BÀI tập lớn môn KINH tế CHÍNH TRỊ mác – LÊNIN đề tài THỰC TRẠNG hội NHẬP KINH tế QUỐC tế ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI MỞ ĐẦUHội nhập quốc tế hiện đang được phần lớn quốc gia trên thế giới khẳng định là một xu hướng, là quá trình tăng trưởng tất yếu trong sự phát triển của thời đại toàn cầu hóa.. Hội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - 

 -BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT

NAM HIỆN NAY

Họ và tên : Hoàng Yến Nhi

Mã sinh viên : 11217459

Lớp học phần : LLNL(221)_09

Giảng viên : Mai Lan Hương

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

I KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA VIỆC HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY 4

1 Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế 4

2 Tính tất yếu khách quan của việc hội nhập kinh tế quốc tế 4

3 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế 6

II THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM .7 1 Bối cảnh toàn cầu 7

2 Những thành tựu trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam hiện nay 9

3 Những hạn chế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế 13

III GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 16

KẾT LUẬN 19

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI MỞ ĐẦU

Hội nhập quốc tế hiện đang được phần lớn quốc gia trên thế giới khẳng định là một xu hướng, là quá trình tăng trưởng tất yếu trong sự phát triển của thời đại toàn cầu hóa Hội nhập là sự hợp tác giứa nhiều quốc gia, dân tộc ở nhiều lĩnh vực và trên nhiều mức độ, tạo ra nguồn động lực mở rộng thị trường từ quốc gia thành thị trường quốc tế

Trong cuộc đua đó, nền kinh tế thị trường chính là yếu tố cốt lõi, thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, thương mại toàn cầu hóa Bằng những chính sách đổi mới vào cuối những năm 80 của thế kỷ trước đến nay, nền kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng nhanh chóng trong vài thập kỷ qua với sự chuyển dịch cơ cấu đáng kể, từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp Với những nỗ lực cải cách thị trường đầu tư và kinh doanh, dốc sức nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế đúng đắn của mình trên trường quốc tế Thế nhưng, chúng ta vẫn không thể

bỏ qua được những thách thức còn đang là những rào cản khiến đất nước phải gồng mình hơn nữa để sánh vai với các cường quốc

Nhận thức được thực tế đó, em xin lựa chọn đề tài “Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam” nhằm hiểu rõ hơn về những cơ hội và thách thức của nước ta cũng như có thể đưa ra các đề xuất giải pháp nhằm đạt được mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong quá trình hoàn thiện đề tài chắc chắn sẽ còn sai sót chưa thể khắc phục cũng như thiếu sót về thông tin của đề tài, vì vậy em rất mong nhận được ý kiến, phê bình của cô để bài viết có thể hoàn thiện hơn cũng như em

có thể rút thêm kinh nghiệm quý báu cho những lần sau

Em xin chân thành cảm ơn!

I KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA VIỆC HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế

Hội nhập kinh tế quốc tế, theo quan niệm phổ biến nhất, là sự gắn kết giữa các nền kinh tế lại với nhau Ở đó, các quốc gia sẽ mở cửa nền kinh tế của mình, phát triển kinh tế quốc gia với quan hệ mật thiết với nền kinh tế khu vực và thế giới Quá trình xã hội hóa mang tính chất quốc tế này đã gắn kết các nền kinh tế thông qua các biện pháp tự do hóa và mở cửa thị trường ở các cấp độ đơn phương, song phương và đa phương với nhiều liên minh kinh

tế chính trị hay những hiệp định hợp tác quốc tế nổi Những hiệp định hợp tác

do hai hay nhiều chính phủ ký với nhau để tạo nên các khuôn khổ pháp lý chung cho sự phối hợp và điều chỉnh quan hệ kinh tế giữa các nước

Ở đây việc hội nhập kinh tế quốc sẽ là sự liên kết giữa các nền kinh tế trong khu vực và quốc tế nhầm đem lại những lợi ích về nguồn lực và thị trường để phát triển kinh tế của nước thực hiện hội nhập Điều này là khác với phạm trù toàn cầu hóa kinh tế khi quá trình này sẽ làm cho các nền kinh tế quốc gia bị hòa nhập và tái cấu trúc tầm vĩ mô thông qua một loạt quá trình giao lưu, trao đổi Toàn cầu hóa kinh tế sẽ không chỉ là sự phụ thuộc lẫn nhau của các nền kinh tế mà còn là sự hòa nhập để tạo nền một nền kinh tế toàn cầu thống nhất Do đó chúng ta cần phải phân biệt hai phạm trù hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa kinh tế vì túy có cùng một mục đích phát triển kinh tế

và các hình thức hợp tác giữa các quốc gia và nền kinh tế nhưng kết quả cuối cùng lại khác nhau

2 Tính tất yếu khách quan của việc hội nhập kinh tế quốc tế

Có hai lý do để khiến hội nhập kinh tế quốc tế trở thành xu hướng tất yếu khách quan:

2.1.Do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế:

Toàn cầu hóa diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, trong đó toàn cầu hóa kinh tế là xu thế nổi trội nhất, nó vừa là trung tâm, vừa là cơ sở và cũng là động lực thúc đẩy toàn cầu hóa các lĩnh vực khác

Toàn cầu hóa tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triển hướng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất

Toàn cầu hóa đi liền với khu vực hóa nhằm mục đích hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển, từng bước xóa bỏ các rào cản lưu thông vốn, lực lượng lao động, hàng hóa dịch vụ tiến tới tự do hóa hoàn toàn giữa các nước thành viên trong khu vực

2.2.Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay:

Xu hướng hội nhập kinh tế đã giúp các nước đang và kém phát triển tiếp cận các nguồn lực như tài chính, khoa học công nghệ, kinh nghiệm của các nước phát triển

Hội nhập kinh tế là cơ hội cho các nước đang và kém phát triển khắc phục nguy cơ tụt hậu và rút ngắn khoảng cách với các nước tiên tiến

Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực lên nền kinh tế vĩ mô

Mở cửa thị trường, thu hút vốn không chỉ thúc đẩy công nghiệp hóa mà còn tích lũy, cải thiện thâm hụt ngân sách, tạo niềm tin cho các chương trình

hỗ trợ quốc tế trong cải cách kinh tế và mở cửa

Hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và nâng cao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư

Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản hiện đại với ưu thế về vốn và công nghệ đang lợi dụng quá trình toàn cầu hóa thành quá trình tự do hóa nền kinh tế và

áp đặt chính trị theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa Điều này gây ra cho các nước

đang và kém phát triển sự phụ thuộc do nợ nước ngoài, tình trạng bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch – thương mại giữa các nước đang phát triển và phát triển

Một nhận định khá rõ ràng đó là xu thế hội nhập kinh tế quốc tế đang là

xu thế tất yếu toàn cầu bởi những lợi ích to lớn mà nó mang lại Bất kỳ một quốc gia, một địa phương nào muốn phát triển, muốn nâng cao đời sống của mỗi người dân đều phải nỗ lực hết mình nhằm đạt được hiệu quả cao nhất của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Tuy nhiên, mong muốn là một chuyện, việc đạt được mong muốn đó hay không và đạt đến mức độ nào lại là một thách thức không hề dễ của mỗi địa phương, mỗi quốc gia trên thế giới

3 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế

Việc hội nhập kinh tế quốc tế đối với nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế và xây dựng đất nước, được thể hiện ở chỗ:

Hội nhập kinh tế là trọng tâm, hội nhập trong các lĩnh vực khác phải tạo thuận lợi cho hội nhập kinh tế và góp phần tích cực vào phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, thúc đẩy phát triển văn hóa, xã hội; hội nhập trong các lĩnh vực phải được thực hiện đồng bộ trong một chiến lược hội nhập quốc tế tổng thể với lộ trình, bước đi phù hợp với điều kiện thực tế và năng lực của đất nước

Hội nhập kinh tế quốc tế cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với hội nhập trong các lĩnh vực khác nhưng hội nhập kinh tế quốc tế phải là trọng tâm, là nội dung chính, quan trọng nhất của tiến trình hội nhập Hội nhập kinh

tế quốc tế cần đi trước một bước để tạo cơ sở, thúc đẩy hội nhập và hợp tác trong các lĩnh vực khác

Xét theo thực tế khách quan, các hoạt động hội nhập chỉ có thể tiến hành dựa trên một nền tảng kinh tế tương đối vững chắc, khi đó mới có thể đảm bảo cho chúng ta tiến hành hội nhập mà vẫn có thể giữ vững độc lập tự

chủ, không bị phụ thuộc vào bên ngoài Nói cách khác, chỉ khi chúng ta đã hội nhập kinh tế quốc tế đến một mức độ nhất định mới có điều kiện để hội nhập trên các lĩnh vực khác, và hội nhập trên các lĩnh vực khác cũng không nằm ngoài mục tiêu phục vụ cho phát triển kinh tế

Tham gia nền kinh tế quốc tế, chúng ta có điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ

sự phát triển kinh tế, song sự phát triển của chúng ta tiến bộ hơn là đi liền với tiến bộ và công bằng xã hội bảo vệ mội trường, môi sinh

Tham gia toàn cầu hoá, giao lưu về văn hoá, chuyển mình vào dòng chảy của tư duy và thực tiễn của nhân loại, những người làm công tác lý luận, giáo dục lý luận ở Việt Nam có dịp thâu nhận những tinh hoa của thế giới, có dịp mở rộng đối sánh , điều này rất quan trọng và cần thiết

II THỰC TRẠNG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT

NAM

1 Bối cảnh toàn cầu

Quá trình quốc tế hóa tiếp tục dễ ra với quy mô và tốc độ lớn dần trên mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội Các nước trên thế giới đã xích lại gần nhau hơn, dễ dàng trao đổi văn hóa và thị trường, mỗi quốc giá đã trở thành một bộ phần không tách rời và phụ thuộc lẫn nhau Nhưng cũng chính vì thế,

sự biến động dù chỉ xảy ra ở một nước nào đó nhất định sẽ dẫn tới những ảnh hưởng đến các quốc gia khác trên thế giới Quốc tế hóa có thể diễn ra trên quy

mô toàn cầu hoặc trên các khu vực Liên kết kinh tế khu vực, trong vài thập qua, đã trở thành mô hình phổ biến của nền kinh tế thế giới giúp các nước giảm dần khoảng cách chênh lệch và mở ra những đường hướng, khuôn khổ mới cho sự phát triển toàn diện

Hòa bình, hợp tác, liên kết và phát triển vẫn là xu thế lớn nhưng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn rất phức tạp, gay gắt; cục diện đa cực ngày càng rõ nét Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển nhưng gặp

nhiều trở ngại, thách thức; chủ nghĩa dân túy, bảo hộ có xu hướng tăng lên; sự điều chỉnh chính sách, quan hệ đối ngoại của các nước lớn trong khu vực và trên thế giới diễn biến khó lường Tăng trưởng kinh tế thế giới và thương mại, đầu tư quốc tế có xu hướng giảm; nợ công toàn cầu tăng, rủi ro trên thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế gia tăng Đặc biệt, đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, khó kiểm soát, gây ra suy thoái trầm trọng và khủng hoảng kinh tế toàn cầu, có khả năng kéo dài sang đầu thập niên 20; làm thay đổi sâu sắc trật tự, cấu trúc kinh tế, phương thức quản trị toàn cầu, cách thức hoạt động kinh tế

và tổ chức đời sống xã hội của thể giới

Năm 2020, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 tác động mạnh đến nước

ta, gây nhiều thiệt hại về kinh tế - xã hội, nhưng với sự nỗ lực cố gắng vượt bậc, đất nước đã đạt được những kết quả, thành tích đặc biệt hơn so với các năm trước Trong khi kinh tế thế giới suy thoái, tăng trưởng âm gần 4%, kinh

tế nước ta vẫn đạt mức tăng trưởng 2,91%, là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa; sự lãnh đạo nhạy bén, đúng đắn của Đảng; sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, kịp thời của Chính phủ; sự vào cuộc đồng bộ, tích cực của cả hệ thống chính trị; sự đồng tình, hưởng ứng, ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài, chúng ta

đã kịp thời khống chế, cơ bản kiểm soát, ngăn chặn được sự lây lan của đại dịch Covid-19 trong cộng đồng; hạn chế tối đa những thiệt hại, tổn thất do dịch bệnh gây ra, bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội cho nhân dân; từng bước khôi phục sản xuất kinh doanh, nỗ lực hoàn thành ở mức cao nhất các nhiệm

vụ phát triển kinh tế - xã hội của năm 2020 và cả giai đoạn 2016 - 2020 Việt Nam được thế giới ghi nhận, coi là điểm sáng trong việc thực hiện thắng lợi

"mục tiêu kép" vừa khống chế, ngăn chặn đại dịch Covid-19 thành công; vừa phục hồi, phát triển kinh tế, bảo đảm đời sống và an toàn cho người dân

2 Những thành tựu trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam hiện nay

Trên cơ sở đường lối hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nước, thờigian qua, Việt Nam đã tiến hành hội nhập dưới nhiều góc độ:

Về hội nhập đa phương, Việt Nam đã có mối quan hệ tích cực với các

tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế như Ngân hàng phát triển Á Châu, Quỹ tiền tệ thế giới, Ngân hàng thế giới Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam được đẩy mạnh và đưa lên một tầm cao hơn bằng việc tham gia các tổ chức kinh tế, thương mại khu vực và thế giới, ký kết các hiệp định hợp tác kinh tế đa phương Đặc biệt, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

đã có một bước đi quan trọng khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào ngày 11 tháng 01 năm 2007 sau

11 năm đàm phán gia nhập Tổ chức này Đây là sự kiện quan trọng đánh dấu một mốc mới trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta, mở ra một giai đoạn mới: nền kinh tế nước ta hội nhập sâu và toàn diện hơn vào nền kinh tế thế giới

Về hội nhập khu vực, tháng 7/1995 Việt Nam đã gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và chính thức tham gia Khu vực thương mại

tự do ASEAN (AFTA) từ 1/1/1996 Đây được coi là một bước đột phá về hành động trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Tiếp đó, năm 1996 Việt Nam tham gia sáng lập Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) và đến năm 1998, Việt Nam được kết nạp vào Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á -Thái Bình Dương (APEC)

Về hội nhập song phương, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nước và 70 vùng lãnh thổ, mở rộng quan hệ thương mại, xuất khẩu hàng hoá tới trên 230 thị trường của các nước và vùng lãnh thổ , ký kết trên 90 Hiệp định thương mại song phương, gần 60 Hiệp định khuyến khích

và bảo hộ đầu tư, 54 Hiệp định chống đánh thuế hai lần và nhiều Hiệp định hợp tác về văn hoá song phương với các nước và các tổ chức quốc tế

Việt Nam đã thiết lập quan hệ tốt với tất cả các nước lớn, trong đó có các nước trong nhóm G8; nâng quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc trở thành đối tác chiến lược toàn diện, gia tăng nội hàm của quan hệ đối tác chiến lược với Nga, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Anh, Tây Ban Nha Số lượng các cơ quan đại diện của ta ở nước ngoài cũng tăng lên (91 cơ quan) với 65 đại sứ quán, 20 tổng lãnh sự quán, 4 phái đoàn thường trực bên cạnh các tổ chức quốc tế, 1 văn phòng kinh tế văn hóa

Đặc biệt, trong những năm gần đây, Việt Nam đã tích cực tham gia đàm phán, ký kết các Hiệp định thương mại tự do (FTA) Trong bối cảnh hệ thống thương mại đa biên đang gặp phải những khó khăn nhất định, sự phát triển hợp tác kinh tế song phương và khu vực, thể hiện qua việc hình thành các FTA là một sự bổ trợ quan trọng cho mục tiêu tự do hoá thương mại và đầu tư đa phương trên phạm vi toàn cầu hiện nay Việc hình thành các FTA với mức độ tự do hoá sâu rộng đã và đang đem lại những cơ hội và cả thách thức không nhỏ đối với những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam Chính vì vậy, Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc mà cần phải chủ động nắm bắt xu thế FTA, tham gia có lựa chọn để nắm bắt cơ hội tiếp cận thị trường, mở rộng quan hệ kinh tế thương mại với các đối tác quan trọng

Mặc dù, tình hình kinh tế thế giới, khu vực có những diễn biến phức tạp, khó lường, nhưng Việt Nam vẫn kiên trì chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện với trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế, coi hội nhập kinh

tế quốc tế và tự do hóa thương mại là xu thế tất yếu khách quan Một số thành tựu của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện của Việt Nam gồm:

Một là, hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần gia tăng sức mạnh tổng

hợp quốc gia Nền kinh tế Việt Nam từng bước được cơ cấu lại gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế được tăng cường,