Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố dĩ an tỉnh bình dương

Mức độ và kết quả thực hiện hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An 40 2.5: Mức độ và kết quả thực hiện t

Đà Nẵng - Năm 2021

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

TÓM TẮT ii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC CÁC BẢNG ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 2

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

7 Phương pháp nghiên cứu 2

8 Cấu trúc của luận văn: 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ DĨ AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 4

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 4

1.2 Các khái niệm chính của đề tài 7

1.2.1 Khái niệm "quản lý" 7

1.2.2 Quản lý giáo dục 8

1.2.3 Khái niệm ngôn ngữ 9

1.2.4 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 11

1.2.5 Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 11

1.2.6 Đặc điểm về phát triển tâm sinh lý của trẻ 4 – 5 tuổi 13

1.3 Lý luận về hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 14

1.3.1 Mục tiêu của hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 14

1.3.2 Nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 14

1.3.3 Phương pháp và hình thức phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 15

1.3.4 Các lực lượng phối hợp tham gia giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 17

1.3.5 Kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở

trường mầm non 19

1.4 Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 20

1.4.1 Quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 20

1.4.2 Quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 21

1.4.3 Quản lý phương pháp và hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 22

1.4.4 Phối hợp các lực lượng tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 23

1.4.5 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 25

1.5 Đánh giá chung 26

Tiểu kết Chương 1 27

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ DĨ AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 29

2.1 Khái quát quá trình khảo sát 29

2.1.1 Mục tiêu khảo sát 29

2.1.2 Nội dung khảo sát 30

2.1.3 Phương pháp khảo sát 30

2.1.4 Tổ chức khảo sát 30

2.2 Khái quát tình hình kinh tế-xã hội và giáo dục Thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương 31

2.2.1 Tình hình kinh tế-xã hội 31

2.2.2 Khái quát tình hình giáo dục Thành Phố Dĩ An 32

2.2.3 Tổng quan về giáo dục mầm non Thành phố Dĩ An 33

2.3 Thực trạng hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non Thành phố Dĩ An 34

2.3.1 Thực trạng mục tiêu của hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 34

2.3.2 Thực trạng về nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 37

2.3.3 Thực trạng phương pháp và hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 39

2.3.4 Thực trạng về các lực lượng tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non 41

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các

trường mầm non Thành phố Dĩ An 44

2.4.1 Thực trạng quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 44

2.4.2 Thực trạng quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 46

2.4.3 Thực trạng quản lý phương pháp và hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 49

2.4.4 Thực trạng quản lý các lực lượng giáo dục tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 52

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non Thành phố Dĩ An 56

2.5.1 Chủ quan 56

2.5.2 Khách quan 57

2.6 Đánh giá chung 61

Tiểu kết Chương 2 62

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ DĨ AN TỈNH BÌNH DƯƠNG 63

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 63

3.1.1 Đảm bảo tính kế thừa 63

3.1.2 Đảm bảo tính khả thi 63

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả 63

3.1.4 Đảm bảo tính toàn diện 64

3.1.5 Đảm bảo tính thực tiễn 64

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non Thành Phố Dĩ An tỉnh Bình Dương 64

3.2.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên về hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 64

3.2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch hoạt động phát triển ngôn ngữ, làm quen với sách cho trẻ mầm non 70

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên 75

3.2.4 Biện pháp 4: Xây dựng môi trường cơ sở vật chất hiện đại nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 81

3.2.5 Biện pháp 5: Phối hợp với cha mẹ học sinh trong tổ chức hoạt động phát

triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non 83

3.3 Khảo nghiệm tính khả thi và sự cấp thiết của các biện pháp quản lý đã được đề xuất 86

3.3.1 Tính khả thi của các biện pháp quản lý đã được đề xuất 88

3.3.2 Tính cấp thiết của các biện pháp quản lý đã được đề xuất 89

3.3.3 Đánh giá chung các biện pháp quản lý đã được đề xuất 90

Tiểu kết Chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

Mức độ và kết quả thực hiện hình thức và phương pháp tổ chức

hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường

mầm non thành phố Dĩ An

40

2.5:

Mức độ và kết quả thực hiện tham gia đóng góp của phụ huynh

học sinh cho nhà trường trong việc tổ chức hoạt động phát triển

ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non

42

2.6:

Mức độ tham gia những hoạt động với nhà trường trong việc tổ

chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi tại trường

mầm non

43

2.7:

Mức độ và kết quả thực hiện công tác quản lý mục tiêu tổ chức

hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường

mầm non Thành phố Dĩ An

45

2.8:

Mức độ và kết quả thực hiện quản lý nội dung hoạt động phát

triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành

phố Dĩ An

47

2.9:

Mức độ và kết quả thực hiện quản lý phương pháp và hình thức

tổ chức hoạt động hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5

tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An

50

2.10:

Mức độ và kết quả thực hiện quản lý các lực lượng giáo dục

tham gia việc tổ chức hoạt động hoạt động phát triển ngôn ngữ

cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An

52

2.11: Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động phát triển

3.1: Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt

động hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 88 3.2: Kết quả đánh giá tính cấp thiết của các biện pháp quản lý hoạt

động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi 89

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xã hội từng ngày phát triển, cùng với đó hệ thống giáo dục luôn đổi mới để theo kịp với sự phát triển của xã hội Nền móng đầu tiên của hệ thống giáo dục là ngành giáo dục mầm non Có thể nói, giáo dục mầm non có vai trò rất quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục trẻ em là một vấn đề không hề đơn giản như suy nghĩ của nhiều người Như cha ông vẫn thường nói “ Học ăn, học nói, học gói, học mở”, nghe tưởng dễ dàng nhưng không phải như thế Đứa trẻ học ở môi trường gia đình đến môi trường xã hội Chúng học tất cả những thói quen, nếp sống, và giao tiếp với tất cả mọi người Để giao tiếp với thế giới, những đứa trẻ phải học ngôn ngữ trong

xã hội mà chúng sinh ra và lớn lên Như vậy, ngôn ngữ là thứ mà đứa trẻ cần phải có

để biểu đạt mọi ý muốn của mình trong xã hội chúng tồn tại

Chúng ta hãy tưởng tượng, đứa trẻ không nói được điều chúng cần nói thì điều gì

sẽ xảy ra? Và đứa trẻ nói ra được những điều cần nói nhưng người nghe không hiểu được thì mọi việc sẽ thế nào? Chỉ bấy nhiêu thôi cũng khiến chúng ta thấy tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với đứa trẻ trong các hoạt động giao tiếp với xã hội Do đó, để phát triển ngôn ngữ của trẻ không chỉ cần gia đình dạy bảo mỗi ngày mà còn cần đến

sự giáo dục của xã hội

Như chúng ta đã biết trẻ em vốn rất nhạy cảm Trẻ trong tuổi mầm non bắt chước rất nhanh và cũng rất nhanh quên đi Dựa vào các đặc điểm tâm lý của trẻ, người lớn cần có những cách thức phù hợp để trẻ có thể tiếp cận những ngôn ngữ đúng chuẩn xã hội tránh sự lệch lạc trong ngôn ngữ của trẻ Mặc khác, ngôn ngữ của xã hội rất phong phú trẻ cần phải học gì để có vốn ngôn ngữ vừa phong phú và vừa đúng chuẩn của xã hôi quy định là điều mà ngành giáo dục cần quan tâm

Giáo dục trong trường mầm non sẽ giúp trẻ giao tiếp với nhau và học thêm vốn

từ vựng mới Trẻ học từ mới qua các hoạt động phát triển ngôn ngữ của nhà trường, giao tiếp với bạn và mọi người xung quanh

Đã có rất nhiều luận văn viết về ngôn ngữ nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu

về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi Đồng thời, chính vì sự quan trọng của ngôn ngữ đối với trẻ mà tôi đã chọn đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt

động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An tỉnh Bình Dương” để viết luận văn này

trường mầm non thành phố Dĩ An tỉnh Bình Dương nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới

trong giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi 3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5

tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An tỉnh Bình Dương

4 Giả thuyết khoa học

Trong thời gian gần đây, hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ rất được quan tâm, đặt biệt là hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi ở các trường mầm non trên địa bàn Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục hoạt động phát triển ngôn ngữ còn những hạn chế và bất cập do các nguyên nhân khác nhau Trong đó có nguyên nhân là biện pháp quản lý chưa phù hợp Quản lý các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi chưa thật sự chú trọng và không đồng bộ ở các trường Nếu đề xuất

và áp dụng biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi một cách khoa học, đồng bộ và phù hợp hơn với thực tế của nhà trường và yêu cầu của hoạt động phát triển ngôn ngữ, sẽ nâng cao được hiệu quả phát triển ngôn ngữ cho trẻ

4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương, góp phần nâng

cao chất lượng giáo dục mầm non ở địa phương

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài đánh giá công tác quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2019 –

2020 và đề xuất các biện pháp quản lý đối với hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4

- 5 tuổi tại các trường mầm non giai đoạn 2020 – 2023

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận về quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ

4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An

- Khảo sát thực trạng hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ 4 – 5 tuổi và thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

tại các trường mầm non thành phố Dĩ An tỉnh Bình Dương

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Dùng các phương pháp phân tích,

tổng hợp lý thuyết trong nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sở

lý luận của vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi để khảo sát thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ 4 – 5 tuổi, thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương

- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành trao đổi với các giáo viên và cán bộ quản lí tại các trường mầm non

- Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến của các chuyên gia về tính cấp thiết

và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý các số liệu, các kết quả nghiên cứu, trên cơ sở đó có nhận định, đánh giá đúng đắn, chính xác các kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn:

Luận văn gồm 3 phần

* Phần mở đầu: Lý do chọn đề tài, mục đích, khách thể, đối tượng nghiên cứu,

giả thuyết khoa học, phạm vi đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu

* Phần nội dung: Gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5

tuổi tại các trường mầm non

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

tại các trường mầm non thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại

các trường mầm non thành phố Dĩ An Tỉnh Bình Dương

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON

THÀNH PHỐ DĨ AN TỈNH BÌNH DƯƠNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp của con người, là công cụ tư duy Ngôn ngữ gắn liền với sự phát triển tâm lý của con người, là chìa khóa để con người nhận thức và chiếm lĩnh kho tàng tri thức của cộng đồng người và nhân loại

Sự phát triển ngôn ngữ diễn ra rất nhanh ở giai đoạn từ 0 - 6 tuổi (lứa tuổi mầm

non) Từ chỗ sinh ra chưa có ngôn ngữ, đến cuối 6 tuổi - chỉ một khoảng thời gian rất

ngắn so với cả một đời người - trẻ đã có thể sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng ngày Đây chính là giai đoạn phát cảm về ngôn ngữ Ở giai đoạn này nếu không có những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển ngôn ngữ thì sau này khó có thể phát triển tốt được Chính vì vậy ngôn ngữ nói chung và ngôn ngữ của trẻ trước tuổi học là vấn đề được nhiều nhà khoa học trên thế giới và trong nước quan tâm nghiên cứu

 Trên thế giới:

Vấn đề ngôn ngữ đã được đề cập đến ngay từ thời cổ đại Nhưng thời cổ đại người ta nghiên cứu ngôn ngữ không tách khỏi triết học và lôgíc học Các nhà triết học

cổ đại đã coi ngôn ngữ như là một hình thức biểu hiện bề ngoài của các bên trong là

"logos", tinh thần, trí tuệ của con người Trong cuốn "Triết học DESCARTES"

Descartes đã chỉ ra những đặc tính chủ yếu của ngôn ngữ và lấy đó làm tiêu chí phân biệt con người, khác với động vật Ông đã nhấn mạnh tính chất của ngôn ngữ, cái tín hiệu duy nhất ấy chắc chắn là của một tư duy tiềm tàng trong cơ thể và kết luận rằng

"Có thể lấy ngôn ngữ làm chỗ khác nhau thực sự giữa con người và con vật" Chỉ đến

giữa thế kỷ 19 khuynh hướng tâm lý học mới nảy sinh trong ngôn ngữ học Người đầu tiên sáng lập ra trường phái ngôn ngữ học tâm lý là Shteintal (1823 - 1899) Ông đã đưa ra học thuyết ngôn ngữ là sự hoạt động của cá nhân và sự phản ánh tâm lý dân tộc Theo ông, ngôn ngữ học phải dựa vào tâm lý cá nhân trong khi nghiên cứu ngôn ngữ

cá nhân, phải dựa vào tâm lý dân tộc trong khi nghiên cứu ngôn ngữ của dân tộc [7] Sau cách mạng tháng Mười Nga 1917, các nhà ngôn ngữ học, tâm lý học Xô Viết

đã vận dụng quan điểm của Mac - Lênin vào hoạt động nghiên cứu ngôn ngữ đó là: xem xét ngôn ngữ với tư cách là một hiện tượng xã hội Ngôn ngữ thể hiện các mối quan hệ giữa con người với con người được quy định bởi những điều kiện cụ thể của

thời kỳ lịch sử nhất định Ngôn ngữ là hiện thực trực tiếp của tư duy và là phương tiện giao tiếp chủ yếu của con người [23] Với quan điểm này có thể kể đến: L.X.Vưgụtxki; R.O.Shor; E.D.Polivanov; K.N.Derzhavin; B.A.Larin; M.V.Sergievskij; M.N.Peterson; L.J.JaKubinskij; A.M.Selishchev… Họ đã đi vào nghiên cứu tính chất xã hội của ngôn ngữ, về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy, sù phụ thuộc qua lại giữa các

thuộc tính của ngôn ngữ… L X Vưgotxki trong cuốn: "Tư duy và ngôn ngữ" đã lập

luận rằng hoạt động tinh thần của con người chính là kết quả học tập mang tính xã hội chứ không phải là một học tập chỉ là của cá thể Theo ông, khi trẻ em gặp phải những khó khăn trong cuộc sống, trẻ tham gia vào sự hợp tác của người lớn và bạn bè có năng lực cao hơn, những người này giúp đỡ trẻ và khuyến khích trẻ Trong mối quan

hệ hợp tác này, quá trình tư duy trong mét xã hội nhất định được chuyển giao sang trẻ

Do ngôn ngữ là phương thức đầu tiên mà qua đó, con người trao đổi các giá trị xã hội, L.X Vưgotxki coi ngôn ngữ là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của tư duy [11] Việc nghiên cứu ngôn ngữ của trẻ em lứa tuổi mầm non (0 - 6 tuổi) cũng đã được nhiều nhà khoa học quan tâm Nhìn lại các công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn

về ngôn ngữ ở giai đoạn này chúng ta có thể thấy các tác giả đã nghiên cứu theo các xu hướng chủ yếu sau:

- Hướng nghiên cứu đầu tiên là nghiên cứu chức năng, vai trò của ngôn ngữ trong

sự phát triển và giáo dục của trẻ Đây là hướng nghiên cứu nổi bật được thể hiện trong các công trình khoa học của nhiều tác giả như: E.L Tikheeva, Ph.A Sookhina, L.X Vugôtxki, J Piaget, các tác giả đều đi đến nhận định, ngôn ngữ là công cụ nhận thức thế giới xung quanh của trẻ, là phương tiện giao tiếp, phương tiện giúp trẻ chiếm lĩnh các giá trị đạo đức, chuẩn mực xã hội Đặc biệt các tác giả đều nhấn mạnh vai trò của ngôn ngữ trong sự phát triển tư duy của trẻ

- Hướng nghiên cứu thứ hai được các tác giả quan tâm là nghiên cứu đặc điểm phát triển ngôn ngữ trẻ trước tuổi học Hướng nghiên cứu này được phản ánh trong công trình của các tác giả E.L Tikheeva, Ph.A Sookhina, L.P Phêdôrencô Trong các công trình nghiên cứu của mình các tác giả đã nghiên cứu từng nội dung cụ thể của việc phát triển ngôn ngữ như: đặc điểm phát triển vốn từ, ngữ âm, ngữ pháp và phát triển lời nói mạch lạc ở từng độ tuổi khác nhau Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ ở từng độ tuổi, các tác giả đã đưa ra một số quy luật phát triển ngôn ngữ của trẻ mà cho đến bây giờ vẫn còn có ý nghĩa quan trọng đối với việc lựa chọn nội dung, phương pháp, biện pháp dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ trước tuổi học

- Hướng nghiên cứu thứ ba là nghiên cứu các điều kiện bảo đảm sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Hướng nghiên cứu này được phản ánh trong công trình của các tác giả sau đây: E.L Tikheeva, Ph A Sookhina, Helen Gloeb, Kak-hainơdich Trên cơ

sở các đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ, các tác giả đã nghiên cứu những điều kiện cần thiết cho sự phát triển ngôn ngữ như: bộ máy phát âm hoàn chỉnh, môi trường ngôn ngữ, đặc biệt là ngôn ngữ của những người lớn xung quanh , từ đó xây dựng nội dung, phương pháp, biện pháp và các bài tập phát triển ngôn ngữ cho trẻ trước tuổi học Đây là hướng nghiên cứu đang diễn ra mạnh mẽ ở các nước trên thế giới, đặc biệt

là trong những năm gần đây

A.M Leusina đã tiến hành nghiên cứu sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ

mẫu giáo và đi đến kết luận: Không phải là từ mà là câu và ngôn ngữ mạch lạc là đơn

vị của ngôn ngữ như một phương tiện giao tiếp Trẻ càng lớn tính hoàn cảnh của ngôn ngữ càng giảm dần chuyển sang hình thức nói mạch lạc gắn chặt với sự lĩnh hội của vốn từ, lĩnh hội hệ thống ngữ pháp của tiếng mẹ đẻ [27, Tr.22]

X L Rubinxtêin cho rằng: Điều cơ bản trong phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ

là chỉnh sửa và hoàn thiện kỹ năng sử dụng lời nói như một phương tiện giao tiếp… Phát triển vốn từ cũng như việc nắm vững các hình thức ngữ pháp đã ảnh hưởng đến lời nói mạch lạc ở từng thời điểm nhất định.[27, Tr.29]

 Ở Việt Nam:

Quan điểm của Đảng và Nhà nước về đổi mới quản lý giáo dục, dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác đổi mới quản lý giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng Sự đổi mới thể hiện qua các nghiên cứu thay đổi về biện pháp giáo dục trẻ Trong phát triển ngôn ngữ cho trẻ, các nhà giáo dục đã đi sâu nghiên cứu nhằm đưa ra những biện pháp hiệu quả như:

- Các tác giả Nguyễn Quang Ninh, Bùi Kim Tuyến, Lưu Thị Lan, Nguyễn Thanh Hồng với: Tiếng Việt và phương pháp phát triển lời nói cho trẻ, đề cập tới tiếng Việt Dựa vào đó tác giả xây dựng các phương pháp nhằm phát triển và hoàn thiện lời nói cho trẻ

- Tác giả Nguyễn Xuân Khoa với: Phương Pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo dưới 6 tuổi, đã đưa ra các phương pháp cụ thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ của mình

- Tác giả Hoàng Kim Oanh, Phạm Thị Việt, Nguyễn Kim Đức với Phương pháp phát triển ngôn ngữ Tác giả đã đưa ra các phương pháp để giúp trẻ tăng vốn từ của trẻ

- Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết, Phạm Hoàng Gia, Đoàn Thị Tâm với: Tâm lí trẻ

em lứa tuổi mầm non đã tiến hành nghiên cứu sự phát triển tâm lí của trẻ mầm non qua các giai đoạn lứa tuổi

- Luận án Phó tiến sĩ của Lưu Thị Lan: Những bước phát triển ngôn ngữ của trẻ

từ 1 – 6 tuổi, nội dung luận án nói về các bước, giai đoạn hình thành phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong độ tuổi từ 1 đến 6 tuổi[22]

- Luận án Phó tiến sĩ Tâm lí học: Đặc trưng tâm lý của trẻ có năng khiếu thơ Tác giả nghiên cứu tâm lí của trẻ em có chứa năng khiếu cảm thụ các tác phẩm thơ ca

- Nghiên cứu của Nguyễn Xuân Khoa về: Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo từ 0 – 6 tuổi, đã nghiên cứu về sự phát triển vốn từ ngữ của trẻ ở các độ tuổi và đưa ra các phương pháp nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ em ở độ tuổi mầm non

- Luận án Tiến sĩ Nguyễn Thị Oanh: Cơ sở của việc tác động sư phạm đến sự phát triển ngôn ngữ tuổi mầm non Dựa trên cơ sở của ngành sư phạm tác giả đã nghiên cứu tới sự phát triển ngôn ngữ của trẻ em mầm non

Trong cuốn Chương trình Giáo dục mầm non (2017) do Bộ Giáo dục và Đào tạo

ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung đã chỉ rõ mục tiêu phát triển hài hòa về ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo Chương trình Giáo dục mầm non cũng đã hướng dẫn nội dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi giúp giáo viên

có kế hoạch giáo dục cụ thể bằng các hoạt động giáo dục, hình thức và phương pháp giáo dục phù hợp với độ tuổi tạo sự hứng thú cho trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động phát triển ngôn ngữ

Những nghiên cứu trên về lý luận và thực tiễn khẳng định vai trò to lớn của phát triển ngôn ngữ đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ, song chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở Thành phố Dĩ An tỉnh Bình Dương

1.2 Các khái niệm chính của đề tài

1.2.1 Khái niệm "quản lý"

Từ khi xã hội có nhà nước thì vai trò của quản lý và người quản lý có một vai trò thiết yếu đối với mọi mặt đời sống xã hội Trong xã hội ngày nay, tính đa dạng về văn hóa, chính trị và kinh tế thì vai trò của quản lý càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Có thể nói, quản lý là nghề phức tạp nhất trong xã hội, bởi quản lý là quản trị con người, trong xã hội hiện đại thì tính phức tạp đó càng biểu hiện rõ; do vậy, nghiên cứu

về khoa học quản lý luôn là yêu cầu cấp thiết và quan trọng đối với xã hội, tuy nhiên, không phải tất cả các nhà khoa học trên thế giới đều thống nhất với nhau về nội hàm khái niệm quản lý mà có nhiều quan tiêu biểu khác nhau Như Harold Koontz cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó bảo đảm phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt đuợc những mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi truờng mà trong đó con nguời có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất ít nhất” [13 tr.26] Theo từ điển giáo dục thì "Quản lý

là hoạt động gây tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (nguời bị quản lý) trong một tổ chức làm cho tổ chức vận hành đạt được mục đích của tổ chức" [32, tr.58]

Tuy có những ý kiến khác nhau, song ta có thể khái quát về khái niệm quản lý qua các dấu hiệu nội hàm sau:

Quản lý là một hoạt động của hệ thống xã hội có tác động một cách có chủ đích nhằm vận hành cá nhân tập thể theo một định hướng đã đề ra trước đó Quản lý là hoạt động tác động có tính chủ đích đến cá nhân/ tập thể trong quá trình lao động của họ, nhằm phối hợp được cá nhân, biến những mục tiêu riêng của họ thành mục đích chung của tập thể và xã hội Hay, quản lý không chỉ là một khoa học mà còn là nghệ thuật, đó không chỉ là khách quan mà còn chủ quan, do vậy quản lý là sự tác động có tính mục đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý bằng việc vận dụng các kỹ năng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả những tiềm năng của cá nhân và tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra

tổ chức vận hành để đạt được mục tiêu

Hiện nay, bàn về khái niệm quản lý giáo dục cũng có những cách diễn giải khác

nhau: tác giả, Phạm Thị Châu (Giáo trình quản lý giáo dục mầm non) cho rằng, quản

lý giáo dục là hệ thống tác động có tính mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm cho cơ sở giáo dục vận hành theo đường lối và nguyên tắc giáo dục mà Đảng và

nhà nước đã đề ra Tác giả Trần Kiểm (Những vấn đề cơ bản của kế hoạch quản lý

giáo dục) thì cho rằng, quản lý giáo dục là hệ thống tác động của chủ thể quản lý các

cấp hướng đến sự phát triển trí tuệ, nhân cách cho người học dựa trên sự vận dụng những quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy vào hoạt động giáo dục Tác giả Phạm

Minh Hạc (Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục) thì cho rằng, quản lý giáo

dục hay quản lý nhà trường là hoạt động đưa đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về giáo dục vào trong nhà trường trong phạm vi mà mình quản lý, nhằm hướng tới sự phát triển về trí tuệ và thể chất của từng học sinh

Như vậy, bàn về khái niệm quản lý giáo dục, ta có thể khái quát, quản lý giáo dục

là hệ thống tác động có tính mục đích, có kế hoạch hợp với quy luật của chủ thể quản

lý nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục

1.2.3 Khái niệm ngôn ngữ

Ngôn ngữ là hệ thống tín hiệu đặc biệt, là phương tiện giao tiếp cơ bản và quan trọng nhất của các thành viên trong cộng đồng người Ngôn ngữ đồng thời là phương tiện phát triển tư duy, truyền đạt truyền thông văn hóa - lịch sử từ thế hệ này sang thế

hệ khác

Ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện Ngôn ngữ chính là cơ sở của mọi sự suy nghĩ và là công cụ của tư duy Trẻ có nhu cầu rất lớn trong việc nhận thức thế giới xung quanh Trong quá trình nhận thức hiện tượng sự vật, trẻ phải dùng lời nói để nói lên những suy nghĩ, cũng như cảm tưởng của mình về những vấn đề đó.[12] Ngôn ngữ bao gồm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, trong thời đại hiện nay, nó là công cụ quan trọng nhất của sự trao đổi văn hoá giữa các dân tộc Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của xã hội, và là công cụ tư duy của con người, Ngôn ngữ học có khía cạnh tâm lý học, ngôn ngữ có vai trò nhiều nhân tố: xã hội, tâm lý, dân tộc Ngôn ngữ học tâm lý nghiên cứu những mối quan hệ qua lại giữa nhân cách với cấu trúc chức năng của hoạt động ngôn ngữ Về một khía cạnh khác giữa nhân cách với ngôn ngữ như yếu tố cấu thành hình thành thế giới của con người Qua nghiên cứu ngôn ngữ tâm lý học sẽ thấy được đặc điểm tâm lý của một cộng đồng bản ngữ, và qua đó sẽ thấy được “trong ngữ nghĩa của mỗi ngôn ngữ tự nhiên đều hàm chứa một cách nhìn thế giới của mỗi cộng đồng bản ngữ đó đối với sự vật hiện tượng xung quanh họ” Ngôn ngữ tâm lý học phát hiện ra những đặc điểm và bản sắc tâm lý, bức tranh thế giới quan của một cộng đồng

cả “thế giới nội quan” hay thế giới bên ngoài “Ngôn ngữ là linh hồn của dân tộc”, qua

ngôn ngữ mỗi cộng đồng bản ngữ thể hiện được thế giới quan tâm linh của mình, đồng thời thế giới quan tâm linh cũng làm ngôn ngữ phát triển, kho tàng kinh sách là một ví

dụ điển hình về điều này [12, Tr.9] Ngôn ngữ là tấm gương phản ánh văn hoá của mỗi dân tộc, các dân tộc thiểu số của Việt Nam có ngôn ngữ riêng của dân tộc mình trong sinh hoạt cộng đồng của họ, đồng thời họ cũng sử dụng Tiếng Việt để giao tiếp với cộng đồng người Việt trên toàn quốc, đồng thời được cung cấp giáo dục, y tế, giải trí, thông tin thông qua các phương tiện thông tin đại chúng bằng chữ Quốc ngữ Sự giao thoa văn hoá ngôn ngữ này làm phong phú thêm cho nền văn hoá của người thiểu số, đồng thời cũng làm thay đổi cuộc sống, kinh tế và vị thế của cộng đồng các dân tộc thiểu số trong cộng đồng các dân tộc Việt anh em Có thể nói rằng “cộng đồng các dân tộc thiểu số ở nước ta thực sự là một cộng đồng song ngữ” - tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt của người Kinh Bản sắc thế giới quan của cộng đồng dân tộc thiểu số vừa mang nét

đặc thù của nền văn hoá của dân tộc họ, đồng thời mang nét chung của cộng đồng các dân tộc Việt Nam Nền văn hoá của các dân tộc thiểu số được phổ biến và giới thiệu ra các dân tộc khác, mang lại tự hào và đa dạng bản sắc văn hoá cho cộng đồng các dân tộc Việt Nam

- Trước hết, ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội

Ngôn ngữ chỉ sinh ra trong xã hội do ý muốn và nhu cầu - người ta phải giao tiếp với nhau trong quá trình sống, tồn tại và phát triển Bên ngoài xã hội loài người ngôn ngữ không thể phát sinh Ngôn ngữ là cơ sở chung của xã hội, đối với mỗi cá nhân ngôn ngữ như là một thiết chế xã hội chặt chẽ, được giữ gìn, phát triển trong kinh nghiệm, trong truyền thống chung của cộng đồng Thiết chế đó là một tập hợp những thói quen như nghe, nói và hiểu được tiếp thu một cách dễ dàng và liên tục ngay từ thời thơ ấu của mỗi chúng ta Nó như là một cái gì đấy bắt buộc đối với mỗi người trong mọi người Mặt khác, sự phân biệt giữa ngôn ngữ chuẩn, ngôn ngữ chung của mỗi cộng đồng dân tộc với các biến dạng của nó trong các cộng đồng người nhỏ hơn (gọi là tiếng địa phương)…cũng chính là những biểu hiện sinh động, đa dạng về tính

xã hội của ngôn ngữ Ngôn ngữ không mang tính di truyền, người ta có được ngôn ngữ

là do quá trình học tập, tiếp thu từ những người sống xung quanh Ở trẻ em để có vốn ngôn ngữ nhất định phải trải qua quá trình học tập lâu dài Ngôn ngữ là một hiện tượng

xã hội đặc biệt bởi nó không phụ thuộc vào kiến trúc thượng tầng riêng của một xã hội nào cho nên khi cơ sở hạ tầng nào đó bị phá vỡ kéo theo sự sụp đổ của kiến trúc thượng tầng tương ứng thì ngôn ngữ vẫn là nó Mặt khác ngôn ngữ không mang tính giai cấp, nó ứng xử bình đẳng với mọi người trong xã hội

- Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trong nhất của con người

Giao tiếp là sự truyền đạt thông tin từ người này đến người khác với một mục đích nhất định nào đó Khi giao tiếp người ta trao đổi tư tưởng tình cảm với nhau, tác động đến nhau, những tư tưởng, trí tuệ của người này được truyền từ người này đến người khác, từ thế hệ này đến thế hệ khác - đó là nhờ ngôn ngữ - một trong những động lực đã bảo sự tồn tại của xã hội loài người

- Ngôn ngữ là phương tiện của tư duy Tư duy của con người - sự phản ánh thế

giới khách quan xung quanh - chủ yếu được tiến hành dưới hình thức ngôn ngữ Ngôn ngữ là hình thức tồn tại, là phương tiện vật chất để thể hiện tư duy Về phương tiện này

tư duy là cái được biểu hiện, còn ngôn ngữ là cái để biểu hiện tư duy Các kết quả của hoạt động tư duy (thuộc lĩnh vực tinh thần) bao giờ cũng được khoác lên mình một cái

vỏ vật chất làm cho người khác “thấy được” Mối quan hệ giữa tư duy và ngôn ngữ có thể hình dung như hai mặt tờ giấy đã có mặt này phải có mặt kia Tóm lại ngôn ngữ là một hệ thống ký hiệu, là phương tiện để giao tiếp, là công cụ để tư duy Phát triển ngôn

ngữ cho trẻ giúp cho tư duy của trẻ phát triển và còn là một phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện về nhân cách - đạo đức

1.2.4 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Ngôn ngữ của trẻ tuổi này mang tính chất hoàn cảnh, tình huống nghĩa là ngôn ngữ của trẻ gắn liền với sự vật, hoàn cảnh, con người hiện tượng đang xảy ra trước mắt trẻ Cuối 4 tuổi, trẻ nắm được ý nghĩa của những từ vựng thông dụng, phát âm gần đúng với phát âm của người lớn, biết dùng ngữ điệu phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp Ngôn ngữ của trẻ đã bắt đầu biết nối kết giữa tình huống hiện tại với quá khứ Trẻ lĩnh hội được cấu trúc ngữ pháp đơn giản Trẻ hình thành những cảm xúc ngôn ngữ qua giọng nói, ngữ điệu, âm tiết, tuy nhiên dưới tác động của cảm xúc trẻ có thể nghe nhầm, phát âm nhầm

- Phát triển vốn từ: Vốn từ của trẻ 4 – 5 tuổi tăng lên đáng kể Trẻ có khoảng

2000 từ (theo A.V.Daporozet) Phát triển vốn từ cho trẻ bằng việc cung cấp từ mới đồng thời mở rộng nghĩa của từ mà trẻ đã biết

- Rèn phát âm và sử dụng ngữ điệu phù hợp: Luyện phát âm đúng và dùng ngữ điệu phù hợp với hoàn cảnh ở mọi lúc, mọi nơi và mọi hoạt động của trẻ Rèn phát âm trong giao tiếp hàng ngày của trẻ với người lớn, với bạn bè Trong tổ chức cho trẻ chơi, trong hoạt động học tập và đặc biệt trong khi kể chuyện cho trẻ nghe và khi trẻ kể chuyện cho người khác nghe chúng ta cần dạy trẻ phát âm đúng và sử dụng những ngữ điệu thích hợp

- Rèn trẻ nói đúng ngữ pháp: Trong giao tiếp hàng ngày hay trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ, người lớn phải tập cho trẻ nói đúng cấu trúc câu: Có chủ ngữ, có vị ngữ, sử dụng trạng từ, bổ ngữ phù hợp Cần phải tạo nhiều tình huống, cơ hội để trẻ giao tiếp, bộc lộ những ý muốn, hiểu biết của mình với người lớn, bạn bè bằng lời nói của chính trẻ, quan sát trẻ nói với nhau qua đó sửa sai uốn nắn cho trẻ

- Phát triển ngôn ngữ mạch lạc: Trong quá trình giao tiếp và tổ chức cho trẻ hoạt động để kích thích trẻ nói năng mạch lạc người lớn cần tạo điều kiện để trẻ nói rõ ràng, sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lý, nêu bật được các ý cần nhấn mạnh để người nghe hiểu một cách dễ dàng

1.2.5 Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ có vai trò quan trọng trong trường mầm non Xây dựng kế hoạch hoạt động, tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ của giáo viên mầm non chịu sự tác động trực tiếp của cán bộ quản lý tại trường mầm non Trong trường mầm non, hiệu trưởng phân công nhiệm vụ cho phó hiệu trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường Đồng thời, phó hiệu trưởng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ nói chung,

trong đó có quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ 4 – 5 tuổi

Vì vậy, quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý tại cơ sở giáo dục đến các yếu tố trong hệ thống giáo dục nhà trường nhằm thực hiện tốt kế hoạch hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ để đạt được mục tiêu mà giáo dục mầm non đề

ra

Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non là quá trình tác động của hiệu trưởng đến toàn bộ quá trình tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ như: Tác động đến mục tiêu, nội dung chương trình, quá trình nâng cao năng lực cho giáo viên và điều kiện phát triển ngôn ngữ nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc,

kỹ năng nghe, nói, kỹ năng tiền học đọc, tiền học viết, giúp trẻ phát triển toàn diện Để hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non có hiệu quả, Hiệu trưởng nhà trường cần: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, giúp giáo viên nắm rõ được mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong độ tuổi, nâng cao khả năng thực hiện chương trình, đảm bảo thực hiện đúng, thực hiện đủ và có sáng tạo Xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá phù hợp với từng hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ Tạo điều kiện đầy đủ cơ sở vật chất, đồ chơi, đồ dùng dạy học, tài liệu chuyên môn nhằm giúp giáo viên nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình cũng như hiệu quả giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ Có kế hoạch chỉ đạo chuyên sâu từng vấn đề và nên tập trung vào những vấn đề khó, vấn đề còn hạn chế của nhiều giáo viên, hoặc các vấn đề mới nhằm tạo ra sự chuyển biến chất lượng về nâng cao hiệu quả hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Tổ chức kiến tập,

dự giờ, trao đổi kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn thường xuyên nhằm giúp giáo viên có cơ hội học hỏi lẫn nhau, trao đổi kinh nghiệm về tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ và các giáo viên hỗ trợ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Xây dựng đội ngũ giáo viên làm nòng cốt cho việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói riêng Tổ chức tốt các chuyên đề, hội thi trong nhà trường, có sự động viên khen thưởng kịp thời, tạo động lực để giáo viên phấn đấu, tự giác học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện năng lực sư phạm và các phẩm chất nghề khác trong quá trình công tác

Khuyến khích giáo viên tham gia nghiên cứu tài liệu và viết sáng kiến kinh nghiệm trong giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ Có kế hoạch kiểm tra thường xuyên, kiểm tra đột xuất, thăm lớp dự giờ và nắm chắc tình hình thực hiện các chế độ sinh hoạt theo lịch, thực hiện chương trình của giáo viên để kịp thời uốn nắn những lệch lạc, thiếu sót và có biện pháp chỉ đạo sát thực có hiệu quả

1.2.6 Đặc điểm về phát triển tâm sinh lý của trẻ 4 – 5 tuổi

Vui chơi là hoạt động chủ đạo không phải là vì trẻ mẫu giáo dành nhiều thời giờ vật chất cho nó, mà chính là trò chơi đã gây ra những biến đổi về chất trong tâm lí của trẻ Nó chi phối các dạng hoạt động khác ( như học tập, lao đọng, ) làm cho chúng mang màu sắc độc đáo của lứa tuổi mẫu giáo [34, Tr.150]

Hoạt động vui chơi ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ phát triển tới mức hoàn thiện thể hiện ở những đặc điểm sau đây:

Trẻ thể hiện rõ rệt tính tự lực, tự do và chủ động Đó là việc lựa chọn chủ đề và nội dung chơi vì có ít nhiều vốn sống nhờ tiếp xúc hằng ngày với thế giới đồ vật, giao tiếp rộng rãi với những người xung quanh tạo điều kiện cho trẻ tự do lựa chọn chủ đề chơi và phản ánh vào vai chơi những mảng hiện thực mà mình quan tâm Trẻ chủ động lựa chọn bạn cùng chơi, do cá tính của trẻ bắt đầu bộc lộ rõ nét, mỗi em có mỗi tính, mỗi nết vì vậy trẻ cần phải lựa chọn bạn “ tâm đầu ý hợp” với mình Trẻ tự do tham gia vào trò chơi mà mình thích và tự do rút ra khỏi những trò chơi mà mình đã chán: Khi

tự nguyện tham gia vào các cuộc chơi thì trẻ chơi một cách say sưa, chơi hết mình, nhưng khi đã chán thì cũng sẽ bỏ cuộc một cách nhẹ nhàng

Ở trẻ 4 – 5 tuổi việc chơi trong nhóm bạn bè là một nhu cầu bức bách Đặc biệt là nhu cầu giao tiếp với bạn bè đang phát triển rất mạnh Từ đó những “ xã hội trẻ em” thực sự được hình thành “ Xã hội trẻ em” này còn khác xa so với xã hội người lớn Hợp rồi tan, tan rồi hợp, thực và chơi, chơi và thực Đó chính là nét độc đáo của cái xã hội ấy Nhưng chính những mối quan hệ xã hội đầu tiên trong nhóm bạn bè này lại có một ý nghĩa lớn lao đối với cả đời người sau này

Hoạt động vui chơi thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Ngôn ngữ của trẻ mang tính chất hoàn cảnh, tình huống nghĩa là ngôn ngữ của trẻ gắn liền với sự vật, hoàn cảnh, con người, hiện tượng đang xảy ra trước mắt trẻ Cuối 4 tuổi, ngôn ngữ của trẻ đã bắt đầu biết nối kết giữa tình huống hiện tại với quá khứ thành một “ văn cảnh” Vốn từ của trẻ tăng lên không chỉ số lượng từ mà điều quan trọng là lĩnh hội được các cấu trúc ngữ pháp đơn giản Trẻ đã hình thành những cảm xúc ngôn ngữ qua giọng nói, ngữ điệu, âm tiết Tuy nhiên dưới tác động của cảm xúc trẻ có thể nghe nhầm, phát

âm nhầm Nếu có sự hướng dẫn của giáo viên trong các hoạt động như vui chơi, tạo hình, các hoạt động kể chuyện, tham quan, âm nhạc, thể dục và các nhiệm vụ do người lớn giao cho trẻ, xác định trách nhiệm của trẻ một cách đơn giản, trẻ lĩnh hội được nhiều từ mới và ý nghĩa sử dụng chúng, là tiền đề quan trọng giúp trẻ hoạt động sau này

Ngoài ra, sự phát triển chú ý của trẻ 4 – 5 tuổi rất mạnh mẽ cả về chú ý có chủ định và không có chủ định Nhiều phẩm chất chú ý có chủ định phát triển nhanh do sự

phát triển của ngôn ngữ và tư duy Chính nhờ điều này trẻ có thể tham gia vẽ, nặn một thời gian dài Mặc dù chú ý có chủ định phát triển mạnh, nhưng nhìn toàn bộ lứa tuổi thì tính ổn định chưa cao, do vậy khi giao việc cần giải thích rõ ràng, nhắc lại khi cần thiết

Trẻ 4 – 5 tuổi do được tiếp xúc nhiều đồ vật, hiện tượng, con người nên độ nhạy cảm phân biệt các dấu hiệu thuộc tính bên ngoài ngày càng chính xác và đầy đủ Trẻ biết sử dụng cơ chế liên tưởng trong trí nhớ để nhận lại và nhớ lại các sự vật và hiện tượng Tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh mẽ và chiếm ưu thế trong giai đoạn này Khả năng tưởng tượng của trẻ được nâng lên

Sự phát triển cảm xúc, tình cảm của trẻ phong phú hơn Trẻ dễ dao động, dễ thay đổi, dễ khóc, dễ cười Độ tuổi 4 – 5 tuổi là khoản thời gian phát cảm tình cảm mạnh

mẽ nhất của trẻ mẫu giáo Do sự chi phối của cảm xúc, tình cảm nên ngôn ngữ của trẻ lứa tuổi này mang tính tình huống Người lớn cần có những định hướng đúng đắn để tâm lý trẻ ổn định và tự chủ

1.3 Lý luận về hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

1.3.1 Mục tiêu của hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

Trẻ có khả năng lắng nghe, hiểu lời nói trong giao tiếp hằng ngày

Trẻ có khả năng biểu đạt bằng nhiều cách khác nhau (lời nói, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ…)

Diễn đạt rõ ràng và giao tiếp có văn hóa trong cuộc sống hàng ngày

Trẻ có khả năng nghe và kể lại sự việc, kể lại truyện, đóng kịch

Trẻ có khả năng cảm nhận vần điệu, nhịp điệu của bài thơ, ca dao, đồng dao phù hợp với độ tuổi

1.3.2 Nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

Theo Thông tư số 01/VBHN-BGDĐT ra ngày 24 tháng 01 năm 2017 của Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành Chương trình giáo dục mầm non, Phần ba Chương trình giáo dục mẫu giáo với yêu cầu phát triển ngôn ngữ, trẻ cần phát triển các kỹ năng sau:

Nghe:

Hiểu các từ chỉ đặc điểm, tính chất, công dụng và các từ biểu cảm

Hiểu và làm theo được 2, 3 yêu cầu

Nghe hiểu nội dung các câu đơn, câu mở rộng, câu phức

Nghe hiểu nội dung truyện kể, truyện đọc phù hợp với độ tuổi

Nghe các bài hát, bài thơ, ca dao, đồng dao, tục ngữ, câu đố, hò, vè phù hợp với

độ tuổi

Nói:

Phát âm các tiếng có chứa các âm khó

Bày tỏ tình cảm, nhu cầu và hiểu biết của bản thân bằng các câu đơn, câu ghép Trả lời và đặt các câu hỏi: ai? cái gì? ở đâu? khi nào? để làm gì?

Sử dụng các từ biểu thị sự lễ phép

Nói và thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp với yêu cầu, hoàn cảnh giao tiếp Đọc thơ, ca dao, đồng dao, tục ngữ, hò vè

Kể lại truyện đã được nghe

Mô tả sự vật, hiện tượng, tranh ảnh

Kể lại sự việc có nhiều tình tiết

Đóng kịch

Làm quen với đọc, viết:

Làm quen với một số ký hiệu thông thường trong cuộc sống (nhà vệ sinh, lối ra, nơi nguy hiểm, biển báo giao thông: đường cho người đi bộ, )

Nhận dạng một số chữ cái

Tập tô, tập đồ các nét chữ

Xem và nghe đọc các loại sách khác nhau

Làm quen với cách đọc và viết tiếng Việt:

+ Hướng đọc, viết: từ trái sang phải, từ dòng trên xuống dòng dưới

+ Hướng viết của các nét chữ; đọc ngắt nghỉ sau các dấu

Phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách

“Đọc” truyện qua các tranh vẽ

Giữ gìn, bảo vệ sách

1.3.3 Phương pháp và hình thức phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

1.3.3.1 Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

a Nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm

Phương pháp thực hành thao tác với đồ vật, đồ chơi: Trẻ sử dụng và phối hợp các giác quan, làm theo sự chỉ dẫn của giáo viên, phát triển các kỹ năng nghe, nói, chuẩn

bị cho việc đọc viết và rèn luyện thao tác tư duy

Phương pháp dùng trò chơi: sử dụng các loại trò chơi với các yếu tố chơi phù hợp để kích thích trẻ tự nguyện, hứng thú với hoạt động phát triển ngôn ngữ

Phương pháp nêu tình huống có vấn đề: Đưa ra các tình huống cụ thể nhằm kích thích trẻ tìm tòi, suy nghĩ dựa trên vốn kinh nghiệm để trả lời câu hỏi và giải quyết vấn

đề đặt ra

Phương pháp luyện tập: Trẻ thực hành lặp đi lặp lại các động tác, lời nói, cử chỉ, điệu bộ theo yêu cầu của giáo viên nhằm củng cố kiến thức và kỹ năng đã được thu nhận

b Nhóm phương pháp trực quan - minh họa (quan sát, làm mẫu, minh hoạ)

Phương pháp này cho trẻ quan sát, tiếp xúc, giao tiếp với các đối tượng, phương tiện (vật thật, đồ chơi, tranh ảnh); hành động mẫu; hình ảnh tự nhiên, mô hình, sơ đồ

và phương tiện nghe nhìn (phim vô tuyến, đài, máy ghi âm, điện thoại, vi tính) thông qua sử dụng các giác quan kết hợp với lời nói nhằm tăng cường vốn hiểu biết, phát triển tư duy và ngôn ngữ của trẻ

c Nhóm phương pháp dùng lời nói

Sử dụng các phương tiện ngôn ngữ (đàm thoại, trò chuyện, kể chuyện, giải thích) nhằm truyền đạt và giúp trẻ thu nhận thông tin, kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẻ ý tưởng, bộc lộ những cảm xúc, gợi nhớ những hình ảnh và sự kiện bằng lời nói Lời nói, câu hỏi của giáo viên cần ngắn gọn, cụ thể, gần với kinh nghiệm sống của trẻ

d Nhóm phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ

Phương pháp dùng cử chỉ điệu bộ kết hợp với lời nói thích hợp để khuyến khích

và ủng hộ trẻ hoạt động nhằm khơi gợi niềm vui, tạo niềm tin, cổ vũ sự cố gắng của trẻ trong quá trình hoạt động

e Nhóm phương pháp nêu gương - đánh giá

Nêu gương: Sử dụng các hình thức khen, chê phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ Biểu dương trẻ là chính, nhưng không lạm dụng

Đánh giá: Thể hiện thái độ đồng tình hoặc chưa đồng tình của người lớn, của bạn

bè trước việc làm, hành vi, cử chỉ, lời nói của trẻ Từ đó đưa ra nhận xét, tự nhận xét trong từng tình huống hoặc hoàn cảnh cụ thể Không sử dụng các hình phạt làm ảnh hưởng đến sự phát triển tâm - sinh lý của trẻ

1.3.3.2 Hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

a Theo mục đích và nội dung giáo dục, có các hình thức:

Tổ chức hoạt động có chủ định của giáo viên và theo ý thích của trẻ

Tổ chức lễ, hội: Tổ chức kỷ niệm các ngày lễ hội, các sự kiện quan trọng trong năm liên quan đến trẻ có ý nghĩa giáo dục và mang lại niềm vui cho trẻ (Tết Trung thu, Ngày hội đến trường, Tết cổ truyền, sinh nhật của trẻ, Ngày hội của các bà, các mẹ, các cô, các bạn gái (8.3), Tết thiếu nhi (ngày 1/6), Ngày ra trường )

b Theo vị trí không gian, có các hình thức:

Tổ chức hoạt động trong phòng lớp

Tổ chức hoạt động ngoài trời

sự phối kết hợp với gia đình và các bậc phụ huynh về cách chăm sóc giáo dục trẻ thì hiệu quả giáo dục sẽ không cao Vì vậy, giáo dục trẻ ở trường mầm non luôn đòi hỏi sự liên kết, phối hợp chặt chẽ từ gia đình và nhà trường Không những vậy, giáo dục cần

có sự quan tâm, phối hợp của toàn xã hội, đó là các cấp đoàn thể, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội trong và ngoài nước Ở trường mầm non, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình có vai trò quan trọng nhất trong quá trình CS-GD Do đó, sự quan tâm đúng cách của nhà trường và gia đình trong CS-GD trẻ là rất cần thiết

Thực tế, trong môi trường xã hội mà trẻ đang sống, học tập và phát triển; bên cạnh các yếu tố tác động tốt, các ảnh hưởng tích cực luôn luôn tồn tại, hàm chứa các yếu tố có thể gây nguy hại đến sự phát triển nhân cách của trẻ Trẻ em với đặc điểm tâm sinh lý chưa phát triển hoàn thiện, trẻ hiếu động và vốn kinh nghiệm sống ít nên dễ bắt chước theo những điều lệch chuẩn, dẫn tới thói quen xấu sẽ tác động tiêu cực đến

sự phát triển nhân cách của trẻ sau này Khi thiếu sự thống nhất quan điểm, thiếu sự phối hợp trong giáo dục giữa nhà trường và gia đình, những thói quen xấu ở trẻ hình thành thì kết quả xấu nhất trong giáo dục trẻ sẽ xuất hiện, mà trẻ là người hứng chịu đầu tiên Nếu không kịp thời khắc phục những điều này là hậu quả sẽ không thể lường hết được Nhận thức được điều này, Ban giám hiệu trường mầm non cần có những biện pháp phối kết hợp với gia đình học sinh trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

Làm sao để sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình mang lại hiệu quả, để trẻ được CS-GD một cách cách toàn diện và phát triển đồng đều theo 5 lĩnh vực: phát triển nhận thức, phát triển thể chất, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm kỹ năng xã hội

và phát triển thẩm mỹ Đây là câu hỏi mà nhà trường, gia đình và xã hội luôn quan tâm

và đi tìm câu trả lời Trong quá trình CS-GD việc hình thành và phát triển các kỹ năng rất quan trọng với trẻ, đặc biệt là các kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng diễn đạt mạch

lạc, kỹ năng nghe và trả lời câu hỏi Đó là cách mà trẻ thiết lập mối quan hệ với mọi người xung quanh, nó đòi hỏi trẻ phải có vốn kiến thức, kinh nghiệm về các sự vật, sự việc; về vốn từ mới Để giúp trẻ có được những kiến thức, kỹ năng cần thiết thì nhà trường và gia đình phối hợp trong CS-GD trẻ bằng nhiều cách khác nhau

Một trong những biện pháp hiệu quả nhất là tuyên truyền và chia sẻ Ban giám hiệu tuyên truyền đến Cha mẹ học sinh những nội dung CS-GD trẻ, thống nhất biện pháp chăm sóc, hướng dẫn phụ huynh cách rèn thêm trẻ ở nhà Cha mẹ học sinh chia

sẻ những kinh nghiệm trong CS-GD trẻ của mình với nhà trường, với cô giáo Phối hợp với cha mẹ học sinh không chỉ giúp cha mẹ và giáo viên có thêm kiến thức trong CS-GD trẻ một cách khoa học, mà còn tạo cho khoảng cách của nhà trường và gia đình thu nhỏ lại Nó giúp cho cha mẹ hiểu thêm về công việc của giáo viên, và giáo viên hiểu được những hoàn cảnh và điều kiện sống của trẻ ở gia đình để có biện pháp giáo dục phù hợp, tạo nên mối quan hệ thân thiết cởi mở, thân thiện giữa phụ huynh, giáo viên và nhà trường Nội dung phối hợp như sau:

Phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc thực hiện chương trình chăm sóc bảo vệ sức khỏe cho trẻ bằng việc cân đo và khám sức khỏe cho trẻ theo quy định, đảm bảo an toàn cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, nói không với bạo hành trong trường mầm non

và gia đình, nội dung thực hiện an toàn thực phẩm, nội dung thực hiện các thao tác vệ sinh cá nhân và tự phục vụ trong ăn uống hàng ngày của trẻ

Phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong thực hiện chương trình giáo dục trẻ Nhà trường phổ biến các nội dung giáo dục chung tại bảng tuyên truyền của nhà trường Trong tình hình dịch bệnh Covid-19, việc tuyên truyền trao đổi thực hiện trên các nhóm Zalo, Facebook cũng mang lại hiệu quả như mong muốn Cha mẹ học sinh nắm được nội dung lịch sinh hoạt của trẻ trong ngày, nội dung tuyên truyền ngày lễ ngày hội, nội dung về các mục tiêu và kế hoạch hoạt động mỗi tuần, nội dung thơ, truyện, nhạc mà trẻ học trong mỗi tuần, nội dung về thái độ lễ giáo mà trẻ cần có và các nội dung khác liên quan đến giáo dục trẻ Trong các nội dung giáo dục, cha mẹ trẻ nắm được sẽ ở nhà rèn thêm cho trẻ đọc thơ, kể chuyện, thuộc lời các bài hát, hoặc dạy trẻ về những sự vật, hiện tượng được gợi ý trong các chủ đề như vậy vốn từ của trẻ sẽ tăng lên và ngôn ngữ của trẻ mạch lạc hơn

Phối hợp giữa nhà trường và cha mẹ học sinh còn thể hiện qua việc cha mẹ học sinh hỗ trợ nhà trường thực hiện các hoạt động như lễ hội, các sự kiện được tổ chức trong năm học Sự hỗ trợ có thể là cha mẹ học sinh đóng góp về tinh thần và tiền bạc

để tổ chức lễ hội như tết trung thu, quốc tế thiếu nhi; các sự kiện như khai giảng, tổng kết năm học và các sự kiện khác như ngày hội đọc sách, phiên chợ quê Cha mẹ học sinh có thể đóng góp các nguyên vật liệu, tài liệu phục vụ hoạt đông giáo dục trẻ trong

đó có giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Phối hợp giữa nhà trường và cha mẹ học sinh thể hiện qua việc nhà trường tổ chức các hoạt động trãi nghiệm và cha mẹ học sinh tham gia cùng con Khi trường tổ chức sinh hoạt các hoạt động chuyên đề cha mẹ học sinh hỗ trợ và tham gia sinh hoạt cùng trẻ

Nhà trường và cha mẹ học sinh phối hợp xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

1.3.5 Kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

Kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non là một việc hết sức quan trọng Kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ là nhiệm vụ của giáo viên và Ban giám hiệu nhà trường Qua kiểm tra giáo viên

và Ban giám hiệu nhà trường sẽ phát hiện ra những mặt mạnh, mặt yếu để ngăn chặn, uốn nắn những lệch lạc của trẻ, của chính bản thân cán bộ giáo viên kịp thời

Đối với cán bộ giáo viên: Quá trình kiểm tra sẽ góp phần hình thành ý thức và

năng lực tự kiểm tra công việc của chính bản thân mỗi cán bộ giáo viên Trong trường mầm non kiểm tra hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi chủ yếu là việc kiểm tra chuyên môn của cán bộ giáo viên Bao gồm các nội dung như sau:

Kiểm tra hoạt động của giáo viên: Yêu cầu đi sâu vào các nội dung công việc và năng lực sư phạm của từng GV, giúp GV làm tốt công tác PTNN cho trẻ, đồng thời xây dựng được không khí sư phạm, thực hiện các mục tiêu giáo dục một cách đồng bộ Công tác tiến hành kiểm tra là kiểm tra kế hoạch CS-GD trẻ; kiểm tra kế hoạch kế hoạch hàng tháng ở sổ theo dõi nhóm lớp; kiểm tra kế hoạch cải tiến phương pháp trong giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ; kiểm tra kế hoạch giáo dục; kiểm tra sổ dự giờ; kiểm tra kế hoạch tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; kiểm tra kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi phục vụ các hoạt động

Kiểm tra hoạt động của tổ chuyên môn: Công tác kiểm tra này giúp cho hiệu trưởng thấy được toàn bộ hoạt động sư phạm của tập thể giáo viên và mối tương tác của các thành viên trong tập thể Hiệu trưởng có thể kiểm tra tổ chuyên môn toàn diện hoặc theo từng nội dung như:

- Kiểm tra tổ trưởng về nề nếp quản lý của tổ trưởng, nhận định của tổ trưởng về từng tổ viên, uy tín của tổ trưởng

- Kiểm tra hồ sơ chuyên môn: Kế hoạch giáo dục của tổ, kế hoạch hoạt động của

tổ hàng tuần, kế hoạch dạy và dự giờ xoay vòng, kế hoạch làm đồ dùng đò chơi của tổ, biên bản sinh hoạt tổ, biên bảng xếp loại thi đua của tổ, các sáng kiến kinh nghiệm

- Kiểm tra nề nếp sinh hoạt tổ

- Kiểm tra công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của tổ thực hiện các chuyên đề, thao giảng, hội thi,

- Kiểm tra việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy

- Kiểm tra chất lượng giáo dục, trình độ kiến thức nghiệp vụ của tổ, chất lượng trẻ

- Kiểm tra công tác bảo đảm điều kiện vật chất cho hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ, cơ sở vật chất phòng học, đồ dùng và các thiết bị trong quá trình giáo dục,

Đối với trẻ: Kiểm tra đánh giá sự phát triển của trẻ là quá trình thu thập thông tin

về trẻ một cách có hệ thống và phân tích, đối chiếu với mục tiêu của Chương trình giáo dục mầm non, nhận định mức độ phát triển của trẻ nhằm điều chỉnh kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ một cách phù hợp Kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ bằng việc đánh giá trẻ hằng ngày và đánh giá trẻ theo giai đoạn:

Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ hằng ngày nhằm mục đích điều chỉnh kịp thời kế hoạch hoạt động chăm sóc, giáo dục hàng ngày Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ thông qua trạng thái cảm xúc, thái độ và hành vi của trẻ Bên cạnh đó, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ chú ý đến vốn từ mà trẻ có thêm mỗi ngày, các kỹ năng nghe, nói lưu loát Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ bằng cách quan sát, trò chuyện, giao tiếp, sử dụng các tình huống và trao đổi với phụ huynh hoặc người chăm sóc trẻ Từ những đánh giá hằng ngày mà giáo viên theo dõi và ghi chép được sẽ thấy sự thay đổi của trẻ để kịp thời điều chỉnh kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ cho phù hợp

Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ theo giai đoạn nhằm xác định mức

độ đạt được của trẻ ở các lĩnh vực phát triển theo giai đoạn(cuối chủ đề/ tháng, cuối mỗi

độ tuổi) trên cơ sở đó điều chỉnh kế hoạch chăm sóc, giáo dục cho giai đoạn tiếp theo Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ theo giai đoạn dựa vào mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ Giáo viên muốn biết được mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ cần quan sát, trò chuyện, sử dụng các tình huống kích thích trẻ trao đổi, kiểm tra khả năng trẻ ghi nhớ và thuộc các bài hát, bài thơ, ca dao, đồng dao, tục ngữ, câu đố, hò, vè phù hợp với độ tuổi Qua đó, giáo viên biết được khả năng phát âm của trẻ, khả năng nghe và cảm thụ nhịp điệu thơ, ca Sau khi kiểm tra đánh giá, giáo viên lưu kết quả trong hồ sơ

cá nhân của trẻ Đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ cuối giai đoạn phải dựa vào mục tiêu giáo dục chủ đề/tháng và kết quả mong đợi cuối độ tuổi

1.4 Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

1.4.1 Quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Nội dung quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại

các trường mầm non bao gồm: Rà soát để liên tục cập nhật các văn bản quản lý mục tiêu, phổ biến, triển khai các văn bản này đến với giáo viên và các đối tượng có liên quan một cách kịp thời, đầy đủ và chính xác; Xác định nội dung các công tác quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ; Xây dựng kế hoạch quản lý mục tiêu hoạt động phát triển ngôn ngữ; Kiểm tra, bổ sung, mua sắm mới trang thiết bị phục vụ cho công tác quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ; Kiểm tra để nắm bắt tình hình xây dựng, kế hoạch quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ

Mục tiêu của tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ không ngoài mục đích giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, trí tuệ, kỹ năng, tình cảm và hình thành những yếu tố đầu tiên cho quá trình hình thành nhân cách cho trẻ Đối với trẻ 4-5 tuổi, mục tiêu của tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ chú trọng nhiều hơn vào rèn luyện kỹ năng nghe, kỹ năng ghi nhớ, kỹ năng diễn đạt, kỹ năng giao tiếp, phát triển tình cảm bạn bè và kỹ năng bảo vệ bảo thân, điều này giúp cho trẻ có một tâm lý an toàn, tự tin khi bước vào lớp một – một môi trường mới cho một sự khởi đầu mới của trẻ

Quản lý mục tiêu của tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ là quản lý về quá trình thực hiện các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại các trường mầm non Quá trình quản lý này nhằm đảm bảo các trường mầm non thực hiện đúng theo mục tiêu của Chương trình giáo dục mầm non mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, tức là các cơ sở giáo dục mầm non phải đáp ứng được hoạt động phát triển ngôn ngữ phải mang lại cho trẻ sự hứng thú, tập trung qua đó phát triển về ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm

và thái độ đúng đắn cho trẻ, đảm bảo được mục tiêu mỗi ngày đến trường là một ngày vui hay học bằng chơi - chơi mà học

1.4.2 Quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường

mầm non bao gồm: Phổ biến chương trình tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ do

Bộ, Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo quy định; Xác định hệ thống các hoạt động phát triển ngôn ngữ phù hợp với trẻ mầm non; Tổ chức, chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động vui chơi theo chủ đề; Tập huấn, phổ biến nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ.; Chỉ đạo giáo viên khi lựa chọn hình thức để tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cần dựa trên tâm lý lứa tuổi, kinh nghiệm của trẻ, phải để trẻ được thoải mái, chú tâm trong hoạt động phát triển ngôn ngữ Thường xuyên kiểm tra, theo dõi việc thực hiện nội dung tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ có đúng theo kế hoạch, đánh giá

và có điều chỉnh kịp thời nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra

Quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ cũng là quá trình quản lý

về lập kế hoạch tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, chỉ đạo về nội dung hoạt động

phát triển ngôn ngữ gắn liền với mục tiêu giáo dục Công việc đầu tiên của người quản

lý về nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ là phải định hướng được sự vận hành của nhà trường theo kế hoạch đề ra và kế hoạch đó đáp ứng được mục tiêu của chương trình tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Hiện nay việc quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi chủ yếu vào các chỉ đạo từ Bộ Giáo dục và Đào tạo như: mục tiêu chương trình Giáo dục mầm non Ban hành kèm thông tư 28/TT-BGDĐT ngày 30/12/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Bên cạnh đó, người quản lý cũng căn cứ trên điều kiện cụ thể về cơ sở vật chất của nhà trường để quản lý nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ, kế hoạch hóa hoạt động phát triển ngôn ngữ một cách linh động theo từng thời gian cụ thể

1.4.3 Quản lý phương pháp và hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Quản lý phương pháp tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non chính là quản lý về nội dung, kế hoạch và hình thức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Điều này đòi hỏi người quản lý phải quản lý được phương pháp

tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Do vậy, để tổ chức tốt hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, cán bộ quản lý cần phải hiểu đầy đủ về phương pháp tổ chức, các kỹ năng, kỹ xảo cần thiết phải có của một người tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non Muốn vậy, người quản lý cần phải nắm rõ chương trình giáo dục mầm non đang được vận hành tại địa phương, cần chỉ đạo sát việc lập kế hoạch theo từng tháng hay quý hoặc tuần của giáo viên trong tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, quản lý được công tác đánh giá của giáo viên sau các hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ Trong quá trình giáo viên thực hiện tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, người quản lý cần quản lý được các phương pháp mà giáo viên đang áp dụng có phù hợp với phương pháp giáo dục mầm non Trên những cơ sở như vậy, người quản lý có cái nhìn toàn diện, bao quát về giáo viên, đánh giá được những hạn chế và ưu điểm của từng giáo viên qua đó có những biện pháp hướng dẫn, bồi dưỡng nhằm giúp giáo viên ngày càng hoàn thiện trong công tác tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại trường mầm non

Quản lý hình thức tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non thực chất là công tác chỉ đạo của hiệu trưởng hoặc hiệu phó phụ trách

về hình thức tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ Quản lý hình thức tổ chức này tại trường mầm non, về cơ bản được biểu hiện qua các phương diện sau: chỉ đạo giáo viên tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ theo các chủ đề giáo dục theo yêu cầu của hoạt động giáo dục tại trường mầm non; chỉ đạo giáo viên cần có sự tích hợp, lồng ghép các hoạt động phát triển ngôn ngữ vào những bài học một cách có chủ đích, điều

này không chỉ tránh sự nhàm chán đối với trẻ mà còn tạo ra tính phong phú, sinh động của bài dạy; chỉ đạo giáo viên trong các hoạt động ngoại khóa cần lồng ghép các hoạt động phát triển ngôn ngữ nhằm tạo cho trẻ sự hứng thú khi tham gia như: tổ chức hoạt động đọc sách cho bé nghe, tạo tình huống bất ngờ cần trẻ giải quyết bằng trình bày theo cách thức của trẻ, các hoạt động trò chuyện chia sẻ gần gũi …; chỉ đạo giáo viên

tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ vào các thời điểm khác nhau trong ngày như sau khi đón và trước khi trả trẻ cho phụ huynh, trong giờ hoạt động tự do… Nhìn chung, quản lý hình thức tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ không phải là một hoạt động cứng nhắc mà có sự biến đổi phù hợp với từng lứa tuổi, từng điều kiện về môi trường, tính địa phương của trường mầm non, song về cơ bản dù tổ chức dưới hình thức nào vẫn phải đảm bảo được mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và phù hợp cho trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng

Nội dung cụ thể của công tác quản lý phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non bao gồm: Tích hợp trong các nội dung, các hoạt động chăm sóc giáo dục trong chương trình giáo dục mầm non; Quản lý việc phân công giảng dạy cho giáo viên; Quản lý việc thực hiện kế hoạch, nội dung tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non lồng ghép trong chương trình giáo dục mầm non; Quản lý tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ trên lớp của giáo viên; Quản lý công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm của giáo viên về tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non

1.4.4 Phối hợp các lực lượng tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ

4 – 5 tuổi

Phối hợp với các lực lượng tham gia hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4- 5 tuổi là hoạt động thường xuyên của trường mần non Sự phối hợp giữa nhà trường với gia đình và các tổ chức đoàn thể ở địa phương có nhiều ảnh hưởng lớn đến công tác tổ chức phát triển ngôn ngữ cho trẻ Với đặc thù của trường mầm non sự phối hợp này chủ yếu là giữa nhà trường và cha mẹ học sinh

Đầu năm học, nhà trường xây dựng kế hoạch phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh và tổ chức phối hợp cùng với cha mẹ trẻ xây dựng môi trường bên trong và ngoài lớp học tạo cảnh quan mới tươi xanh, gần gũi để thu hút trẻ đến trường Việc này giúp các bậc cha mẹ nắm bắt được các hoạt động của con em mình khi được đi học Hàng năm nhà trường đều tổ chức tuyên truyền thông qua nhiều hình thức khác nhau như: Tổ chức các buổi họp phụ huynh học sinh, thông qua bảng tuyên truyền của nhà trường, của các lớp, thông qua trao đổi vào giờ đón trả trẻ, để phổ biến đến cha

mẹ học sinh về mục tiêu giáo dục mầm non, chương trình giáo dục mầm non, các chế

độ chính sách của nhà nước dành cho trẻ mầm non, cách chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ khoa học, các ngày lễ hội trong năm và cách phòng tránh các dịch bệnh theo mùa Ngoài ra, nhà trường tổ chức cho cha mẹ học sinh tham quan dự giờ các hoạt động học tập của trẻ, trong đó có hoạt động phát triển ngôn ngữ; dự giờ hoạt động vui chơi của trẻ, giờ ăn, ngủ và các hoạt động ngoài trời Nhà trường phối hợp cha mẹ học sinh tổ chức các chuyên đề hoạt động phát triển ngôn ngữ khuyến khích cha mẹ tham gia Mục đích của việc tổ chức các hoạt động có cha mẹ học sinh tham gia nhằm giúp cha mẹ học sinh hiểu rõ hơn các hoạt dộng mà trẻ được tham gia ở trường và biết tầm quan trọng của tổ chức các hoạt động trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

Ban giám hiệu nhà trường phối hợp với cha mẹ học sinh về CS-GD trẻ thông qua bảng tuyên truyền Bên cạnh đó Ban giám hiệu nhà trường còn quản lý sự phối hợp và quản lý các hoạt động của cha mẹ học sinh ở trường mầm non Các hoạt động quản lý của Ban giám hiệu như sau:

Ban giám hiệu lập kế hoạch và có sổ ghi chép các khoảng đóng góp của cha mẹ học sinh bao gồm tiền bạc và các hiện vật Cha mẹ học sinh hỗ trợ, đóng góp cho nhà trường nguồn kinh phí để tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, hoặc đóng góp các đồ dùng có giá trị lớn phục vụ cho hoạt động phát triển ngôn ngữ Những đóng góp của cha mẹ học sinh được ghi chép hàng năm vào sổ vàng của nhà trường, giúp ban giám hiệu quản lý dế dàng và cũng là sự biết ơn của nhà trường đối với cha mẹ học sinh đã quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động của trẻ ở trường Ban giám hiệu chỉ đạo giáo viên tuyên truyền đến cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của hoạt động phát triển ngôn ngữ Trong quá trình tổ chức các hoạt động cần nguyên liệu và nguồn tài liệu mong cha mẹ học sinh hỗ trợ tự nguyện Cha mẹ học sinh hỗ trợ các phim tài liệu các học liệu và nguyên liệu đều được ghi nhận lại Các loại phim tài liệu hay những clip về các chủ đề sẽ rất hữu ích đối với việc tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ Ngoài chỉ đạo, tuyên truyền với cha mẹ học sinh ở lớp, ở trường, Ban giám hiệu nhà trường còn tuyên truyền trên các nhóm hội như Zalo, Facebook nhằm thúc đẩy sự phối hợp của cha mẹ học sinh với nhà trường

Hiệu trưởng họp Hội phụ huynh học sinh tuyên truyền về việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Qua đó, nhà trường phối hợp với cha mẹ học sinh xây dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học, tạo môi trường thân thiện nhằm thực hiện chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Hiệu trưởng kêu gọi mạnh thường quân chung tay hỗ trợ để tổ chức hoạt động giáo dục trong đó có hoạt động phát triển ngôn ngữ Cha mẹ của nhiều trẻ rất nhiệt tình hỗ trợ, sự hỗ trợ đó có thể là mái che, góc cổ tích, hay góc sách ngoài trời nhằm phục vụ hoạt động phát triển

ngôn ngữ cho trẻ Ban giám hiệu, trong đó có hiệu trưởng ghi nhận những đóng góp mang đầy ý nghĩa này Các đồ dùng đồ chơi mà cha mẹ học sinh hỗ trợ sẽ được sắp xếp, bảo quản để phục vụ cho trẻ

Ban giám hiệu tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề phát triển ngôn ngữ, các hoạt động trãi nghiệm cho trẻ tham gia, khuyến khích cha mẹ học sinh tham gia cùng trẻ, đặc biệt là các hoạt động trãi nghiệm như tìm hiểu các làng nghề, về đồng quê, thăm thư viện, Cha mẹ tham gia kích thích khả năng học hỏi của trẻ, tăng cường kỹ năng ghi nhớ, kỹ năng nghe, nói, kỹ năng phối hợp và các kỹ năng khác của trẻ Cha

mẹ học sinh tham gia các hoạt động trãi nghiệm cùng trẻ dưới sự chỉ đạo và quản lý của ban giám hiệu nhà trường, nhằm đảm bảo về tính thống nhất

Ban giám hiệu có trách nhiệm quản lý việc tổ chức các hoạt động cho trẻ như hoạt động lao động, các hội thi, văn nghệ, hội thi đọc sách, vẽ truyện sáng tạo, phiên chợ quê, Khi tổ chức các hoạt động này, có thể có sự tham gia tự nguyện của cha mẹ học sinh hoặc do ban giám hiệu nhà trường mời, nên ban giám hiệu sẽ ra các kế hoạch

tổ chức hoạt động trong đó quy định vai trò, nhiệm vụ của cha mẹ học sinh khi tham gia các hoạt động cùng con Một phần của sự quản lý này nhằm giúp cha mẹ học sinh không lúng túng khi tham gia hoạt động, mặc khác giúp cha mẹ học sinh thấy được trách nhiệm của mình trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ

Tại các hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ cha mẹ học sinh hay các buổi họp Phụ hunh học sinh ở trường, Hiệu trưởng theo dõi, ghi nhận những khó khăn được cha mẹ học sinh trao đổi nhằm đưa ra các biện pháp CS-GD phù hợp để khắc phục Đồng thời, hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên trong các buổi họp Phụ huynh học sinh ở lớp theo dõi, giám sát những phụ huynh có hoàn cảnh khó khăn để đề xuất các biện pháp giúp đỡ phù hợp

Như vậy, vai trò của cán bộ quản lý trong việc phối hợp với cha mẹ học sinh rất quan trọng Nếu sự phối hợp thuận lợi sẽ giúp cho việc giáo dục trẻ được thuận lợi, ngược lại, không có sự phối hợp này thì trường mầm non chắc chắn không thể CS-GD trẻ một cách toàn diện Bởi vì, giáo dục không chỉ là trách nhiệm của nhà trường, gia đình mà là toàn xã hội

1.4.5 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Nội dung cụ thể của công tác Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển

ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại các trường mầm non bao gồm: Kiểm tra, đánh giá công

tác tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ của giáo viên; Tổng kết đánh giá, xếp loại từ đó có biện pháp tuyên dương khen thưởng, góp ý kịp thời và có những điều chỉnh hợp lý; Kiểm tra đánh giá sự phát triển về các mục tiêu giáo dục đối với trẻ qua

việc tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ; Kiểm tra đối chiếu kết quả đánh giá thực

tế so với kế hoạch đề ra; Kiểm tra kết quả thực hiện tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ của giáo viên và các lực lượng khác ngoài nhà trường; Thăm dò ý kiến của phụ huynh học sinh và các lực lượng phối hợp giáo dục khác

Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non có một vai trò hết sức quan trọng, vì nó giúp nhà quản lý nắm được những ưu và khuyết của giáo viên về chuyên môn, kỹ năng đánh giá v.v nhằm

có biện pháp phù hợp bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ cho giáo viên; bên cạnh đó, công tác này cũng giúp nhà quản lý nắm được thực trạng của trẻ trong các hoạt động phát triển ngôn ngữ, xem xét các chỉ số đã đạt được mức độ yêu cầu như thế nào, từ đó có biện pháp phù hợp tác động hướng đến sự phát triển chung của trẻ

Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi được thực hiện một cách thường xuyên, bằng các hình thức như dự giờ, tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, kiểm tra phiếu đánh giá mục tiêu phát triển ngôn ngữ của trẻ cuối mỗi chủ đề, độ tuổi v.v., hoạt động này không chỉ giúp nhà quản lý nắm được thực trạng của giáo viên và trẻ, bên cạnh đó nhà quản lý sẽ có một cách nhìn toàn diện về các khâu trong quá trình tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ, qua đó

có sự điều chỉnh về kế hoạch, chủ đề giáo dục, hình thức tổ chức và biện pháp thực hiện, nhằm hướng tới một kết quả tối ưu nhất có thể

Những lý luận về hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi giúp cho việc xác định nội dung hoạt động phát triển ngôn ngữ rõ ràng hơn Bên cạnh đó, sự phối hợp của cha mẹ học sinh trong việc tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ giúp cho nhà trường mầm non thuận lợi khi tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ Qua kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ, hiểu được thêm về cách tổ chức hoạt động, về các bước kiểm tra đánh giá làm sao sau mỗi lần kiểm tra sẽ rút ra được những bài học kinh nghiệm có ích

Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ giúp cho công tác tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ diễn ra có hệ thống và suôn sẻ hơn Quản lý dựa vào mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ thuận lợi cho việc thiết kế các kế hoạch quản lý phù hợp Trong đó, người quản lý dễ dàng tổ chức các hoạt động quản lý về các lực lượng phục vụ cho công tác tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ Từ đó, người quản lý có cơ sở kiểm tra, đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi dễ dàng và hiệu quả

- Tồn tại

Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi bên cạnh những ưu điểm vẫn còn tồn tại những khó khăn chủ yếu nằm trong chương trình giáo dục mầm non Chương trình giáo dục mầm non vẫn còn những hạn chế như: mục tiêu phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo chưa phân ra từng độ tuổi cụ thể, tổ chức môi trường hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ lực lượng bên ngoài tham gia chưa phong phú và đặc biệt hiện nay chỉ có một chương trình giáo dục mầm non duy nhất

do Bộ giáo dục và đào tạo đưa ra mà chưa có một chương trình nào khác thay thế

Cơ sở lý luận hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

có nhiều ưu điểm, nhưng bên cạnh đó vẫn tồn tại những hạn chế Mục tiêu, phương pháp và hình thức của hoạt động phát triển ngôn ngữ dành cho tuổi mẫu giáo nói chung

và trẻ 4 – 5 tuổi nói riêng chưa phân rõ giữa các độ tuổi nên việc xác định mục tiêu, phương pháp và hình thức phải tự lựa chọn gây khó khăn cho người thiết kế hoạt động Lực lượng phối hợp phục vụ hoạt động phát triển ngôn ngữ ở trường mầm non còn hạn, chủ yếu là cha mẹ học sinh, chưa có sự tham gia nhiều của các lực lượng khác

Tiểu kết Chương 1

Tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non là công việc cần thiết, điều này đã được khẳng định cả trên phương diện lý luận và thực tiễn Vì vậy, hiểu đúng vai trò của hoạt động phát triển ngôn ngữ, tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ hợp lý, khoa học phù hợp với lứa tuổi của trẻ là một trong những yếu tố quan trọng của việc tổ chức các hoạt động giáo dục tại trường mầm non

Trong tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ có nhiều hình thức được triển khai, tuy nhiên mỗi nội dung phát triển ngôn ngữ lại có những kỹ năng cần thiết khác nhau Trẻ 4 – 5 tuổi phát triển ngôn ngữ thông qua việc nghe, nói và làm quen với việc đọc, viết Trẻ rèn các kỹ năng ghi nhớ, kỹ năng diễn đạt, kỹ năng lật sách đúng chiều qua đó giúp trẻ tăng vốn từ vựng, phát âm tốt hơn, ngôn ngữ mạch lạc và trẻ biết sử dụng câu dài hơn để kể chuyện, đọc thơ, hát, Từ đó, trẻ tự tin hơn với vốn ngôn ngữ của mình và sử dụng chúng để thể hiện thái độ và cảm xúc mà trẻ mong muốn

Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ trong trường mầm non là một trong những nhiệm vụ quan trọng quyết định đến sự phát triển toàn diện của trẻ Nhiệm vụ quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ bao gồm: quản lý kế hoạch, nội dung, hình thức, phương pháp, kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ; khi hoạt động quản lý này được thực hiện đồng bộ, khoa học thì nhà quản lý trường mầm non sẽ có cái nhìn toàn diện về hệ thống hoạt động phát triển ngôn ngữ đang diễn ra trong nhà trường, từ đó nhận thức được những mặt tích cực và hạn chế của công tác giáo dục đang triển khai, qua đó có những tác động phù hợp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ hướng tới sự phát triển toàn diện, đầy đủ để trẻ

tự tin hơn trong cuộc sống

Chương một là toàn bộ cơ sở khoa học, nền tảng lý luận trong nghiên cứu về quản lý tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi tại trường mầm non

và đây là cơ sở khoa học để tác giả triển khai chương 2 và chương 3

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ

DĨ AN TỈNH BÌNH DƯƠNG

2.1 Khái quát quá trình khảo sát

2.1.1 Mục tiêu khảo sát

Thành phố Dĩ An được tái lập (tách ra từ Thành phố Thuận An) theo Quyết định

số 58/1999/NĐ-CP ngày 23/7/1999 của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Thành phố Dĩ An là thành phố trực thuộc tỉnh Bình Dương Thành phố Dĩ

An nằm ở trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, phía Đông giáp Quận 9 – Thành phố Hồ Chí Minh, phía Tây giáp Thành phố Thuận An, phía Nam giáp Quận Thủ Đức – Thành phố Hồ Chí Minh và phía Bắc giáp với Thành phố Biên Hòa – Tỉnh Đồng Nai và Huyện Tân Uyên – Tỉnh Bình Dương Thành phố Dĩ An có tổng diện tích

tự nhiên là 60,10 km² Tính đến hết năm 2019, toàn thành phố có 403.760 người Thành phố Dĩ An có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 7 phường: An Bình, Bình An, Bình Thắng, Dĩ An, Đông Hòa, Tân Bình, Tân Đông Hiệp Dân cư thành phố Dĩ An chủ yếu là dân nhập cư

Toàn thành phố Dĩ An có 9 trường mầm non công lập, gồm 144 lớp với 295 giáo viên và 5.308 trẻ, trong đó: Trẻ 24 tháng tuổi là 343/5.308 trẻ, tỉ lệ 6,46%, Trẻ 3 tuổi là 1.100/5.308 trẻ, tỉ lệ 20,72%, Trẻ 4 tuổi là 1.602/5.308 trẻ, tỉ lệ 30,18%, Trẻ 5 tuổi là 2.263/5.308 trẻ, tỉ lệ 42,63%; có 88 trường ngoài công lập, 147 cơ sở nhóm trẻ - Tổng Lớp mẫu giáo với 1.112 nhóm lớp và 30.266 cháu

Vì vậy, việc thực hiện khảo sát về thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An với các mục tiêu: Thứ nhất, đánh giá thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên mầm non, phụ huynh trẻ về tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi, về quản lý tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi tại trường mầm non Thứ hai, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ và thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Dĩ An Thứ ba, đánh giá ưu điểm và hạn chế, qua đó tìm ra nguyên nhân ảnh hưởng đến thực trạng tổ chức

và quản lý tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi tại các trường mầm non thành phố Dĩ An