Ổn định kinh tế vĩ mô năm 2004 Những điểm nhấn.pdf

Ổn định kinh tế vĩ mô năm 2004 Những điểm nhấn.pdf

? ~

CO th~ noi vdj m(>t nen kinh te

md, nhG'ng nha phan tfch va

dieu hanh chfnh sach kinh te

vi mo luon g~p phai nhG'ng thach

thuc bdi nhG'ng tac d(>ng cua moi

tnldng kinh te trong va ngoai nLidc.

Nam 20041a m(>tnam day thltthach

doi vdi eac nha hO<;lchdjnh chfnh

sach kinh te vi mo M~c du van cOn

nhG'ng di~m can h<;lnche, nhung cO

th~ danh gia m(>t each t6ng quat

rang kinh te vi mo tLidng doi 6n djnh

va van nam trong tam ki~m soat nhd

chi d<;lOsat sao cua Dang va Chfnh

phu cOng nhLi slf phoi hqp giLra cac

B(>, nganh trong quan Iy va dieu

hanh ngay cang dLiqc tang cLidng.

Bai viet nay xin dLiqc khai quat

nhG'ngdi~m nhan trong 6n djnh kinh

te vi mo nam 2004:

Anh THAn *

Dien bien kinh te' trong va ngoai nU'cjc dan xen nhCi'ng thwjn va kh6 khiin, tac d9ng t61

kinh te'Vi~tNam

- Nam2004, ben c<;lnh nhLrng bat 6n ve chfnh tri tren ph<;lmvi toan cau, kinhte the gidi co nhieu bien d(>ng,song van duy tri dLiqc

muc tang trLidng 5%, d<;ltmuc

cao nhat trong vang 3 th~p ky qua Trong do, My tang trLidngd

muc 4,3%, cao nhat trong vang

20 nam qua; Nh~t Ban d<;ltmuc tang 4%, cao hdn so vdi muc

2,5% nam 2003; Khu Vlfc EU

dLiqc cho la khu Vlfc kinh te gia

coi nhLing tang trLidng d muc

NHNN do kha thanh cong trong vi~c dieu hanh ch{nh sach tien t~ va ch{nh

sach quan It) ngoQi hOi g6p phdn giam muc do fa hoa.

Anh: Manh Ha

'\

2,3%; Khoi cac nLidc dang phat tri~n Chau A d<;lt7,6% va day la nhip d(> tang trLidng cao nhat

toan cau Cung vdi muc tang

trLidng kinh te cao, thLidng m9i

toan cau cOng tang m<;lnh,d mltc 8,8%, vLiqt b~c so voi muc tang

trLidng 5,1% nam 2003 Hai yeu

to tang trLidng kinh te va tang trLidng thLidng m<;litoan cau deu

co tac d(>ng den hO<;ltd(>ng xuat, nh~p kh§u cua Vi~t Nam

- Gia ca hang hoa tren thi trLidng the gidi co xu hLidng tang m<;lnh,d~c bi~t la gia dau tho, m(>t trong nhG'ng nguon nang ILiqng quan trQngcua tat ca cac nen kinh

te tang tdi gan 30% so vdi nam

ngoai, muc gia ky l(,Jc len Wi

55USD/thung, gia cua cac m~t hang phi dau tang 16,8% so vai nam ngoai Xu hLidng tang gia ca hang hoa tren the gidi vera co IQi cho xu at kh§u cua Vi~t Nam nhung cOng bat Iqi d cho kim ng<;lchnh~p kh§u tang, gia hang tieu dung nh~p kh§u tang len va gia ca nguyen v~t li~u nh~p khgu tang khien chi phf san xuat trong nLidc tang len, t<;lOap IlfC gia tang l<;Imphat

- Kinh te My ph(,Jchoi nhLing hi~n dang trong tinh tr<;lngtham h(,Jtkepd muc Idn (can can vang

lai tham hlJtd muc 5,4% GDP, cao hdn muc 4,8% GDP nam 2003; tham h(,Jtngan 5ach vao khoang

4,9% GDP, cao hdn muc gan 4%

trong nam tai chfnh 2003) D~ tai tr<;!cho 51ftham h(,Jtkep nay, mice

My da huy d9ng dLiqcm(>tILi<;:Jng .NHNN

Idnvon nLfdc ngoai vdi chi phi rat

rethongquaphathanh tn:'iiphiE~u

vdj lai suat thap, chu yeu tu EU,

Nh~t Ban, Trung Quoc va m9t so

nUdc Chau a khien t6ng n<;1cua

khu vlfc chinh phu IEm Wi tn3n

60% GDP D~ cai thi~n tinh tr~ng

nay, nLfdc My da thlfC hi~n chinh

sach dong D6 la yeu va do v~y gia

dong D6 la My Sl,ltgiam m~nh so

vdi cac dong tien chu chot khac

tren the gidi Vao dau thang

12/2004, gia dong D6 la My

xuong gia a mltc thap nhat so vdi

Bola Niu -Zi -Lan trong vang 16

nam tra I~i day, 6 nam so vdi dong

Euro, 4,5 nam so vdi Yen Nh~t

Tuy nhien, theo cac nha phan tfch

kinh te, slf giam gia cua dong Do

la My van khong cai thi~n nhieu

cho can can vang lai cua My va

khien xuat kh§u cua khu vlfc dong

Euro chju thi~t h~i n~ng, dan den

SIf mat can b~mgthLfdng m~i toan

cau Dong Do la My mat gia so vdj

cac dong tien chu chot khac, do

tY gia cua VND neo vdi USD nen

VNDcOng mat gia so vdi cac

dong tien khac Day c6 th~ coi la

dieuki~n thu~n l<;1itang sUc c~nh

tranh cua hang hoa xuat kh§u

Vi~t Nam

- Nam 2004 chCtng kien SIf

chamdLrtgiai do~n 13 Ian lien tiep

h~ lai suat (tlt mltc 6% dau nam

2001) cua Cl,lc dlf trO' lien bang

My chi trong vang chLfa day 6

thang, FED da 5 Ian tang lai suat

Cdban tlt mUc 1%, mUc thap nhat

k~ tu nam 1958, len 1,25% ngay

30/6, 1,5% ngay 10/8, 1,75%

ngay 21/9, 2% ngay 10/11 va

2.25% ngay15/12.Vi~c FED tang

lai suat anh hLfang den thi trLfcmg

tai chinh quoc te va thi trLfongtien

t~, tin dl,lng trong nLfdc

- Trang m/ac, ret d?JmMo dai

<1nhieu ndi, dich cum gia cam xay

ra tren dif?n r(>ng, gia ca tren thi

I trLlongthe giai tang da tac d(>ng

lieu cl/c den san xufit nong

nghif?p va lam gia ca gia tang,

nhat (a gia ca m(>tso mc;ithang

thiet yeu nhLl ILldng thl/C, thl/C

pham, xang dau, sat tMp, phan

bon, nhl/a deu tang mfilnh khien

chI so gia tieu dung tang cao, trang 8 thang dau nam 2004, CPI

tang 8,6%, dieu nay gay ap II/c

cho vif?c on dinh kinh te vi mo.

Vdi nhO'ng dien bien kinh te trong va ngoai nLfdeneu tren, c6 th~ n6i nam 2004 la m9t nam kem thu~n l<;1ieho Vi~t Nam do nhO'ng bien d9ng bat thLfong eua gia ea trong va ngoai nLfdc,SIf bung phat eua dieh cum gia eam, thien tai di~n bien phuc t~p da anh hLfang khOng nho den san xuat va kinh doanh trong nLfdc va gay ap life trong vi~e dieu hanh chinh saeh kinh te vi mo Tuy nhien, dLfdi slf chi d~o cua Chinh phu, cac B9, nganh quan Iy kinh te vi mo da kip thoi dLfara cae giai phap Ctngph6 giup nen kinh te hoi phl,lc nhanh ch6ng va 6n djnh dLf<;1Ckinh te vi

mo C6 th~ di~m qua nhO'ngthanh qua ve kinh te vi m6 nam 2004 nhLfsau:

Tang trLf6'ng kinh te' dLft;fc'

duy tri i1 mUt cao, tljo nhieu c6ng an vi~ lam:

UdC tfnh chung, GDP ca nam

d~t mUc tang trLfang 7,69% so vdj

nam 2003, d~t ke ho~eh de ra

Trong d6, gia trj san xuat nganh

eong nghi~p tang kha, a mltc

15,6%, trong d6 gia trj tang them d~t 10,6% (nhat la nganh cong nghi~p che bien, che tac), cao

nhat tlt nhieu nam nay Nam

2004, Vi~t Nam da t~o ra 1,55

tri~u vi~e lam, ty I~ that nghj~p a

thanh thi can 5,6%

(Xem do thi)

M;jc du gia ca tang trong

nhiing thang dau nam nhLhlg dLft;fCkiem che' trong nhiing thang cum nam khien chi so gia hang tieu dung dLf{1Con djnh i1

mUt m9t con 56:

Ml,lc tieu ki~m soat I~m phat a

mUc dLfdi5% dLf<;1cQuoc h9i de ra trong nam 2004 Tuy nhien do nhO'ngdi~n bien gia ca hang hoa tren thj trLfong the gidi tang eao,

dich cum gia eam xay ra a nhieu

ndi da khien chi so CPI tang m~nh trong 8 thang dau nam TrLfdc di~n bien gia ca nhLfv~y, ngay tlt nhO'ngthang dau nam, Ngan hang Nha nLfdc (NHNN) cung cac B9, /

nganh lien quan da theo d6i sat tinh hinh, phan tfch nguyen nhan khach quan, chu quan m9t cach th~n trQng va di den danh gia thong nhat ve nguyen nhan tang gia chu yeu la do cu soc ben cung, day la nhO'ngyeu to khaeh quan, nam ngoai dlf kien Ngoai

ra, vi~e dieu hanh gia ca, quan Iy thi trLfong eOng e6 tae d9ng lam tang CPI Hi~u r6 nguyen nhan cua slf gia tang gia ea, ve phia NHNN da c6 quan di~m dieu hanh chinh sach tien t~ theo hLfdng th~n trQng, linh h09t, ki~m

£>6 th! : TAng tntln1g klnh tir viii chi 56 gl6

hang tlAu dung 2000 -2004 Phan tram

12 10 8 6 4 2 0

-2

9.5

I~Tang tntbng GDP -+- CPl I

soat tien t~ ch~t che nham 6n

d!nh lai suat, dieu hanh ty gia th~'m

tr9ng khong d~ xay raod9tbien, da

co tac d9ng binh 6n gia va co tac

d9ng den tam Iy khong lam gia ca

tiep tl,!C tang trong nhiing thang

cuoi nam

Mllc tieu ngan sach thl,lC

hi~n dUt1c va tiem II,ICtai chinh

ngay cang viing ml1nh:

Nam 2004, trong boi canh gia

ca tang, phai giam thue nhieu m~t

hang d~ 6n djnh san xuat kinh

doanh nhlfng thu ngan sach van

tang len T6ng thu ngan sach ca

nam d9t 166.900 ty dong, Vlf<;H

11,8% mUc dlj toan Quoc h9i giao

\Ja tang H,4% so vdj nam 2003,

Q9\~,~ 22,1~/oGDPtE>ay\3.chlfa

k~ so thu dlf<;:JCsa dl,!ng d~ bu \0

cho nh~p kh~u xang, dau va cac

doanh ngi~p kinh doanh xang dau

len tdi 10.200 tY dong) Co cau

nguon thu da chuy~n dich theo

hlfdng Uchcljc, th~ hi~n d ty I~ thu

n9i dja trong t6ng thu ngan sach

nha nlfac (NSNN) tang lien tl,!C

trong 3 nam gan day (50,2% nam

2002, 53,7% nam 2003 va 55,1%

nam2004) Chi NSNNca namco

the d?t dlfgc 206.050 ty dong,

vU'<;rt9,8% (18.380 ty dong) so vdj

dl/ toan va tang 16,7% so va; so

thljc hi~n nam 2003 Co cau

NSNN da co slj chuy~n bien quan

tn;>ng,cl,! th~: chi cho dau tlf va

phat tri~n Vlf<;:Jt 10,3%, chi cho

pMt tri~n giao dl,!c dao t90 tang

5,9% so vaj dljtoan B9i chi

NSNN dlf<;:Jcgiiid mUcbang4,9%

GDP (34.750 ty dong) Ng Chfnh

phu lfac den 31/12/2004 bang

34,7% GDP N<;:JnU'ac ngoai cua

quac gia bang 31,5% GDP Cac

chi tieu tai chfnh quan tr9ng dlf<;:Jc

giiid ty I~ h<;:JpIy da gop phan dam

bao an ninh tai chfnh quoc gia va

6n dinh kinh te VI mo Vai nhiing

thanh qua nt.u tren, chfnh sach

ngan sach cua '/i~t Nam dU'<;:Jc

IMF danh gia la th~11tr9ng va phu

h<;:Jp.

Can can vang lai tiifp tllc

'tham hilt i1 mUt; cao nhung van trong tam kiem soat:

Cung vai xu hlfang tang len cua thlfong m9i toan du, thlfdng m~i quoc te cua Vi~t Nam narp

2004 cOng co blfdc gia tang d9t bien T6ng kim ng9ch xuat nh~p kh~u cua Vi~t Nam nam 2004 d9t 58,4 ty USD; bang 130% GDP (xuat kh~u d~t 26,5 USD ty va nh~p kh~u d~t 31,9 ty USD) Vdi

xu hlfdng gia ca tren thi trlfdng quoc te tang len, Vi~t Nam dlf<;:Jc l<;:Jive gia khi xuat kh§u nhieu m~t hang co gia tang nhlf dau tho, g90, cao su nhlfng 19ithi~t ve gia khi nh~p kh~u bdi gia cac m~t hang nguyen v~t li~u phl,!c vI,! san xuat trong nlfdc deu tang len Co th~ thay qua chi so gia xuat kh~u

va chi so gia nh~p kh§u nam2004

tang so vai nam 2003 (9 thang dau nam 2004 chi so gia xuat

kh§ula114,4%sovdi cung ky, chi

so gia nh~pkh§ula108,7%so vdi cung ky) M~c du tang trlfdng xuat kh§u d~t muc cao nhlfng tang trU'dngnh~p kh§u cOng d mUc cao nen can can thlfdng m~i van tiep tl,!C tham hl,!t d muc tren 5,4 ty USD vao nam 2004 M~c du v~y, tham hl,lt can can vang lai van

trong tam kiffm soat vi:

- Nh~p kh§u chu yeu la may moc thiet bL nguyen v~t li~u phl,!c vI,!san xuat trong nlfac, gop phan d~t tang trlfdng kinh te 7,7%, nh~p kh§u hang tieu dung chiem

ty trQng nho trong tc5ng kim ng~ch nh~p kh§u Vi~c nh~p kh§u tang chu yeu phl,!c vI,! tang dau tlf d~ d~t tang trlfdng kinh te cao se t90 tien de d~ giam dan tham hl,!t can can yang lai ve trung h~n Ngoai ra, dien bien dang chu y ve nguon kieu hoi tang m~mhtrong nam 2004 cOng

la dieu ki~n thu$n l<;:Jigop phan cai thi~n can can yang lai

- Cd cau tai tr<;:Jtham hl,!t can can yang lai van kha lanh m9nh

va co di~m tfch cljc: M~c du mUc tham hl,!tcan can yang lai gia tan~

nhlfng Vi~t Nam van huy d9ng dlf<;:JCm9t Ilf<;:Jngvan Ian nlfae ngoai, cM yeu van la la cac luong van FDI, luong van ODA va vay thlfdng m9i trung va dai h9n, 113 nhiing nguon van co tfnh on djnh cao M~c du van nlfdc ngoai ngan h~n vaG Vi~t Nam gia tang, gop phan tai trc;1tham hl,!t can can vang lai nhlfng chu yeu van la vay dlfdi hinh thuc nh<%lphang tra ch~m (LIC tra ch<%lm)nen khong ch((a dlfng rui ro cua vi~c rut van d9t ng9t f)i~m Uch Cljc la trong nam 2004, Ilf<;:Jngng09i t~ th~ng dlf cua nen kinh te da dlf<;:Jct<%lP trung vaG NHNN vdi ty I~ cao hdn

DI/ trO' quae te'va kha nang thanh khoan quae te' tiep tllc

dU'{fc tang cLfimg:

Vdi vai tro la Cd quan quan Iy tien t~ co chUc nang 6n d!nh th! trlfdng tien t~, ng09i hoi va can thi~p khi co nhiing mat can doi trong can can thanh toan Khi cung ng09i t~ Ian hdn cau (nghla

la nen kinh te co th~ng dlf ve ng09i t~), NHNN se co kha nang mua ng09i t~ d~ tang dlj trii quac

te Dlj trii quoc te cua Vi~t Nam nam 2003 gia tang m9nh me va tiep tl)cdV~Ctang Jen trong nallJ

2004, cIti khcing cJ(nhva; fro (Icn'

cljc cua NHNN trong vi$e tang

clfdng kha nang dl! trii quaeIe, san sang can thi$p tren th! tru'dng ng09i hoi nham 6n dinh ty gia, Ngoai nguon dlj trii quaete,

NHNN con huy d9ng m<?t\V<;}ng Ian cac khoan tien gill bangngo~i t~ cua cac ngan hang thlfdng m9i, t~o slj linh h09t hdn trong vi~c su dl,!ng ng09i t~ d~ can thi~p tren thi trlfdng ng09i hoi Ve t6ng th~, voj Ilf<;:Jngng09i t$ t~p trung vao h~

thang ngan hang tang len da lam cho van kha dl,!ng quoc te (inter-national liquidity) cua Vi~t Nam gia tang, t90 uy tfn cua Vi$t Nam tren trU'dngquaete

Tinh trl1ng da la hoa dLfeJ'C

thu h~p:

Co th~ noi Vi$t Nam la m91

~

f

~

!

c r

10

T~ em NGAN tiANG -ro3 NAM 2005

trangnhLingmfocco muc d<)do la

hailtLtdngdoi cao so voi cac mfoc

tri'mthe gioi va trang khu vl!c Neu

tfnh muc d<)do la hoa bang chi tieu

liengUi ng09i t~ tren t6ng phudng

ti~n thanh toan( 1) thi VaG nam

2000,Vi~t Nam amuc 32%, thap

hemCampuchia a muc 68%; Lao a

muc 76%, Philipin a muc 33%

trangkhi cac nuoc khac nhu Trung

Quacchi a muc 8%, con Thai Lan

va Malaixia chi a muc 1-3% Nam

2004,vi~c dieu hanh cac cong C(,l

chinhsach tien t~ to ra hqp Iy, d~c

bi$t 113cong c(,l lai suat ,va tY gia,

t~othu h~p chenh I~ch Iqi tUc giLia

vi~c nam giLidong do la My va

namgiLiVND Trang boi dmh 19m

phatgia tang VaGnhLingthang dau

nam2004, d~ tranh ap Il!c tang lai

suat trEmthi truong, NHNN da 6n

djnh cac muc lai suat cong bo nhu

lai suat Cd ban 6n dinh a muc

7,5%/nam, lai suat cap von 5%, lai

suat chiet khau 3% Tren thi

trLtdng, lai suat VND ky h9n 12

thang a muc 7,08%-7,8%, lai suat

huy d(mg ng09i t~ ky h9n 12 thang

2%/nam-2,1%/nam Ve chfnh sach quan Iy

ngo9i hoi, bang vi~c can thi~p VaG

thi tn1dng ng09i hoi VaG nhLing

thdi gian thich hqp voi lieu luqng

vlfa du, phu h9P voi nhLing dien

bien can can thanh toan da gap

phan 5n 6!nh ty gia DI! trLi quoc

te tang len da gap phan tang

CLtdngkha nang binh 5n thi truong

ngo,?i hoi cua NHNN Ngoai ra,

chinh sach quan Iy ng09i hoi van

luon dU9c hoan thi~n theo huang

tang cUdng cac cong c(,l phong

nglfa rui ra ty gia cOng g6p phan

6n dinh ty gia Ty gia giLia VND va

USD chi tang khoang chua day

1% trong nam 2004

Vai cac muc lai suat cua VND

va USD cOng nhu toc 6<) mat gia

cua dong do la My nhu tren, VND

hap dan hdn dong do la My M~c

du, xu hLtang gia ca tang trang

nhLingthang dau nam 6a tac d<)ng

nhat dinh den tam Iy ngudi dan,

khien ngLfdi dan c6 xu hLfong

chuy~n dich sang dong USD, tuy nhien xu hLfong dich chuy~n sang dong USD khong ra net lam So voi thoi di~m cuoi nam 2003, muc 6Q do la haa nam 2004 van a muc thap hdn nhieu (muc 27,6 % so voi muc 30% cuoi nam 2003) Cac chuyen gia cua IMF cho rang NHNN da kha thanh cong trang vi~c dieu hanh chfnh sach tien t~

va chfnh sach quan Iyng09i hoi, gap phan giam muc d<)do la hoa trang nen kinh te

trang on 6jnh kinh te VI mo trang nam 2004 Mf)c diJ 66 la nhiJng thanh cong trang nam 2004 song nhi{jJmVI,Ion 6jnh kinh te VImo nam

2005, nam c6ynghla rat Ion trang vi{jJchoan thanh ke hOCjJch 5 na/7)

2001-2005 6f)t ra cho nhiJng nha phan tich va hOCjJch cJfnhchinh sach nhiJng thach thuc khong nhO bai:

-Tang truang kinh te cao trang nam 2004 van tiem an nhLing bat 5n djnh: Theo ong David Ray, chuYEmgia kinh te, Ph6 giam doc

VNCI (DI! an sang kien c9nh tranh

Vi~t Nam do Ca quan Vi~n trq phat tri~n Hoa Ky tai trq), Vi~t Nam d9t muc tang truang cao trang so nhLing nen kinh te co toc d<)tang trLfdngcao nhat the gioi nhling ong cOng chi ra di~m khong ben vLing cua tang truang kinh te Vi~t Nam 113 tang truang nho VaGsl! tang truang

de dang cua xuat khau Nam 2005, gia ca cac m~t hang tren thi trLfdng the gioi tiep t(,lctang nhling tang d

muc thap han so vai nam 2004,

nen xuat khau sa khong th~ d9t muc tang truang cao nhU' nam

2004, do v~y nam 2005, dong gap cua xuat khau VaGGDP sa h9n che han nhieu so voi nam 2004

- Dich cum gia eam 19i bung phat tra 19itrang thdi gian gan day cOng la mQt nguyen nhan khien dien bien gia ca sa phuc t9P trang thdi gian taL

- M~c du cac linh vl!c thu NSNN ca ban vLf9t dl! toan dLf9C

giao nhling theo 8<) Tai chfnh, trong t5ng so tang thu nam2004

thi so tang thu tlf san xuat kinh doanh chi dong gap 17,8% B6ng g6p chu yeu vaG t5ng so tang thu

113tlf nguon thu dau thO va tien sa d(,lng dat (63,2%) Bieu d6 cho thay quy mo, hi~u qua san xuat kinh doanh nhin chung con h,?n che, muc tang truang thap Nam

2005, dl! bao gia dau tho tang a

muc thap han nhieu so vai muc

tang cua nam nay cOng d~t ra nhLing thach thuc trang vi~c tang thu ngan sach trang nam taL

- M~c du tham h(,lt can can vang lai van trang tam ki~m soat

do tlnh chat lanh m9nh cua ca cau tai trq, nhung dien bien cho thay can can vang lai cua Vi~t Nam ngay cang theo nhLing bien dQng cua moi trudng kinh the the gioL Vi~t Nam la m<)t nen kinh te ma, dang phat tri~n, m<)t nen kinh te nhu v~y sa de bi t6n thuang bai nhLing cu soc ben ngoai han la nhLing nen kinh te da pMt tri~n B~ co th~ d9t duqc sl! 6n dinh kinh te vi mo trang nam 2005, th~ hi~n qua vi~c d9t tang truang kinh

te a muc cao nhu m(,lc tieu Quoc h<)ide ra 1138,5%, 6n dinh gia ca a muc dLfOi6,5%, dong thdi 5n djnh can can thanh toan qua 113m<)t thach thuc khong nho cho nhLing nha phan tlch va h09ch dinh chfnh sach cua cac 8Q, nganh

-(1) Thea dl/ tinh cua chuyrm gia IMF, thea nghTa r{)ng baa gom ca lien gjji cua nguiJi khOng cu tru.

Tid Ii~u tham khao:

IMF- Thong ke tal chinh quae te, thong 77/2004,trong VI{[JtNom.

So li{[Jutong h9P tu m(Jt so baa, tQP chi trong nuoc.

IMF- Tal liifJu tQo dam ve do 10 hoo cuo Vi{[Jt Nom to chuc phol h9P vol Ngon hang Nha nuoc VI{[Jt Nom tQi Ha N(Ji thong 72/2004.

"