Tên dự án “Đánh giá nhu cầu đào tạo và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên Đại học Lâm nghiệp mới ra trường giai đoạn 2012 – 2020” PHẦN 1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA DỰ ÁN Tính cấp thiết của dự án Việc làm và giải quyết việc làm đang là vấn đề cấp bách được toàn xã hội quan tâm, đặc biệt trong giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa hiện nay Nếu việc làm không được giải quyết tích cực sẽ gây trở ngại rất lớn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội Kỹ sư các trường đại học là nguồn cung cấp dồi dào lao.
Trang 1Tên dự án: “Đánh giá nhu cầu đào tạo và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên
Đại học Lâm nghiệp mới ra trường giai đoạn 2012 – 2020”
Trang 2PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA DỰ ÁN1.1 Tính cấp thiết của dự án
Việc làm và giải quyết việc làm đang là vấn đề cấp bách được toàn xã hội quantâm, đặc biệt trong giai đoạn công nghiệp hóa- hiện đại hóa hiện nay Nếu việc làmkhông được giải quyết tích cực sẽ gây trở ngại rất lớn trong quá trình phát triển kinh
tế xã hội
Kỹ sư các trường đại học là nguồn cung cấp dồi dào lao động phục vụ cho cácngành và các thành phần kinh tế Đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của đấtnước, tuy nhiên mâu thuẫn với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, số lượng sinhviên ra trường ngày càng tăng thì vấn đề giải quyết việc làm ngày càng bức thiết Theo số liệu thống kê thì năm 2003 - 2004 tổng số sinh viên Đại học và Caođẳng là 1.131.030 sinh viên nhưng đến năm 2007-2008 con số này đã tăng lên1.603.484 sinh viên Và đến 2010 con số này là 1,7triệu sinh viên Những con số ởtrên có thể thấy rõ rằng số lượng nguồn lao động của nước ta được đào tạo ngày càngtăng lên Nhưng nó cũng là một thách thức không nhỏ khi cơ sở vật chất chưa đápứng được yêu cầu đào tạo thì chất lượng nguồn lao động được đào tạo sẽ không đảmbảo
Theo điều tra của Bộ GD năm 2011, cả nước có đến 63 % sinh viên mới ratrường thất nghiệp vì thiếu kỹ năng và trong số sinh viên ra trường kiếm được việclàm thì lại có nhiều sinh viên làm không đúng ngành mình được học Với số lượngsinh viên ra trường ngày càng lớn như hiện nay thì áp lực về cơ hội việc làm ngàycàng trở nên khó khăn
Trong số những sinh viên được thống kê đó, số sinh viên tốt nghiệp trường Đạihọc Lâm nghiệp chiếm một tỷ lệ nhất định
Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam là ngôi trường có uy tín về đào tạo vànghiên cứu khoa học lâm nghiệp trong khu vực Đông Nam Á Với số sinh viên hiện
Trang 3có là 14.500 sinh viên, trường đã và đang đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, thể hiện ở 22ngành ở bậc đại học Số lượng sinh viên của trường ngày càng tăng Theo thống kêcủa Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ nay đến năm 2020, nhu cầu đào tạo nguồn nhân lựccủa khối lâm nghiệp là 8.000 - 10.000 người/năm Con số này là tương đối lớn Tuynhiên một trong những nguyên nhân giải thích cho tình trạng thất nghiệp của sinhviên là chế độ tuyển dụng chưa hợp lý Trong tiến trình đô thị hóa, một lượng lớnsinh viên tốt nghiệp đổ về các thành phố lớn hoặc các vùng lân cận làm việc Nhữngkhu vực vùng sâu, vùng xa, rất khó có được sức hút với lý tưởng phấn đấu của cácbạn trẻ Và vì vậy, tình trạng thiếu việc làm vẫn tiếp tục diễn ra.
Cũng theo điều tra của Bộ GD-DT,khó khăn lớn nhất với đa số sinh viên chưa cóviệc làm là không biết xin việc ở đâu cho phù hợp, một lượng sinh viên lớn khôngđáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng, thậm chí có 18% sinh viên không tìmđược việc vì các nhà tuyển dụng xét thấy năng lực làm việc quá thấp Chất lượng đàotạo sinh viên là một vấn đề lớn dẫn tới tình trạng không có việc làm của sinh viên.Những sinh viên may mắn đã có việc thì có tới 70,8% không thỏa mãn với côngviệc của mình và đang có ý định thay đổi chỗ làm trong thời gian sắp tới Như vậymột bộ phận sinh viên thất nghiệp đó đã chưa lựa chọn được ngành nghề phù hợp đểtham gia Bên cạnh đó đáng lo ngại là có tới 27% số sinh viên không tìm được việclàm cho biết không xin được việc vì ngành học của mình không phù hợp với thịtrường
Mặc dù là một trường đa ngành, đa lĩnh vực, trong nhiều năm, trường vẫn chưa
có các công tác định hướng nghề nghiệp cho sinh viên, nhiều khi đã dẫn đến sự khókhăn của sinh viên khi lựa chọn nghề nghiệp
Theo một khảo sát mới nhất tại trường đại học ở Hà Nội về công tác hướngnghiệp cho sinh viên: có 52,6% sinh viên năm cuối chưa có kế hoạch tìm việc chomình; 46,3% sinh viên hiện nay chưa có ý định tự trau dồi về nghề nghiệp; 44,8%sinh viên không hình dung về nghề nghiệp của mình sau năm năm Trên 80% sinh
Trang 4viên tự nhận rằng kỹ năng xin việc dưới mức trung bình Và đây cũng là tình trạngchung của sinh viên trên cả nước nói chung, sinh viên Đại học Lâm nghiệp nói riêng.Thực trạng này đã diễn ra trong một thời gian dài, tuy nhiên, phương án giảiquyết vẫn đang còn dang dở và diễn ra cục bộ trong các trường, một ví dụ cho thấy sựthành công của công tác cải thiện chất lượng sinh viên của trường ĐH KHXH&NVnhư sau: 38 sinh viên năm cuối trường ĐH KHXH&NV đã được tham gia lớp tậphuấn thí điểm trang bị những kỹ năng tối thiểu giúp họ nhanh chóng hòa nhập côngviệc Các sinh viên này đều có chỉ số xin việc thấp như kinh tế gia đình trung bình, ởcác tỉnh khác; ngoại hình và kết quả học tập trung bình Kết quả, 88,2% ra trường đã
có việc làm, trong khi nhóm đối lập chỉ đạt 72%; trong tháng đầu tiên có 26% có việclàm, trong khi nhóm đối lập 100% vẫn đang thất nghiệp ĐH KHXH&NV là mộttrường chuyên về khối ngành xã hội, vì vậy nhu cầu lao động so với khối ngànhnông- lâm có phần ít hơn Đây là một lợi thế của khối ngành nông lâm, khi mà nhucầu đào tạo nguồn nhân lực của khối lâm nghiệp là 8.000 - 10.000 người/năm Nhưvậy để giải quyết vấn đề sinh viên ra trường không có việc làm thì cải thiện chấtlượng sinh viên là một trong những phương án cần xem xét
Bên cạnh đó, các nhà hoạch định chính sách cần nghiên cứu để có cái nhìn chiếnlược lâu dài theo sự biến đổi của đất nước, từ đó sẽ giảm tình trạng sinh viên ngànhthì thừa ngành lại thiếu Để làm tốt việc thì cần có nhiều sự tính toán phân tích tỉ mỉcủa các nhà quản lý Nghiên cứu sự thay đổi biến động của nền kinh tế, cơ cấu ngànhtrong nước để từ đó có một tầm nhìn chiến lược, xây dựng một chế độ tuyển dụnghợp lý
Bên cạnh đó cần có một cầu nối linh hoạt hiệu quả giữa các trung tâm giới thiệuviệc làm để sinh viên thuận lợi hơn trong việc tìm kiếm công việc phù hợp với bảnthân
Trang 5Đối với thực tiễn Trường Đại học Lâm nghiệp, thì việc cần làm hiện nay là xâydựng các dự án giải quyết vấn đề nghề nghiệp cho sinh viên ra trường Để làm đượcđiều đó, dự án được xây dựng với nội dung như sau:
“Đánh giá nhu cầu đào tạo và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên Đại học
Lâm nghiệp mới ra trường giai đoạn 2012 – 2020”
1.2 Xác định các bên liên quan tham gia dự án
• Khuôn khổ dự án sẽ thực hiện:
- Lĩnh vực : xác định nhu cầu đào tạo, định hướng nghề nghiệp
- Vùng thực hiện: Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam, Xuân Mai, Chương
Mỹ, Hà Nội
- Thời hạn dự án: 2012- 2020
- Cơ quan thực hiện: Trường Đại học Lâm nghiệp
- Ngân sách : Nhà nước ( Sở tài chính)
Trang 6XÁC ĐỊNH CÁC BÊN LIÊN QUAN
Các bên
liên quan
Đặc điểm của nhóm liên quan
Mối quan tâm và mong đợi từ DA
Quan hệ đến
DA như thế nào
Mức
độ ưu tiên
Sinh viên Đối tượng của
DA Cơ hội tìm việc nâng cao
Có lợi ích trực tiếp từ DA Cao
Gia đình Nhóm hỗ trợ
DA
-Quan tâm, ủng hộ DA -Mong con em mình ra trường có việc làm
Có lợi ích gián tiếp từ DA Cao
-Tăng uy tín cho nhà trường
Quan tâm đến kết quả DA Cao
Nhà tuyển
dụng
Đối tượng chính của DA
Mong muốn trình độ SV ra trường đáp ứng được yêu cầu chuyên môn
Quan tâm đến kết quả DA Cao
Sở GDDT
Hà Nội
Nhóm Quản lý DA
Quan tâm, ủng hộ DA Định hướng cho sinh viên
Quan tâm đến kết quả DA Cao
Sở tài
chính Nhóm hỗ trợ DA
Quan tâm, ủng hộ DA Cấp kinh phí cho DA
Quan tâm đến kết quả DA CaoCông ty in
Trang 7Phân loại theo mức độ quan trọng, ta sẽ đi sâu phân tích những nhóm sau:
PHÂN TÍCH NHÓM LIÊN QUAN
Sinh viên Đối tượng DA Cơ hội tìm việc nâng cao Hưởng lợi trực tiếp
Gia đình Định hướng nghề
nghiệp, khuyến khích, động viên
-Quan tâm, ủng hộ DA -Mong con em mình tốt nghiệp có việc làm
Hưởng lợi gián tiếp
Hưởng lợi gián tiếp
Các nhà tuyển
dụng
Hỗ trợ, thực thi DA Mong muốn trình độ sinh
viên ra trường đáp ứng được yêu cầu chuyên môn
-Đưa ra nhu cầu, chỉ tiêu chuyên môn
Sở GDDT Hà
Nội
Phê duyệt DA Định hướng nghề nghiệp
cho sinh viên
Tạo cơ chế, chính sách phù hợp cho sinh viên
Hưởng lợi gián tiếp
Kết quả phân tích nhóm liên quan cho thấy vai trò quan trọng của nhóm mụctiêu: Sinh viên, cũng chính là đối tượng của dự án Dự án muốn thành công, đòi hỏicác nhóm liên quan, đặc biệt là sinh viên, nhà trường và các nhà tuyển dụng phải phốihợp một cách chặt chẽ trong toàn bộ chu trình dự án
Trang 8PHẦN 2: NỘI DUNG DỰ ÁN2.1. Mô tả mục tiêu dự án
Muốn xác định mục tiêu của dự án, trước hết ta cần nắm bắt rõ vấn đề
Tên dự án cần xây dựng:“Đánh giá nhu cầu đào tạo và định hướng nghề nghiệp
cho sinh viên Đại học Lâm nghiệp mới ra trường giai đoạn 2012- 2020”
Vấn đề chính ở đây: Sinh viên tốt nghiệp không có việc làm
Vấn đề hậu quả trực tiếp của vấn đề chính : Tỷ lệ thất nghiệp cao
Các vấn đề trực tiếp gây ra vấn đề chính và mối quan hệ nhân quả giữa các vấn
đề được thể hiện qua cây vấn đề sau:
Mục đích chính của dự án là: Sinh viên trường Đại học Lâm nghiệp tốt nghiệp
có việc làm phù hợp Khi mục đích này được giải quyết thì tỉ lệ thất nghiệp sẽ
Trang 9giảm-như vậy mục tiêu tổng quát sẽ được thực hiên, sẽ giải quyết được vấn đề lớn cho xãhội hiện nay Tỷ lệ thất nghiệp giảm là kết quả của sinh viên tốt nghiệp có việc làm.Tuy nhiên mục tiêu này có thực hiện được không lại phụ thuộc vào các hoạtđộng của dự án Nếu dự án không được thực hiện, đồng nghĩa một bộ phận khôngnhỏ sinh viên tốt nghiệp trường đại học Lâm nghiệp tiếp tục thiếu việc làm Điều nàykhông chỉ ảnh hưởng đến bản thân chính các sinh viên: Không có việc làm đồngnghĩa với hạn chế giao tiếp, tiêu tốn thời gian vô nghĩa, không có khả năng chi trảcho những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống, là nguyên nhân của đói nghèo Đối với
xã hội, các sinh viên không kiếm được việc dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao, bỏ phí cơhội sản xuất thêm sản phẩm và dịch vụ Đó có thể coi là một sự lãng phí cả về nguồnlao động cũng như nguồn vốn đầu tư đào tạo cho nhà nước Thậm chí, ở một mứccao hơn, những nghiên cứu cụ thể chỉ ra rằng, gia tăng thất nghiệp đi liền với gia tăng
tỷ lệ tội phạm, tỷ lệ tự tử, và suy giảm chất lượng sức khỏe
Như đã biết, sinh viên chính là lực lượng quan trọng của tương lai, quyết địnhđến sự phát triển của đất nước Đối với sinh viên lâm nghiệp nói riêng,nhiệm vụ chủyếu là góp phần cho sự phát triển của ngành nông- lâm nghiệp nước nhà Tỷ trọngnông nghiệp (bao gồm cả nông, lâm, diêm nghiệp và thuỷ sản) trong tổng GDP cảnước chiếm tới hơn 30%, với diện tích rừng và đất lâm nghiệp 16,24 triệu, chiếmkhoảng ½ tổng diện tích lãnh thổ quốc gia Khi có nhiều sinh viên do có chất lượngthấp không được tuyển dụng sẽ gây nên khó khăn cho sự phát triển bền vững củangành, nền kinh tế nước nhà sụt giảm, cũng như giảm hiệu quả của những giá trị môitrường khác
Trang 10Ta có cây mục tiêu sau khi đã được phân tích như sau:
Để giảm thiểu những rủi ro trên, cần có những mục tiêu cụ thể thiết thực
để dự án đạt được kết quả tốt nhất:
- Chất lượng đào tạo được cải thiện: trình độ sinh viên đáp ứng nhu cầu
công việc về chuyên môn nghiệp vụ được nâng cao, tích lũy thêm kinh
nghiệm làm việc; Cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy được đáp ứng
đầy đủ
- Giúp cho sinh viên lựa chọn được ngành nghề phù hợp:
- Chế độ tuyển dụng cần hợp lý hơn: cần có những chính sách sử dụng và
đãi ngộ giữa các vùng miền hợp lý
• Phân tích chiến lược:
Dựa theo các mục tiêu và các can thiệp khác nhau, ta có thể xác định được phạm
vi và mức độ can thiệp của dự án như sau:
Trang 12Kết quả phân tích chiến lược được thể hiện ở sơ đồ sau:
Qua phân tích và so sánh các khía cạnh: đầu vào, ưu tiên về chính sách,tính khảthi, tính bền vững, đưa ra được các phương án lựa chọn gồm cả 4 phương án: tăng kỹnăng nghề nghiệp sinh viên, cải thiện chất lượng đào tạo, giúp sinh viên lựa chọnngành nghề phù hợp, chế độ tuyển dụng hợp lý
2.2. Kết quả đầu ra của dự án
Dựa vào mục tiêu và phân tích chiến lược ta tìm ra được đầu ra cho dự
án Để đạt được mục tiêu chính ta cần lựa chọn những hoạt động thiết thực và
có hiệu quả nhất:
Trang 13a Sinh viên được bổ sung kỹ năng nghề nghiệp
Sau một thời gian được học tập và đào tạo tại trường đại học, các sinh viênđược trang bị nhiều kiến thức lý thuyết nhưng lại ít được trang bị kiến thức thực tếnên việc áp đáp ứng được những yêu cầu của công việc là một trở ngại lớn Hiện nayphần lớn các nhà doanh nghiệp các công ty tư nhân đều cần những người có kinhnghiệm làm việc, song đối với các bạn sinh viên kinh nghiệm gần như là không cóhoặc có nhưng mà ít Đó chính là khó khăn các bạn sinh viên gặp phải trong việc hoànhập với công việc Nhiều trường hợp được nhận vào làm việc, nhưng chỉ một thờigian ngắn phải tìm môi trường khác vì khó thích ứng Đã có doanh nghiệp từng tiết
lộ, họ phải đào tạo tới 90% sinh viên tuyển mới theo đúng yêu cầu của doanh nghiệpmình Lý do bởi kiến thức nhà trường chỉ phục vụ chuyên môn, có khá nhiều mônhọc không liên quan hoặc chưa ứng dụng được vào đời sống Những mặt yếu kémcủa sinh viên tốt nghiệp thường là: kiến thức lý thuyết tạm được nhưng tay nghề thực
tế yếu, thiếu khả năng tổng hợp, không biết vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn
đề có tính hệ thống, không biết cách làm việc tập thể theo nhóm, thiếu khả năng quản
lý, tổ chức công việc
Qua đợt thực tập tốt nghiệp, nhiều sinh viên tỏ ra rất bức xúc vì những gì mà họđược tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế rất khác với những gì họ kỳ vọng,trong khi kiến thức cần có để có thể tìm việc và hội nhập hoàn toàn không được đàotạo tại trường đại học
Vì vậy, để giải quyết tình trạng trên và đáp ứng số lượng sinh viên năm thứ 4sắp ra trường của trường đại học lâm nghiệp( tương đương với khoảng 2000 sinhviên), cần mở ra 20 lớp đào tạo nghề được tổ chức 60% số sv được đào tạo kỹ năng
b Chất lượng đào tạo được cải thiện
Lượng sinh viên trường Đại học Lâm nghiệp ngày một tăng Năm 2011, tổng chỉtiêu tuyển sinh của trường là 1800 sinh viên, đến năm 2012, chỉ tiêu tuyển sinh tăngthêm 300 sinh viên.Với một mức tăng nhanh như vậy thì chất lượng, cơ sở thiết bị
Trang 14đào tạo khó có thể đáp ứng kịp thời để đảm bảo chất lượng nguồn lao động được đàotạo Bên cạnh đó đào tạo vẫn chưa gắn với nhu cầu thực tế của xã hội cũng là mộttrong những hạn chế cần được khắc phục
Bộ GD- ĐT đã hướng đến mục tiêu 4,5 triệu sinh viên vào năm 2020, kéo theolượng giảng viên phải tăng gấp năm lần hiện nay Tuy nhiên, trong 10 năm qua sốlượng giảng viên chỉ tăng gấp đôi Không chỉ số lượng, chất lượng giảng viên cũngphải được chú ý.Nhiều trường đại học của ta vẫn chưa quan tâm đúng mức đến việcnâng cao trình độ chuyên môn cho giảng viên.Không ít giảng viên sau khi cố gắnglấy được tấm bằng Tiến sĩ, Phó giáo sư đã tự kết thúc con đường học tập, nghiên cứucủa mình Vì họ còn phải mưu sinh…
Nếu không có giải pháp thực hiện việc này, vấn đề chất lượng giáo dục đại học
sẽ không giải quyết được
Trước thực trạng này, kết thúc dự án cần đạt được:
- 70% số trang thiết bị được bổ sung, thay mới
- 85 % giảng viên được đi học tập bồi dưỡng nghiệp vụ
c Sinh viên lựa chọn được ngành nghề phù hợp
Một thực tế hiện nay tại trường đại học Lâm nghiệp nói riêng, và các trường đạihọc trong cả nước nói chung,nhiều sinh viên còn chưa xác định được mục tiêu nghềnghiệp của mình, còn mơ hồ với năng lực của chính bản thân cũng như không biếtbản thân có phù hợp với nghề đã chọn hay không? Việc đi sai hướng trong nghềnghiệp sẽ mang đến nhiều bất lợi trong cuộc sống của sinh viên sau này Do đó, việcđịnh hướng nghề nghiệp là một điều cần thiết đối với các bạn sinh viên đang ngồitrên ghế giảng đường
Theo một khảo sát tại một trường đại học cho thấy có 52,6 % sinh viên năm cuốichưa có kế hoạch tìm việc cho mình, 46,3% sinh viên hiện nay chưa có ý định tự traudồi về nghề nghiệp, 44,8 % sinh viên không hình dung về nghề nghiệp của mình saunăm năm Đây là những con số chứng minh sự băn khoăn của các bạn sinh viên với