Tìm hiểu về vai trò giám sát xã hội và phản biện xã hội của báo chí thông qua phần phỏng vấn sâu một vài người am hiểu về văn hóa, chính trị, xã hội

Tìm hiểu về vai trò giám sát xã hội và phản biện xã hội của báo chí thông qua phần phỏng vấn sâu một vài người am hiểu về văn hóa, chính trị, xã hội... Nguyên tắc hoạt động trong GSXH, P

Tìm hiểu về vai trò giám sát xã hội và phản biện xã hội của báo chí thông qua phần phỏng vấn sâu một vài người am hiểu về văn hóa, chính trị, xã hội

Phụ lục

Phần 1: Tìm hiểu chung về GSXH, PBXH trong báo chí

I Khái niệm chung về GSXH, PBXH

II Vai trò giám sát xã hội, phản biện xã hội của báo chí

III Nguyên tắc hoạt động trong GSXH, PBXH của báo chí

Phần 2: Phỏng vấn thực tế các nhà hoạt động Văn hóa-Xã hội về chức năng giám sát xã hội, phản biện xã hội của báo chí:

I Ông Phạm Hữu Oanh

II Bác Đồng Việt Sinh

III Bác Nguyễn Minh Phụng

Phần 3: Phân tích, đánh giá của cá nhân:

I Phần phỏng vấn với ông Oanh, bác Sinh, bác Phụng về GSXH, PBXH

của báo chí:

 Đánh giá chung

+ Kiến thức của 3 người được phỏng vấn + Sự quan tâm đến 2 vấn đề phỏng vấn + Thái độ của ông và hai bác khi phỏng vấn

 Sự giống và khác nhau trong quan điểm của 3 người về vấn đề GSXH, PBXH của báo chí:

 Tâm đắc nhất với quan điểm của ông Oanh về cái tâm của người làm cán bộ, Đảng viên

II Quan điểm cá nhân:

 Việc tiếp nhận thông tin từ các đối tượng

 Bài học rút ra cho bản thân

Phần 1: Tìm hiểu chung về GSXH, PBXH trong báo chí.

I Khái niệm chung về giám sát xã hội và phản biện xã hội

 Giám sát xã hội là theo dõi và kiểm tra, đánh giá một vấn đề nào đó của đời sống xã hội xem có thực hiện đúng những điều đã quy định hay không

+ Có hai bộ phận tham gia giám sát xã hội là bộ máy Nhà nước và công dân Trên thực tế, các thiết chế Nhà nước vốn đã được hình thành và hoạt động theo cơ chế tự giám sát và giám sát công dân Tuy nhiên, một xã hội dân chủ

là xã hội cần phải coi trọng sự giám sát của công dân đối với Nhà nước Đồng thời, điều này cũng thể hiện trình độ phát triển, ý thức tự giác và thái

độ, trách nhiệm của người dân

+ Giám sát không chỉ để kiểm tra, đánh giá, phân tích hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân mà còn đề xuất giải pháp nhằm điều chỉnh kế hoạch, khắc phục thiếu sót, những cái lỗi thời, không còn phù hợp với định hướng

và bản chất xã hội

 Phản biện xã hội (hay là sự phản biện mang tính xã hội) là sự biện luận, thẩm định, đánh giá của các lực lượng xã hội đối với những chủ trương, chính sách, đề án, dự án xã hội liên quan đến quyền lợi và đời sống của các thành viên trong xã hội Như vậy, PBXH là tiếng nói nhận thức của xã hội, của các lực lượng xã hội Đó là những lập luận có chứng cứ (khoa học, thực tiễn) nhằm phát hiện, bổ sung, chứng minh, khẳng định hoặc bác bỏ, phủ định một chủ trương, chính sách hay đề án xã hội được công bố hay đang hình thành

+ Phản biện xã hội làm cho các hành vi chính trị, kinh tế và xã hội trở nên ít chủ quan hơn, tức là sự xung đột của các nhóm lợi ích đã được điều chỉnh thông qua thảo luận và thỏa thuận

 Giám sát xã hội và phản biện xã hội là hai khái niệm chức năng gắn bó mật thiết vì chỉ giám sát một cách nghiêm túc mới có thông tin đầy đủ và thấu đáo làm tiền đề cho phản biện

 Đối tượng giám sát, phản biện xã hội: bộ máy nhà nước, các cơ quan chức năng, đông đảo quần chúng nhân dân, các tổ chức phi chính phủ, dư luận xã hội,… Họ cũng là đối tượng chịu sự giám sát, phản biện: nhằm vào những

chủ trương, quyết sách, những hiện tượng, trào lưu, những quan điểm nảy sinh trong thực tế đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa- xã hội

II Vai trò giám sát xã hội và phản biện xã hội của báo chí:

 Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, báo chí Việt Nam vừa chịu sự tác động từ các thiết chế xã hội mà nó làm công cụ, vừa chịu sự tác động của công chúng báo chí Với thông tin nhanh chóng, chính xác, trung thực, khách quan và đa chiều, báo chí Việt Nam đã trở thành diễn đàn của đông đảo quần chúng nhân dân, là nơi trao đổi ý kiến, luận bàn các vấn đề quan trọng của cuộc sống, để vừa giám sát, vừa phản biện hoạt động của các cơ quan công quyền nói riêng và của toàn xã hội nói chung

 Giám sát xã hội của báo chí thực chất là giám sát bằng dư luận xã hội Qua giám sát, theo dõi một cách khách quan và có định hướng mà báo chí thể hiện vai trò phản biện xã hội của mình Nếu phản biện khoa học là một trong những cách thức chủ yếu để các nhà nghiên cứu tiệm cận tới các chân lý khoa học, thì trong đời sống xã hội, phản biện xã hội là một công cụ không thể thiếu để tổ chức ra một xã hội dân chủ

 Sứ mạng của báo chí trước hết là để thỏa mãn nhu cầu thông tin của xã hội

Xã hội càng hiện đại, việc phổ biến thông tin trên quy mô đại chúng càng trở nên quan trọng, và vì vậy, sự phụ thuộc, ảnh hưởng lẫn nhau giữa các

phương tiện thông tin đại chúng và xã hội càng trở nên chặt chẽ Trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, vai trò tích cực của cộng đồng truyền thông

đã thúc đẩy quá trình xã hội hóa các hoạt động giám sát và phản biện xã hội Bằng cách này hay cách khác, hoạt động phản biện luôn chứa đựng khả năng tạo ra một trường tương tác xã hội giữa 3 nhóm cộng đồng, đó là cộng đồng trí thức (phát hiện và lý giải vấn đề), cộng đồng truyền thông (phổ biến, chuyển tải thông tin) và cộng đồng xã hội (hưởng ứng thông tin và hình thành dư luận)

 Thông qua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọng của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội, qua đó, thể hiện sự giám sát và phản biện xã hội của mình Bám sát sự kiện, thông tin nhanh nhạy, phân tích trúng vấn đề trọng điểm và định hướng tư tưởng, hướng dẫn dư luận rõ ràng,

các cơ quan thông tấn, báo chí đã thực hiện tốt chức năng phản biện, mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt Bởi thế, vai trò, chức năng phản biện của báo chí ngày càng được khẳng định và niềm tin của công chúng đối với cơ quan truyền thông cũng được nâng lên

 Do đó, tại Đại hội Đảng lần thứ XI, năm 2011, Đảng ta chính thức giao cho báo chí nhiệm vụ phản biện xã hội (PBXH): “Chú trọng nâng cao tính tư tưởng, phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng "

III Nguyên tắc hoạt động giám sát và phản biện xã hội của báo chí

 Báo chí thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội trước hết ở việc cung cấp thông tin chân thực, khách quan theo cả hai chiều, từ chủ thể quản

lý đến khách thể quản lý và ngược lại Hoạt động quản lý có hiệu quả hay không, phụ thuộc nhiều vào tính chất, số lượng và chất lượng thông tin hai chiều liên tục này

 Các nguyên tắc:

+ Tính chân thật, khách quan

+ Tính công khai

+ Tính đại chúng

+ Tính chiến đấu

Phần 2: Phỏng vấn thực tế các nhà hoạt động Văn hóa-Xã hội về chức năng giám sát xã hội, phản biện xã hội của báo chí:

Sau đây là biên bản phỏng vấn sâu với 3 người đang tham gia hoạt động, quản lý văn hóa- xã hội ở xã Tân Phong, Vũ Thư, Thái Bình

I Ông Phạm Hữu Oanh, 1940

+ Chức vụ: hiện tại là cán bộ đã về hưu

+ Chức vụ từng nắm giữ:

- Đại úy, cán bộ tuyên huấn trong quân đội

- Phó ban tuyên huấn xã Tân Phong

+ Nơi hỏi: tại nhà riêng của ông, Ô Mễ 2, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

+ Địa chỉ liên hệ: Ô Mễ 2, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình + SĐT: không có

+ Thời gian hỏi: 20 giờ, 01/05/2016

+ Người hỏi: sinh viên Phạm Văn Công, Lớp Truyền hình K35_A2, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

+ Phần phỏng vấn:

PV: Câu1: Giám sát xã hội của báo chí trong GSXH nói chung?

Ông Oanh: Từ khi có chế độ TBCN, XHCN thì nghề báo chí ra đời Nó ra đời để phản ánh đường lối của Đảng cầm quyền Trong XHCN ở Việt Nam, báo chí không những phản ánh đường lối của Đảng CSVN, mà còn tuyên truyền c/s, Hiến pháp của Đảng 1 cách sinh động vào cuộc sống mưu sinh của người dân Như vậy vai trò của báo chí trong GSXH là rất quan trọng

PV: Câu 2: Chức năng GSXH của báo chí là như thế nào?

Ông Oanh: Khi chủ trương, c/s của Đảng ra đời, báo chí giám sát đường lối, chủ trương ấy có vào cuộc sống người dân hay không, giám sát xem nó thực hiện trong cuộc sống dân sinh thế nào, người dân có hiểu, giác ngộ hay không Nhà báo phải phản ánh sự thật, bản chất bên trong, hiện tượng bên ngoài Nhưng phản ánh không phải bê nguyên sự thật, phải có cái nhận thức của người làm báo, chỗ nào hợp lí luận, chỗ nào xác thực tế

Câu phụ: Vậy trong các vấn đề xã hội thì báo chí giám sát ra sao?

Ông Oanh: Ví dụ về chống tham nhũng, thì phải chống ai? Ai chống? chống như thế nào? Trước mắt phải chống tư tưởng, không có tư tưởng tham nhũng thì không

có hành động tham nhũng và sau đó là giám sát Giám sát cả người đưa hối lộ, người nhận hối lộ; giám sát cán bộ ở nơi cư trú, ở nơi làm việc

PV: Câu 3: Đối tượng của giám sát xã hội?

Ông Oanh: Tất cả mọi người

PV( câu 4): Ông nghĩ cách đưa tin của báo chí về chính sách Nhà nước phải như thế nào để giám sát xã hôi 1 cách tốt nhất, hiệu quả nhất?

Ông Oanh: Nhà báo phải làm thế nào đó để động viên, khuyến khích, vừa có lí luận, vừa có thực tế để đưa chính sách ấy vào dân Vì người dân tin vào sự lãnh

đạo của Đảng thì người dân không quản ngại thực hiện giúp đỡ Vậy nên, bây giờ phải làm thế nào để trình bày chính sách ấy đúng đắn để dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra Và phải chống quan lieu, bệnh thành tích của cán bộ từ TW đến địa phương

Câu phụ: Ông thấy báo chí Việt Nam nói chung, báo chí địa phương nói riêng đã thực hiện tốt giám sát xã hội chưa?

Ông Oanh: 60-70% là tốt

30-40% là chưa tốt vì bệnh thành tích, cửa quyền, danh vọng Còn có sự thúc ép dân, đoàn thể trong việc thực hiên chính sách; phản ánh thông tin

PV( câu 5): Gần đây, báo chí đã đưa tin về 1 vài vấn đề nổi cộm của xã hội Nhưng ông nghĩ sao khi những vấn đề ấy đã xảy ra quá lâu mà h báo chí mới phản ánh?

Có phải báo chí chưa làm tròn trách nhiệm của mình?

Ông Oanh: Việc chính của báo chí vẫn là đưa tin về các vấn đề, hiện tượng trong

xã hội Nhưng không phải chỗ nào cũng đưa được vì còn vướng mắc do cơ quan, người lãnh đạo, vướng mắc ngay trong ngành báo chí nên có khi phóng viên muốn đưa tin nhưng người chủ trì không cho đưa vì nhiều nguyên nhân mà với ông thì ông không thể biết được

PV( câu 6): Theo ông, PBXH có phải là phản bác lại các vấn đề xã hội không? Ông Oanh: Theo quan điểm của Đảng CSVN, phản biện xã hội không phải là phản bác Khi 1 chủ trương, luật nào đó ra đời, nó phải có cơ sở lí luận, có thực tế Phản biện của báo chí ở đây chính là đánh giá xem luật này đã phù hợp với lợi ích của cuộc sống mưu sinh của đa số nhân dân chưa, hay nó chỉ vì lợi ích của một nhóm người, bộ phận người Đôi khi luật ra đời mà không phù hợp với cuộc sống của nhân dân Vậy nên phải đối chiếu nó giữa lí luận và thực tiễn

PV( câu 7): Ông đã bao giờ viết 1 bài báo hay bài tuyên truyền để đánh giá những chủ trương, chính sách của Đảng, chính quyền địa phương hay chưa?

Ông Oanh:+ Trong quân đội, ông là cán bộ tuyên huấn, ông viết là viết bài giáo dục chiến sĩ giữ vững quyết tâm, chiến đấu đến cùng vì dân tộc, vì hòa bình đất nước

+ Ở địa phương, thì chuẩn bị, tổ chức các lớp học để truyền đạt văn bản nghị quyết vào lòng dân để dân hiểu, dân làm Viết về tình hình địa phương, trước hết nêu được chủ trương của Đảng, chính quyền địa phương, phổ biến vào cuộc sống người dân, sau đó phải biết động viên, khuyến khích người dân trong việc thực hiện chủ trương chính sách ấy

Câu phụ: Vậy ông chỉ vài khó khăn khi thực hiện phản biện xã hội về vấn đề đó Ông Oanh: đánh giá phản biện phải là sự thật, việc thật vì phản ánh người tốt nhưng dư luận lại không cho là tốt thì báo chí bị ảnh hưởng rất nhiều Cái khó chính là việc phải tìm hiểu rõ vấn đề ấy VD: Người dân miền Nam chỉ có thể biết thông tin 1vấn đề qua báo chí nói nhưng với người miền Bắc hay người dân địa phương nơi vấn đề được phản ánh thì họ biết rất rõ về vấn đề ấy, không thể xấu nói

là tốt, đúng là sai được

PV( câu 8): Ông nghĩ nhà báo cần phản biện xh như thế nào qua các tác phẩm báo chí của mình để đạt hiệu quả nhất?

Ông Oanh: Để viết được tốt, nhà báo phải nắm rõ chủ trương, chính sách của Đảng

về vấn đề ấy; nhà báo phải biết được chủ trương ấy đã đưa vào dân chưa, hợp lòng dân chưa Phải đi thực tế để đối chiếu chính sách của Đảng, từ đó mới có thể phản biện được

Câu phụ: Cái tâm của người làm báo trong vấn đề phản biện xh?

Ông Oanh: Nhà báo phải tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân để từ đó phải biện 1 cách đúng đắn nhất; đi sai chủ trương của Đảng là sẽ phản bội Đất nước, quốc gia

PV( câu 9): Theo ông, GSXH, PBXH có mối quan hệ với nhau như thế nào?

Ông Oanh: Nó là hai thái cực khác nhau, nhưng thống nhất Đó là quan điểm của Đảng, thể hiện tính dân chủ: người dân nói được tiếng nói, sự thật

PV( câu 10): Ông có thể cho cháu vài lời khuyên về thế hệ sinh viên báo chí hiện nay?

Ông Oanh: + đầu tiên, sinh viên phải xác định quyết tâm học tập, học, học nữa, học mãi, học sách vở, thầy cô và học ngoài xã hội; tiếp thu những cái hay, cái đẹp để nhận biết cái chưa hay, chưa đẹp trong từng sự vật, con người

+ Phải luôn vượt khó, quyết tâm làm bằng được, không được đứng núi này trông núi nọ, cho ngành này hơn, ngành kia hơn

+ Học tập bạn, đồng nghiệp và luôn khiêm nhường

II Bác Đồng Việt Sinh, 1975

+ Chức vụ: cán bộ văn hóa xã Tân Phong

+ Nơi hỏi: nhà riêng, Ô mễ 3, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình + Địa chỉ liên hệ: Ô Mễ 3, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình + SĐT: 0979832352

+ Thời gian hỏi: 17h, 01/05/2016

+ Người hỏi: sinh viên Phạm Văn Công, Lớp Truyền hình K35_A2, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

+ Phần phỏng vấn

PV( câu 1): Bác hiểu GSXH nói chung là gì?

Bác Sinh: Giám sát xã hội là theo dõi và kiểm tra, đánh giá một vấn đề nào đó của đời sống xã hội xem có thực hiện đúng những điều đã quy định hay không

Giám sát xã hội là giám sát việc thực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước, các

tổ chức và của công dân

Câu phụ: Bác nghĩ chức năng GSXH của báo chí là như thế nào? Và báo chí có phải là nhân tố chính trong GSXH không?

Bác Sinh: - Chức năng GSXH của báo chí là cung cấp các thông tin, trở thành diễn đàn của nhân dân, là cầu nối để nhân dân giám sát xã hội

Có hai bộ phận tham gia giám sát xã hội là bộ máy Nhà nước và công dân Báo chí không phải là nhân tố chính cho GSXH

PV( câu 2): Bác thấy cách đưa tin của báo chí về các chính sách, quy định pháp luật của Đảng, Nhà nước đã rõ ràng và minh bạch chưa?

Bác Sinh: Đưa tin của báo chí về các chính sách, quy định của Pháp luật, của Đảng, nhà nước đã rõ ràng minh bạch, tuy nhiên vẫn còn chung chung, chưa cụ thể

Câu phụ: - Bác nghĩ báo chí đang gặp khó khăn gì trong GSXH Đặc biệt báo chí địa phương đã làm tốt công tác GSXH tại địa phương mình chưa?

Bác Sinh:+ Trong giám sát xã hội báo chí đang gặp khó khăn đó là sự tác động của một bộ phận mang lợi ích nhóm Một số tổ chức, cá nhân chưa tạo điều kiện cho báo chí tham gia GSXH

+ Các phong trào vẫn mang tính phô trương, hình thức, cung cấp thông tin từ dư luận còn hạn chế; chính kiến của người dân còn hạn chế

-Báo chí địa phương chưa thực sự làm tốt công tác GSXH, mới chỉ mang tính tuyên truyền chung chung, thông tin còn mang tính một chiều đó là tích cực PV( câu 3): Để đạt được hiệu quả tốt, báo chí cần điều kiện gì khi tham gia vào GSXH?

Bác Sinh: Báo chí cần sự trung thực, khách quan và mang tính quần chúng

Câu phụ: Vậy dân có thực sự cần báo chí tham gia k, hay chỉ dân là đủ?

Bác Sinh: Rất cần, bởi vì báo chí là diễn đàn của dân, từ dân cung cấp thông tin PV( câu 4): Bác thấy GSXH của báo chí Việt nam hiện nay là như thế nào? Tích cực hay tiêu cực?

Bác Sinh: Tích cực, có tính chiến đấu cao, mang tính chân thực, quần chúng; dám công khai, dám làm

PV( câu 5): Gần đây, báo chí đã đưa tin về 1 vài vấn đề nổi cộm của xã hội Nhưng ông nghĩ sao khi những vấn đề ấy đã xảy ra quá lâu mà h báo chí mới phản ánh?

Có phải báo chí chưa làm tròn trách nhiệm của mình?

Bác Sinh:+ Thứ nhất do cơ chế, sự tác động của lợi ích nhóm, sự vào cuộc của người dân Ở tầm vĩ mô đó là sự GSXH của Quốc hội đặc biệt là HĐND các cấp chưa thực sự có hiệu quả cao, việc cung cấp thông tin từ cơ quan, tổ chức và người