Bài toán điểm hòa vốnTrong hoạt động sản xuất kinh doanh, câu hỏi thường đặt ra là sản xuất hay bán bao nhiêu sản phẩm để cân bằng giữa thu nhập và chi phí, nghĩa là khi đó doanh nghiệp
Trang 1G V Đ O À N Q U A N G M I N H
K H O A T I N H Ọ C K I N H T Ế
Đ H K T Q D
Trang 2GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Giải một số bài toán tài chính bằng Microsoft Excel
Quản trị cơ sở dữ liệu nghiệp vụ trong Microsoft Excel
Phân tích dữ liệu hỗ trợ ra quyết định bằng Microsoft
Excel
Trang 3Bài toán điểm hòa vốn
Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, câu hỏi thường đặt ra là sản xuất hay bán bao nhiêu sản phẩm để cân bằng giữa thu nhập và chi phí, nghĩa là khi đó doanh nghiệp hòa vốn
Để giải bài toán điểm hòa vốn ta cần xác định các dữ liệu, các biến, hàm mục tiêu
và các mối quan hệ giữa các biến
Dưới đây là tóm tắt lý thuyết:
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 4Bài toán điểm hòa vốn
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 5Bài toán điểm hòa vốn
Ví dụ: Bài toán có các số liệu tóm tắt như sau: Định phí là 5 triệu đồng, giá bán
sản phẩm là 14.000 đồng và chi phí để sản xuất một đơn vị sản phẩm là 6.000 đồng Xác định điểm hòa vốn và vẽ đồ thị
Tính điểm hòa vốn?
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 6Bài toán điểm hòa vốn
Cách 1 Dùng công thức tính điểm hòa vốn
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 7Cách 2 Dùng Goal Seek
B1 Lập bài toán trên Excel: nhập các biến, thiết lập hàm mục tiêu và các quan hệ
như hình bên dưới:
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 8Cách 2 Dùng Goal Seek
B2 Chọn ô có địa chỉ B12, sau đó chọn Data What-If Analysis Goal Seek
(Excel phiên bản cũ chọn Tools Goal Seek… và khai báo các thông số như
hình bên dưới
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 9Cách 2 Dùng Goal Seek
B3 Nhấp nút OK để chạy Goal Seek Kết quả cần tìm sẽ hiển thị tại ô B7 (sản
lượng) và giá trị của hàm mục tiêu lợi nhuận sẽ hiện tại ô B12 lúc này bằng 0.
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 10B4 Để cho kết quả báo cáo được sinh động và trực quan, chúng ta nên vẽ đồ thị
để minh họa Lập bảng số liệu cần thiết cho vẽ đồ thị như hình dưới và tiến hành
vẽ đồ thị
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 11Chọn vùng địa chỉ A15:H20, sau đó chọn Insert Chart … Chọn kiểu đồ thị Scatter như hình dưới Nhấp nút Next qua bước tiếp theo.
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 12Chọn vùng dữ liệu cho các đồ thị, sau đó nhấp nút Next
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 13Thiết lập các tùy chọn cho đồ thị: tên đồ thị, tên các trục, đường kẽ ngang/ dọc, chú thích, … Nhấp nút Next qua bước tiếp theo
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 14Chọn nơi đặt đồ thị
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 15Nhấp nút Finish để hoàn tất Sau đó hiệu chỉnh đồ thị theo yêu cầu
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 16Ví dụ: Giải phương trình bậc hai x2 + 5x – 6 = 0
B1 Xác định biến, hàm mục tiêu và lập mô hình trên bảng tính
·Tại ô A6 và A7 nhập các giá trị khởi động bất kỳ cho biến x (ví dụ là 2)
·Tại ô B6 và B7 nhập các công thức theo phương trình đề cho để tính f(x)
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 17B2 Chọn ô B6, sau đó chọn Data What-If Analysis Goal Seek … (Excel
phiên bản cũ chọn Tools Goal Seek…) và khai báo như hình bên dưới Nhấp nút OK để chạy Goal Seek.
·
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 18B3 Sau quá trình chạy Goal Seek thì hộp thoại thông báo xuất hiện Nhấp OK để
chấp nhận kết quả hoặc nhấp Cancel để hủy kết quả chạy Goal Seek Khi đó ta nhìn vào ô A6 thấy được nghiệm thứ nhất là 1.
B4. Phương trình bậc hai có tối đa hai nghiệm, do vậy ta cần chạy Goal Seek một lần nữa để tìm nghiệm còn lại x2.
Ghi chú: Để tránh lần chạy Goal Seek thứ hai trả về cùng kết quả với lần
chạy thứ nhất, ta hãy cho giá trị khởi động x2 một con số âm rất nhỏ (Ví dụ: 10000) rồi chạy Goal Seek Nếu kết quả trùng với lần chạy đầu tiên thì hãy cho lại giá trị khởi động x2 là một con số dương lớn (Ví dụ: 10000) rồi chạy lại Goal Seek.
-GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 19B5 Cho lại giá trị khởi động tại ô A7 là -10000, sau đó chọn ô B7 và và
chọn Data What-If Analysis Goal Seek OK
B6 Sau quá trình chạy Goal Seek thì hộp thoại thông báo xuất hiện Nhấp OK để
chấp nhận kết quả hoặc nhấp Cancel để hủy kết quả chạy Goal Seek Khi đó ta nhìn vào ô A7 ta thấy được nghiệm thứ hai là -6.
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
X2
Trang 205.3 Giải bài toán tối ưu bằng công cụ Solver
Để giải thành công các bài toán tối ưu, bước đầu tiên và quan trọng nhất là mô tảbài toán Trong bước này cần xác định được các biến quyết định, hàm mục tiêu
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 211 Tạo một bộ nhãn bao gồm: hàm mục tiêu, tên các biến quyết định, các ràngbuộc Bộ nhãn này có tác dụng giúp đọc kết quả dễ dàng trong Excel.
2 Gán cho các biến quyết định một giá trị khởi đầu bất kỳ Có thể chọn giá trịkhởi đầu bằng 0
3 Xây dựng hàm mục tiêu
4 Xây dựng các ràng buộc
5 Truy cập menu Data Solver Xuất hiện cửa sổ Solver paramaters Nhập cáctham số và chọn Solve
6 Phân tích các kết quả của bài toán
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 22Một công ty sản xuất 3 loại sản phẩm ký hiệu lần lượt là SP1, SP2, SP3 bằng cách lắp ráp từ các chi tiết tiêu chuẩn hóa ký hiệu CT1, CT2, CT3, CT4, CT5 Số lượng mỗi chi tiết trong từng sản phẩm, số lượng dự trữ của từng loại chi tiết và lợi nhuận đơn vị của từng loại sản phẩm cho trong bảng sau Giả sử thị trường
có khả năng tiêu thụ hết số sản phẩm được sản xuất Hãy tìm phương án sản xuất
để tối đa hóa lợi nhuận Lợi nhuận ứng với phương án đó bằng bao nhiêu?
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 23Các biến quyết định trong trường hợp này là sản lượng mỗi loại sản phẩm, kýhiệu là X1, X2, X3 (điều kiện: X1, X2, X3 và là số nguyên không âm) Hàmmục tiêu là tìm Max tổng lợi nhuận có dạng:
F(max) = 75X1 + 50X2 + 35X3
Ngoài ràng buộc về dấu của các biến quyết định còn có ràng buộc về số lượng chitiết sử dụng để sản xuất sản phẩm không được vượt quá số chi tiết dự trữ của mỗiloại Nghĩa là:
X1 + X2 ≤ 450
X1 ≤ 2502X1 + 2X2 + X3 ≤ 800
X1 + X2 ≤ 450 (số lượng dữ trữ của chi tiết CT4)
2X1 + X2 + X3 ≤ 600
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 24GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 25Data Solver Xuất hiện cửa sổ Solver paramaters Nhập các tham số:
Lưu ý: Kích Options chọn Assume Linear Model và Assume non Negative
- Kích Solve để xem kết quả
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 26Kết quả cho thấy phương án sản xuất tối ưu là X1=200; X2=200; X3=0 Lợinhuận ứng với phương án sản xuất tối ưu nằm trong ô $F$11 với giá trị là25000(USD) Vùng $F$4:$F$8 cho thấy ở phương án sản xuất đã chọn vẫn còn
dư nguồn lực Đó là còn lại 50 CT1, 50 CT2 và 50 CT4 chưa dùng đến
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD
Trang 27Hãy tìm phương án tối ưu cho bài toán có mô hình sau:
F(X) = 5X1 + 4X2 + 5X3 + 2X4 + X5 + 3X6 F(Max) = ?Điều kiện ràng buộc là:
2X1 + 4X2 + 3X3 + X4 ≤ 7
4X1 + 2X2 + X5 ≤ 2X1 + X3 + X6 ≤ 10X1, X2, X3, X4, X5, X6 >= 0
GV Đoàn Quang Minh - Khoa THKT - ĐH KTQD