TRƯỜNG KHOA TIỂU LUẬN Trên phương diện là một nhân viên y tế đồng thời là nhà quản lý anhchị đưa ra quan điểm của bản thân về chứng bệnh y sinh? Liên hệ với thực tiễn nghề nghiệp và rút ra bài học cho bản thân? Họ tên học viên Lớp , 2022 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 1 Khái niệm chứng bệnh y sinh 2 2 Nguyên nhân mắc chứng bệnh y sinh 2 3 Hậu quả 3 4 Căn cứ lý thuyết để giải quyết chứng bệnh y sinh 3 5 Ví dụ về một chứng bệnh y sinh cụ thể và giải pháp khắc phục 4 6 Liên hệ bản thân là điều.
Trang 1KHOA …
TIỂU LUẬN Trên phương diện là một nhân viên y tế đồng thời là nhà quản lý anh/chị đưa ra quan điểm của bản thân về chứng bệnh y sinh? Liên hệ với thực tiễn nghề nghiệp
và rút ra bài học cho bản thân?
Họ tên học viên:……….
Lớp:……….,
Trang 2MỤC LỤC
Trang
4 Căn cứ lý thuyết để giải quyết chứng bệnh y sinh 3
5 Ví dụ về một chứng bệnh y sinh cụ thể và giải pháp khắc
6 Liên hệ bản thân là điều dưỡng viên tại bệnh viên 6
Trang 3MỞ ĐẦU
Y đức là phẩm chất cao quý nhất của người làm nghề y; yếu tố nền tảng tạo nên nhân cách của người thầy thuốc; đồng thời là kim chỉ nam cho mọi hành động của họ Y đức của người thầy thuốc được bổ sung, hoàn thiện cùng với sự phát triển của y học và xã hội Người thầy thuốc có y đức và chuyên môn tốt góp phần quan trọng đem lại sức khoẻ, sự sống cho con người, ngược lại nếu người thầy thuốc có chuyên môn tốt nhưng yếu kém, hạn chế về y đức sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ, tính mạng người bệnh làm suy giảm uy tín của bản thân và những người làm nghề thầy thuốc Để làm tròn bổn phận của mình, đòi hỏi người thầy thuốc tất yếu phải được tiếp tục bồi dưỡng y đức, có chuyên môn và đặc biệt là hiểu tâm lý người bệnh
Do không nắm vững kiến thức về tâm lý y học, đặc điểm nhân cách của bệnh nhân, tác động của tâm thần đến cơ thể… dẫn đến một số nhân viên y tế khi tiếp xúc với bệnh nhân có những lời nói, thái độ ứng xử không thích hợp gây hiểu nhầm cho bệnh nhân và người nhà của họ, làm không những ảnh hưởng đến y đức mà đôi khi còn gây tác hại cho sức khoẻ, gây thêm bệnh tật hay làm hạn chế kết quả điều trị Bống ta, ai cũng biết lời nói và thái độ của người thầy thuốc có tác động rất lớn đến nhận thức của bệnh nhân Một lời nói hay một cử chỉ nhỏ của người thầy thuốc có thể làm cho bệnh nhân khỏi bệnh hay làm cho bệnh nặng thêm, thậm chí làm cho một người không có bệnh trở thành có bệnh Đây là một loại bệnh hay một triệu chứng cơ thể mới hoặc biến chứng của một bệnh cơ thể sẳn có xuất hiện do lời nói hay thái độ không đúng về mặt tâm lý của người thầy thuốc làm ảnh hưởng đến bệnh nhân Bệnh nhân mắc loại bệnh này thường là những người có nhân cách yếu, dễ bị ám thị Vì vậy, nghiên cứu
vấn đề “Trên phương diện là một nhân viên y tế đồng thời là nhà quản lý anh/chị đưa ra quan điểm của bản thân về chứng bệnh y sinh? Liên hệ với thực tiễn nghề nghiệp và rút ra bài học cho bản thân” làm đề tài tiểu luận có ý
nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc
Trang 4NỘI DUNG
1 Khái niệm chứng bệnh y sinh
Chứng bệnh y sinh (iatrogenia) để chỉ những bệnh hay rối loạn do thầy thuốc gây ra Có hai nhóm bệnh y sinh Y sinh về cơ thể chỉ những rối loạn do tác dụng không mong muốn hay còn gọi là tác dụng phụ của thuốc, hay can thiệp phẫu thuật, tia xạ
Y sinh về tâm lý hay còn gọi là y sinh chức năng, chỉ những rối loạn mới phát sinh do tác động tâm lý tiêu cực của thầy thuốc lên những người có nhân cách
dễ bị ám thị và kèm theo các yếu tố thuận lợi khác như: tình trạng sức khỏe, tuổi tác, giới tính cũng như khả năng nhận thức của người bệnh
Trên thực tế, đây là một rối loạn rất thường gặp nhưng bống ta ít quan tâm tới vì các triệu chứng bệnh lý có thể gặp ở rất nhiều bệnh thuộc các chuyên khoa khác[2, tr.72]
2 Nguyên nhân mắc chứng bệnh y sinh
Bệnh do tác động tâm lý tiêu cực của thầy thuốc và được xem là nhân tố quan trọng nhất trong quá trình tiếp xúc, thăm khám và điều trị người bệnh Do vô tình hay cố ý, thầy thuốc có những tác động tâm lý tiêu cực trực tiếp đến người bệnh Một trong những lý do đó là việc chẩn đoán sai bệnh: không bệnh mà nói là
có bệnh, bệnh nhẹ nói bệnh nặng, bệnh lành tính nói ác tính đưa đến tiên lượng quá mức, hoặc điều trị không đúng, điều trị bao vây không cần thiết có thể gây ra các chứng bệnh y sinh
Bác sĩ và cán bộ, nhân viên y tế thường xuyên làm việc trong môi trường quá tải, thiếu thốn, tránh sao khỏi sự mệt mỏi, căng thẳng để rồi dẫn đến cáu gắt, chểnh mảng và sai sót
Thái độ quá quan tâm hoặc quá thờ ơ đối với người bệnh cũng đều gây những tác động tâm lý tiêu cực lên người bệnh Đặc biệt khi hỏi, khám bệnh thường đưa ra những câu hỏi mang tính ám thị làm người bệnh sẽ liên tưởng hoặc
bị ám thị bởi những câu hỏi đó
Tại phòng khám của một số bệnh viện lớn, ngoài các yếu tố ngoại cảnh về phòng ốc, trang thiết bị, sự chen bốc đông người thì ngay trong việc khám
2
Trang 5bệnh do phải giải quyết một số lượng lớn bệnh nhân trong thời gian ngắn đã không cho phép thầy thuốc dành nhiều thời gian để thăm hỏi kỹ bệnh [3, tr.89]
Có khi dùng tiếng nước ngoài phức tạp làm người bệnh hiểu nhầm rằng thầy thuốc cố tình không cho họ biết về bệnh của mình Có khi nhân viên y tế cung cấp những thuật ngữ y học mà do kiến thức về y tế không đầy đủ nên từ đó bệnh nhân suy diễn theo cách nghĩ của họ về tình trạng bệnh lý Việc nằm viện quá lâu, nhất là ở bệnh nhân lớn tuổi cũng gây ra những triệu chứng rối loạn về tâm lý
và cơ thể mà những rối loạn này không có khi mới nhập viện
Hầu hết người bệnh đều rất lo lắng cho sức khỏe của mình và vì vậy, họ luôn theo dõi, lĩnh hội mọi lời nói, cử chỉ của người thầy thuốc Vì vậy, những lời nói, thái độ của bác sĩ thường có tác dụng ám thị đối với người bệnh, làm cho họ
lo lắng nhiều về bệnh của mình và dẫn đến bệnh y sinh Chẳng hạn, thầy thuốc nói với bệnh nhân là họ đã mắc một bệnh rất nặng, khó chữa khỏi trong khi trên thực tế, tình hình không đến mức độ trầm trọng như vậy Cũng có thể người bệnh
tự suy diễn; khi thấy bác sĩ hỏi và khám quá kỹ vào một cơ quan nào đó, cho nhiều thuốc hoặc nhăn trán, lắc đầu, nhíu mày, bệnh nhân liền cho rằng tình trạng của mình rất trầm trọng Có trường hợp nghe bác sĩ giảng bài cho sinh viên ngay tại giường bệnh, xem trộm hồ sơ bệnh án và hiểu sai các thuật ngữ trong đó, dẫn đến tin chắc rằng mình bị bệnh nặng Nỗi lo lắng thái quá khiến bệnh tiến triển xấu đi, các triệu chứng mới xuất hiện, kết quả điều trị kém Điều này lại làm người bệnh lo lắng thêm và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý rất khó gỡ
3 Hậu quả
Do bệnh nhân quá lo lắng, sợ hãi làm cho bệnh diễn biến phức tạp Do tính tự ám thị có thể xuất hiện các triệu chứng mới, làm cho bệnh cảnh trở nên phức tạp dẫn đến khó điều trị
Có thể gây các trạng thái phản ứng kéo dài và khó điều trị
Tác hại xấu nhất là bệnh nhân chán nản, bỏ điều trị do quá bi quan về chứng bệnh có của mình
4 Căn cứ lý thuyết để giải quyết chứng bệnh y sinh
Trang 6Đối với bệnh ung thư, việc thông báo cho bệnh nhân và gia đình bệnh nhân biết rõ chẩn đoán, giai đoạn bệnh nặng hay nhẹ, phương pháp điều trị ra sao, khả năng chữa khỏi đến đâu, thời gian sống còn lại của người bệnh ước chừng bao lâu là rất cần thiết, nhằm giúp bệnh nhân và gia đình bệnh nhân hợp tác điều trị, cũng như dự tính các kế hoạch riêng cho tương lai
Về nguyên tắc, nếu chính bệnh nhân yêu cầu phải cung cấp thông tin đầy đủ thì bác sĩ phải có nghĩa vụ cung cấp cho người bệnh Tuy nhiên, trong thực tế tùy theo trạng thái tâm lý của bệnh nhân khi tiếp xúc và yêu cầu của gia đình mà bác sĩ sẽ lựa chọn thời điểm thông tin cho phù hợp
Đối với các bệnh nhân có trạng thái tâm lý hoang mang, bác
sĩ có thể sẽ chưa cung cấp hết ngay những thông tin bất lợi của căn bệnh cho chính bệnh nhân, mà chỉ giải thích cặn kẽ cho gia đình người bệnh biết trước
Sau đó, trong quá trình điều trị người bệnh dần dần hiểu ra căn bệnh của mình hơn thông qua tiếp xúc với những người bệnh xung quanh cũng như với người nhà, khi đó bác sĩ sẽ tiếp tục cung cấp liều lượng thông tin cho phù hợp
Tuy khả năng của y học có thể chữa khỏi căn bệnh ung thư ngày càng cao, nhưng nhìn chung đây vẫn còn là căn bệnh gây lo
sợ cho nhiều người, chính vì vậy luôn đòi hỏi nhân viên y tế phải
có kỹ năng thông tin và hiểu biết tâm lý mới có thể giúp bệnh nhân an tâm điều trị
5 Ví dụ về một chứng bệnh y sinh cụ thể và giải pháp khắc phục
Ông Nguyễn Văn A đã hơn 60 tuổi, ở Hà Nội, được bác sĩ bệnh viện huyện chẩn đoán bệnh ung thư não Gia đình ông bất ngờ vì trông ông Nguyễn Văn A khá khỏe mạnh, lâu nay không có biểu hiện bệnh gì Nghĩ là bệnh viện huyện có
4
Trang 7khi xác định bệnh không đúng, gia đình đưa ông lên xét nghiệm, sinh tiết tại một bệnh viện lớn ở Hà Nội Kết quả là ông bị bệnh ung thư não, giai đoạn đầu
Cả gia đình nhà ông Nguyễn Văn A buồn bã, lo lắng Mọi người bàn nhau
có nên nói rõ bệnh tình cho ông Nguyễn Văn A biết không Có người nói không nên vì nếu biết mình bị ung thư ông Nguyễn Văn A sẽ không điều trị, tinh thần đi xuống, suy sụp, dẫn đến bệnh không khỏi mà còn nhanh chóng chuyển sang giai đoạn cuối, cao hơn, nặng hơn Có người bảo cứ nói thật bệnh tình để ông Nguyễn Văn A chuẩn bị tinh thần, lạc quan và tích cực điều trị vì đây mới ở giai đoạn đầu Sau thời gian bàn bạc, cả gia đình ông Nguyễn Văn A quyết định không nói ra bệnh thật cho ông biết, để ông Nguyễn Văn A vui sống, tích cực điều trị
Khi đưa ông Nguyễn Văn A nhập viện, gia đình giải thích với ông là bị chứng đâu đầu do dối loạn tiến đình và ông Nguyễn Văn A cũng tin điều này
Tuy nhiên, cho đến một hôm có 2 cô điều dưỡng viên đến làm công tác chuyên môn đã nói chuyện với nhau, ông Nguyễn Văn A đã nghe và biết về bệnh tình thật của mình Trong câu chuyện của 2 điều dưỡng viên nói có đề cập đến vấn đề “đây là bệnh ung thư não nên không có thuốc chữa trị, khả năng khỏi bằng không, trên thế giới các nước phát triển còn bó tay”
Kể từ đó ông cứ buồn bã, rồi trách cứ người nhà giấu bệnh của ông và không chịu điều trị tiếp, đòi về nhà và sau một thời gian ngắn ông Nguyễn Văn A qua đời Mặc dù xuất phát điểm lúc đầu ông bị ung thư não nhưng ở giai đoạn đầu vẫn còn khả năng chữa trị
Qua tình huống trên cho thấy: Tôi nghĩ nếu cần thiết cho bệnh nhân biết bệnh của mình thì bệnh viện có thể yêu cầu người nhà tìm cách báo cho bệnh nhân, hoặc bệnh viện tìm cách thông báo sao cho khéo léo, chứ nói đột ngột như cách cô điều dưỡng viên đã làm với ông Nguyễn Văn A thì quả thật là đã gây sốc cho bệnh nhân
Từ tình huống cụ thể trên, để khắc phục, hạn chế chứng bệnh y sinh cần thực hiện tốt một số nội dung sau:
Để tránh bệnh y sinh, thầy thuốc/điều dưỡng viên phải rất thận trọng khi trả lời bệnh nhân về chẩn đoán và tiên lượng, tránh biểu lộ cảm xúc khi tiếp xúc
Trang 8với người bệnh, bảo quản kỹ hồ sơ bệnh án, không nói những điều để bệnh nhân
lo lắng, thiếu niềm tin… Hết sức thận trọng khi trả lời về tiên lượng bệnh cho bệnh nhân Không cho bệnh nhân xem hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm nếu không cần thiết
Không nên nói chuyện về bệnh tình của bệnh nhân bên giường bệnh để cho bệnh nhân nghe được
Phải biết kìm chế cảm xúc khi tiếp xúc với bệnh nhân, không để lộ ra những cảm xúc tiêu cực như giận dữ, lo lắng, buồn rầu…làm cho bệnh nhân có thể hiểu nhầm
Lúc tiếp chuyện cũng như tư vấn về bệnh tật tránh nói ra những sự kiện
có tác động xấu đến tinh thần của bệnh nhân
Cuối cùng, bên cạnh việc tiếp tục tạo điều kiện cho các bác sĩ, nhân viên y
tế trau dồi, cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn, ngành y tế cũng nên đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao ý thức của họ để luôn quán triệt quan niệm: “Bệnh nhân là khách hàng - người mang lại công ăn, việc làm, địa vị xã hội, lương thưởng cho bống ta” [4, tr.90] Chỉ có ý thức đúng, quan niệm đúng như thế mới có thể giúp mỗi một bác sĩ, nhân viên y tế tự điều chỉnh lại hành vi, thái độ, ứng xử của mình cho phù hợp khi tiếp xúc, giao tiếp, khám chữa bệnh cho bệnh nhân mọi lúc, mọi nơi
6 Liên hệ bản thân là điều dưỡng viên tại bệnh viên
Trên cương vị là điều dưỡng viên công tác trong bệnh viện, bản thân tôi phải tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, hiếu với dân, có lương tâm và trách nhiệm cao đối với nghề nghiệp Đây là chuẩn mực có ý nghĩa quan trọng
hàng đầu phản ánh bản chất của nền y học cách mạng, truyền thống văn hóa đạo đức của dân tộc Việt Nam, đồng thời thể hiện sự giác ngộ về con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn Vì vậy hiếu với dân là một chuẩn mực của đạo đức cách mạng, đồng thời cũng là chuẩn mực y đức của người bác sĩ dân y Từ đó bản thân tôi luôn yên tâm công tác, có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, luôn tu dưỡng về đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn
và đặc biệt là hiểu rõ tâm lý người bệnh
6
Trang 9Trên cương vị là điều dưỡng viên công tác trong bệnh viện, bản thân tôi luôn yêu thương con người, yêu thương bệnh nhân Đây là chuẩn mực thể hiện
tính nhân văn của nền y học cách mạng Tình thương yêu con người là một cội nguồn có ý nghĩa tiên quyết đối với việc hình thành, phát triển y đức của người thầy thuốc Bản thân tôi luôn coi người bệnh như máu, thịt của mình, luôn thông cảm sâu sắc và chia sẻ với từng số phận của người bệnh, ra sức học tập, rèn luyện để có đủ khả năng chăm sóc, cứu chữa nhân dân khỏi bệnh tật Bất cứ ở đâu, trong hoàn cảnh nào cũng phải thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ: “Trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ lợi ích của nhân dân, vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe của nhân dân mà ra sức học tập và rèn luyện để trở thành người bác sĩ của nhân dân, vì nhân dân” [1, tr.218]
Trên cương vị là điều dưỡng viên công tác trong bệnh viện, bản thân tôi luôn tự giác phấn đấu rèn luyện các đức tính cần kiệm liêm chính, chí công vô
tư, trau dồi chủ nghĩa tập thể, chống chủ nghĩa cá nhân; kiên quyết đấu tranh chống biểu hiện tiêu cực, vi phạm y đức Đối với điều dưỡng viên chuẩn mực
này thể hiện ở việc kết hợp hài hoà giữa quyền lợi và nghĩa vụ, tự do và trách nhiệm, lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể Kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa
cá nhân dưới mọi hình thức Thói hám danh, ích kỷ vụ lợi, ăn bám, vô tổ chức,
vô kỷ luật, kèn cựa, địa vị, tư tưởng làm quan cách mạng, vinh thân, phì gia… đều trái với tinh thần tập thể, chủ nghĩa tập thể cần phải được khắc phục
Thực hiện tốt những nội dung trên giúp tôi luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng, yên tâm công tác, xác định tốt mọi nhiệm vụ được giao; không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, hiểu tâm lý bệnh nhân đề hạn chế mức thấp nhất chứng bệnh y sinh
Trang 10KẾT LUẬN
Trong mỗi con người, có hai yếu tố cơ bản để thể hiện, ứng xử với xã hội
là tài năng (gọi tắt là tài) và đạo đức hay cái tâm (gọi tắt là đức) Xã hội luôn biến động và phát triển không ngừng, nên tài và đức luôn phải được trau dồi, rèn luyện Đối với ngành y, ngoài tài năng (y thuật) cơ bản cần phải có, thì đạo đức nghề nghiệp (y đức) là yếu tố không thể thiếu được, tạo nên giá trị và phẩm chất tốt đẹp, cao quý, bền vững của một cán bộ y tế, được thể hiện qua thái độ, tinh thần trách nhiệm cao, cố gắng vượt qua mọi khó khăn, thách thức mà tận tuỵ với công việc, hết lòng thương yêu, chăm sóc người bệnh, đồng cảm với sự đau đớn của người bệnh
Nghề y là một nghề hết sức cao quý và đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người, được xã hội tôn vinh Chính vì vậy, cán
bộ y tế phải không ngừng ra sức học tập và rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, hiểu biết sâu sắc về tâm lý bệnh nhân, tận tụy với công việc, hạn chế mức thấp nhất chứng bệnh y khoa, đồng thời không ngừng trau dồi phẩm chất, đạo đức của cán bộ y tế, tận tâm với người bệnh, quan tâm thực hiện thật tốt lời dạy của Bác Hồ “Lương y như từ mẫu” [1, tr.217]
8