TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC MÔN QUAN HỆ QUỐC TẾ KHU VỰC CHÂU Á QUAN HỆ HỢP TÁC SONG PHƯƠNG VIỆT NAM - INDONESIA TRONG THẾ KỈ 21

Mục đích nghiên cứu : Phân tích để làm rõ quan hệ Việt Nam - Indonesia từ năm 2000 đến nay trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và du lịch; đánh giá tác động giữa hai nước với n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA HÀN QUỐC HỌC

-HỒ MỸ DUY NGUYỄN PHẠM PHƯƠNG LINH

QUAN HỆ HỢP TÁC SONG PHƯƠNG VIỆT NAM - INDONESIA TRONG THẾ KỈ 21

TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC MÔN QUAN HỆ QUỐC TẾ KHU VỰC CHÂU Á

TP HỒ CHÍ MINH - 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

2.Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1. Mục tiêu nghiên cứu

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

3.2 Phạm vi nghiên cứu

4.Ý nghĩa nghiên cứu

4.1 Ý nghĩa khoa học

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

5.Tổng quan tình hình nghiên cứu

5.1 Các nghiên cứu ở Indonesia và ngoài nước

5.2 Các nghiên cứu trong nước

5.3. Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu

6.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

6.2 Phương pháp nghiên cứu

7.Bố cục

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH QUAN HỆ HỢP TÁC SONG PHƯƠNG VIỆT NAM - INDONESIA

1.1 Khái quát tình hình chung thế giới, khu vực

1.1.1 Tình hình thế giới

1.1.2 Tình hình khu vực

1.2 Tình hình ở Việt Nam, Indonesia

1.2.1 Tình hình ở Việt Nam

1.2.2 Tình hình ở Indonesia

1.3 Khái quát lịch sử quan hệ Việt Nam - Indonesia

1.3.1 Quan hệ Việt Nam - Indonesia trước năm 1955

1.3.2 Quan hệ Việt Nam - Indonesia từ 1955 đến năm 2000

1.4. Tiểu kết

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUAN HỆ VIỆT NAM - INDONESIA TRONG THẾ KỶ 21.

2.1 Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao

2.2 Trên lĩnh vực kinh tế - thương mại

2.3 Trên lĩnh vực văn hóa - xã hội - du lịch

2.4 Tiểu kết

CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ MỐI QUAN HỆ HAI NƯỚC VIỆT NAM - INDONESIA, ĐỒNG THỜI ĐƯA RA BÀI HỌC KINH NGHIỆM, DỰ BÁO TRIỂN VỌNG VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆT NAM

3.1 Nhận xét và đánh giá chung cho mối quan hệ Việt Nam - Indonesia

3.2 Cơ hội và thách thức trong mối quan hệ Việt Nam - Indonesia

3.3 Triển vọng và khuyến nghị cho mối quan hệ Việt Nam - Indonesia

3.4 Tiểu kết

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lý do chọn đề tài :

Ngày 31/12/1955, Indonesia là nước đầu tiên ở Đông Nam Á mà Việt Nam chính thức thiết lập hệ thống ngoại giao Thông qua sự thân thiết giữa hai vị lãnh tụ và sự gần gũi về lịch sử, văn hóa cũng như tư tưởng tự cường dân tộc đã đưa hai nước gắn

bó với nhau

65 năm qua, quan hệ Việt Nam và Indonesia không ngừng được củng cố và lớn mạnh Và chính hệ thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Indonesia đã và đang đóng góp tích cực cho sự phát triển của mỗi nước nói riêng và đối với hòa bình, thịnh vượng của khu vực và thế giới nói chung Năm 2003, Tổng thống Indonesia Megawati đến thăm Việt Nam, hai bên đã ký Hiệp định quan hệ Đối tác toàn diện, qua đó đã mở đường cho hợp tác và quan hệ hai nước phát triển trên nhiều lĩnh vực Đến tháng 6/2013 đã nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược và Việt Nam đã trở thành đối tác chiến lược duy nhất của Indonesia tại Đông Nam Á Qua đó, quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa hai nước không ngừng được củng cố và phát triển toàn diện hơn

Trong các lĩnh vực hợp tác, quan hệ chính trị được đánh giá là lĩnh vực nổi trội nhất Quan hệ chính trị ngày càng gắn kết, đạt mức độ tin cậy cao, tần suất trao đổi, tiếp xúc cấp cao và các cấp gia tăng Việt Nam và Indonesia cũng chia sẻ nhiều lợi ích trong việc thúc đẩy liên kết khu vực và hội nhập quốc tế Việt Nam và Indonesia đã có những đóng góp tích cực cho tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN đoàn kết và phát triển, phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề an ninh khu vực, thúc đẩy quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thể hiện vai trò chủ đạo của ASEAN trong duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới Việt Nam và Indonesia cũng thường xuyên phối hợp với nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế như ASEAN, Liên Hợp Quốc, Diễn đàn hợp tác Á-Âu (ASEM), Tổ chức thương mại thế giới (WTO), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), Năm

2020, Việt Nam và Indonesia cùng là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc Ngoài ra, hợp tác kinh tế giữa hai nước trong những năm qua đã có nhiều bước phát triển nhảy vọt, kim ngạch thương mại song phương tăng lên

Từ đầu năm 2020, trước tình hình phức tạp của đại dịch COVID-19, lãnh đạo hai nước đã chủ động trao đổi kinh nghiệm ứng phó đại dịch và các biện pháp thúc đẩy

trao đổi thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh, ổn định cuộc sống cho người dân giai đoạn hậu đại dịch

Nhìn về tương lai, tiềm năng hợp tác của hai nước còn rất phong phú, được thúc đẩy manh mẽ bởi nội lực dồi dào của mỗi quốc gia Theo đó, Việt Nam và Indonesia cần làm sâu sắc hơn nữa, hiệu quả hơn những mối quan hệ đối tác chiến lược giữa hai quốc gia

Vậy cụ thể chính sách hợp tác và phát triển của hai nước là gì ? Các mục tiêu và nội dung cụ thể ra sao ? Các thuận lợi và khó khăn khi hợp tác với nhau là gì ? Những điều trên đã tác động đến hai nước Việt Nam – Indonesia cũng như các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như thế nào ? Đó là những câu hỏi được đặt ra, chúng tôi có nguyện

vọng muốn tìm hiểu kỹ hơn về “Quan hệ hợp tác song phương Việt Nam – Indonesia trong thế kỷ 21” Dựa trên những yêu cầu về mặt khoa học và thực tiễn kể

trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài này làm đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận của chúng tôi

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu :

2.1 Mục đích nghiên cứu :

Phân tích để làm rõ quan hệ Việt Nam - Indonesia từ năm 2000 đến nay trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và du lịch; đánh giá tác động giữa hai nước với nhau

và tác động đến khu vực Đông Nam Á, dự báo triển vọng quan hệ hai nước trong những năm tới và đưa ra các khuyến nghị, cũng như giải pháp cho Việt Nam

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu :

Để đạt được mục tiêu trên thì nhiệm vụ của bài tiểu luận là :

Một, tiểu luận tìm hiểu những nhân tố đóng vai trò quan trọng là tiền đề của mối

quan hệ Indonesia - Việt Nam

Hai, trình bày và phân tích nội dung, các mục tiêu và cách thức triển khai quan hệ

song phương của Việt Nam và Indonesia trên các lĩnh vực chính trị - ngoại giao, kinh

tế - thương mại, văn hóa - xã hội - du lịch

Ba, đánh giá thành tựu, hạn chế của quan hệ hai nước (2000 – nay), đồng thời rút ra

những đặc điểm, nêu lên thách thức và triển vọng của mối quan hệ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu :

3.1 Đối tượng nghiên cứu :

Đối tượng nghiên cứu là quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam và Indonesia Trong bài tiểu luận, chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu về những hợp tác giữa hai nước như kinh tế, chính trị, văn hóa và du lịch Đồng thời chúng tôi cũng nghiên cứu về những thuận lợi và khó khăn của hai nước gặp phải trong quá trình hợp tác

3.2 Phạm vi nghiên cứu :

Về phạm vi không gian, bài tiểu luận tập trung nghiên cứu trong lãnh thổ

nước Việt Nam và Indonesia

Về phạm vi thời gian, đề tài nghiên cứu “Quan hệ hợp tác song phương Việt

Nam - Indonesia” được giới hạn trong thế kỷ 21 (khoảng từ năm 2000 đến nay)

Về lĩnh vực nghiên cứu, đề tài sẽ tập trung việc phân tích các cuộc hợp tác

song phương trong các lĩnh vực chủ chốt như chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại, văn hóa - xã hội - du lịch trong trong thế kỷ 21

4 Ý nghĩa nghiên cứu :

Ý nghĩa khoa học, bài tiểu luận là bài nghiên cứu về “ Quan hệ hợp tác song

phương Việt Nam - Indonesia trong thế kỷ 21” tập trung nghiên cứu các nội dung trong hợp tác song phương về các lĩnh vực chủ chốt giữa hai nước Việt Nam và Indonesia Đồng thời bài tiểu luận có thể đưa ra được các thuận lợi cũng như khó khăn

mà hai nước có khả năng gặp phải Thông qua đó tìm ra các giải pháp để giải quyết cũng như rút kinh nghiệm, góp phần cho việc đưa ra các chính sách cũng như kế hoạch ngày một hiệu quả hơn

Ý nghĩa thực tiễn, chúng tôi mong rằng bài tiểu luận này có thể trở thành tài liệu

tham khảo cho các bạn sinh viên khóa sau có nguyện vọng tiếp tục nghiên cứu về những đề tài liên quan đến Việt Nam, Indonesia, Từ đó có thể thông qua những kết quả mà nhóm tác giả đã đạt được để tiếp tục nghiên cứu những vấn đề mới hơn

5 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Các vấn đề về chính sách và chiến lược trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam -Indonesia là một trong những chủ đề được chú ý bởi các học giả, các nhóm nghiên cứu trong và ngoài nước Những công trình nghiên cứu này đã được công bố công khai dưới nhiều hình thức khác nhau từ sách, báo, tạp chí cho đến các bài luận văn, luận án

5.1 Các nghiên cứu ở Indonesia và ngoài nước

Trong “Hubungan internasional di Asia Tenggara: teropong terhadap dinamika, realitas, dan masa depan”, (tạm dịch: Quan hệ quốc tế ở Đông Nam Á: ống nhòm về động lực, thực tế và tương lai) của tác giả Bambang Cipto, xuất bản

2007 đã khái quát lịch sử quan hệ giữa Việt Nam và Indonesia từ thời kỳ Chiến tranh

lạnh Tác giả đã đưa ra được những khó khăn, thách thức của hai nước, cũng như đã đưa ra những biện pháp khắc phục những khó khăn đó

Trong “A voice for a just peace” (tạm dịch: Một tiếng nói cho một nền hòa

bình chính đáng) của tác giả Ali Alatas, xuất bản năm 2002 đã đưa ra những khó

khăn của Indonesia, cũng như những hợp tác chính trị, kinh tế, ngoại giao với các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Trong “Indonesia, Asia, and the world” (tạm dịch: Indonesia, Châu Á, và

thế giới) của tác giả Ellington Lucien Education About ASIA 21.1 (2016) Ông đã

đưa ra những nhân tố cho sự phát triển của Indonesia và ông cũng đưa ra những ý kiến

về những chiến lược hợp tác với các nước trên thế giới Ngoài ra, ông còn đưa ra được những thông tin, số liệu của Indonesia trong các cuộc hợp tác với các nước trên thế giới

Trong “Quan hệ Việt Nam - Indonesia: thương mại và các lĩnh vực khác” của tác giả Madi Soesstro, do Thư viện Quân đội lược dịch, năm 1985 Tác giả đã

tập trung phân tích khái quát mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Indonesia giai đoạn 1973-1983 Công trình nghiên cứu được tác giả tập trung vào lĩnh vực thương mại giữa hai nước trong khoảng thời gian ngắn (chỉ trong 10 năm, từ 1973 đến 1983), còn các lĩnh vực khác tác giả chỉ sơ lược qua mà chưa đi vào sâu

5.2 Các nghiên cứu ở trong nước

Trong “Quan hệ Indonesia - Việt Nam (1991-2011): Thành tựu và triển vọng” của tác giả Đỗ Thanh Bình, Lê Thị Liên, Việt Nam học - Kỷ yếu hội thảo quốc tế lần thứ tư, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội năm 2013 đã khái quát

được tổng quan mối quan hệ giữa Việt Nam - Indonesia từ năm 1991 đến 2011, quan

hệ đối ngoại của hai nước Việt Nam - Indonesia nói riêng và với các nước trong khối ASEAN nói chung đạt được nhiều hiệu quả trong các tổ chức quốc tế và khu vực Ngoài ra, tác giả còn đưa ra được các thành tựu về chính trị, kinh tế, trong quan hệ Việt Nam - Indonesia từ năm 1991 đến 2011 Bên cạnh đó, tác giả còn đưa ra được các hạn chế cũng như triển vọng trong tương lai đối với quá trình hợp tác giữa hai nước Tuy nhiên, tác giả chỉ khái quát một cách sơ lược các chính sách của Việt Nam và Indonesia trong các lĩnh vực mà chưa đi cụ thể vào từng lĩnh vực đó

Trong “Quan hệ Việt Nam - Inđônêxia từ khi Việt Nam gia nhập ASEAN đến hết thế kỷ (1995-2000)” của Thạc sĩ Lê Thị Liên, Khoa Sư Phạm, Trường Đại học An Giang năm 2008 đã khái quát tổng quan mối quan hệ hai nước Việt Nam

-Indonesia từ năm 1995 đến năm 2000 trong khối ASEAN, cho thấy được sự hợp tác và phát triển của hai nước tăng lên, có góp phần quan trọng đối với sự phát triển của ASEAN trong thời kỳ đó Bên cạnh đó, tác giả còn đưa ra được các thành tựu mà hai nước Việt Nam - Indonesia đạt được trong khoảng thời gian 1995 - 2000 Tuy nhiên, tác giả chưa đưa ra được các hạn chế cũng như những triển vọng trong tương lai đối với quá trình hợp tác của hai nước,cũng như các thông tin và số liệu của tác giả đưa ra chỉ dừng lại ở năm 2020

Trong “Nhìn lại 65 năm quan hệ Việt Nam - Indonesia (1955-2020)” của tác giả Nguyễn Minh Giang, Tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á số 3 (240)-2020 đã tóm

tắt lại mối quan hệ hai nước Việt Nam - Indonesia trong 65 năm qua, đưa ra được thực trạng hợp tác toàn diện giữa Việt Nam - Indonesia từ năm 1955 đến năm 2020 qua các quan hệ hợp tác chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và hợp tác đầu tư Ngoài ra, tác giả còn đưa ra được những hạn chế trong mối quan hệ hợp tác giữa hai nước và những ảnh hưởng từ các hạn chế đó Tuy nhiên, tác giả chưa đi sâu vào các chiến lược hợp tác giữa Việt Nam và Indonesia

Trong “Mối quan hệ “Tiến-Thoái” giữa Việt Nam và các nước ASEAN-4”

của nhóm tác giả Lâm Trí Dũng, Lê Sĩ Trí, Trần Nha Ghi, Tạp chí Khoa học trường Đại Học Mở TP.HCM số 2 (41) 2015 đã tóm tắt được các đặc trưng trong quá

trình phát triển kinh tế của Việt Nam và các nước ASEAN-4 Nhóm tác giả đã đưa ra các mối tương quan giữa Việt Nam và các nước ASEAN-4 bằng cách phân tích các số liệu GDP bình quân đầu người giai đoạn 1985-2013 Ngoài ra, nhóm tác giả còn đưa ra

được những hạn chế mà Việt Nam còn thiếu sót, cũng như những triển vọng mà Việt Nam có thể mang lại trong tương lai

Trong “Hợp tác Việt Nam - ASEAN (1995 - 2010)” của Thạc sĩ Nguyễn Thị

Mai, từ trang 52 đến trang 56, Tạp chí lịch sử Đảng số 4/2010 Tác giả nhấn mạnh

mối quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN, trong đó có Indonesia, từ khi Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN năm 1995 đến năm 2010 Trong bài viết, tác giả đưa ra các việc hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Indonesia góp việc làm lành mạnh môi trường kinh doanh, đặc biệt đối với thị trường trong nước Việt Nam Ngoài ra, tác giả còn đề cập đến các mối quan hệ giữa Việt Nam với các nước trong ASEAN, trong đó có Indonesia

5.3 Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu

5.3.1 Những thành công của những tác giả đi trước

Phần lớn các tác giả đã khái quát được mối quan hệ giữa Việt Nam và Indonesia, nguyên nhân đã đưa hai nước hợp tác với nhau cũng như lợi ích của các chính sách, chiến lược đối với sự phát triển của Việt Nam và Indonesia nói riêng và đối với các nước trong khu vực Đông Nam Á nói chung Bên cạnh đó, các bài nghiên cứu cũng đưa được những tranh chấp, hạn chế và triển vọng trong sự hợp tác trong tương lai

5.3.2 Những hạn chế của những tác giả đi trước

Đối với các công trình nghiên cứu của các tác giả đi trước mà chúng tôi tiếp cận được về vấn đề “Quan hệ hợp tác song phương” giữa Việt Nam - Indonesia được nhiều tác giả lựa chọn làm đề tài nghiên cứu Đặc biệt, có nhiều công trình đã nghiên cứu một cách toàn diện về các chiến lược cũng như các chính sách hợp tác giữa hai nước Tuy nhiên, khi phân tích các chiến lược cũng như chính sách trong mối quan hệ giữa hai nước thì chỉ tập trung vào kinh tế và chính trị, những vấn đề về lĩnh vực văn hóa,

du lịch thì chưa được nghiên cứu sâu vào và chưa làm rõ được những hạn chế, triển vọng cho sự hợp tác lâu dài về sau của hai nước

5.3.3 Những vấn đề tiếp tục đặt ra cho nghiên cứu ở tiểu luận

Dựa trên những thành công của những tác giả đi trước, bài tiểu luận của chúng tôi sẽ kế thừa các công trình nghiên cứu trước đây theo một cách có chọn lọc và tiếp tục nghiên cứu về vấn đề “Quan hệ hợp tác song phương” của Việt Nam và Indonesia Chúng tôi sẽ hệ thống lại các mặt của vấn đề và tiếp tục tham khảo từ những nguồn tài liệu gốc cũng như nguồn tài liệu uy tín để bổ sung những thông tin và số liệu mới cho

bài tiểu luận Để có thể phân tích các chiến lược của Việt Nam và Indonesia trong

“Quan hệ hợp tác song phương” một cách toàn diện thì những vấn đề được đặt ra là:

Một, chúng tôi sẽ tập trung làm rõ bối cảnh lịch sử quốc tế và khu vực, cũng như

tình hình trong nước của Việt Nam và Indonesia Từ đó nêu ra được nguyên nhân, cơ

sở hình thành mối quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam - Indonesia

Hai, chúng tôi sẽ phân tích, khai thác sâu hơn về các lĩnh vực chính trị, kinh tế,

văn hóa, du lịch của hai nước trong thế kỷ 21 Làm rõ, đi sâu vào từng lĩnh vực mà cả hai nước có ảnh hưởng, tác động lẫn nhau để có kết quả tốt nhất, kết nối trong khu vực ASEAN, tạo thành hiệp hội vững chắc

Ba, chúng tôi sẽ phân tích từ những thành tựu và kinh nghiệm đạt được, chúng tôi

sẽ rút ra những nhận xét, đánh giá mối quan hệ Việt Nam - Indonesia ngày càng đi lên

từ những triển vọng và thách thức

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Trong bài tiểu luận, chúng tôi sẽ sử dụng các phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, lý thuyết quan hệ quốc tế, các quan điểm của Đảng và nhà nước

về quan hệ quốc tế dựa trên tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh Trong từng phương pháp luận sẽ có những góc nhìn khác nhau về đề tài nghiên cứu, chúng tôi sẽ đi vào từng phương pháp để giải thích rõ hơn về đề tài

Phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng : Indoneisa là nước đầu tiên

ở Đông Nam Á mà Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao Sự hợp tác này ở

cả phương diện song phương và khu vực đều quan trọng vì lợi ích của cả hai dân tộc vì hòa bình, hợp tác và phát triển trong khu vực, thế giới Hiện nay, Việt Nam và Indonesia không ngừng củng cố cho sự phát triển của mỗi nước nói riêng và đối với hòa bình, thịnh vượng của khu vực và thế giới nói chung Lãnh đạo của cả hai nước đã chủ động trao đổi nhiều kinh nghiệm, các biện pháp thúc đẩy cùng phát triển toàn diện Hai nước đã đạt được nhiều thành tựu về cả chiều rộng lẫn chiều sâu thông qua các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao, ký nhiều thỏa thuận hợp tác trên nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, du lịch…Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam tiếp tục kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, chủ động tích cực hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng; khẳng định Việt Nam hết sức coi trọng, sẽ không ngừng