ nông dân không có
đất chiếm tỷ lệ lớn hơn so với cả nước, như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội,
Hải Phòng, Hải Dương, Đà Nẵng… Hiện trạng đất đai nhiều nơi đang bị thoái
hoá và thu hẹp dần Cả dẻo đất miền Trung từ Quảng Bình đến Bình Thuận
đang bị sa mạc hoá Đất ở đồng bằng và thành thị đang bị thu hẹp do quá trình
công nghiệp hoá, đô thị hoá Đất ở miền núi lại càng khan hiếm do nạn chặt
phá rừng bừa bãi làm đất đai bị suy thoái, môi trường bị ô nhiễm, nguồn nước
dần bị cạn kiệt Đất canh tác nông nghiệp, đất rừng tự nhiên, rừng đặc dụng,
rừng phòng hộ bị thu hẹp dần diện tích do bị chuyển đổi mục đích sử dụng đất
nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội
Trong điều kiện đó, vấn đề bảo đảm diện tích đất nông nghiệp; khai hoang,
phục hóa hơn 1,6 triệu ha đất chưa sử dụng; cải tạo một bước các vùng đất bị ô
nhiễm; không để mở rộng thêm diện tích đất bị thoái hóa, bạc màu, hoang mạc
hóa theo Đề án của Chính phủ, sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức Việc ổn định
diện tích đất nông nghiệp là nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc đảm bảo
an ninh lương thực quốc gia hiện nay
1.2.5 Tội phạm công nghệ cao
Trên thế giới, tội phạm công nghệ cao thực sự là mối đe dọa đến độc lập chủ
quyền quốc gia và thể chế chính trị đất nước Những biến động chính trị, bạo
loạn, xung đột, dẫn đến lật đổ chế độ ở một số quốc gia Bắc Phi và Trung Đông
năm 2011- 2013, bắt nguồn từ những lời kêu gọi được truyền đi trên các trang
mạng xã hội, và người ta đã nói đến các cụm từ: “cách mạng xã hội trên
internet”, “cách mạng từ internet” như là đặc điểm nổi bật của các “phong trào”
biến động, bạo loạn này, cho thấy mối đe dọa an ninh phi truyền thống của tội
phạm công nghệ cao
Tội phạm công nghệ cao xuất hiện ở Việt Nam cùng với quá trình phát triển
công nghệ thông tin, hệ thống máy tính phát triển mạnh mẽ, loại tội phạm công
nghệ cao cũng có sự phát triển Tình hình mất an toàn thông tin số diễn biến
phức tạp, xuất hiện nhiều nguy cơ đe dọa nghiêm trọng đến việc ứng dụng công