1 Dự phòng nhiễm HIV dành cho nhân viên y tế VCHAP Ch¬ng tr×nh hîp t¸c vÒ AIDS gi÷a ViÖt Nam – CDC – trêng §H Y Harvard 2 Nội dung trình bày • Mục tiêu bài giảng • Các cơ sở để cho nhân viên y tế phải quan tâm đến dự phòng lây nhiễm HIV • Các đường lây truyền HIV & các đặc tính • Lây nhiễm HIV trong giới NCMT & dự phòng • Tình hình lây truyền HIV qua đường tình dục tại Châu Á & Việt Nam • Các yếu tố chính tác động lên đường lây truyền HIV qua tình dục tại Việt Nam và các phương cách thích hợp để khuyến khích hành vi an tòan tình dục & khuyến khích sử dụng bao cao su. • Phơi nhiễm nghề nghiệp, phòng lây nhiễm và dự phòng phổ quát 3 Mục tiêu bài giảng • Bảo đảm tất cả học viên hiểu các đường lây HIV chính yếu tại Việt nam. • Bảo đảm tất cả học viên hiểu rõ các biện pháp phòng lây nhiễm HIV, đặc biệt là những người chăm sóc BN HIV/AIDS. • Cung cấp chính xác các thông tin về hành vi, khả năng lây truyền & phòng lây nhiễm HIV qua đường tình dục kể cả các thông tin liên quan đến bao cao su nam và nữ • Nhận diện các phương cách mà nhân viên y tế có thể giúp làm giảm lây nhiễm HIV 4 Tại sao nhân viên y tế phải quan tâm đến dự phòng nhiễm HIV? • HIV là bệnh dễ lây, ảnh hưởng đến các cá nhân và toàn bộ cộng đồng • Có thể dự phòng nhiễm HIV 100% • Cách tốt nhất để ngăn chặn dịch HIV ở Việt nam là thông qua dự phòng • Các bệnh nhân và gia đình họ có thể có nhiều câu hỏi về lây truyền HIV và cách dự phòng • Các bệnh nhân và gia đình họ tin tưởng các bác sỹ và lắng nghe lời khuyên của bạn 5 Ba đường lây truyền HIV 1. Đường máu • Tiêm chích ma túy • Truyền máu • Phơi nhiễm với máu hoặc dịch cơ thể • Phơi nhiễm nghề nghiệp 2. Quan hệ tình dục • Khác giới • Đồng giới 3. Mẹ sang con 6 Lây truyền HIV có đặc điểm gì? • HIV KHÓ nhiễm. – Lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với các dịch của cơ thể, máu, tinh dịch, dịch tiết âm đạo và sữa mẹ. • HIV KHÔNG lây qua – giọt nhỏ (như vi rút gây cảm lạnh, sởi, influenza, SARS) – qua không khí (như lao) – qua đường tiêu hóa (như các enterovirus) 7 HIV không lây truyền qua các tiếp xúc thông thường ? Để giúp giảm kỳ thị liên quan đến nhiễm HIV, sẽ là tốt nếu giải thích cho bệnh nhân và gia đình họ là HIV KHÔNG lây truyền qua các tiếp xúc thông thường như : – Ôm hoặc hôn – Ho hoặc hắt hơi – Dùng chung đồ dùng, chén hoặc bát – Dùng chung nhà vệ sinh – Chung bể bơi – Côn trùng đốt 8 Ước tính nguy cơ nhiễm HIV qua một lần phơi nhiễm với nguồn lây HIV Truyền máu 95% Mẹ sang con 25-30% Chích MT chung kim tiêm 0.6% Kim đâm do nghề nghiệp 0.3% Tình dục hậu môn có nhận 0.1 – 0.3% Tình dục âm đạo có nhận 0.08 – 0.2% Tình dục âm đạo xâm nhập 0.03 – 0.09% Tình dục hậu môn xâm nhập 0.03% Tình dục miệng ? (Bamberger, AJM, 1999; Royce, NEJM, 1997) 9 HIV lây truyền như thế nào ở Việt Nam? (Viet Nam MOH, 2001) 10 Tình hình lây truyền HIV qua đường tình dục ở châu Á Low rish females MSW Low risk males FSW • Dịch TCMT ảnh hưởng đến dịch tình dục đồng giới • Mại dâm nam & nữ và khách hàng của họ đóng vai trò như “cầu nối” đưa HIV vào cộng đồng • Trùng lặp giữa quần thể tình dục đồng giới và khác giới MSM IDUs Clients [...]... ma t y hiu qu Thiu thụng tin v cỏc ng l y truyn 13 Cỏc bỏc s cú th giỳp lm gim l y truyn HIV nh th no? Phỏt hin ra vic s dng ma t y : Hi tt c bnh nhõn v vic s dng ma t y Khuyn cỏo xột nghim HIV cho nhng ngi TCMT Giỳp nhng ngi TCMT gim nguy c l y truyn HIV: Giỏo dc bnh nhõn v l y truyn HIV S dng cỏc bm hoc kim tiờm Khụng dựng chung bm kim tiờm Phỏt min phớ bm kim tiờm cho ngi TCMT Chuyn hoc... nht l mỏu Nguy c l y truyn HIV ph thuc ng l y v mc nng ca phi nhim Nguy c ln nht vi tn thng kim õm xuyờn da Tng nguy c vi: kim rng nũng, kim tiờm ng mỏu, kim õm sõu Nguy c l y nhim HIV 100 ln thp hn so vi l y nhim viờm gan virỳt B ch khong 1/300 1/400 phi nhim ngun HIV + 23 Lm gỡ sau khi phi nhim Ngay lp tc ra vt thng vi x phũng v nc cho vt thng chy mỏu 1 lỳc nu vt thng ang chy mỏu Bn cú th... khụng hy hai mụ Ra niờm mc sau khi b phi nhim niờm mc ỏnh giỏ cỏc du hiu ch im cho PEP 24 Chuyn o huyt thanh sau phi nhim ngh nghip Trung bỡnh 25 ngy sau phi nhim, 81% cú biu hin mt hi chng tng ng vi nhim HIV tiờn phỏt Thi gian trung bỡnh t lỳc phi nhim n lỳc chuyn o huyt thanh l 46 ngy 95% chuyn o huyt thanh trong vũng 6 thỏng Chuyn o chm cng ó c thụng bỏo 25 Nguy c l y truyn HIV Phơi nhiễm. .. lng vi rỳt thp Nguy c l y truyn ph thuc vo kiu quan h tỡnh dc: Ming 10 gi y khn dựng mt ln S dng thuc sỏt trựng cho tay 50-95% cht cn ethyl hoc isopropyl http://www.cdc.gov/handhygiene 20 Kim soỏt Mụi trng Lau sch mỏu/dch c th chy ra Cỏc khu vc chm súc bnh Dựng khn lau sch nhng ch thy mỏu/dch c th v b khn sau dựng Kh trựng khu vc Cỏc thuc kh trựng nng trung bỡnh Dung dch hypochlorite c pha loóng 1:100 (500 phn t cho mi triu)... cỏc thựng rỏc khụng nờn chỳng quỏ y m bo cú s thựng rỏc bt k khi no s dng cỏc vt sc nhn Thiờu hy cỏc thựng rỏc cha vt sc nhn khi y 30 L y truyn HIV: t M sang Con L y truyn t m sang con cú th xut hin khi: mang thai (15-25%) trong lỳc sinh (50-70%) sau sinh qua bỳ sa m (10-15%) Nguy c tr nhim HIV t m HIV( +): Khụng iu tr: 25-30% Phũng l y truyn m-con (iu tr ARV cho m v con): 8-10% cỏc nc ó phỏt...L y truyn HIV qua ng tỡnh dc chõu Nhỡn chung, l y truyn qua ng tỡnh dc l ng l y truyn ph bin nht (~ 90% trng hp) cỏc nc ang phỏt trin, a s nhim HIV qua quan h tỡnh dc khỏc gii nhiu nc chõu , quan h tỡnh dc ng gii dn n t l l y truyn HIV cao : c, Niu Dilõn: ~ 80% Nht, i Loan: ~ 50% Hng Kụng, Singapo, Inụnờxia, Philipin: ~ 20-30% 11 L y truyn HIV VIt Nam mt s tnh phớa... nghip Ngun phi nhim ph bin nht l mỏu Nguy c l y truyn HIV ph thuc ng l y v mc nng ca phi nhim Nguy c ln nht vi tn thng kim õm di da Tng nguy c vi: kim rng nũng, kim tiờm ng mỏu, kim õm sõu Nguy c l y truyn HIV ớt hn 100 ln so vi viờm gan B ch khong 1/300-400 t ngun nhim HIV 16 D phũng Phi nhim Nhng khỏi nim chớnh #1 Xem tt c cỏc sn phm mỏu u cú kh nng l y nhim Theo D phũng Ph quỏt #2 D phũng b... mỏu/dch th b chy ra ngoi trong thuc kh trựng trc khi hy b Dựng thuc kh trựng cú nng mnh hn Dung dch hypochlorite c pha loóng 1:10 (5000 phn t cho mi triu) 21 Qun lý cỏc vt sc nhn Cỏc tn thng thng xy ra khi tip xỳc vi nhng vt sc nhn ni lm vic Sp xp ni lm vic Cú thựng cha vt sc nhn gn ú Trỏnh truyn tay cỏc vt sc nhn Khụng nờn y np kim li hoc nu y s dng k thut mỳc lờn 22 L y truyn HIV: Phi nhim . để cho nhân viên y tế phải quan tâm đến dự phòng l y nhiễm HIV • Các đường l y truyền HIV & các đặc tính • L y nhiễm HIV trong giới NCMT & dự phòng • Tình. cách mà nhân viên y tế có thể giúp làm giảm l y nhiễm HIV 4 Tại sao nhân viên y tế phải quan tâm đến dự phòng nhiễm HIV? • HIV là bệnh dễ l y, ảnh