BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Lời nói đầu Theo quan điểm truyền thống của kinh tế học và kinh doanh “Thị trường là nơi người mua và người bán (hay người có nhu cầu và người cung cấp) tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nhau để trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ” Thị trường là nơi cung cấp và diễn ra các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, và không ngừng vận động bởi sự tác động tích cực hay tiêu cực từ các yếu tố vi mô lẫn vi mô của bên ngoài môi trường Nghiên cứu thị trường là hoạt động đầu ti.
Trang 1Lời nói đầu Theo quan điểm truyền thống của kinh tế học và kinh doanh: “Thị trường là nơi người mua và người bán (hay người có nhu cầu và người cung cấp) tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với nhau để trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ” Thị trường là nơi cung cấp và diễn ra các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, và không ngừng vận động bởi sự tác động tích cực hay tiêu cực từ các yếu tố vi mô lẫn vi mô của bên ngoài môi trường Nghiên cứu thị trường là hoạt động đầu tiên và quan trọng đối với mỗi nhà quản trị, nhằm hỗ trợ họ đưa ra các quyết định quan trọng liên quan đến chiến phát triển sản phầm, công ty Kết quả nghiên cứu thị trường được thể hiện dưới kết quả các bản báo cáo phân tích, giúp nhà quản trị có cái nhìn tổng quan, xây dựng được bức tranh toàn cảnh về thị trường
Dịch vụ giao đồ ăn trược tuyến xuất hiện lần đầu tại Việt Nam vào năm 2016 và nhanh chóng có được sự chú ý và quan tâm của các đối tượng công chúng Đến nay, thị trường này đã có nhiều thay đổi và có những bước phát triển vượt bậc Đặc biệt, từ năm 2019, dưới sự tác động của đại dịch Covid-19, thị trường này càng trở nên sôi động và và không ngừng mở rộng về quy mô, dung lượng, giá trị thị trường
Bản cáo cáo phân tích tổng quan thị trường dịch vụ giao đồ ăn nhanh trực tuyến tại thị trường Việt Nam giai đoạn năm 2018 – 2022 cung cấp cho người đọc cái nhìn tổng quan về thị trường, bao gồm các nội dung chính: lịch sử hình thành và phát triên của thị trường; quy mô, dung lượng, giá trị thị trường, các yếu tố tác động tới sự phát triển của thị trường; các doanh nghiệp tiêu biểu trên thị trường; chân dung, hành vi khách hàng trong thị trường,…Bản báo cáo được thực hiện dựa trên việc tổng hợp, phân tích các dữ liệu thứ cấp và các thông tin người dùng để lại trên mạng xã hội và hoàn thành dưới sự hướng dẫn, gợi ý của giảng viên bộ môn Ts Nguyễn Thị Hoàng Yến Em xin chân thành cảm ơn cô!
Trang 2Mục lục
1 Giới thiệu chung về lịch sử thị trường và bối cảnh thị trường dịch vụ đặt đồ ăn
nhanh trực tuyến hiện nay tại Việt Nam 3
1.1.Định nghĩa 3
1.2.Lịch sử hình thành và phát triển đến hiện tại 3
2 Quy mô, dung lượng thị trường 4
2.1.Quy mô giá trị, tốc độ tăng trưởng thị trường 4
2.2.Dung lượng thị trường 5
3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát tiển của thị trường 7
4 Các doanh nghiệp tiêu biểu trên thị trường 9
5 Chân dung, hành vi khách hàng trong thị trường đặt đồ ăn nhanh trực tuyến 12
Trang 31 Giới thiệu chung về lịch sử thị trường và bối cảnh thị trường dịch vụ đặt
đồ ăn nhanh trực tuyến hiện nay tại Việt Nam
1.1 Định nghĩa
Dịch vụ giao đồ ăn nhanh trực tuyến hay food Delivery được hiểu là hình thức vận chuyển đồ ăn từ các quán ăn, các cửa hàng đến tay người tiêu dùng nhờ vào sự trao đổi yêu cầu, địa chỉ,…thông qua các thiết bị di động Đồ ăn, thức uống được đặt thường là các loại đồ ăn nhanh và thời gian giao thường từ 15 phút đến 2 tiếng.Trước kia, hình thức dịch vụ này chủ yếu thường được thực hiện khi khách hàng chủ động,trực tiếp liên lạc với cửa hàng, nhưng nhiều năm trở lại đây, dưới sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, kết nối internet mọi nơi, nhiều nền tảng app dịch vụ giao đồ ăn ra đời với hệ sinh thái đa dạng, kết nối hệ thống các cửa hàng và người dùng,hỗ trợ người dùng tìm kiếm, lựa chọn và đặt đồ ăn thuận lợi, dễ dàng, nhanh chóng Các app cung cấp dịch
vụ ra đời đánh dấu sự phát triển hoàn toàn mới của dịch vụ giao đồ ăn nhanh và nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường này
1.2 Lịch sử hình thành và phát triển đến hiện tại
Now Food là đơn vị tiên phong và bắt đầu thử nghiệm dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến từ năm 2014, nhờ dịch vụ giao hàng mới mẻ, thuận tiện sử dụng, các chương trình marketing hợp lý và sự độc quyền mà thành công và tăng trưởng nhanh chóng Giữa năm 2017, CEO của Foody từng chia sẻ Now có gần 10.000 đơn hàng mỗi ngày
Nhận thấy sức hấp dẫn của thị trường đặt đồ ăn online, nhiều ông lớn liên tục nhảy vào, xâu xé miếng bánh thị phần.Theo sau Now Food là Grab Food gia nhập thị trường Food Delivery tháng 6/2018, tuy vậy nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường và trở thành đối thủ đáng gờm nhất lúc bấy giờ của Now Food Năm
2018, báo cáo bán hàng của Foody cho thấy chi phí bán hàng của Now là 441 tỷ đồng và lỗ hơn 430 tỷ đồng khi thực đốt tiền cho các chương trình khuyến mãi nhằm kích thích khách hàng sử dụng ứng dụng và gia tăng mức độ cạnh tranh Tiếp đó là Baemin, Loship, Be, Ahamove, Lala… Lần lượt ra nhập thị trường Thị trường Food Delivery ngày càng trở nên sôi động khắc nghiệt hơn bao giờ hết trước bối cảnh đại dịch Covid-19, người dân hạn chế tiếp xúc, di chuyển trước trước các lệnh phong tỏa, dãn cách, cách li
Trang 42 Quy mô, dung lượng thị trường
2.1 Quy mô giá trị, tốc độ tăng trưởng thị trường
Sự phát triển của công nghệ, cùng những biến động toàn cầu cũng tạo cơ hội cho thị trường dịch vụ vận chuyển đồ ăn tại Việt Nam ngày càng tăng tốc và mở rộng mạnh mẽ hơn.Từ năm 2018, nhiều công ty nghiên cứu thị trường đã thực hiện nghiên cứu, dự đoán quy mô giá trị và tốc độ tăng trưởng của thị trường dịch vụ đặt đồ ăn trực tuyến taị Việt Nam trong 5 năm tới với những con số đưa
ra vô cùng hấp dẫn Thể hiện thị trường này là miếng bánh béo bở và có tiềm năng phát triển vô cùng lớn Nếu được quan tâm đầu tư với những chiến lược phù hợp thì chính là con gà để trứng vàng cho các doanh nghiêp trong tương lại gần
Theo ước tính của Tập đoàn nghiên cứu thị trường Euromonitor International, thị trường giao đồ ăn trực tuyến tại Việt Nam có giá trị quy mô 33 triệu USD trong năm 2018, dự kiến sẽ đạt quy mô khoảng 38 triệu USD vào năm 2020 và duy trì mức tăng trưởng bình quân 11% trong 5 năm tới
Còn theo Công ty nghiên cứu thị trường Kantar TNS, doanh thu thị trường giao thức ăn trực tuyến Việt Nam năm 2018 là 148 triệu USD và có tốc độ tăng trưởng trung bình 28.5%/ năm Dự kiến năm 2019, doanh số thị trường này sẽ lên tới 207 triệu USD và năm 2023 ước tính có thể lên tới 449 triệu USD
Trong đó, doanh thu từ mảng Restaurant – to – Consumer Delivery khoảng
117 triệu USD ( chiếm 79%) và doanh thu của Platform – to – Consumer
Delivery khoảng 32 triệu USD ( chiếm 21%) Doanh thu năm 2023 ước tính có thể lên tới 449 triệu USD
Về mức độ thảo luận của thị trường trên nền tảng social media, theo báo cáo của Reputa - Social Listening Platform về thị trường Dịch vụ Giao đồ ăn nhanh trực tuyến tại Việt Nam năm 2020, Thị trường này đang được đánh giá là tăng trưởng mạnh mẽ và nhất là ngày càng có nhiều doanh nghiệp “nhảy” vào lĩnh vực này Đáng chú ý, cuộc chiến chiếm lĩnh thị phần giữa các ứng dụng vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt, thậm chí ngày càng khốc liệt hơn khi Baemin đang tăng tốc bám sát “kẻ dẫn đầu” Grabfood Năm 2020, Việt Nam ghi nhận tăng trưởng mạnh về giao hàng thực phẩm trực tuyến do Covid-19 với 1,140,397 lượt thảo luận Dịch Covid-19 đã giúp dịch vụ giao thức ăn tăng trưởng cực thịnh Việc ngày càng có nhiều doanh nghiệp tham gia vào thị trường, thực hiện
Trang 5các chiến dịch cạnh tranh khốc liệt không chỉ thể hiện sức hấp dẫn của thị
trường mà còn góp phần làm gia tăng giá trị thị trường, gia tăng tốc độ phát triển của thị trường Khách hàng cá nhân và các đối tác nhà hàng là những đối tượng được hưởng nhiều lợi ích từ các chương trình khuyến mãi trong các chính sách thu hút, tranh giành đối tác, khách hàng
2.2 Dung lượng thị trường
Theo Công ty nghiên cứu thị trường Kantar TNS, số lượng người sử dụng dịch vụ giao thức ăn trực tuyến trong năm 2018 khoảng 5.3 triệu người, chủ yếu dụng dịch vụ Restaurant – to – Consumer Delivery (chiếm 92%) Dự báo đến năm 2023, số lượng người sử dụng dịch vụ giao thức ăn tăng hơn gấp 2 lần, khoảng 13 triệu người
Hình 1: Biểu đồ quy mô thị trường giao thức ăn trực tuyến tại Việt Nam Ngày 4/1, Công ty nghiên cứu thị trường GCOMM đã công bố nghiên cứu về mức độ hài lòng của người dùng đối với các dịch vụ đặt món trực tuyến tại thị trường Việt Nam Kết quả được đưa ra dựa trên cuộc khảo sát với 600 khách hàng, từng ít nhất một lần sử dụng dịch vụ đặt thức ăn thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh tại Hà Nội và TP.HCM trong tháng 12/2018 Cụ thể, 99% người tham gia khảo sát cho biết sử dụng các dịch vụ đặt thức ăn trực tuyến ít nhất 2-3 lần/tháng Đáng chú ý, có đến 39% người tham gia khảo sát đặt món thông qua ứng dụng 2-3 lần/tuần Và dù còn chiếm tỷ lệ rất nhỏ, chỉ 1%, nhưng
Trang 6thị trường đã bắt đầu hình thành một nhóm khách hàng có thói quen hầu như bật ứng dụng trên điện thoại di động để đặt thức ăn mỗi ngày
Gần đây nhất, một khảo sát của Q&ME về xu hướng đặt hàng ăn uống tại Việt Nam năm 2022 với 660 người thực hiện trong độ tuổi từ 18 tuổi đến 40 tuổi, tại 3 thành phố lớn gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng chỉ ra:
83% người Việt Nam được hỏi có sử dụng dịch vụ giao hàng đồ ăn/ thức uống, cao
hơn so với 62% của 12 tháng trước
Trong số các khách hàng, có 77% sử dụng ít nhất một ứng dụng giao hàng trên điện thoại
3 ứng dụng phổ biến nhất là Grab Food, Shopee Food và Beamin Grab Food là ứng dụng phổ biến nhất, trong khi Beamin có mức độ phổ biến và duy trì tốt nhất mức độ
hài lòng của khách hàng
Người dùng hài lòng với các tiêu chí như : “ dễ đăt hàng”, “ thái độ nhân viên”, “tốc
độ giao hàng nhanh” hơn so với phí giao hàng
Hình 2: biểu đồ thể hiện mức độ thường xuyên sử dụng dịch vụ đặt đồ ăn trực tuyến tại Việt Nam của Q&ME
Trang 7Hình 3: biểu đồ thể hiện sự dịch chuyển dịch vụ đặt đồ ăn phổ biến tại Việt Nam từ
năm 2020 đến năm 2021 theo Q&ME
Như vậy, từ năm 2018, người dân đã có độ nhận diện nhất định đối với dịch vụ đặt
đồ ăn online Từ năm 2019 đến năm 2022, khi dịch Covid-19 bùng phát, Không cần
chờ đến đợt bùng phát dịch thứ 4 này, khách hàng đã có xu hướng đặt đồ ăn online
nhiều hơn là chọn đến nhà hàng sử dụng dịch vụ trực tiếp Dịch bệnh làm thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân, điều đó cũng đồng nghĩa với việc nhiều doanh nghiệp,
nhà hàng phải chọn chuyển hướng sang hình thức kinh doanh online để đáp ứng nhu
cầu khách hàng và bù lấp đi khoảng trống doanh thu do lượng khách hàng đến ăn giảm sút Thị trường giao đồ ăn trực tuyến tại Việt Nam cũng đang trở thành “chiến trường” khốc liệt của một vài “tay chơi” quen mặt như Grab Food, Gojek, Baemin, Shopee
Food,… Nhiều doanh nghiệp ra nhập và sẵn sàng bơm hàng tỷ USD vào thị trường,
thu hút khách hàng, góp phần ngày một mở rộng dung lượng thịu trường
3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát tiển của thị trường
Tốc độ phát triển của thị trường bị chi phối và ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố từ môi trường vĩ mô lẫn vi mô Tuy vậy, nhìn chung các yếu tố chính tác động đến một môi
trường mà doanh nghiệp cần xem xét cân nhắc khi thực hiện các nghiên cứu, dự đoán
gồm có: các yếu tố về văn hóa xã hội, các yếu tố về tự nhiên, các yếu tố về dân số và
nhân khẩu học, các yếu tố về chính trị- pháp luật, các yếu tố về kinh tế, các yếu tố về
khoa học- công nghệ, các yếu tố về đối thủ cạnh tranh- nhà cung cấp,…
Trang 8Về khoa học- kỹ thuật, dưới sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, kết nối internet mọi nơi, nhiều dịch vụ và tiện ích mới được ra đời, dịch vụ đặt đồ ăn nhanh ra đời là một điều tất yếu Theo báo cáo của Google, năm 2020 có khoảng 68,17 triệu người Việt Nam trực tuyến ( chiếm khoảng 70% dân số) thông qua các nền tảng ứng dụng khách nhau 97% người Việt Nam có thói quen truy cập Internet hàng ngày, việc đặt đồ ăn thông qua internet càng dễ dàng tiếp cận và phổ biến hơn
Vể văn hóa- xã hội, đại dịch Covid-19 kéo dài tại Việt Nam nhiều năm cũng làm thói quen, lối sống sinh hoạt và nhận thức, hành vi của người dân dần thay đổi Trước nhiều kỳ cách ly, dãn cách xã hội, phong tỏa diện rộng, người dân thích ứng và quen thuộc dần với việc sống và làm việc tại nhà Việc truy cập internet để học tập và làm việc, vui chơi giải trí trở nên gắn liền với đời sống của hầu hết người dân, đặc biệt là giới trẻ Cùng với mua sắm trực tuyến, đặt đồ ăn online dần trở thành xu hướng phổ biến Người dân quen dần với việc ở nhà đặt đồ ăn online thay vì đến các cửa hàng không chỉ thuận tiện mà còn đảm bảo an toàn cho sức khỏe
Về chính trị- pháp luật, vào những thời điểm dịch bệnh bùng phát mạnh mẽ, khi người dân chưa được tiêm phòng vắn- xin, trước các chỉ thị của chính phủ về việc cấm buôn bán tại chỗ, các nhà hàng, cửa hiệu lần lượt phải đóng cửa, dù vậy các dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng xe máy, dịch vụ hàng không vấn được duy trì Những khó khăn về kinh tế, dịch bệnh kiến nhiều ngành nghề khác lao đao, thua lỗ thị điều này lại như một đòn bẩy đưa ngành dịch vụ vận chuyển nói chung và dịch vụ giao đồ ăn nói riêng phát triển cực thịnh
Về dân số, nhân khẩu học, đối tượng khách hàng tham gia và thị trường đặt đồ ăn trực tuyến thường trong độ tuổi lao động, có thu nhập ổn định và tập chung tại các thành phố lớn với mật độ dân số cao như Hà Nội, tp Hồ Chí Minh, Đà Nẵng,… Theo Báo cáo thị trường Dịch vụ Giao thức ăn trực tuyến Việt Nam 2020 của công ty
Reputa - Social Listening Platform, có tới gần 60% số người tham gia thảo luận về dịch vụ giao đồ ăn trên social media thuộc độ tuổi từ 18- 35 tuổi, thuộc các thành phố lớn như TP.HCM, Đồng Nai, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng Như vậy, đây là một phân khúc thị trường lớn mà các doanh nghiệp dịch vụ vận chuyển đồ ăn đang bám sát và tập chung các mối quan tâm
Về kinh tế, đại dịch Covid -19 khiến thu nhập nhiều người dân, gia đình bị gián đoạn, mất ổn định trong thời gian đầu do không thể đi làm Tuy vậy, trước các nỗ lực
hỗ trợ khắc phục, phục hồi nền kinh tế của chính phủ, các doanh nghiệp dần hoạt động
và ổn định trở lại Nhiều người dân nghỉ dịch ở nhà cũng tìm kiếm cho mình được những công việc tại nhà mới, đem lại thu nhập Vì thế mà ngành dịch vụ đồ ăn trực tuyến cũng không bị ảnh hưởng nhiều Bên cạnh đó, do sức hấp dẫn của nghề nghiệp
mà số lượng và hệ thống tài xế ngày được mở rộng
Trang 9Về đối thủ cạnh tranh, theo Reputa - Social Listening Platform, năm 2020, Việt Nam ghi nhận tăng trưởng mạnh về giao hàng thực phẩm trực tuyến do COVID
(1,140,397 lượt thảo luận) Xu hướng này có thể sẽ tiếp tục tăng trưởng suốt năm 2021.Dịch Covid-19 đã giúp dịch vụ giao thức ăn tăng trưởng cực thịnh.theo báo cáo
về thị trường dịch vụ giao thức ăn nhanh tực tuyến tại Việt Nam năm 2020 của Reputa
- Social Listening Platform với 45,127 lượt thảo luận, trong đó, GrabFood là thương hiệu dẫn đầu thị trường khi chiếm đến 33.38% thị phần thảo luận, theo sau là Now với 23.16% lượng thảo luận trên social, thứ 3 là Baemin với 21.95% Có thể nhận thấy đây đều là những đối thủ vô cùng mạng khi mạnh tay chi cho khác hoạt động marketing về các chương trình chuyền thông và khuyến mãi
4 Các doanh nghiệp tiêu biểu trên thị trường
Hình thức app cung cấp dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến chính thức xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2014, đó là app Now, được sự đón nhận nhiệt tình và ủng hộ của người dân với những con số về doanh thu ấn tượng Tuy vậy, độc chiếm thị trường chưa được bao lâu thì ông lớn Grab cho ra mắt Grab Food vào năm 2018 Tiếp sau đó
là các cái tên như Baemin, Loship, Be, Ahamove, Lala,…Thị trường dịch vụ đặt đồ ăn trực tuyến ngày càng nóng hơn bao giờ hết trước sự cạnh tranh khốc liệt của những thương hiệu lớn Với tâm thế là người đi sau, các doanh nghiệp như Grab Food,
Beamin, Loship không ngần ngại thể hiện độ chịu chi khi đốt tiền cho hàng loạt các chiến dịch truyền thông quảng bá, các mã khuyến mãi, giảm giá,…thị phần các thương hiệu từ đây cũng bắt đầu có sự phân hóa và xác định vị thế rõ rệt
Cụ thể, theo Báo cáo thị trường dịch vụ giao thức ăn trực tuyến Việt Nam 2020 vừa được Reputa- Social Listening Platform phân tích cho thấy, GrabFood là thương hiệu dẫn đầu thị trường khi chiếm đến 33,38% thị phần thảo luận, theo sau là Now với 23.16% lượng thảo luận trên social, thứ 3 là Baemin với 21.95% Loship và GoFood lần lượt chiếm tỷ lệ thị phần thảo luận là 15,14% và 6,37%
Trang 10Hình 4: Diễn biến xu hướng thảo luận về dịch vụ giao đồ ăn trên social do
Reputa- Social Listening Platform thực hiện nghiên cứu
Tháng 05/2020, Baemin đạt lượng thảo luận tương đương GrabFood ở cùng thời điểm khi thương hiệu này bắt đầu đẩy mạnh hoạt động truyền thông Kênh Fanpage vẫn đang là nơi đem lại các thảo luận nhiều nhất cho các thương hiệu (55.48%), tiếp theo đó là ở các FB group chuyên về review thức ăn, quán ăn (22.90%)
Hình 5: biểu đồ thể hiện chân dung khách hàng tham gia thảo luận