TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊNSỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA ÂM NHẠC 2CÁNH DIỀU

Yêu cầu cần đạt Chương trình môn Âm nhạc tập trung hình thành và phát triển ở học sinh năng lực âm động hát, chơi nhạc cụ, đọc nhạc với nhiều hình thức và phong cách.. Với cấu trúc này

CÔNG TY ĐẦU TƯ XUẤT BẢN – THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIỆT NAM

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN

SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA ÂM NHẠC 2

CÁNH DIỀU

NHÀ XU ẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NHÀ XU ẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH CÔNG TY ĐẦU TƯ XUẤT BẢN – THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIỆT NAM

HÀ NỘI - 2021 MỤC LỤC

Trang

III Thực hành một số nội dung và phương pháp dạy học 19

V Đánh giá kết quả tập huấn giáo viên 29

đề và sáng tạo)

Yêu cầu cần đạt

Chương trình môn Âm nhạc tập trung hình thành và phát triển ở học sinh năng lực âm

động hát, chơi nhạc cụ, đọc nhạc với nhiều hình thức và phong cách

những điều sâu sắc và đẹp đẽ của âm nhạc được thể hiện trong tác phẩm hoặc một bộ phận của tác phẩm; biết biểu lộ thái độ và cảm xúc bằng lời nói và ngôn ngữ cơ thể; biết nhận xét và đánh giá về các phương tiện diễn tả của âm nhạc

vào thực tiễn; ứng tác và biến tấu, đưa ra những ý tưởng hoặc sản phẩm âm nhạc hay, độc đáo; hiểu và sử dụng âm nhạc trong các mối quan hệ với lịch sử, văn hoá và các loại hình nghệ thuật khác

N ội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở lớp 2

N ội dung Yêu c ầu cần đạt

– Hát với giọng hát tự nhiên, tư thế phù hợp

– Bước đầu hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái

– Hát rõ lời và thuộc lời; duy trì được tốc độ ổn định

– Biết hát với các hình thức đơn ca, song ca, tốp ca, đồng ca

– Nêu được tên bài hát và tên tác giả

N ội dung Yêu c ầu cần đạt

sống và trong âm nhạc; cảm nhận âm thanh cao – thấp, dài – ngắn,

– Nêu được tên bản nhạc

hợp với độ tuổi

– Nêu được tên các nhân vật yêu thích

– Bước đầu biết minh họa cho một số tình tiết của câu chuyện bằng âm thanh hoặc động tác theo hướng dẫn của giáo viên

2 Giới thiệu sách giáo khoa Âm nhạc 2

SGK được biên soạn bởi nhóm tác giả:

Lê Anh Tuấn (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên): Thạc sĩ Sáng tác Âm nhạc, Hội

viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam; Công tác tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; Tác giả Chương trình môn Âm nhạc 2006 và SGK Âm nhạc lớp 4, lớp 5 (Chương trình 2006); Chủ biên Chương trình môn Âm nhạc 2018; Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên sách giáo khoa Âm nhạc lớp 1 (Cánh Diều)

Tạ Hoàng Mai Anh: Tiến sĩ Âm nhạc học, giảng viên khoa Nghệ thuật, trường

Đại học Sư phạm Hà Nội; Tác giả một số giáo trình, sách giáo khoa thuộc lĩnh vực Âm nhạc; Tác giả một số đề tài khoa học công nghệ, công bố khoa học trong nước và nước ngoài

Nguyễn Thị Quỳnh Mai: Thạc sĩ Lý luận và phương pháp dạy học Âm nhạc;

Nghiên cứu về lĩnh vực Giáo dục Âm nhạc tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2; Báo cáo viên bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình Giáo dục phổ thông 2018

2.1 Quan điểm tiếp cận (biên soạn) sách giáo khoa Âm nhạc 2

trong lĩnh vực âm nhạc thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết

thực; chú trọng thực hành

thú trong học tập

sinh các vùng miền

2.2 Một số điểm mới trong cấu trúc và nội dung

Cấu trúc hài hòa

SGK Âm nhạc lớp 2 được biên soạn thời lượng dạy học là 35 tiết; sách có 8 chủ

đề, mỗi học kì có 4 chủ đề và mỗi chủ đề được dạy học trong 4 tiết (riêng chủ đề 8 là 3 tiết)

Các chủ đề thường có 4-5 nội dung là: Hát, Nghe nhạc, Đọc nhạc, Nhạc cụ, Thường thức âm nhạc Với cấu trúc này thì số lượng các bài hát, nghe nhạc, đọc nhạc, nhạc cụ trong 8 chủ đề là tương đối cân bằng, giúp HS thường xuyên được luyện tập những kĩ năng thực hành, qua đó hình thành được năng lực âm nhạc

Chủ đề SGK Âm nhạc được thiết kế đảm bảo tính đa dạng và phù hợp độ tuổi HS; đảm bảo yêu cầu hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp; có tính

kết nối với những chủ đề ở lớp 1

đồng dao, em yêu âm nhạc, tình bạn, loài vật em yêu

N ội dung hay

được những nội dung hấp dẫn, đảm bảo tính hệ thống trong cả cấp tiểu học Một số nội dung mới đã được thử nghiệm, đảm bảo tính vừa sức, khả thi

Nội dung hát là trục chính trong các chủ đề, là bối cảnh để tổ chức một số hoạt động âm nhạc khác như gõ đệm, vận động, trải nghiệm, sáng tạo vì vậy tất cả các chủ đề đều được mở đầu bằng nội dung hát, sau đó mới đến các nội dung khác

xuân tươi xanh (nhạc Ma-lai-xi-a) và Tình bạn (nhạc Anh); có 4 bài hát tuổi HS là: Em thương thầy mến cô (Phạm Trọng Cầu), Lớp chúng ta đoàn kết (Mộng Lân), Múa

Anh)

Mi) đến 5 nốt (Đô, Rê, Mi, Pha, Son) và 6 nốt (Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La) Riêng bài đọc

nốt

dùng đệm cho bài hát vừa học trong chủ đề

âm nh ạc

Hình th ức đẹp

Kênh hình và kênh chữ của SGK đàm bảo sự hài hòa, cân đối Những hình vẽ không chỉ để minh họa mà còn hỗ trợ hoạt động học tập của HS, giúp các em tăng cường

thấp theo sơ đồ, thể hiện nhịp điệu bằng ngôn ngữ, vỗ tay theo cặp,

Hình vẽ trong sách gần gũi với thiên nhiên, có những khung cảnh thành thị, nông thôn, miền núi; hình vẽ có sự cân bằng về giới tính giữa HS nam và HS nữ; hình vẽ trong SGK còn thể hiện được HS trong trang phục miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Nam Bộ

Phương pháp dạy học tích cực

động học tập phù hợp với sở thích và nhận thức của học sinh như: nghe nhạc, vận động, chơi các trò chơi, kể chuyện, ; thiết kế các hoạt động Vận dụng - Sáng tạo để HS được

SGK chú trọng hoạt động âm nhạc đặc thù như thực hành, luyện tập, cảm thụ, ứng dụng và sáng tạo, đồng thời vận dụng những phương pháp dạy học phù hợp với xu thế

Thiết kế theo hướng mở

Theo tinh thần "Mang cuộc sống vào bài học- Đưa bài học vào cuộc sống" của bộ

đời sống, ví dụ như các câu hỏi và bài tập: Em thích cảnh đẹp nào ở quê hương mình? Nói theo tiết tấu riêng của mình; Hát về tên của mình,

Nội dung nhạc cụ được thiết kế theo hướng mở, HS có thể luyện tập bằng 1 trong 4 loại (hoặc cả 4 loại): nhạc cụ gõ của nước ngoài, nhạc cụ gõ của Việt Nam, động tác tay chân và nhạc cụ tự làm Việc dạy học nhạc cụ cũng thể hiện sự phân hóa qua các mức độ:

Mức độ khá: HS biết chơi nhạc cụ, thể hiện được tiết tấu

Hoạt động Vận dụng - Sáng tạo trong SGK cũng được thiết kế theo hướng mở, giống như các trò chơi âm nhạc, giúp GV tổ chức các giờ học vui vẻ, linh hoạt và đa dạng, vừa tăng cường sự tương tác giữa HS

Như vậy, SGK Âm nhạc lớp 2 có 5 đặc điểm nổi bật, đó là: cấu trúc hài hòa, nội dung hay, hình thức đẹp, phương pháp dạy học tích cực, được thiết kế theo hướng mở Những điều đó sẽ giúp HS được học những giờ học Âm nhạc thật vui tươi, sinh động và

bổ ích

2.3 Khung phân phối chương trình (dự kiến)

Thời gian Nội dung dạy học

(Tiết 4)

Nhạc cụ Vận dụng - Sáng tạo: Mô phỏng âm thanh cao - thấp theo sơ đồ Tuần 5

(Tiết 5)

Chủ đề 2: Biết ơn thầy cô giáo

Vận dụng - Sáng tạo: Vận động theo tiếng trống Tuần 6

(Tiết 8)

Nhạc cụ Vận dụng - Sáng tạo: Thể hiện nhịp điệu bằng ngôn ngữ Tuần 9

Ôn tập bài hát: Lớp chúng ta đoàn kết

Thường thức âm nhạc - Câu chuyện âm nhạc: Thần đồng âm nhạc Tuần 11

(Tiết 13)

Chủ đề 4: Mùa xuân

(Tiết 16)

Nhạc cụ Vận dụng - Sáng tạo: Tìm những từ ẩn trong ô chữ Tuần 17

Ôn tập bài hát: Bắc kim thang

Vận dụng - Sáng tạo: Phân biệt âm thanh dài - ngắn Tuần 22

(Tiết 22)

Nhạc cụ Vận dụng - Sáng tạo: Nói theo tiết tấu riêng của mình Tuần 23

Ôn tập bài hát: Múa vui

Thường thức âm nhạc - Tìm hiểu nhạc cụ: Đàn phím điện tử Tuần 25

(Tiết 25)

Nghe nhạc: Cây cầu Luân-đôn

Vận dụng - Sáng tạo: Mô phỏng động tác chơi các nhạc cụ Tuần 26

(Tiết 26)

Đọc nhạc Vận dụng - Sáng tạo: Thể hiện nhịp điệu bằng ngôn ngữ Tuần 27

(Tiết 27)

Chủ đề 7: Tình bạn

Hát: Tình bạn

Vận dụng - Sáng tạo: Vận động theo tiếng đàn

(Tiết 28) Nghe nhạc: Hái hoa bên rừng

(Tiết 33)

Nhạc cụ Thường thức âm nhạc - Câu chuyện âm nhạc: Bài hát về chú voi con Vận dụng - Sáng tạo: Tìm những từ ẩn trong ô chữ

Ôn tập: Thường thức âm nhạc; Nhạc cụ; Hát: Tình bạn, Chú ếch con

2.4 Hướng dẫn tra cứu từ ngữ

tra cứu thông tin trên mạng Internet

T ừ ngữ dùng trong SGK T ừ ngữ viết bằng tiếng Anh hoặc tiếng Latin

2.5 Đánh giá kết quả học tập của học sinh

thông qua hình thức cá nhân, cặp, nhóm nhỏ

động, nhảy múa, biểu diễn

Minh họa bảng tự đánh giá kết quả học tập của học sinh sau mỗi chủ đề:

Tiêu chí Mức độ

Tốt

Khá

Trung bình

Hát

Hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái

Hát rõ lời và thuộc lời; duy trì được tốc độ ổn định

Hát với các hình thức đơn ca, song ca, tốp ca,

giúp các em có sự tự tin để hoàn thành bài học

- Minh họa một số đề kiểm tra:

Đề 1: Trình bày bài hát Em thương thầy mến cô (Nhạc và lời: Phạm Trọng Cầu)

theo nhóm 4-5 HS

Đề 2: Trình bày bài hát Lớp chúng ta đoàn kết (Nhạc và lời: Mộng Lân) theo hình

thức song ca, hát kết hợp vỗ tay theo cặp

Đề 3: Trình bày bài hát Mùa xuân tươi xanh (Nhạc Ma-lai-xi-a) theo hình thức tốp

ca, hát kết hợp vận động

Đề 4: Dùng song loan đệm cho bài hát Bắc kim thang (Dân ca Nam Bộ)

Đề 5: Chơi động tác tay, chân đệm cho bài hát Tình bạn (Nhạc Anh)

Đề 6: Đọc nhạc 6 âm Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La kết hợp làm kí hiệu bàn tay

Đề 7: Trình bày bài hát Chú ếch con (Nhạc và lời: Phan Nhân) kết hợp gõ đệm

bằng song loan

3 Giới thiệu các tài liệu tham khảo bổ trợ

Tài liệu Người sử dụng Hướng dẫn sử dụng

nên bám sát SGV; khi dạy học tương đối thuần thục thì có thể vận dụng linh hoạt và sáng tạo hơn

Phiên bản điện

tử của SGK

Giáo viên và học sinh Được sử dụng trong mọi giờ học; gồm các tư liệu audio và video hỗ trợ cho việc dạy học theo SGK

Tài liệu này còn giúp HS tự học ở ngoài giờ lên lớp Cách truy cập phiên bản điện tử của SGK được hướng dẫn ở bìa cuối sách

Vở thực hành

âm nhạc

thời gian (những lớp học tăng cường), GV hướng dẫn HS thực hiện các bài tập ngay tại lớp Trong mỗi tiết, HS nên hoàn thành 3 bài tập, một số bài tập nâng cao các em có thể làm theo cặp hoặc nhóm nhỏ Lưu ý: GV cần sử dụng hiệu quả các tài liệu tham khảo bổ trợ, tránh làm mất nhiều thời gian, hoặc làm HS bị quá tải

II KẾ HOẠCH BÀI DẠY

dụng để đệm cho bài hát Ngày mùa vui

tạo

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

Chuẩn bị của GV

- Đàn phím điện tử

- Chơi đàn và hát trôi chảy bài Ngày mùa vui

- Thể hiện thuần thục kí hiệu bàn tay các nốt Đô, Rê, Mi

- Thể hiện đúng tiết tấu bằng nhạc cụ và động tác tay, chân

Chuẩn bị của HS

Có một trong số các nhạc cụ gõ như: thanh phách, trống nhỏ, tem-bơ-rin,

trai-en-gô

Tiết Kế hoạch dạy học (dự kiến)

Vận dụng - Sáng tạo: Vỗ tay theo cặp đệm cho bài hát Ngày mùa vui

Nghe nhạc: Đi học

Thường thức âm nhạc - Tìm hiểu nhạc cụ: Sáo trúc

4 Nhạc cụ

Vận dụng - Sáng tạo: Mô phỏng âm thanh cao - thấp theo sơ đồ

TIẾT 1

Khởi động (khoảng 5 phút)

GV hỏi: Em thích cảnh đẹp nào ở quê hương mình?

GV gợi ý HS về một số cảnh đẹp như: dòng sông, khe suối, ngọn núi, khu rừng, con đường, chiếc cầu, cánh đồng, hàng cây, bờ biển, hòn đảo, mái trường,

1 Hát: Ngày mùa vui (khoảng 23 phút)

- GV giới thiệu tên và xuất xứ của bài hát

tay theo tiết tấu lời ca

câu hát thứ nhất và câu hát thứ hai, hát nối tiếp câu hát thứ ba và câu hát thứ tư GV sửa

chỗ HS hát sai (nếu có) GV hướng dẫn HS thể hiện được cách hát luyến những tiếng: bõ,

ấm, có

cách lấy hơi, thể hiện tình cảm vui tươi

2 Vận dụng - Sáng tạo: Vỗ tay theo cặp đệm cho bài hát Ngày mùa vui (khoảng 7

phút)

khi đếm 1 thì vỗ hai tay, khi đếm 2 thì vỗ hai tay vắt chéo lên vai mình, khi đếm 3 thì vỗ hai tay, khi đếm 4 thì vỗ hai tay vào tay của người đối diện

Cuối tiết học, GV cần nhắc lại yêu cầu của tiết học này và khen ngợi các em có ý thức luyện tập, hát hay, tích cực, sáng tạo,

TIẾT 2

1 Ôn tập bài hát: Ngày mùa vui (khoảng 20 phút)

- GV cho HS hát cùng nhạc đệm 1-2 lần, tập lấy hơi và thể hiện sắc thái

Người hát Câu hát

Nô nức trên đường vui thay bõ công bao

Hội mùa rộn ràng quê hương ấm no chan

hoà yêu thương Hai tay để ngang hông bên trái vuốt nhẹ hai lần, sau đó tay phải vươn qua đầu tay trái

giữ nguyên

Ngày mùa rộn ràng nơi nơi có đâu vui nào

vui hơn Hai tay để ngang hông bên phải vuốt nhẹ hai lần, sau đó tay trái vươn qua đầu tay

phải giữ nguyên

2 Nghe nhạc: Đi học (khoảng 15 phút)

Đi học

(Trích) Nhạc: Bùi Đình Thảo

- GV giới thiệu ngắn gọn về tên và tác giả của bài hát

hay tha thiết? tốc độ bài hát này nhanh hay chậm? người hát là trẻ em hay người lớn? giọng hát là nam hay nữ? hình thức hát là đơn ca hay tốp ca?

chân phù hợp với nhịp điệu

bước, HS nào nhớ được lời ca thì xung phong hát lại câu đó GV có thể thực hiện với câu

hát khác

qua những hành động cụ thể, như: chăm chỉ học tập, bảo vệ môi trường, bảo vệ các con vật có ích,

Cuối tiết học, GV cần nhắc lại yêu cầu của tiết học này và khen ngợi các em có ý thức luyện tập, hát hay, tập trung nghe nhạc,

TIẾT 3

1 Đọc nhạc (khoảng 15 phút)

thể hiện kí hiệu bàn tay

vừa phải:

- GV mời từng tổ đọc nhạc, kết hợp thể hiện kí hiệu bàn tay

thắng thì làm kí hiệu bàn tay, bạn thua thì đọc nhạc; một HS xung phong lên bảng làm kí hiệu bàn tay cho cả lớp đọc nhạc (đây là 3 bài tập mở, có thể không thực hiện)

2 Thường thức âm nhạc - Tìm hiểu nhạc cụ: Sáo trúc (khoảng 20 phút)

Sau khi HS trả lời, GV kết luận đây là âm thanh của sáo trúc

nứa) Có loại sáo thổi dọc và loại thổi ngang Âm thanh của sáo nghe du dương, bay bổng

Cuối tiết học, GV cần nhắc lại yêu cầu của tiết học này và khen ngợi các em có ý thức luyện tập, đọc nhạc tốt, tích cực, sáng tạo,

TIẾT 4

1 Nhạc cụ (khoảng 25 phút)

a) Luyện tập tiết tấu

- Luyện tập tiết tấu bằng nhạc cụ:

+ GV làm mẫu chơi tiết tấu bằng nhạc cụ, HS quan sát và lắng nghe

+ GV hướng dẫn tổ, nhóm, cá nhân luyện tập, GV sửa sai cho HS (nếu có)

- Luyện tập tiết tấu bằng động tác tay, chân: thực hiện tương tự như trên

b) Ứng dụng đệm cho bài hát: Ngày mùa vui

- Đệm cho bài hát bằng nhạc cụ:

+ GV làm mẫu vừa gõ đệm vừa hát, HS quan sát và lắng nghe

+ GV hướng dẫn HS vừa gõ đệm vừa hát, GV có thể phân công nhóm A gõ đệm, nhóm B hát,

+ GV hướng dẫn tổ, nhóm, cá nhân luyện tập, GV sửa sai cho HS (nếu có)

- Đệm cho bài hát bằng động tác tay, chân: thực hiện tương tự như trên

2 Vận dụng - Sáng tạo: Mô phỏng âm thanh cao - thấp theo sơ đồ (khoảng 10 phút)

động của sơ đồ, kết hợp thể hiện âm thanh bằng âm U với tốc độ vừa phải, tương ứng cao

độ các nốt nhạc Son - Pha - Mi - Rê - Đô

nhau, với cường độ to, nhỏ khác nhau, với nguyên âm khác nhau (ví dụ A, Ô, I, Ơ, E )

- Nếu là sơ đồ vẽ trên trang giấy, GV có thể lật ngược trang giấy để tạo ra sơ đồ khác

Cuối tiết học, GV cần nhắc lại yêu cầu của tiết học này và khen ngợi các em có ý thức luyện tập, chơi nhạc cụ tốt, tích cực, sáng tạo,

III THỰC HÀNH MỘT SỐ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1 Thực hành nội dung hát và nhạc cụ

Thực hành đồng thời 2 nội dung, vì bài tập nhạc cụ đều được ứng dụng đệm cho các bài hát

Lưu ý: GV cần dành khoảng 2/3 thời gian để hướng dẫn HS luyện tập tiết tấu bằng nhạc

cụ gõ, rồi bằng động tác tay chân Sau đó, dành khoảng 1/3 thời gian còn lại để ứng dụng đệm cho bài hát Luyện tập tiết tấu với nhịp độ không quá nhanh hoặc quá chậm, mà phải tương ứng với nhịp độ của bài hát

Xem video bài hát tiếng Ma-lai-xi-a

Hát bài Bắc kim thang kết hợp chơi trò chơi

Luật chơi: người chơi bị bịt mắt, sau mỗi câu hát thì quay tròn tại chỗ và cầm dùi

gõ vào mặt trống, trùng với tiếng vỗ tay của mọi người