Quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực l-ợng sản xuất luôn luôn là yêu cầu tất yếu đặt ra cho mọi chế độ xã hội.. Quan hệ giữa lực l-ợng sản xuất

A/ Lời mở đầu

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất chớnh là hai mặt của một phương thức sản xuất, chỳng cú mối quan hệ biện chứng chặt chẽ với nhau Xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực l-ợng sản xuất luôn luôn là yêu cầu tất yếu đặt ra cho mọi chế độ xã hội Trong cỏc doanh nghiệp thỡ việc đú cũng rất quan trọng, để cỏc doanh nghiệp cú thể phỏt triển , hoạt động cú hiệu quả thỡ việc xõy dựng quan hệ sản xuất phự hợp với lực lượng sản xuất là một cụng việc hết sức quan trọng

Trong những năm gần đây ,kinh tế Việt Nam đã có những b-ớc phát triển rất to lớn ngành thuỷ sản Việt Nam đã có những b-ớc phát triển mạnh mẽ

Nó đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia Các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thuỷ sản hàng năm đã xuất khẩu hàng tỉ USD các sản phẩm từ thuỷ , hải sản sang các n-ớc trên thế gới Agifish An Giang là một trong những doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Quan hệ giữa lực l-ợng sản xuất và quan hệ sản xuất đóng vai trò rất to lớn trong sự phát triển của doanh nghiệp này

Vậy lực lượng sản xuất là gỡ ? quan hệ sản xuất là gỡ ?cần phải xõy dựng mối quan hệ giữa chỳng như thế nào? Thụng qua bài tiểu luận này chỳng ta sẽ phõn tớch tỡnh hỡnh hoạt động của doanh nghiệp này để tỡm hiểu về những vấn

đề đú

Với trỡnh độ nhận thức và tài liệu tham khảo cũn giới hạn em khụng thể trỏnh khỏi những thiếu xút Em kớnh mong cụ gúp ý thờm để bài tiểu luận của

em đạt kết quả tốt Em xin chõn thành cảm ơn !

B Nội dung

I/Cơ sở lý luận

1 Những vấn đề cơ bản về quan hệ sản xuất và lực l-ợng sản xuất

a Lực l-ợng sản xuất

Lao động sản xuất là hoạt động cơ bản nhất quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài ng-ời Con ng-ời bắt đầu làm ra lịch sử của mình bằng lực l-ợng sản xuất Trải qua những giai đoạn phát triển khác nhau có những lực l-ợng sản xuất với tính chất và trình độ khác nhau, ở thời kỳ đầu con ng-ời ch-a biết sử dụng công cụ lao động mà ph-ơng tiện sản xuất đầu tiên mà con ng-ời có và đem nhập vào lực l-ợng sản xuất là toàn bộ sức mạnh cơ bắp của

họ Bản thân con ng-ời là một lực l-ợng sản xuất Nhờ có lao động và cùng với lao động, ý thức, t- duy của con ng-ời đ-ợc nảy sinh và phát triển Ngoài sức mạnh cơ bắp con ng-ời còn đem vào lực l-ợng sản xuất sức mạnh trí tuệ,

do trí tuệ chỉ đạo Chính vì vậy mà con ng-ời biết vận dụng những thuộc tính cơ học, lý học, hoá học của các sự vật của tự nhiên để tạo ra của cải vật chất

Như vậy: “Lực l-ợng sản xuất biểu hiện quan hệ giữa ng-ời với tự nhiên trong

quá trình sản xuất Trình độ của lực l-ợng sản xuất thể hiện trình độ chinh

phục tự nhiên của con ng-ời Đó là kết quả của năng lực thực tiễn của con ng-ời trong quá trình tác động vào tự nhiên tạo ra của cải vật chất đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của loài người”

Lực l-ợng sản xuất bao gồm:

-T- liệu sản xuất do xã hội tạo ra, tr-ớc hết là công cụ lao động

-Ng-ời lao động với những kinh nghiệm sản xuất, thói quen lao động, biết sử dụng t- liệu sản xuất để tạo ra của cải vật chất

-T- liệu sản xuất bao gồm: đối t-ợng lao động và t- liệu lao động Trong t- liệu lao động có công cụ lao động và những t- liệu lao động khác cần thiết cho quá trình sản xuất ( vận chuyển và bảo quản sản phẩm)

Đối t-ợng lao động không phải là toàn bộ giới tự nhiên mà chỉ có một bộ phận của giới tự nhiên đ-ợc đ-a vào sản xuất, đ-ợc con ng-ời sử dụng mới là

đối t-ợng lao động trực tiếp Con ng-ời không chỉ tìm trong giới tự nhiên những đối t-ợng lao động sẵn có, mà còn sáng tạo ra bản thân đối t-ợng lao

động Sự phát triển của sản xuất có liên quan với việc đ-a những đối t-ợng ngày càng mới hơn vào quá trình sản xuất Điều đó hoàn toàn có tính quy luật bởi chính những vật liệu mới mở rộng khả năng sản xuất của con ng-ời

T- liệu lao động là vật thể hay là phức hợp vật thể mà con ng-ời đặt giữa mình với đối t-ợng lao động Chúng dẫn truyền sự tác động tích cực của con ng-ời vào đối t-ợng lao động Đối t-ợng lao động và t- liệu lao động là những yếu tố vật chất của quá trình lao động sản xuất hợp thành t- liệu sản xuất Trong t- liệu lao động, công cụ lao động là hệ thống x-ơng cốt và bắp thịt của sản xuất Trong quá trình sản xuất, công cụ lao động luôn luôn đ-ợc cải tiến Công cụ lao động đ-ợc xem là bộ phận đông nhất, cách mạng nhất, có ý nghĩa quyết định năng suất lao động Bởi vì nó được con người chế tạo ra để “nối dài thêm khí quản” của mình; để làm tăng hiệu lực tác động của con người Vì luôn luôn muốn giảm nhẹ lao động và tăng năng suất lao động nên con ng-ời th-ờng xuyên cải tiến công cụ lao động và sáng tạo ra những công cụ lao động mới

Trong toàn bộ các yếu tố của lực l-ợng sản xuất thì con ng-ời giữ vị trí

số một là chủ thể tích cực, sáng tạo, có vai trò quyết định nhất Con ng-ời chế

tạo ra các ph-ơng tiện, công cụ lao động và nguyên liệu trong sản xuất

Không có con ng-ời với trí tuệ, biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động thì cũng không có bất cứ một t- liệu và một quá trình lao động nào

b Quan hệ sản xuất

Trong xã hội loài ng-ời, con ng-ời không thể tự tách mình ra khỏi cộng

đồng Hơn thế nữa giữa các con ng-ời trong cộng đồng bao giờ cũng có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau: quan hệ xã hội, quan hệ chính trị quan hệ giai cấp, quan hệ kinh tế Trong đó quan hệ kinh tế là quan trọng nhất nó chi

phối hàng loạt các mỗi quan hệ khác Quan hệ sản xuất là mối quan hệ giữa

ng-ời và ng-ời trong quá trình sản xuất.Cũng nh- lực l-ợng sản xuất, quan hệ

sản xuất thuộc lĩnh vực đời sống xã hội Tính vật chất của quan hệ sản xuất

đ-ợc biểu hiện ở chỗ chúng tồn tại khách quan và độc lập với ý thức của con ng-ời

Quan hệ sản xuất bao gồm những mặt cơ bản sau:

-Quan hệ sở hữu về t- liệu sản xuất

-Quan hệ tổ chức quản lý

-Quan hệ phân phối sản phẩm lao động

Ba mặt nói trên có quan hệ hữu cơ với nhau, trong đó quan hệ sở hữu về t- liệu sản xuất có ý nghĩa quyết định đới với tất cả những quan hệ khác Bản chất của quan hệ sản xuất nào cũng đều phụ thuộc vào vấn đề những t- liệu sản xuất chủ yếu trong xã hội đ-ợc giải phóng nh- thế nào

Lịch sử phát triển của nhân loại đã chứng kiến có hai loại hình sở hữu cơ bản về t- liệu sản xuất: sở hữu t- nhân và sở hữu công cộng Sở hữu t- nhân

là loại hình sở hữu mà trong đó t- liệu sản xuất tập trung vào trong tay một số

ít ng-ời , còn đại đa số không có hoặc có rất ít t- liệu sản xuất Do đó quan hệ giữa ng-ời với ng-ời trong sản xuất vật chất và trong đời sống xã hội là quan

hệ thống trị và bị trị, bóc lột và bị bóc lột Còn sở hữu công cộng là loại hình

sở hữu mà trong đó t- liệu sản xuất thuộc về mọi thành viên của mỗi cộng

đồng Nhờ đó mà quan hệ giữa ng-ời với ng-ời trong mỗi cộng đồng là quan

hệ bình dẳng hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau

Quan hệ tổ chức và quản lý sản suất trực tiếp đến quá trình sản xuất ,

đến việc tổ chức , điều khiển quá trình sản xuất Nó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm quá trình sản xuất Quan hệ tổ chức và quản lý sản xuất do quan hệ sở hữu quyết định và nó phải thích ứng với quan hệ sở hữu Tuy nhiên có tr-ờng hợp , quan hệ tổ chức và quản lý không thích hợp với quan hệ sở hữu , làm biến dạng quan hệ sở hữu

Quan hệ về phân phối sản phẩm sản xuất ra mặc dù do quan hệ sở hữu

về t- liệu sản xuất và quan hệ tổ chức quản lý chi phối , song nó kích thích trực tiếp đến lợi ích của con ng-ời , nên nó tác động đến thái độ của con ng-ời trong lao động sản xuất , và do đó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sản xuất phát triển

Trong cỏc doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt nam thỡ lực lượng sản xỳõt chớnh là :về mặt con người thỡ bao gồm cú đội ngũ cụng nhõn , , cỏc nhõn viờn văn phũng , cỏc nhà khoa học , cỏc kĩ sư , cỏn bộ tổ chức và quản lớ … Cũn về mặt tư liệu sản xuất thỡ bao gồm cú cỏc mỏy múc thiết bị trong cỏc nhà mỏy chế biến , cỏc dõy chuyền sẩn xuất, nhà xưởng cỏc cụng trỡnh nghiờn cứu và ứng dụng khoa học, cỏc nguồn nguyờn liệu…Cũn quan hệ sản xuất ở đõy là quan hệ giữa cỏc thành viờn trong cụng ty, quan hệ sở hữu

về tư liệu sản xuất , quan hệ tổ chức quản lý hay quan hệ phõn phối sản phẩm

2 Quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực l-ợng sản xuất

Lực l-ợng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của ph-ơng thức sản xuất, chúng tồn tại không tách rời nhau mà tác động biện chứng lẫn nhau hình thành quy luật xã hội phổ biến của toàn bộ lịch sử xã hội loài ng-ời, quy luật

về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất trình độ của lực l-ợng sản xuất Ng-ợc lại quan hệ sản xuất tác động trở lại đối với lực l-ợng sản xuất

a Lực l-ợng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

-Sở dĩ lực l-ợng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất là do lực l-ợng sản xuất là nội dung còn quan hệ sản xuất là hình thức xã hội của nền sản xuất

-Lực l-ợng sản xuất là yếu tố l-ợng, quan hệ sản xuất biểu hiện mặt chất của nền sản xuất xã hội L-ợng biến đổi làm chất biến đổi theo

-Lực l-ợng sản xuất quyết định ở sự ra đời, ở sự tồn tại, biến đổi và thay thế của quan hệ sản xuất

-Lực l-ợng sản xuất quyết định ở sự ra đời của quan hệ sản xuất:

Lực l-ợng sản xuất bao gồm toàn bộ những yếu tố của nền sản xuất xã hội Có các yếu tố vật chất của lực l-ợng sản xuất mới dẫn tới sự liên kết giữa các yếu tố đấy để tạo ra quan hệ sản xuất Tính chất và trình độ của lực l-ợng sản xuất sẽ chi phối loại hình và tính chất của quan hệ sản xuất

-Lực l-ợng sản xuất quyết định tới sự tồn tại và biến đổi của quan hệ sản xuất:

Lực l-ợng sản xuất là một yếu tố động, nó th-ờng xuyên biến đổi Đó là quy luật vận động của thế giới khách quan Sự biến đổi của lực l-ợng sản xuất làm cho quan hệ sản xuất cũng biến đổi theo Quan hệ sản xuất ổn định và tồn tại đến mức độ nào là do sự phát triển của lực l-ợng sản xuât còn đang là điều kiện cho sự phù hợp giữa chúng Tuy nhiên trong sự phù hợp ấy thì lực l-ợng sản xuất th-ờng xuyên biến động đã kéo theo sự biến động cục bộ trong quan

hệ sản xuất còn bản chất của quan hệ sản xuất vẫn không thay đổi

Trong hai luận chứng trên, lực l-ợng sản xuất quyết định tới sự ra đời, tồn tại, biến đổi của quan hệ sản xuất ở đây nói tới sự biến đổi cục bộ của quan hệ sản xuất chứ không phải là sự biến đổi toàn diện Bởi lẽ ở đây vẫn thể hiện sự phù hợp của quan hệ sản xuất với lực l-ợng sản xuất Đó là sự đồng bộ cân đối t-ơng ứng của quan hệ sản xuất với lực l-ợng sản xuất

-Sự phù hợp đ-ợc hiểu là sự kết hợp có hiệu quả giữa các yếu tố của lực l-ợng sản xuât, quan hệ sản xuất Các yếu tố của lực l-ợng sản xuất với các yếu tố của quan hệ sản xuất là sự đáp ứng đầy đủ và tạo điều kiện cho các yêu cầu, nhiệm vụ của lực l-ợng sản xuất từ quan hệ sản xuất

-Khi quan hệ sản xuất phù hợp với lực l-ợng sản xuất thì sản xuất phát triển do có sự đồng bộ, cân đối, có hiệu quả Đặc tr-ng của sự phát triển của nền sản xuất là năng suất lao động tăng, giảm bớt thời gian hao phí lao động xã hội cần thiết, hiệu quả của hoạt động sản xuất đ-ợc nâng cao Kinh tế phát triển mạnh, đẩy nhanh quá trình tích luỹ, tập trung vốn, tạo điều kiện cho quá trình tái sản xuất xã hội diễn ra bình th-ờng, sản phẩm xã hội ngày càng tăng, giá thành sản phẩm hạ, sự tiết kiệm đ-ợc thực hiện Bên cạnh đó về mặt xã hội, con ng-ời sẽ yên tâm phấn khởi đối với quá trình sản xuất Đảm bảo công bằng an ninh và trật tự xã hội, kỷ c-ơng phép n-ớc đ-ợc thực hiện

b Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối vơi lực l-ợng sản xuất

-Sự hình thành, biến đổi, phát triển quan hệ sản xuất phụ thuộc vào tính chất, trình độ của lực l-ợng sản xuất Nh-ng quan hệ sản xuất là hình thức xã hội mà lực l-ợng sản xuất dựa vào đó mà phát triển, nó tác động trở lại đối với lực l-ợng sản xuất: Có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của lực l-ợng sản xuất

-Quan hệ sản xuât quyết định mục đích, ph-ơng h-ớng của nền sản xuất: Sản xuất cái gì? Sản xuất nh- thế nào? Sản xuất cho ai?

-Quy định tới tinh thần, thái độ của ng-ời lao động và từ đó gián tiếp tăng c-ờng hoặc hạn chế việc cải tiến công cụ và tích luỹ kinh nghiệm làm cho lực l-ợng sản xuất ngày càng phát triển và ng-ợc lại

-Mặt khác, quan hệ sản xuất thể hiện sự kết hợp giữa các yếu tố của lực l-ợng sản xuất Do vậy sự kết hợp ấy diễn ra nh- thế nào là điêu kiện thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sự phát triển của lực l-ợng sản xuất

-Sự tác động trên diễn ra theo hai tr-ờng hợp:

-Khi có sự phù hợp của quan hệ sản xuất đối với lực l-ợng sản xuất thì quan hệ sản xuất sẽ trở thành động lực cơ bản thúc đẩy, mở đ-ờng, tạo điều kiện cho lực l-ợng sản xuất phát triển

-Khi có sự không phù hợp (không có sự phù hợp)

+Th-ờng xảy ra khi lực l-ợng sản xuất đã phát triển còn quan hệ sản xuất trở nên lạc hậu lỗi thời do tính ổn định của nó và tính chất th-ờng xuyên vận động của lực l-ợng sản xuất Điều này th-ờng xuyên xảy ra trong lịch sử một cách tất yếu do sự vận động của xã hội

-Và tất nhiên khi quan hệ sản xuất đã trở nên lạc hậu lỗi thời thì nó sẽ kìm hãm sự phát triển cuả lực l-ợng sản xuất nh-ng đến một lúc nào đó mâu

thuẫn giữa lực l-ợng sản xuất và quan hệ sản xuất sẽ đ-ợc giải quyết và thay vào đó là sự phù hợp

-Tóm lại khi quan hệ sản xuât lỗi thời không còn phù hợp với tính chất

và trình độ của lực l-ợng sản xuất bộc lộ mâu thuẫn gay gắt với lực l-ợng sản xuất thì trở thành “xiềng xích trói buộc” kìm hãm sự phát triển của lực l-ợng sản xuất Song tác dụng kìm hãm đó chỉ là tạm thời, theo tính tất yếu khách quan cuối cụng nó sẽ bị thay thế bằng kiểu quan hệ sản xuất mới phù hợp với tính chất và trình độ của lực l-ợng sản xuất

II/ Vận dụng

1.Giới thiệu về cụng ty

Hiện nay ở Việt nam cú hàng trăm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Cỏc doanh nghiệp này đó cú những bước phỏt triển vượt bậc trong những năm gần đõy , đó đúng gúp một phần khụng nhỏ vào sự phỏt triển của nền kinh tế nước nhà núi chung cũng như của ngành thuỷ sản núi riờng

Trong những cụng ty đú Agifish An Giang là một trong những doanh nghiệp tiờu biểu Agifish là tờn thương mại của Cụng ty Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Thủy sản An Giang là một trong những nhà chế biến thực phẩm thủy sản hàng đầu của Việt Nam gúp phần đỏng kể cho sự phỏt triển kinh tế xó hội trong nước từ năm 1997 Sự năng động và sỏng tạo đó giỳp Agifish trở thành nhà chế biến cú uy tớn hàng đầu trong ngành cụng nghiệp thủy sản và là một trong số mười cụng ty xuất khẩu thủy sản hàng đầu của Việt Nam sang cỏc thị trường trờn thế giới Với điều kiện địa lý thuận lợi, dũng sụng Mờkụng một trong những con sụng lớn nhất khu vực Đụng Nam Á chảy qua tỉnh An Giang mang theo nhiều loài cỏ nước ngọt cú giỏ trị Trong đú Cỏ Basa và cỏ Tra là

hai chủng loại cá đặc biệt chỉ có ở đồng bằng Sông Cửu Long.Chúng có giá trị kinh tế cao, hương vị đặc biệt đang được tiêu thụ mạnh trên thị trường thế giới và đây cũng là hai sản phẩm chế biến chính của Công ty Agifish

2.Thực trạng và một số khó khăn còn tồn tại

Ở thị trường xuất khẩu, Agifish là một doanh nghiệp lớn Thành lập từ năm

1987, qua chế biến và xuất khẩu cá basa và cá tra, nhờ thành công trong việc nhân giống basa, nên người chăn nuôi chủ động nuôi được cá quanh năm, giá thành sản xuất hạ nên cá basa Việt Nam cạnh tranh được trên thị trường thế giới, đặc biệt là ở Mỹ Agifish cũng nhờ vào thế mạnh này mà lớn lên trong xuất khẩu, trở thành một đại gia Năm 2002, ước doanh số xuất khẩu của công

ty này lên đến 430 tỉ đồng, trong đó thị trường Mỹ chiếm 25% doanh thu, số còn lại xuất sang châu Âu, châu Á, cả Nga và Trung Đông Tháng 7 vừa qua xuất khẩu được gần 1.000 tấn

Là một trong những doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Agifish An Giang có một đội ngũ công nhân lớn , trình độ tay nghề tốt , các máy móc , trang thiết bị và dây chuyền sản xuất hiện đại Nhằm không ngừng mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm tăng sức cạnh tranh, trong những năm vừa qua Agifish không ngừng đầu tư mở rộng nhà xưởng và trang bị cá loại máy móc thiết bị hiện đại, thực hiện một cách có hiệu quả trong việc đầu tư đổi mới thiết bị đối với hai xí nghiệp đông lạnh, tập trung đầu tư chiều sâu, đầu tư mở rộng công suất, thay đổi dần các máy móc thiết bị cũ, lạc hậu bằng các thiết bị mới với nhiều tính năng ưu việt hơn, đồng thời thực hiện tự động hóa nhiều công đoạn sản xuất đề nâng cao chất lượng sản phẩm