tiểu luận cách mạng 4 0 và vấn đề đảm bảo thông tin cho mô hình quản lý mới

2 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VIỆN KINH TẾ TIỂU LUẬN CÁCH MẠNG 4 0 VÀ VẤN ĐỀ ĐẢM BẢO THÔNG TIN CHO MÔ HÌNH QUẢN LÝ MỚI Họ tên học viên Mã số học viên Lớp Khóa học Hà Nội 2022 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 I MỘT SỐ VÂN ĐỀ CHUNG VỀ CÁCH MẠNG 4 0 2 1 1 Khái niệm và nguồn gốc cách mạng 4 0 2 1 2 Ảnh hưởng của cuộc cách mạng 4 0 đối với Việt Nam 3 II CÁCH MẠNG 4 0 VÀ VẤN ĐỀ ĐẢM BẢO THÔNG TIN CHO MÔ HÌNH QUẢN LÝ MỚI 5 2 1 Thông tin trong hoạt động quản lý mới 5 2 2 Tác động cách mạng 4.

VIỆN KINH TẾ

TIỂU LUẬN CÁCH MẠNG 4.0 VÀ VẤN ĐỀ ĐẢM BẢO THÔNG TIN CHO

MÔ HÌNH QUẢN LÝ MỚI

II CÁCH MẠNG 4.0 VÀ VẤN ĐỀ ĐẢM BẢO THÔNG

2.1 Thông tin trong hoạt động quản lý mới 52.2 Tác động cách mạng 4.0 đến vấn đề đảm bảo thông tin cho

2.3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng thành tựu cách

mạng 4.0 đề đảm bảo thông tin cho mô hình quản lý mới 14

MỞ ĐẦU

Thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng công nghiệp, Cuộc cách mạngcông nghiệp lần thứ nhất sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóasản xuất Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 sử dụng điện năng để tạo rasản xuất đại trà Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 lần sử dụng các thiết

bị điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất Tới ngày nay,Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4.0) đang được hình thành trên nềntảng của cách mạng công nghiệp lần thứ 3, đó là cuộc cách mạng số, đã bắtđầu xuất hiện từ giữa thế kỷ trước Cuộc cách mạng này có đặc trưng là sự kếthợp các công nghệ giúp xóa nhòa ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, số hóa vàsinh học Chúng ta đang ở giai đoạn đầu của Cuộc cách mạng 4.0, đã bắt đầuvào thời điểm chuyển giao sang thế kỷ này và được xây dựng dựa trên cuộccách mạng số, đặc trưng bởi Internet ngày càng phổ biến và di động, bởi cáccảm biến nhỏ và mạnh hơn với giá thành rẻ hơn, bởi trí tuệ nhân tạo Cáccông nghệ số với phần cứng máy tính, phần mềm và hệ thống mạng đang trởnên ngày càng phức tạp hơn, được tích hợp nhiều hơn và vì vậy đang làmbiến đổi xã hội và nền kinh tế toàn cầu

Thông tin là nội dung quan trọng trong hoạt động xã hội, đặc biệt làtrong hoạt động lãnh đạo, quản lý Hiểu rõ thông tin giúp lãnh đạo, quản lýđưa ra các quyết định chính xác, hiệu quả, kịp thời nâng cao chất lượng hoạtđộng của tổ chức Quyết định trong quản lý hiệu quả hay không phụ thuộcvào việc thu thập, phân tích thông tin, thông tin vai trò quan trọng trong việcbảo đảm cho quá trình xử lý thông tin có hiệu quả, nhận diện được bản chấtcủa sự việc và đưa ra các quyết định Thông tin có vai trò rất quan trọng trong

ra quyết định của người lãnh đạo, quản lý trong mô hình quản lý mới Vì vậy,

nghiên cứu vấn đề “Cách mạng 4.0 và vấn đề đảm bảo thông tin cho mô

hình quản lý mới” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

NỘI DUNG

I MỘT SỐ VÂN ĐỀ CHUNG VỀ CÁCH MẠNG 4.0

1.1 Khái niệm và nguồn gốc cách mạng 4.0

Cách mạng 4.0 là một cuộc thay đổi toàn diện trong lĩnh vực sản xuất, từđiều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội cho đến kỹ thuật

Khái niệm Industry 4.0 hay là Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tưlần đầu tiên được đề cập trong bản Kế hoạch hành động chiến lược công nghệcao được chính phủ Đức thông qua vào năm 2012.Theo GS Klaus Schwab,chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Industry 4.0 (tiếng Đức là Industrie 4.0)

là một thuật ngữ bao gồm một loạt các công nghệ tự động hóa hiện đại, xuhướng trao đổi dữ liệu,công nghiệp chế tạo và sản xuất thông minh [2, tr.135].Cách mạng 4.0 sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo ra các “nhà máythông minh” với cấu trúc đa dạng và linh hoạt, tại đó các hệ thống vật lýkhông gian ảo sẽ giám sát các quá trình, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật

lý Với Internet của vạn vật (IOT- Internet of Things), các hệ thống vật lýkhông gian ảo này tương tác với nhau và với con người theo thời gian thực;sau đó, thông qua Internet của các dịch vụ (IOS – Internet of Services), ngườidùng sẽ được tham gia vào chuỗi giá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụnày - đồng nghĩa với sự phức tạp của mạng lưới sản xuất và nhà cung cấp sẽtăng lên rất nhiều Thông qua việc kết nối này, các doanh nghiệp sẽ tạo ranhững mạng lưới thông minh trong toàn bộ chuỗi giá trị để có thể kiểm soátlẫn nhau một cách tự động, qua đó giúp xóa nhòa ranh giới giữa các lĩnh vựcvật lý, số hóa và sinh học Điều này cho phép tùy biến sản phẩm để phù hợpvới khách hàng và tạo ra các mô hình hoạt động mới

Cách mạng 4.0 đang diễn ra tại nhiều nước phát triển, mang đến chonhân loại cơ hội để thay đổi bộ mặt các nền kinh tế, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi

ro khôn lường Trong suốt thời gian qua, khái niệm “Cách mạng công nghiệp4.0” được đề cập nhiều trên truyền thông và mạng xã hội Klaus Schwab -Giáo sư người Đức, người sáng lập và Chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tếThế giới mang đến cái nhìn đơn giản hơn về cuộc cách mạng 4.0 Cuộc cách

mạng lần 1 là cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước

và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứngdụng điện năng để sản xuất hàng loạt Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử

và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất Bây giờ, cuộc Cách mạngCông nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp cáccông nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học.Theo Klaus Schwab, tốc độ đột phá của cách mạng công nghiệp 4.0 hiện

“không có tiền lệ lịch sử” Khi so sánh với các cuộc cách mạng công nghiệptrước đây, 4.0 đang tiến triển theo một hàm số mũ chứ không phải là tốc độtuyến tính Hơn nữa, nó đang phá vỡ hầu hết ngành công nghiệp ở mọi quốcgia Và chiều rộng, chiều sâu của những thay đổi này báo trước sự chuyển đổicủa toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ diễn ra trên 3 lĩnh vực cơ bản: Công nghệsinh học, Kỹ thuật số và Vật lý Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trongCMCN 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối - Internet of Things(IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) Trong lĩnh vực công nghệ sinh học, cáchmạng công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảyvọt trong Nông nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môitrường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu Trong lĩnh vực Vật lý, cáchmạng công nghiệp 4.0 tạo ra robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vậtliệu mới (graphene, skyrmions) và công nghệ nano Hiện Cách mạng Côngnghiệp 4.0 đang diễn ra tại các nước phát triển như Mỹ, châu Âu, một phầnchâu Á Bên cạnh những cơ hội mới, cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt racho nhân loại nhiều thách thức phải đối mặt

1.2 Ảnh hưởng của cuộc cách mạng 4.0 đối với Việt Nam

Cuộc cách mạng 4.0 mở ra cơ hội cho quốc gia nào biết tận dụng, pháttriển đúng trọng tâm, trọng điểm và ngược lại sẽ dẫn đến tụt hậu, bởi nó tácđộng mạnh mẽ tới cả kinh tế, xã hội và môi trường trên cấp độ toàn cầu, khuvực, quốc gia, doanh nghiệp và mỗi cá nhân

Trên lĩnh vực kinh tế, cách mạng 4.0 tác động khó khăn đến nhiều hoạt

động sản xuất, nhất là những ngành nghề gắn với lao động chân tay, lao độngmang tính thao tác lặp đi lặp lại và sản xuất đồng loạt Ngoài ra, những ngànhnghề gắn với quá trình tự động hóa, điều khiển được hành vi như: dệt may giacông, lắp ráp điện tử, cơ khí chế tạo cũng dễ bị thay thế bằng thiết bị côngnghệ mới - rôbốt Với nghề lái xe, mà trước tiên là lái xe tắc xi trong khoảngvài chục năm nữa có thể bị “ra khỏi cuộc chơi” Với sự phát triển của cáchmạng 4.0, mọi ngành nghề đều có khả năng bị thay thế Tuy nhiên, nhữngviệc liên quan đến cảm xúc, trực giác của con người sẽ khó bị thay thế hơn,như: nghệ sĩ, bác sĩ.

Trước những tác động khó khăn từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0,Việt Nam còn nhiều lĩnh vực, ngành nghề có tiềm năng giúp mở ra hướng giảiquyết các vấn đề nêu trên Chẳng hạn như du lịch - lĩnh vực mà khả năng thaythế bằng công nghệ không cao lắm Trong khi đó, Việt Nam có tiềm năng dulịch rất lớn mà chúng ta vẫn chưa khai thác, phát huy hết tiềm năng Vấn đềcấp bách nữa là cần phát triển mạnh công nghệ thông tin - một ngành mà bất

kỳ một quốc gia, dân tộc nào muốn vượt lên dù với công nghệ gì thì cũng phảitrong khuôn khổ và dựa trên nền tảng đó

Cũng có khá nhiều quan điểm hiện nay cho rằng, Việt Nam là nước đisau nên có lợi thế hơn với công nghiệp 4.0 Chẳng hạn, chúng ta không tốnquá nhiều chi phí chuyển đổi cho cuộc cách mạng như công nghiệp lần 2, lần

3 Tuy vậy, còn đó những thách thức không nhỏ Hiện nay, khi chưa có quánhiều gánh nặng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chúng ta phải biết tậndụng cơ hội này để tận dụng những thành quả của những cuộc cách mạngtrước đó Với cuộc cách mạng 3.0, vẫn còn rất nhiều thứ ta chưa làm được,chưa đạt tới Mà muốn làm được điều đó, đòi hỏi phải có một tầm nhìn, một

tư duy phát triển vượt trội

Trên lĩnh vực giáo dục và đào tạo, trước ảnh hưởng của cuộc cách mạngcông nghiệp 4.0, Việt Nam mới chỉ có sự quyết tâm, trong khi đó, trí tuệ conngười, năng lực sáng tạo đóng vai trò rất quan trọng Muốn có được hai yếu tốnày, chúng ta phải cấu trúc lại hệ thống giáo dục - đào tạo, chứ không thể theo

lôgíc cải cách nền giáo dục - đào tạo “truyền thống” đã từng diễn ra nhiềunăm trở lại đây (coi trọng bằng cấp, vẫn là nền tảng nhiệm kỳ thì không thểđáp ứng theo yêu cầu đòi hỏi của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0).

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tác động mạnh mẽ đến cả tiêu dùng,sản xuất và giá cả Thế giới bước vào thời đại tăng trưởng chủ yếu dựa vàođộng lực không có giới hạn là công nghệ và đổi mới sáng tạo Từ góc độ tiêudùng và giá cả, mọi người được hưởng lợi nhờ tiếp cận với nhiều sản phẩm vàdịch vụ mới chất lượng cao, chi phí thấp hơn Do đó, để bắt kịp với cuộc cáchmạng công nghiệp 4.0, Đảng, Nhà nước ta cần phải chủ động vào cuộc quyếtliệt ngay từ bây giờ, nhất là coi trọng đúng mức, đầu tư thỏa đáng nhiệm vụđào tạo nguồn nhân lực số, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởinghiệp Chúng ta phải chuẩn bị cho thế hệ sau một hệ thống tri thức, năng lực.Hiện tại, nhiệm vụ cần kíp đối với Đảng, Nhà nước ta trước mắt là vẫnphải lo việc làm cho những người không có tay nghề, tay nghề thấp, nhưngđồng thời cần ráo riết chuẩn bị chương trình chuyển lực lượng lao động đósang ngành nghề khác khi ngành nghề đó bị thay thế bởi cuộc cách mạngcông nghiệp 4.0 [1, tr.78]

Xét về tổng thể, chúng ta có những điều kiện thuận lợi để tiếp nhận hiệuquả cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vào phát triển đất nước Bên cạnh đó,cũng cần phải thấy rằng chúng ta còn thiếu nhiều yếu tố rất cơ bản mà cuộccách mạng công nghiệp 4.0 đang đòi hỏi gay gắt Mức độ phát triển của đấtnước trước sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phụ thuộc rất lớnvào năng lực lãnh đạo của Đảng, vai trò của Nhà nước trong điều hành, quản

lý đất nước

II CÁCH MẠNG 4.0 VÀ VẤN ĐỀ ĐẢM BẢO THÔNG TIN CHO

MÔ HÌNH QUẢN LÝ MỚI

2.1 Thông tin trong hoạt động quản lý mới

* Thông tin

Hiện nay có khá nhiều định nghĩa khác nhau về thông tin, có thể hiểungắn gọn: Thông tin là tất cả những gì con người thu nhận được từ thế giớixung quanh như sự vật, sự kiện,… Thông tin đem lại vô vàn kiến thức, sựhiểu biết cho con người

Còn theo Wikipedia, thông tin là giải quyết sự không chắc chắn, là câutrả lời cho câu hỏi “thực thể là gì?” Do đó, thông tin xác định được cả bảnchất của các đặc tính đó Về mặt truyền thông, thông tin được thể hiện dướinhiều dạng: nội dung của tin nhắn, sự quan sát trực tiếp, sự quan sát gián tiếp,cũng có thể được mã hóa thành nhiều dạng khác để truyền và giải thích từngười gửi đến người nhận [5, tr.131]

Nói tóm lại, thông tin chính là sự phản ánh sự việc, sự vật, hiện tượng

của thế giới khách quan, các hoạt động của con người trong đời sống xã hội.Theo đó, có thể hiểu thông tin trong quản trị là những tin tức mới được thunhận, được hiểu và đánh giá có ích trong việc ra quyết định về hoạt động của

tổ chức Thông tin trong quản trị luôn gắn liền với quyết định quản lý Vì vậy,

có thể xem thông tin trong quản trị như hệ thần kinh của hệ thống quản lý nó

có mặt, có thể tác động đến mọi khâu của quá trình quản lý

* Vai trò của thông tin

Thông tin giữ vai trò tương đối quan trọng trong cuộc sống, bởi: Thôngtin là nơi lưu trữ, chuyển giao các tin tức thu nhận được; Thông tin rút ngắncác khoảng cách giữa các quốc gia, đơn vị nhà nước, doanh nghiệp, đem tớinhiều lợi ích; Thông tin là phương tiện thống nhất mọi; hoạt động của tổ chứcnhằm đạt đến một mục tiêu chung; Thông tin là cơ sở để các nhà quản lý đưa

ra các quyết định, chính sách phù hợp; Thông tin giúp các hoạt động của Nhànước, đơn vị quản lý, các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tiếp cận vớimôi trường bên ngoài, gắn kết giữa các cấp quản trị

* Đặc điểm của thông tin trong quản lý mới

Thông tin quản lý mới khác với tin tức thông thường Thông tin quản

lý mới đòi hỏi người nhận phải hiểu đúng ý nghĩa của thông điệp, nênthông tin quản lý phải có địa chỉ cụ thể của người gửi và người nhận, có tácdụng giúp người nhận ra quyết định quản lý, làm thay đổi trạng thái bấtđộng của hệ thống

Thông tin quản lý mới là sản phẩm của lao động quản lý, là những tintức có lợi cho hệ thống quản lý, giá trị thông tin của thông tin quản lý không

bị mất đi mà tiếp tục tăng lên trong quá trình tiêu dùng Những thông tin này

dễ dàng sao chép và nhân bản, tuy nhiên giá trị kinh tế của thông tin quản lý

có xu hướng giảm dần theo thời gian

Thông tin quản lý mới gắn liền với quyền uy, quyền lực của các nhàquản lý Về mặt xã hội, việc nắm giữ thông tin đại chúng nhiều khi mạnh hơnnhững quyền lực cơ bản trong tam quyền phân lập Trong thời đại kinh tế trithức hiện nay, những ngành sử dụng thông tin nhiều để tạo được những sảnphẩm có hàm lượng thông tin cao đều trở thành những ngành có vai trò ngàycàng quan trọng

Một bộ phận quan trọng của thông tin là thông tin phục vụ trong lĩnh vựcquản lý nhà nước Thông tin trong quản lý nhà nước là cơ sở khoa học đảmbảo tính pháp lý, thực hiện đúng đường lối, chính sách, đảm bản tính hiệu quảcho quyết định quản lý nhà nước

* Sự cần thiết của thông tin đối với hoạt động quản lý mới

Trong hoạt động lãnh đạo quản lý mới thông tin của tổ chức, xã hội,quốc tế hay nói cách khác thông tin về mọi yếu tố tồn tại bên trong và bênngoài tổ chức đều tác động rất lớn đến hoạt động của tổ chức cũng như cácquyết định vận hành tổ chức, thông tin đó tác động đến người làm công tácquản lý đến mọi hoạt động chức năng của người làm quản lý, cụ thể như:

Một là, trong lĩnh vực ra quyết định quản lý Nhà quản lý liên tục phải ra

quyết định cho mọi vấn đề mà họ đảm nhiệm, mỗi một nhiệm vụ đều bao hàmtrong nó một đặc thù cụ thể và vận động không ngừng trước khi nhà quản lý

ra quyết định Nhà quản lý phải tổng hợp được các vấn đề đó để quyết định

phù hợp với sự vận động khách quan đó, bởi đây là một công việc rất quantrọng đối với tổ chức đòi hỏi cần thu thập chi tiết cụ thể lượng thông tin cầnthiết Một quyết định chính xác của nhà quản lý cần rất nhiều thông tin, thôngtin là vấn đề cốt lõi trong quyết định của nhà quản lý, ảnh hưởng đến sự tồntại và phát triển của tổ chức Thông tin là vấn đề sống còn của tổ chức, khi vàchỉ khi nhà quản lý có đủ thông tin về vấn đề ra quyết định thì vấn đề nhậnthức về nội dung ra quyết định mới được giải quyết, từ đó xác định rõ đượccác yếu tố tác động đến quyết định quản lý Các tác động đó gồm cả thuận lợi

và khó khăn, từ đó xác định những thuận lợi và khó khăn tiềm ẩn trong quyếtđịnh quản lý của mình

Thông tin còn giúp cho nhà quản lý xác định luận chứng pháp lý, khoahọc, thực tiễn trong quyết định của mình thậm chí bao hàm cả các yếu tố vềtâm lý xã hội trong đó Khi các thông tin thu thập được khẳng định tính thuyếtphục phù hợp thì quyết định quản lý đưa ra là chính xác hoặc chí ít thông tin

đó mang lại nhiều sự lựa chọn ra quyết định quản lý hơn cho nhà quản lý

Hai là, thông tin trong hoạt động hoạch định, tổ chức của nhà quản lý.

Hoạt động hoạch định và tổ chức của nhà quản lý chịu tác động rất nhiều vàolượng thông tin thu được, các thông tin về nội bộ, bên ngoài thuộc yếu tố vĩ

mô, vi mô, quốc tế sẽ làm thay đổi tình hình nội bộ của tổ chức trong chu kỳhoạch định sự phát triển Trong quá trình này, thông tin góp phần quan trọngtrong việc giúp nhà quản lý nhận diện rõ vấn đề phát triển tiềm năng của tổchức có đi theo hướng vận động thực tế khách quan không Nói cách khácthông tin giúp nhà quản lý trong hoạt động hoạch định và tổ chức nhận thứcvấn đề đang tư duy hoạch định, tổ chức là phù hợp hay không Bên cạnh đó,thông tin giúp cung cấp cơ sở dữ liệu các cấp, các loại môi trường để tiếnhành hoạch định, tổ chức được sát với định hướng phát triển của nhà quản lý,của tổ chức; thông tin giúp nhà quản lý lập các kế hoạch, hoạch định và pháttriển tổ chức trên nhiều góc độ, thể hiện nhiều phương án, lựa chọn phương

án tối ưu nhất cho mình