Lý luận tích lũy tư bản của các mác và vấn đề tích lũy vốn cho CNH, hđh ở việt nam hiện nay

Đề 3 Lý luận tích lũy tư bản của Các Mác và vấn đề tích lũy vốn cho CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay Bài làm 1 Lời mở đầu Trong quá trình kinh tế phát triển mạnh như vũ bão, vấn đề tăng trưởng nhanh và bền vững đang là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với tất cả quốc gia, đặc biệt là Việt Nam một đất nước đang trong quá trình hội nhập và phát triển Để làm được điều này, các kinh tế gia đã nhận ra vai trò quan trọng của vốn Một đường lối kế hoạch đúng đắn để xây dựng và phát triển kinh tế cần đến nguồn.

Đề 3: Lý luận tích lũy tư bản của Các Mác và vấn đề tích lũy vốn cho CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay

Bài làm:

1 Lời mở đầu:

Trong quá trình kinh tế phát triển mạnh như vũ bão, vấn đề tăng trưởng nhanh và bền vững đang là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với tất cả quốc gia, đặc biệt là Việt Nam- một đất nước đang trong quá trình hội nhập và phát triển Để làm được điều này, các kinh tế gia đã nhận ra vai trò quan trọng của vốn Một đường lối kế hoạch đúng đắn để xây dựng và phát triển kinh tế cần đến nguồn vốn rất lớn

Vì vậy, vận dụng lý luận tích lũy tư bản của C.Mác trong việc tích lũy vốn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam là điều vô cùng quan trọng Nghiên cứu tích lũy tư bản sẽ giúp vận dụng rút ra kinh nghiệm cho các vấn đề tích lũy vốn hiện nay

2 Nội dung:

a Lý luận:

Lý luận tái sản xuất xã hội của C.Mác và của kinh tế học hiện đại đều nhấn mạnh vai trò của vốn tích lũy đối với quá trình tái sản xuất xã hội, tức là quá trình tăng trưởng Tái sản xuất là tất yếu khách quan của xã hội loài người Trong bất kì

xã hội nào, để đáp ứng được nhu cầu vật chất và tinh thần thì cần sản xuất của cải vật chất Do đó nền sản xuất luôn trong quá trình tái sản xuất C.Mác đã chỉ ra, trong tái sản xuất giản đơn, nhà tư bản sẽ chi hết số giá trị thặng dư thu được vào mục đích tiêu dùng cho cá nhân Thế nhưng, xã hội thay đổi, kinh tế phát triển, sử dụng hết số giá trị thặng dư thu được sẽ không khiến nhà tư bản trở nên giàu có Vì vậy, số giá trị thặng dư được chia làm hai phần: một phần dành vào mục đích tiêu

dùng, một phần vào mục đích tăng thêm tư bản ứng trước Sự chuyển hóa một phần giá trị thặng dư trở lại thành tư bản gọi là tích lũy tư bản

Như vậy, thực chất của tích lũy tư bản là quá trình tư bản hoá giá trị thặng

dư Nói một cách cụ thể, tích lũy tư bản là tái sản xuất ra tư bản với quy mô ngày càng mở rộng Sở dĩ giá trị thặng dư có thể chuyển hoá thành tư bản là vì giá trị thặng dư đã mang sẵn những yếu tố vật chất của tư bản mới Trong quá trình tái sản xuất, lãi đập vào vốn, vốn nhiều thì lãi nhiều, do đó lao động của công nhân trong quá khứ lại trở thành phương tiện để bóc lột chính mình Không chỉ vậy, quá trình tích lũy đã làm cho quyền sở hữu trong nền kinh tế hàng hóa biến thành quyền chiếm đoạt tư bản chủ nghĩa Trong nền sản xuất tư bản chỉ nghĩa, nhà tư bản chẳng những chiếm đoạt một phần lao động của công nhân, mà còn là người

sở hữu lao động không công đó Tuy nhiên, điều này không hề vi phạm quy luật giá trị

Với khối lượng giá trị thặng dư nhất định, thì quy mô tích lũy tư bản phụ thuộc vào tỷ lệ phân chia giữa tích lũy và tiêu dùng Nếu tỷ lệ đã được xác định thì

sẽ phụ thuộc vào khối lượng giá trị thặng dư Có bốn nhân tố ảnh hưởng đến khối lượng giá trị thặng dư: đầu tiên là trình độ bóc lột sức lao động bằng các biện pháp

là tăng cường độ lao động, kéo dài ngày lao động, cắt giảm tiền lương, đây là cách nâng cao tỷ suất giá trị thặng dư, từ đó tạo điều kiện để tăng quy mô tích lũy Thứ hai là, trình độ năng suất lao động xã hội làm cho giá trị tư liệu sinh hoạt giảm xuống, làm giảm giá trị sức lao động khiến nhà tư bản thu được nhiều giá trị thặng

dư hơn Tiếp theo là sự chênh lệch giữa tư bản được sử dụng và tư bản đã tiêu dùng Trong quá trình sản xuất, tư liệu lao động tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất, nhưng giá trị của chúng lại bị khấu hao từng phần chuyển vào giá trị sản phẩm Sự hoạt động này của máy móc được xem như là sự phục vụ không công

Và cuối cùng là quy mô của tư bản ứng trước, nhất là bộ phận tư bản khả biến càng

lớn, thì khối lượng giá trị thặng dư bóc lột được càng lớn, tạo điều kiện tăng thêm quy mô của tích lũy tư bản Đối với sự tích luỹ của cả xã hội thì quy mô của tư bản ứng trước chỉ là nhỏ nhưng rất quan trọng

Quá trình tích lũy trong nền kinh tế thị trường tư bản có thể dẫn tới các hệ quả kinh tế mang tính quy luật sau:

Đầu tiên, tích lũy tư bản làm tăng cấu tạo hữu cơ tư bản Điều này được quyết định bởi cấu tạo kỹ thuật và phản ánh sự biến đổi của cấu tạo kỹ thật của tư bản Cấu tạo hữu cơ luôn có xu hướng tăng do cấu tạo kỹ thuật cũng vận động theo

xu hướng tăng lên về lượng Thứ hai, tích lũy tư bản làm tăng tích tụ và tập trung

tư bản Tích tụ và tập trung tư bản có quan hệ biện chứng với nhau và tác động thúc đẩy nhau nhưng lại không đồng nhất với nhau Đây không những là sự khác nhau về mặt chất mà còn khác nhau về mặt lượng Tích tụ tư bản làm tăng quy mô

tư bản xã hội, nó phản ánh mối quan hệ trực tiếp giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản Tập trung tư bản không làm tăng quy mô tư bản xã hội mà chỉ phân phối lại và tổ chức lại tư bản xã hội, nó phản ánh quan hệ trực tiếp giữa các nhà tư bản Tập trung tư bản có vai trò rất lớn trong quá trình chuyển sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa và quá trình chuyển chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn thấp lên giai đoạn cao Nếu gạt bỏ tính chất tư bản chủ nghĩa, tích tụ và tập trung là hình thức làm tăng thu nhập quốc dân và sử dụng hợp lý, có hiệu quả các nguồn vốn của

xã hộitrong quá trình sản xuất Và cuối cùng, quá trình tích lũy tư bản làm không ngừng tăng chênh lệch giữa thu nhập của nhà tư bản và thu nhập của người lao động làm thuê Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản dựa trên cơ sở dùng bạo lực để biến chế độ tư hữu nhỏ dựa trên lao động cá nhân thành chế độ sở hữu tư bản chủ nghĩa dựa trên sự bóc lột lao động làm thuê, biến sản xuất nhỏ lạc hậu, phân tán thành sản xuất lớn, tập trung

Quá trình tích luỹ tư bản tất yếu dẫn đến sự phân cực: một bên làm cho chủ nghĩa tư bản phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu thông qua sự tích tụ và tập trung của tư bản, thông qua việc nâng cao cấu tạo hữu cơ của tư bản và làm cho giai cấp tư sản ngày càng giàu có xa hoa; Còn một bên là giai cấp những người lao động không tránh khỏi sự thất nghiệp và bần cùng Thế nhưng, khi phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã hình thành thì quá trình tích luỹ và cạnh tranh dẫn đến

tư bản và sản xuất được tập trung ngày càng lớn, do đó sản xuất được xã hội hoá cao hơn, lực lượng sản xuất được phát triển mạnh hơn Đó là quy luật chung của tích luỹ tư bản Điều đó làm cho mâu thuẫn giữa tính chất xã hội của sản xuất với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa phát triển Sự phát triển của mâu thuẫn này

sẽ dẫn đến sự tất yếu thay thế chủ nghĩa tư bản bằng xã hội cao hơn, tiến bộ hơn Đây cũng là xu hướng lịch sử của tích luỹ tư bản, xu hướng tạo ra những tiền đề vật chất và tiền đề xã hội cao cho sự phủ định đối với chủ nghĩa tư bản

Toàn bộ nền sản xuất của xã hội chủ nghĩa chia thành hai khu vực lớn: sản xuất tư liệu sản xuất và sản xuất tư liệu tiêu dùng, do đó, dưới hình thức hiện vật, tổng sản phẩm xã hội gồm có tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng Về mặt giá trị, tổng sản phẩm xã hội chia làm ba bộ phận: giá trị tư liệu sản xuất đã hao phí và chuyển vào sản phẩm; giá trị mới tạo ra dùng cho nhu cầu cá nhân của người lao động; giá trị mới tạo ra dùng để mở rộng sản xuất và tăng thêm quỹ tiêu dùng cho

xã hội Bộ phận thứ hai và bộ phận thứ ba là giá trị mới được sáng tạo, hợp thành thu nhập quốc dân Thu nhập quốc dân là một bộ phận của tổng sản phẩm xã hội

do các ngành sản xuất vật chất sáng tạo ra, là giá trị của tổng sản phẩm xã hội trừ

đi phần bù đắp các tư liệu sản xuất đã hao phí Thu nhập quốc dân là cơ sở để tích lũy vốn cho tái sản xuất mở rộng và để tăng quỹ tiêu dùng, nâng cao mức sống của nhân dân Như vậy, vốn tích lũy là một bộ phận của thu nhập quốc dân dùng để mở rộng và phát triển nền sản xuất xã hội, cũng như để hình thành nguồn dự trữ vật tư

và tài chính Vốn tích lũy đảm bảo sự phát triển và mở rộng sản xuất, tạo ra cơ sở vật chất – kỹ thuật của nền kinh tế và được thực hiện nhờ có sản phẩm thặng dư Cùng với sự phát triển của nền sản xuất xã hội, với việc tăng thu nhập quốc dân, khối lượng vốn tích lũy cũng tăng lên hàng năm Vốn tích lũy dành một phần lớn

để mở rộng sản xuất, xây dựng cơ bản trong các ngành sản xuất vật chất; một bộ phận khác dùng để xây dựng các công trình văn hóa, xã hội như bệnh viện, trường học, …; bộ phận thứ ba dùng làm quỹ dự trữ nhằm ngăn ngừa tình trạng mất cân đối và đề phòng mọi tai họa có thể xảy ra trong nền kinh tế quốc dân

b Vận dụng vào thực tiễn:

Trong đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đại hội VIII của Đảng đề ra, vấn đề tích luỹ vốn để tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa có tầm quan trọng đặc biệt cả về phương pháp, nhận thức chỉ đạo thực tiễn Ai cũng biết rằng để công nghiệp hóa, hiện đại hóa cần phải có vốn Hiện nay chúng ta đang tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội từ điểm xuất phát rất thấp, trong khi đó tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa lại phải cần nhiều vốn để đầu tư xây dựng cơ

sở hạ tầng Tuy đất nước và khu vực đã thoát khỏi khủng hoảng, nhưng nước ta vẫn là một nước nghèo, chậm phát triển thì vấn đề tích lũy vốn là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt, có ý nghĩa tiên quyết đối với toàn bộ quá trình xây dựng Tại

đại hội Đảng lần VIII Đảng ta đã khẳng định: “luôn chủ trương tự lực cánh sinh xây dựng, phát triển kinh tế, công nghiệp tích lũy vốn từ nội bộ kinh tế là chủ yếu”.

Trước đây trong nền kinh tế bao cấp, tiêu dùng còn thiếu thốn thì quá trình tích lũy vốn còn gặp rất nhiều trở ngại Nhà nước lại can thiệp quá sâu vào nền kinh tế dẫn đến việc tổ chức doanh nghiệp không thể phát huy hết khả năng của mình, nhiệm vụ tích tụ và tập trung vốn không đạt được hiệu quả Từ khi chuyển đổi nền kinh tế, đời sống nhân dân đã được cải thiện rõ rệt, thu nhập quốc dân tăng lên… Với xu thế toàn cầu hóa, sự chuyển giao và hội nhập quốc tế về khoa học,

công nghệ đã khiến nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽ Những công cụ đơn giản mang tính tiểu thủ công nghiệp được thay thế bằng dây chuyền máy móc hiện đại hơn Sức lao động của con người được giải phóng, lao động trí óc thế chỗ của lao động chân tay Những thay đổi này làm cho năng suất lao động tăng vượt bậc, tạo nên nhiều thành tựu lớn, điển hình là các tập đoàn kinh tế trong các lĩnh vực mũi nhọn: Bưu chính- viễn thông, Than- Khoáng Sản, Dầu khí, Bên cạnh những tập đoàn kinh tế lớn nhà nước còn có các tập đoàn kinh tế tư nhân như FPT, Hòa Phát, Hoàng Anh Gia Lai, Các tập đoàn này đều có vốn góp, cổ phần chi phối lẫn nhau ở các công ty con, công ty liên kết, ngân hàng, đối tác chiến lược trong và ngoài nước với hàng ngàn cổ đông Các tập đoàn kinh tế tư nhân cũng góp phần làm thúc đẩy nền kinh tế phát triển và làm tăng % GDP quốc doanh của Việt Nam

Tuy nhiên nó vẫn còn quá nhỏ bé so với nền kinh tế thế giới Một trong những nguyên nhân chính là thực trạng tích lũy vốn của ta chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, quy mô vốn của các doanh nghiệp thấp Thực tế cho thấy tiềm năng trong dân còn rất lớn nhưng tỷ lệ tiết kiệm và đầu tư thấp, nhiều hộ gia đình và không ít doanh nghiệp còn đầu tư chưa hiệu quả, nguồn vốn không được luân chuyển từ nơi thừa đến nơi thiếu Đầu tư của nhà nước tăng lên nhưng còn dàn trải, lãng phí thị trường vốn, tiền tệ chậm phát triển, lãi suất tín dụng chưa phù hợp với việc đẩy mạnh quá trình tích tụ và tập trung vốn, vì thế còn hạn chế đầu tư phát triển Việc quản lý sử dụng vốn còn phân tán, không tập trung tối đa vốn tiền mặt cũng như nhân tài vật lực để giải quyết những công trình thiết yếu của nền kinh tế Tuy nhiên sự phát triển nhanh chóng của thị trường chứng khoán cho thấy đây là một kênh huy động vốn thật sự hấp dẫn và rất đáng kể

Rất nhiều quốc gia đã tìm cách mở cửa với thế giới bên ngoài, kêu gọi đầu

tư nước ngoài, nhận các khoản viện trợ và vay vốn của các nước để phát triển nền công nghiệp Có quốc gia thì khuyến khích buôn bán với nước ngoài để thu về

nguồn ngoại tệ quan trọng cho quá trình công nghiệp hóa Nhưng nguồn vốn trong nước vẫn đóng vai trò quyết định, bởi vì nguồn vốn từ bên ngoài dù có lớn đến mấy nếu không có các nguồn vốn đầu tư do sự tích lũy từ trong nước thì nguồn vốn bên ngoài cũng không thể sử dụng có hiệu quả Ngoài ra, nguồn vốn nước ngoài đôi khi còn thực hiện ý đồ từng bước khống chế về kinh tế nước nhà và gây ảnh hưởng tới tình hình chính trị Chính vì thế, chúng ta phải đề cao tầm quan trọng có tính chất quyết định của tích lũy vốn trong nước Đi vay là phải trả cả vốn lẫn lãi với rất nhiều điều kiện ràng buộc từ phía bên ngoài Bằng mọi biện pháp và hình thức phù hợp, hãy linh hoạt để ra sức đẩy nhanh quá trình tích lũy vốn trong nước

Tuy nhiên, ta cũng không nên có một cái nhìn máy móc đòi hỏi trong mọi thời điểm và mọi nơi đối với mọi công trình phát triển công nghiệp rằng vốn đầu tư

từ trong nước cũng phải chiếm tỉ lệ lớn hơn số vốn đầu tư của nước ngoài Cần phải có một cách nhìn biện chứng để thấy rằng vào những lúc và những nơi cụ thể, đối với một số công trình nhất định chúng ta có thể và cần phải dựa vào vốn đầu tư của nước ngoài nhiều hơn, nhất là giai đoạn đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Cùng với việc tăng cường tích lũy vốn tiền mặt, chúng ta còn cần phải khai thác hiệu quả các nguồn lực tự nhiên như: vị trí địa lý, khí hậu, đất đai, rừng, biển, tài nguyên thiên nhiên,… đặc biệt là biết khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội như nguồn lao động Vì mục tiêu của xã hội là không ngừng tái sản xuất mở rộng, tăng thêm sản phẩm xã hội, nâng cao mức sống của người dân mà chúng ta phải xác định cho quan hệ giữa quỹ tích lũy và tiêu dùng Tương quan giữa tích lũy và tiêu dùng được coi là tối ưu khi sử dụng được các tài sản hiện có, thực hiện được mức tích lũy có thể đảm bảo phát triển sản xuất với tốc độ cao ổn định mà cuối cùng vẫn đảm bảo tăng tiêu dùng Việc phân chia này tùy thuộc vào nhu cầu nền kinh tế

ở từng thời kỳ nhất định Đồng thời phải khuyến khích mọi người không ngừng tiết kiệm, tích lũy

Chính những điều đó chứng tỏ rằng với những nguồn lực kinh tế của đất nước hiện nay, chúng ta hoàn toàn có khả năng và điều kiện để tích lũy được nguồn vốn trong nước Tuy nhiên, tiềm năng thì có nhiều nhưng điều quan trong là chúng ta phải có những giải pháp tích lũy vốn như thế nào để mỗi đồng vốn tham gia vào dòng chu chuyển của nền kinh tế có hiệu quả cao nhất Bởi vì, tích lũy vốn trong nước cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là vô cùng có ý nghĩa, nhưng điều quan trọng nhất là tìm cách sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đó như thế nào lại quyết định tốc độ và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế Hiện tượng đó đòi hỏi chính phủ và các doanh nghiệp nhà nước cũng như tư nhân phải quản lý tốt hơn, sử dụng có hiệu quả hơn mỗi đồng vốn được tích lũy Từ những điều đó khẳng định, trong hiện tại và tương lai, việc tích lũy vốn trong nước đã, đang và sẽ giữ vai trò quyết định đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thúc đẩy các ngành kinh tế chủ đạo phát triển đặc biệt là những ngành mũi nhọn hướng về xuất khẩu

3 Kết luận:

Có thể kết luận rằng, đất nước ta đang ở trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ

và năng động nhất từ trước tới nay Sự phát triển của nền kinh tế cũng tạo ra áp lực

về tăng quy mô vốn cho nền kinh tế Vì vậy việc nghiên cứu tích luỹ tư bản và việc vận dụng lí luận đó vào thực tiễn công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta là rất quan trọng và cần thiết Đó chính là con đường dẫn đến sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, khẳng định tính đúng đắn của chính sách mở cửa phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, sớm đạt mục tiêu dân giàu nước mạnh