TÌM HIỂU VỀ CỔ PHẨN HÓA GIAO, BAN, KHOÁN KINH DOANH, CHO THUÊ DOANH NGHIÊP

hiệu quả kinh doanh nhìn chung còn thấp, chưa tương xửngvởi nguồn lực đã có và sự trỢgiúp của N hà nước; công nỢ còn nhiềi, :hậm đổi mới công nghệ, lao động còn dối d ư lớn, chưa thực s

T h S P H Ạ M K IM D U N G

TÌM HIỂU VỀ

CỔ PHẨN HÓA GIAO, BAN, KHOÁN KINH DOANH, CHO THUÊ

N H À X U Ấ T B Ả N T ư P H Á P

H À N Ô I • 2 0 0 6

• y )

í

LỜI GIỚI THIỆU

Poanh nghiệp nhà nước có vai trò quan trọng trong nền kinh tếq u ic dân.

Hội nghị lần th ứ 3 B an chấp hành Trung ương Đ áng khoá IX

đã nfận định: Doanh nghiệp nhà nước còn có những m ặ t hạn chế, yếu k m hiệu quả kinh doanh nhìn chung còn thấp, chưa tương xửngvởi nguồn lực đã có và sự trỢgiúp của N hà nước; công nỢ còn nhiềi, :hậm đổi mới công nghệ, lao động còn dối d ư lớn, chưa thực

sự tự chủ trong kin h doanh, trinh độ quán lý còn yếu kém cơ cấu doanx 'Ighiệp nhà nước còn nhiều băt hỢp lý.

?ci Hội nghị toàn quốc về đói mới doanh nghiệp tháng 3 năm

2004, Thủ tướng Chinh ph ú Phan Văn Khài cùng đà chỉ rõ nhừng yếu kẽn của khỏi doanh nghiệp nhà nước, trong đó hiệu quả làm

ăn tháj đang là một thách thức lớn kh i Việt N a m tham gia hội nhậpqxốc tể.

MH trong những yêu cầu cấp bách của nền kinh t ế nước ỉn hiện niy là cần p h ả i cỏ những điều chính p h ù hợp đôì với khôi doanh nghiệp nhà nước đê tạo ra những nguồn lực mới cho vit’c phát triển kín h tế Đó củng chinh là 'êu cầu đặt ra đối với vai trò diều tiit thi trường của N hà nước.

Ttên cơ sở điểu tiết thị trường thông qua các quy p h ạ m pháp luật vc cơ c h ế chính sách, N h à nước ta đã và đang thực hiện các hiện piáp n h ằ m đẩy mụyih hiệu quả hoạt động của các doanh

n g h iệ fn h à nước như: cỏ phần hoá, giao, bán, khoán kinh doanh, cho thiê doanh nghiệp nhà nước

5

Một hỌ (hổng các ván bón quy p h ạ m pháp luật irong lĩnh vực này đã ra đ<n bước dầu đáp ứng dược yêu cồu (ỉòi mâi doanh ngh iệp nhò nước nói riênịỉ và yêu cầu phát triển kin h íể tr o n g thời kỳ mới

ớ nước ta hiện nny nỏi chung.

Đ ế giúp các doanh nghiệp nhà nước, các nhà (tầu tư củng như dỏng (tảo bạn dọc lim hiếu một cách cỏ hệ thống các chủ trương, quy dịnh cãn N hà nước trong ỉĩnh vực có phần hoá, gioo, bán khoán kinh doanh, chũ thuê doanh nghiệp nhà nước Nhờ xuôt hòn

T ư pháp xuất bán cuò'n sách: ‘*Tirn h iê u v ề cồ p h ầ n h o á , giao, bán, k h o á n k i n h d o a n h , c h o t h u ê d o a n h n g h i ệ p n h à nước" Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn dọc.

T h á n g 12 n ă m 2005

NHÀ X U Ấ T BẢN T ư P H Á P

6

MỤC LỤC9 #

T r a n g

Phán thử nhất

T Ì M H I Ể U V Ế C Ổ P H Ầ N H O Á ,

G I A O , B Á N , K H O Á N K I N H D O A N H , C H O T H U Ê

A C Ổ PHẦN HOẢ DOANH N GH IỆP NHÀ N ư ớ c 13

II P h ư ơ n g p h á p x á c đ ị n h g i á trị d o a n h n g h i ệ p c ổ p h ấ n h o á 2 5 III- N g u y é n l ấ c x ử l ý t à i c h í n h d o a n h n g h i ệ p k h i c ổ p h ấ n h o á 4 7

IV- B á n c ổ phần 64

V Q u à n l ý s ử d ụ n g t i ế n t h u đ ư ợ c t ừ c ổ p h ẩ n h ó a 7 8

V I C h í n h s ả c h u u đ ã i đ ổ i v ớ i d o a n h n g h i ệ p v à n g ư ờ i l a o đ ộ n g

B GIAO, BÁN KHOÁN KINH DOANH

VÀ C H O T H U Ê C Ô N G TY NHÀ N ư ớ c 93

I Q u y đ ị n h c h u n g v ề g i a o , b á n , k h o á n k i n h d o a n h v à c h o t h u è

II G i a o c ò n g t y c h o t ậ p t h ể n g ư ờ i l a o đ ỏ n g 1 1 2

IV Khoản kinh đoanh công ty nhà nước 158

VI NhCmg ưu dâi đối với doanh nghiệp, người được giao, mua,

t h u è c ó n g t y v à n g ư ờ i l a o đ ộ n g t r o n g c ó n g t y 1 8 5

c C H U Y Ể N ĐỔI DOANH N G H IỆ P NHÀ Nước

THÀNH C Ô N G T Y T R Á C H NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH V ÍÉ N 196

I N h ữ n g q u y đ ị n h c h u n g v ể c h u y ể n đ ổ i d o a n h n g h i ệ p n h à

n ư ớ c t h à n h c ô n g t y t r á c h n h i ệ m h ữ u h ạ n m ộ t t h à n h v i ê n ■'97

II N g u y ê n t ắ c x ử l ý t à i c h í n h k h i c h u y ể n đ ổ i d o a n h n g h i ệ p n h à

nưỏc thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành vièn 202

III M ô h i n h c ơ c ấ u t ổ c h ứ c q u ả n l ý c ô n g t y t r á c h n h i ệ m h ữ u h ạ n

D C H U Y Ể N ĐỔI s ỏ HỬU, T ổ C H Ứ C LẠt, GIÀ1 T H Ể C Ô N G T Y N H À N ư ớ c 224

I C h u y ể n đ ổ i s ỏ h ữ u c ò n g t y n h à n ư ớ c 2 2 5

I I T Ổ c h ứ c l ạ i c ô n g t y n h à n ư ớ c 2 2 9

E CHÍNH S À C H ĐÓI VỚI L A O ĐỘNG DÔI D ư

DO S Ắ P X Ế P LẠI DOANH N G H IỆP NHÀ NƯỚC 248

l i C h í n h s á c h đ ố i v ớ i l a o đ ộ n g d ò i d ư 2 5 5

Phẩn thứ hai

C Á C V Ă N B À N P H Á P L U Ậ T c ó L I Ê N Q U A N 2 6 3

1 N g h ị đ ị n h s ô ' 1 8 7 / 2 0 0 4 / N Đ - C P n g à y 1 6 / 1 1 / 2 0 0 4 c ủ a C h i n h

8

2 T h ỏ n g t ư s ổ 1 2 6 / 2 0 0 4 / T T - B T C n g à y 2 4 / 1 2 / 2 0 0 4 c ù a B ộ T à i

c h i n h h ư ớ n g d ẫ n t h ự c h i ệ n N g h ị đ í n h s ố 1 8 7 / 2 0 0 4 / N Đ - C P n g à y

1 6 / 1 1 / 2 0 0 4 c ủ a C h í n h p h ủ v ế c h u y ể n c ô n g ty n h à n ư ớ c t h à n h c ô n g

3 T h ô n g t ư s ố 4 3 / 2 0 0 4 / T T - B T C n g à y 2 0 / 5 / 2 0 0 4 c ủ a B ộ T à i

c h i n h h ư ớ n g d ẫ n x ử l ý l ỗ p h á t s i n h t ừ t h ờ i đ i ể m x á c đ ị n h g i á trị

d o a n h n g h i ệ p đ ế n t h à i đ i ể m d o a n h n g h i ẽ p n h à n ư ớ c c h í n h t h ứ c

4 T h õ n g t ư s ố 4 3 / 2 Ũ 0 4 / T T - B L Đ T B X H n g à y 2 5 / 0 2 / 2 0 0 4 c ủ a

B ộ L a o đ ộ n g - T h ư ơ n g b i n h v à X à h ộ i h ư ớ n g d ẫ n t h ự c h i ệ n c h í n h

s á c h đ ò i v ớ i n g ư ờ i l a o đ ộ n g t h e o N g h ị đ ị n h s ố 1 8 7 / 2 0 0 4 / N Đ - C P

n g à y 1 6 / 1 1 / 2 0 0 4 c ủ a C h í n h p h ủ v ế v i ệ c c h u y ể n c õ n g t y n h à n ư ớ c

5 N g h ị đ ị n h 8 0 / 2 0 0 5 / N Đ - C P n g à y 2 2 / 6 / 2 0 0 5 c ủ a C h i n h p h ủ

v é g i a o , b á n , k h o á n k i n h d o a n h , c h o t h u ê c ô n g t y n h à n ư ớ c 3 5 8

6 N g h ị đ ị n h s ố 6 3 / 2 0 0 1 / N Đ - C P n g à y 1 4 / 9 / 2 0 0 1 c ủ a C h í n h

p h ủ v ề c h u y ể n đ ổ i d o a n h n g h i ệ p n h à n ư ớ c , d o a n h n g h i ệ p c ủ a t ổ

c h ứ c c h í n h trị, t ổ c h ứ c c h í n h trị - x ã h ộ i t h á n h c ô n g t y t r á c h n h i ệ m

7 T h ò n g t ư s ố 2 6 / 2 0 0 2 / T T - B T C n g à y 2 3 / 3 / 2 0 0 2 c ủ a B ộ T à i

c h i n h h ư ớ n g đ ẫ n x ử l ý t à i c h í n h k h i c h u y ể n đ ổ i d o a n h n g h i ệ p n h à

n ư ớ c , d o a n h n g h i ệ p c ủ a t ổ c h ứ c c h ỉ n h trị, t ổ c h ứ c c h í n h trị - x ã h ộ i

t h à n h c õ n g t y t r á c h n h i ệ m h ữ u h ạ n m ộ t t h à n h v i ẻ n 4 4 0

8 T h ô n g t ư s ố 5 8 / 2 0 0 2 / T T - B T C n g à y 2 8 / 6 / 2 0 0 2 c ủ a B ộ T à i

c h í n h h ư ớ n g d ẫ n Q u y c h ê t à i c h i n h c ủ a c ô n g t y t r á c h n h i ệ m h ữ u

h ạ n m ộ t t h à n h v i ê n t h u ộ c s ỏ h ữ u n h à n ư ớ c , t ổ c h ứ c c h i n h trị, t ổ

9 N g h ị đ ị n h s ố 6 9 / 2 0 0 2 / N Đ - C P n g à y 1 2 / 7 / 2 0 0 2 c ủ a C h í n h

p h ù v ể q u ả n lý v à x ử l ý n ợ t ổ n đ ọ n g đ ố i v ớ i d o a n h n g h i ệ p n h à n ư ớ c 4 6 4

1 0 T h ô n g t ư s ố 8 5 / 2 0 0 2 / T T - B T C n g à y 2 6 / 9 / 2 0 0 2 c ủ a B ộ T à i

phủ vé việc chuyển còng ty nhà nước thánh công ty cổ phấn 265

9

c h i n h h u ớ n g d ẫ n t h ụ c h i ệ n N g h ị đ i n h s ố 6 9 / 2 0 0 2 / N Đ - C P n g â y 1 2 / 7 / 2 0 0 2

c ủ a C h ỉ n h p h ủ v ẽ q u à n ỉ ý v à x ử lý n ợ t ố n đ ọ n g đ ố i v ớ i d o a n h n g h i ệ p

1 1 , N g h ị đ ị n h s ố 1 8 0 / 2 0 0 4 / N Đ - C P n g à y 2 8 / 1 0 / 2 0 0 4 c ủ a C h í n h

p h ủ v ế t h á n h l ậ p m ớ i , t ổ c h ứ c l ạ i v à g i ả i t h ể c õ n g t y n h à n ư ớ c 4 9 9

1 2 N g h ị đ ị n h s ố 4 1 / 2 0 0 2 / N Đ - C P n g à y 1 1 / 4 / 2 0 0 2 c ủ a C h i n h

p h ủ v ế c h í n h s á c h đ ố i v ớ i l a o đ ộ n g d ô i d ư d o s ắ p x ẽ p l ạ i d o a n h

1 3 N g h ị đ ị n h s ố 1 5 5 / 2 0 0 4 / N Đ - C P n g à y 1 0 / 8 / 2 0 0 4 c ủ a C h í n h

p h ủ s ử a đ ổ i b ổ s u n g m ộ t s ố đ i é u c ù a N g h ị đ ị n h s ó 4 1 / 2 0 0 2 / N Đ ' C P

n g à y 1 1 / 4 / 2 0 0 2 c ủ a C h í n h p h ủ v ế c h í n h s á c h đ ố i v ớ i l a o đ õ n g d õ i

d ư d o s ắ p x ế p l ạ i d o a n h n g h i ệ p n h à n ư ớ c 5 3 0

1 4 , T h õ n g t ư s ố 1 9 / 2 0 0 4 / T T - B L Đ T B X H n g á y 2 2 / 1 1 / 2 0 0 4 c ù a

B ộ L a o đ ộ n g - T h ư d n g b i n h v à X ã h ộ i h ư ớ n g d ẫ n t h i h à n h m ọ t s ố

đ i ế u c ủ a N g h ị đ ị n h s ố 4 1 / 2 0 0 2 / N Đ - C P n g à y 1 1 / 4 / 2 0 0 2 c ủ a C h í n h

p h ủ v ế c h í n h s á c h đ ố i v ớ i l a o đ ộ n g d ô í d ư d o s ắ p x ế p l a i d o a n h

n g h i ệ p n h à n ư ớ c đ ã đ ư ợ c s ử a đ ổ i, b ổ s u n g t ạ i N g h ị đ ị n h s ò

1 5 5 / 2 0 0 4 / N Đ - C P n g à y 1 0 / 8 / 2 0 0 4 c ủ a C h í n h p h ủ 5 3 5

10

Phân thứ nhất

TÌM HIỂU V Ề CỔ P H Ầ N HOÁ,

GIAO, BÁN, KHOÁN KINH DOANH, CHO THUÊ DOANH NGHIỆP N H À N ư ớ c

.

s '

A CỔ PHẨN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ N ư ớ c

I N H Ữ N G Q U Y Đ Ị N H C H U N G

• Cỏ phấn hoá doanh nghiệp nhà nưíỉc (tr 15)

• Mục tièu cô phấn h(KÍ doanh nghiệp nhà nưàc (tr 15)

• Dôi tưỢỉìịỊ, (tiổu kiện cỏ phẩn h()á doanh nịỉhiệp nhà nưík' Ur.ĩ6ì

• Hỉnh thửc có phán hoá doanh nghiệp nhà nước itr.ỉ7ì

• Dổi tưựrxịỊ được muũ cô phẳn của doữtìh nghiệp cỏ phần hoá

(trl7)

■ Diều kiện muQ cỏ phắn dốỉ với nhà đầu tư nước rìỊỊoãi (tr,lH)

• Mệnh ịỊÌá mồi cỏ phiếu (tr.IS)

• Nội (lung cỏ phiếu (tr 19)

• Diều kiện (tói vứt cỏ (ỉỏng sáng lập (rong dỉHinh nịỉhiệp cỏ phan h<)á (tr 19)

• Dõi tượnịi là cô đỏnịỉ chiến lược (rong doanh tìịỊhiệp cỏ phấn hoá ịfr.20)

• iịu v ến và nghĩa vụ cùa cò đ ò n g chièn lỉ/Ợc dỏỊ vàt (ỉoanh

nghiệp cố phẩn hoá (tr.20)

• QuyẻrXy ĩìịỊhĩa vụ của các cô đông khác đôi vời côrỉịỊ ty cỏ phán (tr'21)

• Giổi quyết quyén vò nghĩa vụ cùa doanh nghiệp nhá nưởc khi chuyên từ doanh nghiệp nhá nưởc sang cỏng ty cỏ phần (tr.2I)

• Qì4\ trình cô phần hoá ítr.22)

• Trách nhiệm của Ban chi đạo cô phán h(>Q doanh nỊỊhiệp (tr.23ỉ

• Thành phấn Tó giúp việc Ban chỉ đạo (tr.24)

14

1 CỐ phẩn hoá doanh nghiệp nhà nước

là g í?

Cố phẩn hoá doanh nghiệp nhà nưỏc tà việc chuyến cõng ly nhà nước Ihành rông ty cô phần. Đây là một hình thửc sáp xếp lại doanh nghiệp nhà nước, chuyến đổi những cõng ty nhà nước mà Nhà nước không cần giử 100% vỏn sang loại hình doanh nghiệp có nhiều chủ sổ hữu: huv động vô”n cúa cá nhân, các tố chức kinh tế

tổ chứo xã hội trong nước và ngoài nước đô tăng năng lực tài chíiih đôi mới công nghệ, dổi mới phương ihức quàn lý nhầm náng cao hiệu quá và sức cạnh tranh của nền kinh tê

2■ c ô n g ty c ổ p h ẩ n n h ằ m n h ử n g m ục V iệ c chu yển c ô n g ty nhà nước thành

tiêu g i?

M ục tiêu của việc chuyên côn^ iy nhà nước thánh cồng ty cỏ phần (gọi toi lò a i phần hoá) nhẳm:

• Chuyến đôi những công ty nhà nưóc mà Nhà nước không cần giữ 100% vôVi sang loại hình doanh nghiệp có nhiều chú sở hữu;

- Huy động vô"n cúa cá nhân, các tổ chức kinh tê, tổ chửc x«ã hội trong nước và ngoài nước để tảng náng lực tài chính, dõi mới công nghệ, đôi mối phương thức quàn lý nhằm nâng cao hiộu quà và sức cạnh tranh của nền kinh tế;

- Tạo động lực mạnh mẽ và cơ chế quán lý tài chính nâng động, hiệu qua, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trưòng định hướng xà hội chú nghía

Yêu cầu của việc chuyển công ly nhà nước thành công ty cổ phần:

■ Đám bảo hãi hoà lợi ích của Nhà nưâc, doanh nghiệp, nhà đầu tư và Iigưòi lao động trong doanh nghiệp;

• Thực hiện công khai, minh bạch theo nguyên tấc thị trường;

15

- Khắc phục tình trạng cổ phần hóa khcp kin troiig nội bộ doanh nghiệp;

- Gắn với phát triển thị trường vô’n, thị trưòng ohứng khoán;

- Thực hiện cổ phần hoá không được biến thành tư nhân hoá doanh nghiệp nhà nước

3■ đ ốí tư ợng c ổ phần hoá, d iều kiệ n c ổ N hững c ô n g ty nhà n ư ớ c nào th u ộ c

phần h o á ?

N h ữ n g công ty nhà nước thuộc đôi tượng cỏ phần hoã là những công ty nhà nước khô n g thuộc diện N h à nước nắ m g iữ lOO^Á I'ô'n

điểu lệ thực hiện cổ p h ầ n hoá, bao gồm:

■ Các tổng công ty nhà nước (kể cả Ngân hãng thương mại nhà nước và các tổ chức tài chính nhà nước);

- Công ty nhà nước độc lập;

- Công ty thành viên hạch toán độc lập cúa tống công ty do Nhà nước quyết định đầu tư và thành lập;

- Đơn vị hạch toán phụ thuộc của công ty nhà nước (gọi tắt là doanh nghiệp cổ phần hoá)

Danh mục công ty nhà nước thuộc diện Nh«à nước nÁm giữ 100% vô*n điểu lệ do Thú tướng Chinh phù quvết định trong từng thòi kỳ

Điều kiện cổ phần hoá thuộc đôi tượng cố phần hoá được tiến hành cổ phần hoá khi còn vô"n nhà nước (chưa bao gồm giá trị quyển sử dụng đất) sau khi giảm trừ giá trị tài sản khòng cần dùng, tài sản chờ thanh lý; các khoản tổn thất do lỗ, giám giá tài sản, công nợ không có khả năng thu hồi và chi phí cổ phần hoá

Riêng dôì với đơn vị hạch toán p h ụ thuộc cua các công ty nhà

16

nước llìuỏc tượng chi itược tiên honh cỏ p h ẩ n hon khi:

■ D<ín vị hạch toán phụ thuộc (’úa doanh nghiệp có đủ điểu kiện hạch toán độc lộj);

• Không gây khó khàn hoặc ánh hưrlng xấu đên hiệu quá sán xuất, kinh doanh của (k)anh nghiệp hoẠc các bộ phận còn lại của doaiih nphiệ))

4 V iệ c c ò phần hoá th ự c hiện theo những hình thức n à o ?

Thoo quy dịnh tại Diéu 3 NịịIiỊ (tịnh sô' 187Ỉ2004/N D -C P

ngày Hi/l 1/200 1 cùa ('binh phú vố việr rhuyến công ty nhà nước thành công ty cỏ phdn, có cóc kin h ỉhức cô p h ồ n hoá Hũu:

■ Giữ nguyên vô”n nhà nưỏc hiện có tại doaiih nghiệp, phát lìãnh rỏ phiêu thu hút thêm vô'n áp ilụng đòì vổi những doanh lìỉĩhiộ)) cỏ J)hần hoá có nhu 0<ầu táng thòm vô”n điều lộ, Mức vô”n huy dộng thcm tuỳ thuộc vào quy mò và nhu cầu vô”n của công tv cố

phan Cơ cấu vôn cliéu lộ của công ty cỏ phần dược Ị)hán ánh trong phương án cổ phần hon;

- Bán một phần vón nhà nước hiện có tại doanh Iifĩhiộp hoặc kêt hựp vừa bán bỏt một phần vô'n nhà nưốc vừa phát hành thêm

co pliiốu dố thu hút vô"ii;

• Rán toàn bộ vô”n nhà nước hiện có tại doanh nghiỘỊ] hoặc kết hợp vừn bán toài: bộ vôn nhà nưóc vừa phát hxành thêm cô phiếu

dế thu hút vô'n

5■ n g h iệp c ổ phẩn h o á ?Nhưng ai đư ợc m ua c ổ phẩn của doanh

Diều 4 N ghị đ ịn h só’ Ĩfí7/2 0 0 4 /ND -CP quy định đôi tưỢng

dược m u n cô phần của (ioonh nghiệp cô p h ầ n hoá gồm: