BỘ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP PHÂN HIỆU ĐỒNG NAI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN BỔ SUNG KIẾN THỨC CÁC MÔN LLCT PHÂN TÍCH QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT VẬN DỤNG QUY LUẬT NÀY ĐỂ PHÂN TÍCH VÀ GIẢI QUYẾT MÔT VẤN ĐỀ MÀ ANH CHỊ QUAN TÂM? Ngành Lớp Khoa Đông Nai Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP PHÂN HIỆU ĐỒNG NAI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN BỔ SUNG KIẾN THỨC CÁC MÔN LLCT PHÂN TÍCH QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT VẬN DỤNG QUY LUẬT NÀY ĐỂ PHÂN TÍCH VÀ GIẢI.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - PHÂN HIỆU ĐỒNG NAI
TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: BỔ SUNG KIẾN THỨC CÁC MÔN
LLCT PHÂN TÍCH QUY LUẬT LƯỢNG - CHẤT VẬN DỤNG QUY LUẬT NÀY
ĐỂ PHÂN TÍCH VÀ GIẢI QUYẾT MÔT VẤN ĐỀ MÀ ANH CHỊ QUAN
TÂM?
Ngành:
Đông Nai - Năm 2022
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - PHÂN HIỆU ĐỒNG NAI
TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: BỔ SUNG KIẾN THỨC CÁC MÔN LLCT PHÂN TÍCH QUY LUẬT LƯỢNG - CHẤT VẬN DỤNG QUY LUẬT NÀY ĐỂ PHÂN TÍCH VÀ GIẢI QUYẾT MÔT VẤN ĐỀ MÀ ANH CHỊ QUAN TÂM?
Ngành:
Họ và tên:
Mã số sinh viên:
Đông Nai - Năm 2022
Trang 3MỤC LỤC
Trang
I NỘI DUNG QUY LUẬT TỪ NHỮNG SỰ THAY DỔI VỀ LƯỢNG DẪN DẾN SỰ THAY DỔI VỀ CHẤT 2
1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa sự thay đổi về lượng và sự thayđổi về chất theo quy luật lượng - chất 4
1.4 Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật chuyển hóa từ nhữngsự thay đối vế lượng thành những sự thay đối về chất và
II VẬN DỤNG QUY LUẬT QUY LUẬT LƯỢNG - CHẤT TRONG QUÁ TRÌNH PHÒNG CHỐNG COVID-19 TẠI
VIỆT NAM
7
2.2 Vận dụng quy luật quy luật lượng - chất trong quá trìnhphòng chống Covid-19 tại Việt Nam 9
Trang 4MỞ ĐẦU
Covid-19 bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona được phát hiện lần đầu tiên tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào tháng 12/2019 Đến nay, nhiều quốc gia/vùng lãnh thổ trên toàn cầu đã ghi nhận các trường hợp mắc Tối 23.1 (29 Tết Canh Tý), Bệnh viện Chợ Rẫy (Thàn phố Hồ Chí Minh) xác nhận 2 bệnh nhân dương tính với Covid-19 chủng mới (Sars-CoV-2) đầu tiên tại Việt Nam Hai bênh nhân là cha con người Trung Quốc Đến nay dịch Covid-19 đã lan rộng và ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực của cuộc sống, đặc biệt là nền kinh tế
Quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất là một trong những quy luật cơ bản của Triết học nói chung và cũng như của phép biện chứng duy vật nói riêng Nói là cơ bản vì nó chính là một sản phẩm khái quát những mối liên hệ phổ biến nhất, chỉ ra nguồn gốc quá trình hình thành, phát triển của các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy của phép biện chứng Cùng với các quy luật khác, quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất đã xây dựng nên cho Triết học một nền tảng lý luận vững chắc, cơ bản để từ đó Triết học giải quyết được nhiều vấn đề khác Dựa vào quy luật từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất chúng ta có những cơ sở phương pháp luận để luận giải và làm rõ vấn đề công tác phòng chống dịch Covid-19 ở Việt Nam hiện nay Vì vậy, nghiên cứu vấn đề
“Phân tích quy luật lượng - chất Vận dụng quy luật này trong quá trình phòng chống Covid-19 tại Việt Nam” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
sâu sắc
Trang 5NỘI DUNG
I NỘI DUNG QUY LUẬT TỪ NHỮNG SỰ THAY DỔI VỀ LƯỢNG DẪN DẾN SỰ THAY DỔI VỀ CHẤT
1.1 Khái niệm
Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi
về chất và ngược lại chỉ ra cách thức của sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng Nội dung cơ bản của quy luật này được làm sáng tỏ thông qua việc nhận thức một số phạm trù: chất, lượng, độ, điểm nút, bước nhảy,v.v
Chủ nghĩa duy vật biện chứng quan niệm, chất là phạm trù triết học dùng để
chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng, là sự thống nhất các thuộc tính, làm cho sự vật là nó và phân biệt nó với những sự vật khác
Chất của sự vật mang tính khách quan Chất của mỗi sự vật không phải chỉ được tạo bởi các nhân tố hợp thành mà còn bởi cách sắp xếp của các nhân tố đó Mỗi sự vật có nhiều thuộc tính, mỗi thuộc tính có thể đặc trưng cho một chất Do
đó, mỗi sự vật không phải chi có một chất mà có thể có nhiều chất, trong đó có chất
cơ bản và chất không cơ bản Sự vật chỉ thực sự không còn là nó, khi chất cơ bản thay đổi
Ta cần lưu ý mối quan hệ giữa chất và thuộc tính như sau:
Tổng hợp các thuộc tính của sự vật làm nên chất của sự vật đó Thuộc tính ở đây
có thể hiểu là “tính chất”, như tính dẫn điện, tính co giãn, tính chua, tính ngọt…
Để nhận thức được chất của sự vật, ta phải nhận thức được những thuộc tính của sự vật đó Và để nhận thức được thuộc tính nhất định của sự vật, ta cần nhận thức thuộc tính đó trong mối quan hệ giữa các sự vật Ở mức độ cao hơn, để nhận thức được chất của sự vật, ta phải nhận thức sự vật trong tổng hợp các mối quan hệ
có thể có giữa sự vật đó với các sự vật khác
Ta cũng có thể hiểu mỗi sự vật có vô vàn chất Vì mỗi sự vật có muôn vàn thuộc tính, mỗi thuộc tính lại có một phức hợp những đặc trưng về chất của mình, khiến mỗi thuộc tính ây lại trở thành một chất
Trang 6Chất căn bản và giới hạn tồn tại của sự vật: Mỗi sự vật có nhiều thuộc tính khác nhau; có thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản Tổng hợp những thuộc tính cơ bản tạo thành chất căn bản của sự vật
Ở mỗi sự vật chỉ có một chất căn bản Đó là loại chất mà nếu mất đi, sự vật cũng mất đi Chất căn bản sẽ quy định sự tồn tại, phát triển hay tiêu vong của sự vật [2, tr.189]
Mỗi sự vật đều có giới hạn tồn tại của mình Khi xem xét sự vật trong tính xác định về chất của nó, ta thường so sánh sự vật đó với các sự vật khác Sự so sánh này giúp ta hình thành về giới hạn tồn tại của sự vật
Vượt qua giới hạn của mình, sự vật không còn là nó mà trở thành một cái gì
đó khác Điều đó có nghĩa chất của sự vật đồng nghĩa với tính có hạn của nó
Lượng là phạm trù triết học dùng để chi tính quy định vốn có
của sự vật biểu thị số lượng, quy mô, nhịp điệu, trình độ, tốc độ, v.v của sự vận động và phát triển của sự vật cũng như các thuộc tính của nó
Lượng của sự vật mang tính khách quan Lượng có khi là nhân tố quy định bên ngoài, nhưng cũng có khi là nhân tố quy định bên trong (số lượng các nguyên
tử hợp thành một nguyên tố hóa học) Lượng của sự vật có nhiều loại và nhiều hình thức biểu hiện khác nhau: cỏ loại biểu hiện là số lượng, có loại biểu hiện là đại lượng; có loại biểu hiện dưới dạng cụ thể - cảm tính, có loại biểu hiện dưới dạng trừu tượng
Ta cần lưu ý một số điểm sau liên quan phạm trù lượng:
Lượng có thể được xác định bằng những đơn vị đo lường cụ thể và chính xác Ví dụ: dài 3 mét, nặng 20 ki-lô-gram
Đồng thời, có những tính quy định về lượng chỉ có thể biểu thị dưới dạng trừu tượng, khái quát Ví dụ: anh A yêu chị B rất nhiều, trình độ dân trí cao, ý thức pháp luật thấp…
Trang 7Cũng như chất của sự vật, lượng của sự vật cũng mang tính khách quan Trong sự tồn tại khách quan của mình, sự vật có vô vàn chất Do đó, sự vật cũng có
vô vàn lượng
Chất và lượng là hai mặt không thể tách rời và quy định lẫn nhau Một chất nhất định của sự vật có lượng tương ứng với nó
Ví dụ: Một cậu bé 10 tuổi (chất là “cậu bé”) có lượng kiến thức vừa phải Khi cậu bé trở thành thanh niên (chất là “thanh niên”), anh ta có lượng kiến thức lớn hơn
Như thế, sự biến đổi tương quan giữa chất và lượng tạo nên tiến trình phát triển của sự vật
1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa sự thay đổi về lượng và sự thay đổi về chất theo quy luật lượng - chất
Để nắm được mối quan hệ này, ta cần nắm được định nghĩa về “độ”, “điểm nút” và “bước nhảy”
Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa lượng và chất,
nó là khoảng giới hạn, mà trong đó, sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản
về chất của sự vật
Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có chất và lượng Khi sự vật vận động và phát triển, chất và lượng của nó cũng vận động, biến đổi, thay đổi Sự thay đổi của lượng và của chất không diễn ra độc lập với nhau mà có quan hệ chặt chẽ với nhau
Nhưng không phải bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng ngay lập tức làm thay đổi căn bản chất của sự vật Lượng của sự vật có thể thay đổi trong giới hạn nhất định
mà không làm thay đổi căn bản chất của sự vật đó Giới hạn đó chính là “độ”
Ví dụ về “độ”: Người sống lâu nhất thế giới từng được biết đến có tuổi thọ
146 tuổi Nên với dữ kiện này, ta có thể thấy giới hạn từ 0 - 146 năm là “độ” của con người xét về mặt tuổi Diễn đạt một cách chính xác hơn: Sự thống nhất giữa trạng thái còn sống và số tuổi từ 0 - 146 là “độ tồn tại” của con người (Thuật ngữ
“độ tuổi” mà chúng ta hay dùng cũng ít nhiều liên quan ở đây)
Từ 0 đến dưới 100 độ C, nước vẫn ở thể lỏng Trong khoảng 0 < t < 100 độ
C, sự thống nhất giữa trạng thái nước lỏng và nhiệt độ C tương ứng là “độ” tồn tại
Trang 8của nước lỏng (Ở đây cần phân biệt “độ C” và “độ tồn tại” là hai khái niệm khác nhau) Nếu quá 100 độ C, nước sẽ chuyển thành hơi nước Nếu ở dưới 0 độ C, nước
sẽ ở thể rắn
Điểm nút Những điểm giới hạn mà tại đó sự thay đổi về lượng sẽ làm thay
đổi về chất của sự vật gọi là điểm nút.
Ví dụ: Ở những ví dụ đã nêu trên, 0 độ C, 100 độ C, 146 tuổi là những điểm nút.
Sự thay đổi về lượng khi đạt tới điểm nút sẽ dẫn đến sự ra đời của chất mới.
Sự thống nhất giữa lượng mới và chất mới tạo thành một độ mới với điểm nút mới.
Bước nhảy Bước nhảy là một phạm trù triết học dùng để chỉ giai đoạn
chuyển hóa về chất của sự vật do những thay đổi về lượng trước đó gây ra.
Ví dụ: Sự chuyển hóa từ nước lỏng thành hơi nước là một bước nhảy Có bước nhảy này là do nước lỏng có sự thay đổi về nhiệt độ và đạt đến 100 độ C Trong lịch sử triết học, do tuyệt đối hóa tính dần dần, tính tiệm tiến của sự thay đổi
về lượng nên các nhà triết học siêu hình đã phủ nhận sự tồn tại của “bước nhảy” Triết học Mác - Lênin cho rằng phải có “bước nhảy” thì mới giải thích được
sự vận động, phát triển của thực tế
Các hình thức của bước nhảy có thể phân loại như sau:
Bước nhảy đột biến và bước nhảy dần dần: Sự phân chia này dự trên thời gian và tính chất của sự thay đổi về chất của sự vật Những bước nhảy gọi là đột biến khi chất của sự vật biến đổi một cách nhanh chóng ở tất cả các bộ phận cơ bản cấu thành nó Những bước nhảy dần dần xuất hiện khi quá trình thay đổi về chất diễn ra bằng con đường tích lũy dần dần, lâu dài những nhân tố của chất mới và mất
đi dần những nhân tốc của chất cũ Bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ: Sự phân chia này dựa trên sự xuất hiện của bước nhảy ở số lượng bộ phận cấu thành của sự vật Nếu bước nhảy làm thay đổi về chất của tất cả các mặt, bộ phận, yếu tố cấu thành sự vật…, thì đó là bước nhảy toàn bộ Còn bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi một số mặt, bộ phận… cấu thành sự vật
Trang 9Bất cứ sự vật nào cũng là sự thống nhất giữa chất và lượng Khi sự vật đang tồn tại, chất và lượng thống nhất với nhau trong một giới hạn “độ” nhất định Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa chất và lượng, nó là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi về chất cơ bản của sự vật
1.3 Nội dung quy luật
Sự biến đổi của sự vật bao giờ cũng bắt đầu từ sự biến đổi của lượng Sự biến đổi của lượng vượt quá giới hạn “độ” sẽ làm cho sự vật thay đổi về chất Điểm tới hạn mà tại đó sự thay đổi về lượng đã làm thay đổi căn bản về chất của sự vật gọi là điểm nút Trong nhiều trường hợp, đạt tới điểm nút mới là khả năng dẫn đến
ra đời chất mới Để khả năng đó thành hiện thực, cần có điều kiện thích hợp Chẳng hạn, qua nghiên cứu việc sản xuất ra giá trị thặng dư, C.Mác đi đến kết luận:
“Không phải bất kỳ một số tiền nào, hoặc giá trị nào, cũng có thể chuyển hóa thành
tư bản được; trái lại, tiền đề của sự chuyển hóa đó là một số tiền hoặc giá trị trao đổi tối thiểu nhất định trong tay kẻ sở hữu tiền hay hàng hóa” [3, tr.310]
Sự thay đổi về chất do những sự thay đổi về lượng trước đó gây ra gọi là bước nhảy Có bước nhảy đột biến, có bước nhảy dần dần; có bước nhảy toàn bộ, có bước nhảy cục bộ
Như vậy, sự thay đổi dần dần về lượng vượt quá giới hạn độ sẽ dẫn tới sự thay đổi về chất cơ bản của sự vật thông qua bước nhảy; chất mới ra đời tác động trở lại tới sự thay đổi của lượng Đó chính là phương thức vận động, phát triển của thế giới khách quan
1.4 Ý nghĩa phương pháp luận của quy luật chuyển hóa từ những sự thay đối vế lượng thành những sự thay đối về chất và ngược lại
Nghiên cứu cách thức sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng đòi hỏi chúng ta phải nhận thức cả mặt chất và mặt luợng của chúng, có như vậy chúng ta mới có tri thức đúng đắn về bản thân nó; mọi biến đổi đều bắt đầu từ sự biến đổi về lượng, do đó trong nhận thức và hoạt động thực tiễn muốn có sự thay đổi về chất cần phải tích lũy về lượng, tránh tư tưởng chủ quan, nóng vội, đốt cháy giai đoạn;
Trang 10nghiên cứu các bước nhảy, đòi hỏi chúng ta phải chống tư tưởng bảo thủ, trì trệ, thiếu tinh thần tiến công cách mạng, ngại đổi mới; nghiên cứu cách thức sự vận động, phát triển giúp cho chúng ta có cơ sở lý luận và phương pháp luận khoa học
để chống lại âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở Việt Nam, cũng như những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, góp phần ngăn chặn những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên nước ta hiện nay
II VẬN DỤNG QUY LUẬT QUY LUẬT LƯỢNG - CHẤT TRONG QUÁ TRÌNH PHÒNG CHỐNG COVID-19 TẠI VIỆT NAM
2.1 Dịch Covid-19 ở Việt Nam
Tên gọi vi rút Corona có nguồn gốc từ tiếng Latin, trong đó “corona” có
nghĩa là “vương miện” hoặc “hào quang” Virus này có những chiếc gai bao bọc bên ngoài, chúng tương tác với thụ thể trên tế bào, theo cơ chế tương tự chìa khóa
và ổ khóa, từ đó cho phép virus xâm nhập vào bên trong
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết tên gọi chính thức của bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi-rút corona (nCoV) là Covid 19 Tên gọi mới này gọi tắt của coronavirus disease 2019, theo các từ khóa “corona”, “virus”,
“disease” (dịch bệnh) và 2019 là năm mà loại virus gây đại dịch này xuất hiện Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu và phân lập được một chủng corona virus mới, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tạm thời gọi là 2019-nCoV có trình tự gen giống với Sars-CoV trước đây, với mức tương đồng lên tới 79,5%
So với các nước trên thế giới trong công tác phòng chống dịch, Đảng và Nhà nước ta đã có sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, quyết liệt, kịp thời Đó là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó nổi bật là tinh thần trách nhiệm, tận tụy, quên mình của cán bộ ngành y tế, lực lượng quân đội, biên phòng, công an, sự cố gắng, chủ động, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các địa phương (nhất là các đồng chí ở
cơ sở xã, thôn, bản, ấp, khu phố, tại các khu cách ly ) Sự vào cuộc nhanh chóng, kịp thời, thống nhất chỉ đạo quyết liệt và xuyên suốt của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của Chính phủ, của các cấp ủy Đảng với sự nỗ lực triển khai của chính quyền các
Trang 11cấp… là minh chứng khẳng định ý thức trách nhiệm cao của Đảng và Nhà nước ta trong phòng chống dịch
Với sự chỉ đạo thống nhất từ trung ương đến địa phương với tinh thần
“chống dịch như chống giặc”, toàn bộ hệ thống chính trị đã vào cuộc và huy động được sự tham gia của toàn thể người dân, tạo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội để thực hiện các biện pháp đáp ứng chống dịch một cách mạnh mẽ, huy động được các nguồn lực lớn trong thời gian ngắn phục vụ công tác phòng chống dịch
Đây là đặc điểm riêng có, quyết định đến kết quả của công tác phòng chống
dịch ở nước ta Bên cạnh đó, một “cái riêng” nữa đó là chúng ta đã tạo ra được sự
đồng thuận trong xã hội Sự đồng thuận xã hội được hiểu là sự ủng hộ, đồng lòng
của toàn thể xã hội đối với các hành động của chính phủ Sự đồng thuận xã hội được tiếp cận theo ít nhất hai hướng: 1) Sự đồng thuận trong nội bộ các cơ quan, ban ngành; 2) Sự ủng hộ của người dân đối với các hành động của chính phủ Giữa các bộ, ban ngành của Việt Nam đã có sự phân công, phối hợp rõ trong phòng chống dịch
Cũng giống như các quốc gia trên thế giới, khi đại dịch lan rộng ở nước, nước ta đã có những biện pháp, cách phòng chống như thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội Nhiều nước đã thực hiện các biện pháp khác nhau để giãn cách xã hội, như quy định khoảng cách tối thiểu giữa hai người khi ra đường, cấm tập trung đông người, đóng cửa trường học và các khu vực công cộng, các hình thức sản xuất, kinh doanh, phong tỏa, buộc người dân ở nhà… Việc Chính phủ Việt Nam áp dụng biện pháp giãn cách xã hội là một hành động chính trị - xã hội mạnh mẽ và kịp thời, một giải pháp vô cùng cần thiết và hiệu quả trong phòng, chống đại dịch Covid-19
Đại dịch Covid-19 có thể xem là phép thử cho ý thức, trách nhiệm xã hội của từng cá nhân, của từng quốc gia Dịch bệnh không còn là câu chuyện “của xã hội”
mà đã trở thành vấn đề “của mỗi cá nhân” và đại dịch có thể thúc đẩy ý thức cá nhân đối với lợi ích cộng đồng; thúc đẩy trách nhiệm xã hội của các quốc gia với từng cá nhân Do đó, có thể khẳng định, giá trị vì cộng đồng, niềm tin, sự kết nối,