TỔNG QUAN VỀ CÁC BÀI THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN CÓ TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM XƯƠNG KHỚP

Viêm xương khớp diễn biến trong một thời gian dài khiến cho người bệnhchủ quan cho rằng bản thân chỉ bị đau cơ học và không điều trị ngay.. Nhữngngười bị viêm xương khớp thường bị đau kh

HỌC VIỆN Y DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

Bộ môn Dược liệu – Dược cổ truyền – Đông dược

-

-HỌC PHẦN DƯỢC CỔ TRUYỀN 1

TIỂU LUẬN TỔNG QUAN VỀ CÁC BÀI THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN CÓ TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM

XƯƠNG KHỚP

Sinh viên thực hiện : Nhóm 02 Lớp Dược 4 Khóa 5 Giáo viên hướng dẫn : PGS TS Vũ Đức Lợi

Hà Nội, 2022

HỌC VIỆN Y DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

Bộ môn Dược liệu – Dược cổ truyền – Đông dược

DANH SÁCH SINH VIÊN THỰC HIỆN TIỂU LUẬN

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, với tất cả lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, chúng em xin gửi

lời cảm ơn chân thành đến PGS TS Vũ Đức Lợi – Giảng viên Bộ môn Dược liệu

-Dược cổ truyền - Đông dược Học viện Y -Dược học cổ truyền Việt Nam, người đãtheo sát, trực tiếp hướng dẫn và tận tình chỉ bảo giúp chúng em hoàn thành tiểuluận này Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo tâm huyết của thầy thì bàitiểu luận này của chúng em rất khó có thể hoàn thiện được Một lần nữa, chúng emxin chân thành cảm ơn thầy Kính chúc thầy sức khỏe, thành công trên con đường

sự nghiệp giảng dạy

Chúng em xin cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng đào tạo và các thầy cô giáo củaHọc viện Y dược học Cổ truyền Việt Nam đã giảng dạy và tạo mọi điều kiện chotất cả chúng em trong thời gian học tập tại trường

Cuối cùng, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người thântrong gia đình, đặc biệt là bố mẹ và bạn bè, những người luôn ở bên, động viên vàgiúp đỡ trong suốt thời gian sinh sống, học tập trên giảng đường đại học, để chúngtôi có đủ điều kiện thuận lợi khi thực hiện bài tiểu luận này, cũng như sau này trongcuộc sống

Một lần nữa, chúng tôi xin chân thành cảm ơn tất cả

Hà Nội, ngày 18 tháng 06 năm 2022

Nhóm sinh viên

Nhóm 02, lớp Dược 4 Khóa 5

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan, bài tiểu luận “Tổng quan về các bài thuốc y học cổ

truyền có tác dụng điều trị bệnh viêm xương khớp” là công trình nghiên cứu của

nhóm 02 lớp Dược 4 Khóa 5 Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, dưới sự

hướng dẫn của PGS TS Vũ Đức Lợi Kết quả nghiên cứu được sử dụng trong tiểu

luận là trung thực, không sao chép từ bất kì công trình nghiên cứu nào khác Các tàiliệu được sử dụng trong tiểu luận có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Chúng tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung trực của các nội dungtrong bài tiểu luận của nhóm

Nhóm sinh viên

Nhóm 02, lớp Dược 4 Khóa 5

2.1 Bài thuốc Độc hoạt ký sinh thang 17

2.2 Bài thuốc Thạch Cao Tri Mẫu Thương Truật Thang 18

2.3 Bài thuốc Nhiếp thấp thang 19

2.4 Bài thuốc Hàn thấp thang 19

2.6 Bài thuốc Phong thấp thang 21

2.7 Bài thuốc Thang trị phong thấp 22

2.8 Bài thuốc Tứ vật gia vị thang 23

2.9 Bài thuốc Thang trị tê thấp 24

2.11 Bài thuốc Rượu phong thấp 25

2.12 Bài thuốc Rượu phong thấp (Thuốc nước lọ 250ml – rượu 20 0 ) 26

2.13 Bài thuốc Cao phong tê thấp 27

2 ECM Extracelluar matrix – Ma trận ngoại bào

3 NSAID Thuốc chống viêm không steroid

ĐẶT VẤN ĐỀ

Viêm xương khớp là bệnh khớp xuất hiện khi các mô trong khớp bị phá vỡtheo thời gian Đây là dạng viêm khớp thường gặp nhất và phổ biến hơn ở ngườilớn tuổi Bệnh lý của bệnh được đặc trưng bởi sự thoái hóa của sụn, xơ cứng củaxương dưới sụn và sự hình thành xương [1] Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO),giai đoạn từ năm 2011 đến 2020 được xem là “Thập niên xương khớp” Theo ướctính của ngành y tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ mắc các bệnhxương khớp cao nhất thế giới Trong những năm gần đây, tỷ lệ này đã tăng khoảng20% Viêm xương khớp diễn biến trong một thời gian dài khiến cho người bệnhchủ quan cho rằng bản thân chỉ bị đau cơ học và không điều trị ngay Tuy nhiên,nhiều người vẫn chưa ý thức được mức độ của bệnh này đối với sức khỏe Nhữngngười bị viêm xương khớp thường bị đau khớp và sau khi nghỉ ngơi lại bị cứngkhớp (không thể chuyển động dễ dàng) trong một khoảng thời gian ngắn Điều đógây ra những cản trở rất lớn trong sinh hoạt hàng ngày cũng như công việc củangười mắc bệnh Không chỉ vậy, bệnh viêm xương khớp còn gây ra những biếnchứng nguy hiểm đến những cơ quan khác trong cơ thể như ảnh hưởng đến tim,giảm tuổi thọ, hay người bệnh có thể bị tàn phế, thậm chí là tử vong

Với sự phát triển vượt bậc của y học, rất nhiều thuốc trị viêm xương khớphiện đại được ra đời nhưng tình trạng lạm dụng thuốc lại vô cùng phổ biến vànhững tác dụng phụ do thuốc YHHĐ gây ra là điều không thể tránh khỏi Trong khi

đó, rất nhiều nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng các bài thuốc YHCT có tính an toàncao trong điều trị đồng thời có thể khắc phục được những nhược điểm của thuốcYHHĐ và không gây độc tính cho cơ thể toàn diện Các bài thuốc YHCT sử dụngcác dược liệu từ cây cỏ, động vật, khoáng vật bản địa quen thuộc Ngoài ra các toathuốc có thể sử

dụng bằng cách sắc làm nước uống, xoa đắp, bôi ngoài da, các phương phápchâm cứu, bấm huyệt cũng đem lại hiệu quả tốt.

Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có những công trình nghiên cứu vềnhững đặc điểm lâm sàng, cũng như các biện pháp điều trị bệnh viêm xương khớpbằng cả y học hiện đại và y học cổ truyền Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tổnghợp những bài thuốc y học cổ truyền có tác dụng điều trị bệnh này Vì vậy đề tài

nghiên cứu “Tổng quan các bài thuốc y học cổ truyền có tác dụng điều trị bệnh

viêm xương khớp” được thực hiện với 2 mục tiêu sau:

1 Tìm hiểu về bệnh viêm xương khớp

2 Tìm hiểu về các bài thuốc y học cổ truyền có tác dụng điều trị bệnh viêm xương khớp

Chương I: TỔNG QUAN VỀ BỆNH VIÊM XƯƠNG KHỚP

1.1 Khái niệm

Viêm xương khớp là bệnh về khớp chủ yếu ảnh hưởng đến sụn Bệnh lý củabệnh được đặc trưng bởi sự thoái hóa của sụn, xơ cứng của xương dưới sụn và sựhình thành xương [20] Sụn là mô trơn bao bọc các đầu xương của khớp Sụn khỏemạnh cho phép các xương trượt qua nhau Sụn cũng giúp làm giảm sốc vận động.Khi bị viêm xương khớp, lớp trên của sụn bị vỡ và mòn đi Điều này khiến cho cácxương dưới sụn cọ xát vào nhau Việc cọ xát gây đau, sưng và mất khả năng cửđộng khớp Theo thời gian, khớp có thể mất đi hình dạng ban đầu của nó Ngoài ra,các gai xương cũng có thể phát triển trên các cạnh khớp Các mảnh xương hoặc sụn

có thể tróc ra và trôi nổi bên trong khoảng cách giữa hai đầu xương (joint space),gây đau đớn và thương tổn nhiều hơn

Không giống như một số dạng viêm khớp khác, viêm xương khớp chỉ ảnhhưởng đến các khớp mà không ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng Thấp khớp –dạng phổ biến thứ hai của bệnh viêm khớp – ảnh hưởng đến các bộ phận khác của

cơ thể ngoài các khớp

Viêm xương khớp là dạng viêm khớp phổ biến nhất, là một trong nhữngbệnh thường gặp nhất và cùng với sự gia tăng tuổi thọ, ảnh hưởng đến phần lớnnhững người trên 65 tuổi, cả tỷ lệ mắc và tỷ lệ mắc bệnh được dự đoán sẽ tăng lên.Tình trạng này tiến triển và dẫn đến suy giảm chức năng và giảm chất lượng cuộcsống, với các chi phí chăm sóc sức khỏe và xã hội quan trọng Và là nguyên nhân

cơ xương hàng đầu gây suy giảm khả năng vận động ở người cao tuổi [23], [21]

Theo Y học cổ truyền (YHCT), hầu hết người bệnh đến khám và điều trịbệnh viêm xương khớp thường có triệu chứng đau, hạn chế vận động và khớp bịsưng hoặc biến dạng, nên bệnh được quy vào chứng Tý [7]

Viêm xương khớp ảnh hưởng đến mỗi người theo cách khác nhau Đối vớimột số người, viêm xương khớp không ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày Đốivới những người khác, viêm xương khớp lại gây ra đau đớn đáng kể và khuyết tật.Những người bị viêm xương khớp thường bị đau khớp và sau khi nghỉ ngơi lại bịcứng khớp (không thể chuyển động dễ dàng) trong một khoảng thời gian ngắn Cáckhớp thường bị ảnh hưởng nhất bao gồm:

● Bàn tay (đầu ngón tay, gốc và đầu ngón

Những thay đổi trong mô khớp có thể khiến các bộ phận của khớp bị phá vỡ

và thường diễn ra từ từ theo thời gian Bệnh này không xuất hiện chỉ vì hao mònmột cách đơn thuần Theo YHCT, công năng của tạng can và thận bị hư tổn dobệnh lâu ngày làm tà khí bám vài gân xương hoặc do tuổi cao, chức năng của canthận suy giảm gây đau, co duỗi khó khăn, biến dạng các khớp và tái phát nhiều lần[7] Một số yếu tố nhất định có thể có khả năng mắc bệnh hơn, bao gồm:

Nữ giới có nhiều khả năng bị viêm xương khớp hơn nam giới, đặc biệt là sau

50 tuổi Một nghiên cứu trên thế giới cho thấy viêm xương khớp tiếp tục gây gánhnặng cho dân số Hoa Kỳ như là nguyên nhân hàng đầu gây ra khuyết tật về thể chất

và ảnh hưởng không tương xứng đến phụ nữ: Phụ nữ bị viêm khớp cho biết tần suấthoạt động và hạn chế công việc, căng thẳng tâm lý và đau khớp nghiêm trọng hơn

so với nam giới

* Ba biện pháp can thiệp sức khỏe cộng đồng chính có thể làm giảm tác độngcủa bệnh viêm khớp:

- Giáo dục tự quản: Các chương trình giáo dục tự quản được chứng minh

là giúp giảm đau và trầm cảm, trì hoãn tình trạng tàn tật, cải thiện hiệu quả bảnthân, chức năng thể chất và chất lượng cuộc sống, và giảm chi phí chăm sóc sứckhỏe

- Hoạt động thể chất: Hoạt động thể chất thích hợp làm giảm đau, cảithiện chức năng và trì hoãn tình trạng tàn tật

- Quản lý cân nặng: Trường Cao đẳng Thấp khớp Hoa Kỳ khuyến nghịduy trì cân nặng hợp lý để mang lại lợi ích cho những bệnh nhân bị thoái hóa khớpháng hoặc đầu gối [22]

1.2.2 Thừa cân hoặc béo phì:

Thừa cân làm tăng nguy cơ viêm xương khớp đặc biệt là thoái hóa ở khớpgối, hông và cột sống Vì vậy việc duy trì chỉ số cơ thể hoặc giảm cân để về trọnglượng lý tưởng có thể có tác dụng phòng ngừa và phẫu thuật điều chỉnh các tìnhtrạng cơ học như loạn sản xương hông và biến dạng varus giúp ngăn ngừa sự pháttriển của viêm xương khớp cũng như làm giảm tốc độ tiến triển khi bệnh bắt đầuhình thành [15]

1.2.3 Tiền sử bị chấn thương khớp hoặc phẫu thuật khớp:

Đây được xem là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển tình trạng viêmxương khớp

1.2.4 Cử động khớp lặp lại quá nhiều:

Lạm dụng một số khớp nhất định làm tăng nguy cơ phát triển viêm xươngkhớp Vận động trong thời gian dài khiến phần sụn này bị tổn thương, gây nên tìnhtrạng nứt, bong thậm chí là tiêu biến sụn, gia tăng ma sát giữ khớp gây đau dẫn đếnviêm, thoái hóa Ví dụ, với những người thường xuyên làm việc nặng nhọc về taychân như bốc vác, làm việc thủ công có nguy cơ phát triển thoái hóa khớp cổ tay,

cổ chân cao hơn

1.2.5 Khớp không hình thành đúng cách:

Do bẩm sinh, do tai nạn giao thông, tai nạn lao động, tai nạn trong tập luyệncác môn thể thao như bóng chuyền, bóng đá, trượt ván, … và cả các tai nạn tronghọc đường

1.2.6 Tiền sử gia đình bị viêm xương khớp:

Tình trạng này xảy ra ở một số đối tượng có khiếm khuyết di truyền ở nhữnggen có chức năng hình thành sụn việc này dẫn đến hao hụt ở sụn khớp, đẩy nhanhtình trạng thoái hóa

*Cơ chế bệnh sinh

Viêm xương khớp là một bệnh về khớp được đặc trưng chủ yếu bởi sự phânhủy dần dần của sụn khớp Sự mất đi các proteoglycan, sự khoáng hóa của chất nềnngoại bào (ECM) và sự biệt hóa phì đại của các tế bào chondrocytes là những dấuhiệu của bệnh Cơ chế bệnh sinh của viêm khớp bao gồm một số con đường, trong

đó đơn lẻ đã được nghiên cứu rất kỹ và hiểu được một phần, nhưng sự tác động lẫnnhau phức tạp của chúng chủ yếu vẫn chưa rõ ràng [14]

Mật độ khoáng trong xương thấp, đặc biệt là ở khớp gối bị viêm khớp, chuchuyển xương cao và hiệu quả của thuốc ức chế tiêu xương đối với bệnh viêm khớp

đã được báo cáo gần đây, cho thấy rằng xương dưới sụn đóng một vai trò quantrọng trong cơ chế bệnh sinh của viêm khớp [20]

Cơ chế bệnh sinh theo YHCT: Phong hàn thấp hoặc phong thấp nhiệt tà thừa

lúc chính khí hư tổn, vệ ngoại bất cố xâm phạm vào cơ biểu kinh lạc làm sự vậnhành của khí huyết tại khớp gây đau, co duỗi khó khăn [7]

1.3 Triệu chứng

1.3.1 Lâm sàng

- Đau: là triệu chứng thường gặp nhất

+ Đau ở vị trí khớp bị viêm

+ Đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi

+ Đau tại chỗ, ít khi đau lan (trừ trường hợp thoái hóa cột sống gây chèn ép

rễ và dây thần kinh)

+ Tính chất đau: âm ỉ, trường hợp thoái hóa cột sống có thể có cơn đau cấpthường xuất hiện từng đợt kéo dài rồi giảm và hết, sau đó lại xuất hiện đợt đau kháckhi vận động nhiều

+ Một số ít trường hợp có sưng, nóng, đỏ tại vị trí khớp bị viêm

- Hạn chế vận động hạn chế vận động chủ động và thụ động tại các khớp

bị viêm mức độ hạn chế không nhiều và có thể chỉ hạn chế ở một số động tác

Trường hợp hạn chế động tác nhiều thường do các phản ứng có cơ kèm theo

Có thể có dấu hiệu "phá gỉ khớp" vào buổi sáng, sau khi ngủ dậy hoặc lúc bắt đầuhoạt động

- Biến dạng khớp: các khớp bị viêm không biến dạng nhiều như các bệnhkhớp khác (viêm khớp dạng thấp, goutte…) Hiện tượng biến dạng khớp trongviêm khớp do mọc các gai - xương, lệch trục khớp hoặc thoát vị màng hoạt dịch

+ Đối với các ngón tay: khi bị thoái hóa khớp, các gai xương tạo nên hìnhhạt lỗi lên ở khớp ngón xa, còn gọi là hạt Heberden, hoặc hạt lỗi ở khớp ngon gắn,còn gọi là hạt Bouchard

+ Đối với cột sống: viêm khớp có thể gây biến dạng gù, vẹo cột sống Cácdấu hiệu khác:

+ Teo cơ: người bệnh đau do thoái hóa nên ít hoạt động, lâu ngày dẫn tớihiện tượng teo cơ chi phối vận động khớp đó

+ Tiếng lạo xạo khi vận động

+ Tràn dịch khớp: có thể gặp ở khớp gối do phản ứng xung huyết và tiết dịchcủa màng hoạt dịch

1.3.2 Cận lâm sàng

* Dấu hiệu X-quang:

- Hẹp khe khớp: hẹp không đồng đều, bờ không đều Đối với cột sống:hình ảnh hẹp đốt sống biểu hiện bằng chiều cao đĩa đệm giảm Thường hẹp khekhớp ở vùng chịu áp lực cao nhất

- Đặc xương dưới sụn: phần đầu xương, hôm khớp, mâm đốt sống kếtđặc, biểu hiện bằng hình ảnh cản quang nhiều, trong phần xương đặc có một số hốcnhỏ sáng hơn

- Chối xương, gai xương: có hình ảnh gai xương ở phần tiếp giáp giữaxương, sụn và màng hoạt dịch Chổi xương, gai xương có hình thô, đậm đặc Một

số mảnh rơi ra nằm trong ổ khớp hay phần mềm quanh khớp

- Ngoài ra, một số phương pháp chụp đặc biệt có thể phát hiện sớm cáctổn thương của sụn khớp, đĩa đệm như: chụp cắt lớp, chụp cắt lớp vi tính (CTScanner), chụp X quang có bơm thuốc cản quang vào ổ khớp, đĩa đệm

Tuy nhiên, chụp X quang không phải là yếu tố quyết định để chẩn đoán viêmkhớp, vì có thể có những trường hợp biểu hiện trên phim X-quang nhưng không cótriệu chứng lâm sàng, hoặc phải một thời gian rất lâu sau đó mới biểu hiện các triệuchứng lâm sàng

* Công thức máu và sinh hoả máu: không có sự thay đổi.

* Dịch khớp:

Dịch khớp bình thường trong suốt, màu vàng nhạt, độ nhớt cao, số lượngmạch cầu: dưới 150 bạch cầu/mm, không có tinh thể, vô khuẩn Trường hợp viêmkhớp: dịch khớp trong suốt, màu vàng chanh hoặc Làng rơm, độ nhớt cao, số lượngbạch cầu: dưới 3000 bạch cầu/ mm, không có tinh thể, vô khuẩn

+ Nội soi khớp: thấy được các tổn thương viêm của sụn khớp, phát hiệnđược các mảnh gai xương rơi trong ổ khớp Cần kết hợp sinh thiết màng hoạt dịch

để chẩn đoán phân biệt với các bệnh khớp khác

+ Sinh thiết màng hoạt dịch: thường dùng để chẩn đoán phân biệt khi các dấuhiệu lâm sàng và X-quang không rõ ràng

1.4 Chẩn đoán

1.4.1 Chẩn đoán xác định

Để chẩn đoán xác định viêm xương khớp, trước tiên cần khai thác kỹ tiền sửcủa người bệnh và các triệu chứng sau:

- Đau và hạn chế vận động khớp bị thoái hóa

Có dấu hiệu "phá gỉ khớp" khi mới ngủ dậy hoặc khi bắt đầu vận động Cótiếng lạo xạo trong khớp khi vận động

- Có hạt Heberden và hạt Bouchard trường hợp thoái hóa khớp ngón tay

- Viêm khớp dạng thấp: có đủ các triệu chứng theo tiêu chuẩn chẩn đoánviêm khớp dạng thấp theo Hội thấp khớp Mỹ (ARA) năm 1987.

- Viêm cột sống dính khớp: thường gặp ở người trẻ tuổi, hoặc mắc bệncòn trẻ, kéo dài tới khi cao tuổi, tốc độ máu lắng tăng cao

- Lao cột sống: Xquang cột sống có hình ảnh đốt sống bị phá hủy nh tìmthấy BK hoặc tổ chức tế bào đặc hiệu cho lao (lympho, bán liên, khổ đậu) khi sinhthiết vùng tổn thương cạnh cột sống

1.5 Điều trị bệnh viêm xương khớp

- Mục tiêu: Kiểm soát cơn đau, ngăn chặn sự phá hủy khớp [5]

1.5.1 Điều trị theo Y học hiện đại

Bao gồm cả các liệu pháp điều trị không dùng thuốc và các liệu pháp sử dụngthuốc [12]

1.5.1.1 Các liệu pháp điều trị không dùng thuốc

1.5.1.1.1 Tập thể dục

- Tập thể dục được các chuyên gia y tế và bệnh nhân sử dụng rộng rãi đểgiảm đau và cải thiện chức năng Mặc dù một số cá nhân có thể gặp phải đợt trầmtrọng của các triệu chứng nhưng đại đa số mọi người, kể cả những người bị ảnhhưởng nặng, sẽ không có bất kỳ phản ứng bất lợi nào đối với việc tập thể dục cókiểm soát Ví dụ, những bệnh nhân bị viêm xương khớp đáng kể có thể đi xe đạp,

đi bơi hoặc tập thể dục tại phòng tập thể dục mà thường không có hoặc ít khó chịu[5], [19]

- Được sử dụng rộng rãi nhất là glucosamine và chondroitin [19].

1.5.1.1.6 Các phương pháp xâm lấn trong điều trị viêm khớp gối: rửa khớp bằngphương pháp nội soi, rửa và tưới khớp bằng nước [19]

1.5.1.2 Các liệu pháp điều trị sử dụng thuốc

1.5.1.2.1 Thuốc giảm đau dùng đường uống

- Thuốc giảm đau thích hợp là một trong những nền tảng quan trọng đểđiều trị viêm xương khớp khi liệu pháp không dùng thuốc là không đủ Việc sửdụng thuốc giảm đau như vậy có thể nhằm vào các khía cạnh khác nhau của cơnđau của bệnh nhân, bao gồm đau về đêm hoặc đau do vận động [19]

- Thuốc giảm đau đường uống, đặc biệt là paracetamol, đã được sử dụngtrong nhiều năm

- Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) đã có sẵn trong nhiều năm

và được cho là có tác dụng làm giảm sản xuất các prostaglandin gây viêm và giảmđau

Việc sử dụng ngày càng nhiều thuốc giảm đau opioid trong những năm gần đây,một phần được thúc đẩy bởi lo ngại về tính an toàn của NSAID [19]

1.5.1.2.2 Thuốc dùng tại chỗ

- Thuốc NSAID, capsaicin và rubefacient bôi tại chỗ và được sử dụngrộng rãi để điều trị viêm xương khớp [19]

1.5.1.2.3 Tiêm trong khớp

- Bao gồm tiêm corticosteroid và tiêm hyaluronan

- Tiêm corticosteroid được sử dụng để cung cấp liều cao corticosteroidtổng hợp đến một khớp cụ thể, đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ toàn thân [16]

- Các chức năng chính của hyaluronan trong khớp là cung cấp độ đànhồi, bôi trơn và giúp duy trì sự hydrat hóa mô và cân bằng nội môi protein bằngcách ngăn chặn các chuyển động lớn của chất lỏng và bằng cách hoạt động như mộtchất đệm thẩm thấu [19]

*Nếu các phương pháp trên không hiệu quả, bác sĩ sẽ đề nghị bạn phẫu thuật.Bác sĩ sẽ thay thế khớp của bạn bằng một khớp nhân tạo, làm sạch vùng xungquanh khớp [5]

1.5.2 Điều trị theo Y học cổ truyền

1.5.2.1 Các liệu pháp điều trị không dùng thuốc

1.5.2.1.1 Châm cứu

- Châm cứu liên quan đến việc điều trị bằng kim và được sử dụng phổbiến nhất để giảm đau

- Thông thường, khoảng sáu cây kim được đặt gần khu vực bị đau và cóthể ở những nơi khác Chúng sẽ được điều khiển để tạo ra một 'cảm giác kim châm'

cụ thể [16]

1.5.2.1.2 Liệu pháp thủ công

- Là các kỹ thuật vận động hỗ trợ thụ động hoặc chủ động sử dụng lựcbằng tay để cải thiện khả năng vận động của các khớp bị hạn chế, mô liên kết hoặc

cơ xương Các liệu pháp thủ công nhằm tác động đến chức năng khớp và cơn đau

- Bao gồm: vận động, nắn bóp, xoa bóp mô mềm, kéo giãn và vận độngthụ động đến khớp và mô mềm Liệu pháp thủ công có thể hoạt động tốt nhất khikết hợp với các phương pháp điều trị khác, chẳng hạn như tập thể dục [19]

1.5.2.2 Những dược liệu được sử dụng trong điều trị bệnh về xương khớp

1.5.2.2.1 Đương quy – Angelica sinensis

- Rễ khô của cây Angelica sinensis được sử dụng rộng rãi trong y học cổtruyền Trung Quốc vì tác dụng hữu ích chống lại một số bệnh, bao gồm cả viêmxương khớp

- Người ta cho rằng hoạt động kết hợp của chất lên men natri và phầnpolysaccharidic – hai thành phần chính trong rễ Đương quy sẽ ngăn chặn sự pháhủy sụn trong viêm xương khớp và hỗ trợ quá trình sửa chữa sụn [18]

Hình 1.5.2.2.1 Đương quy

1.5.2.2.2 Hoàng cầm – Scutellaria baicalensis

- Tiêm baicalein chiết xuất từ Hoàng cầm vào trong khớp giúp cải thiệnquá trình tái tạo xương dưới sụn, là một loại thuốc hiệu quả để điều trị viêm xươngkhớp bằng cách điều chỉnh nhiều mục tiêu [16]

Hình 1.5.2.2.2 Hoàng cầm

1.5.2.2.3 Độc hoạt

- Độc hoạt có vị cay, tính ôn, vào hai kinh can thận có tính chất đuổiphong hàn, khử thấp, hết đau Chuyên dùng trong các trường hợp bệnh nhân bịphong hàn, các khớp xương và lưng gối đau nhức (bất kể mới đau hay đau lâungày), chữa đau đầu, đau rang [4]

Hình 1.5.2.2.3 Độc hoạt

1.5.2.2.4 Cây cà gai leo

- Cà gai leo là loại cây thường mọc trong vườn hoặc sau nhà, phát triểnkhỏe mạnh, tự nhiên Theo đông y, đây là một vị thuốc quý trị thoái hóa khớp, đaunhức xương khớp, viêm sụn khớp do thời tiết gây nên [10]

Hình 1.5.2.2.4 Cây cà gai leo

1.5.2.2.5 Lá lốt – Piper lolot

- Không chỉ là loại gia vị quen thuộc, lá lốt còn được nhân dân ta sửdụng để làm thuốc sắc uống chữa đau nhức xương khớp, thấp khớp, tê thấp, bệnhtiêu chảy,

… [10]