LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC, CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT ĐẨNG TẠI TẠI QUẾ VÕ BẮC NINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH PAGE HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN,

TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ,

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI – 2022

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN,

TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ,

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

Người hướng dẫn khoa học:

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trong luận văn này là kết quả quátrình nghiên cứu nghiêm túc của bản thân và chưa từng công bố trên bất kỳcông trình nào khác Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã đượcghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2022

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn X

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BBT : Ban Bí thư

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóaNLLĐ và SCĐ : Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấuSHCB : Sinh hoạt chi bộ

TCCSĐ : Tổ chức cơ sở đảng

UBND : Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Mặc dù không phải là một cấp hành chính, nhưng có thể xem thôn, tổdân phố như là cánh tay nối dài của chính quyền cấp xã, thị trấn là nơi trựctiếp vận động nhân dân tổ chức thực hiện tốt chủ trương, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo thực hiện thắng lợinhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Mọi hoạt động của thôn,

tổ dân phố đều có sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của chi bộ

Chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói riêng là nền tảng củaĐảng, là hạt nhân chính trị ở địa bàn dân cư, là cầu nối giữa Đảng với nhândân Chi bộ thôn, tổ dân phố có vị trí, vai trò quan trọng trong hệ thống tổchức và hoạt động của Đảng; trong quá trình thực hiện thắng lợi các chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Nhận thứcđược vị trí, vai trò và tầm quan trọng đó, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đếnviệc nâng cao chất lượng sinh hoạt của các chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổdân phố nói riêng; nhất là từ khi thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30-3-

2007 của Ban Bí thư về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ Qua thời gianthực hiện, chất lượng sinh hoạt của các chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổdân phố nói riêng đã được nâng lên, số lượng chi bộ trong sạch vững mạnhngày càng tăng, số lượng chi bộ yếu kém giảm dần Nhiều chi bộ thôn, tổ dânphố đã lãnh đạo và thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, góp phần tolớn trong công cuộc đổi mới, trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóanông nghiệp và nông thôn, trong thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, trongphong trào tự quản của cộng đồng dân cư

Trong những năm gần đây, Đảng bộ huyện Quế Võ đã quán triệt vàthực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Trung ương, Tỉnh ủy Bắc Ninh về nângcao chất lượng sinh hoạt của chi bộ nói chung và chi bộ thôn, tổ dân phố nói

riêng, Huyện uỷ Quế Võ đã có nhiều chủ trương, biện pháp tích cực, lãnh đạo

và chỉ đạo các tổ chức đảng trong các địa phương, các cơ quan, đơn vị, đẩymạnh mọi hoạt động nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ đảng

Tuy nhiên, trên thực tế, chất lượng sinh hoạt chi bộ ở thôn, tổ dân phốtrên địa bàn huyện Quế Võ vẫn còn nhiều mặt chưa đáp ứng được yêu cầu,nhiều hạn chế trong sinh hoạt vẫn chưa được khắc phục: Nội dung sinh hoạtmột số nơi còn theo lối cũ; nặng phổ biến quán triệt, ít trao đổi, bàn bạc; cónơi dành nhiều thời gian cho thảo luận công tác chính quyền; cách phân bổthời gian cho từng nội dung chưa khoa học; thời gian sinh hoạt Chi bộ có nơirất ngắn Tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu chưa cao; tự phê bình vàphê bình thực hiện chưa thường xuyên, cá biệt có nơi xuất hiện tình trạng

“Ngại nói, sợ nói, không nói và không thèm nói” Vai trò của người chủ trìtrong việc gợi mở nội dung để tham gia góp ý còn hạn chế Kiến thức, lậpluận và quan điểm của người chủ trì phải “đứng giữa” các quan điểm, điềuphối, giải thích các ý kiến khác nhau thì chưa làm được; đa số các ý kiến góp

ý là của đảng viên lớn tuổi,… Dân chủ được bàn bạc, mở rộng nhưng có vấn

đề không chốt được, rút được nội dung cần bàn Có nơi sinh hoạt còn nặng nề,

ít cởi mở, sổ sách ghi chép chưa khoa học; có đảng viên họp Chi bộ khôngmang theo sổ sách; không tập trung, nói chuyện riêng… Vẫn có một số đảngviên chưa thể hiện được tính tiên phong gương mẫu, vào cuộc họp luôn ở thếthụ động, ít tham gia đóng góp ý kiến; ý thức trách nhiệm đối với tập thể, tínhchiến đấu trong tự phê bình và phê bình chưa cao, còn biểu hiện ngại vachạm, sợ mất lòng Đóng góp ý kiến một cách gượng ép, nội dung không thiếtthực, không có chiều sâu, chưa có nhiều ý kiến hay để đóng góp vào quá trìnhhoạt động, lãnh đạo của Chi bộ

Vì vậy, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng và nâng cao chấtlượng sinh hoạt chi bộ, đánh giá đúng thực trạng, xác định rõ nguyên nhân và

đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục một cách có hiệu quả những khuyếtđiểm, yếu kém, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyệnQuế Võ hiện nay là vấn đề thiết thực, mang tính cấp bách Với những lý do

nói trên, tác giả chọn vấn đề “Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố

ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay” làm đề tài luận văn thạc

sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài đã được các

cơ quan xây dựng Đảng ở Trung ương, các nhà khoa học, một số đề tài luậnvăn, luận án, các bài viết trên báo, tạp chí đề cập từ nhiều góc độ, loại hìnhSHCB khác nhau Tiêu biểu có:

2.1 Những công trình về chi bộ và sinh hoạt chi bộ

- Cao Duy Tiến: “Nâng cao chất lượng sinh hoạt các chi bộ khối

nghiên cứu, giảng dạy ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh” Luận

văn thạc sĩ, ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2001 Tác giả đã làm rõ tính chấtđặc thù trong sinh hoạt chi bộ của loại hình chi bộ chuyên môn, đề ra một sốgiải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt của loại hình chi bộ này

- Lê Hồng Sơn: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi

bộ trong các trường phổ thông công lập tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” Luận văn thạc sĩ ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2005.

Tác giả tập trung làm rõ những đặc điểm cơ bản của chi bộ thuộc khối trườnghọc, thực trạng sinh hoạt chi bộ trong các trường phổ thông công lập tại thànhphố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm cải thiện và nâng caonăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ trong các trường phổ thôngcông lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Đỗ Thị Xuyến: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy

khối các cơ quan Trung ương hiện nay” Luận văn thạc sĩ ngành Xây dựng

Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, 2013 Luận văn làm rõ quanniệm, đặc điểm và xác định tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộtại cơ quan Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương hiện nay; Phân tích,đánh giá đúng thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủyKhối các cơ quan trung ương, xác định nguyên nhân và rút ra kinhnghiệm; Xác định mục tiêu, phương hướng và đề xuất những giải pháp chủyếu nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại cơ quan Đảng ủy Khối các cơquan Trung ương.

- Phạm Thị Thu Giang: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ của đảng bộ khối

các cơ quan thành phố Hà Nội hiện nay” Luận văn Thạc sĩ ngành Xây dựng

Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, năm 2014 Đề tài nghiên cứu gópphần làm sáng tỏ những cơ sở lý luận và thực tiễn của chất lượng sinh hoạtchi bộ tại các TCCSĐ trực thuộc Đảng bộ Khối các cơ quan thành phố HàNội hiện nay, từ đó đề xuất những phương hướng và giải pháp chủ yếu đểnâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại các TCCSĐ trực thuộc Đảng bộ Khốicác cơ quan thành phố Hà Nội

- Lê Đình Thọ: “Chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ trường

Trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng tăng thiết giáp hiện nay” Luận văn

Thạc sĩ ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Hà Nội, năm 2015.Luận văn làm rõ khái niệm, đặc điểm và xác định tiêu chí đánh giá chất lượngsinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ trường Trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủngTăng thiết giáp hiện nay Đánh giá đúng thực trạng, xác định nguyên nhân vàrút ra một số kinh nghiệm về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng

bộ Trường trung cấp kỹ thuật thuộc Binh chủng tăng thiết giáp hiện nay Xácđịnh mục tiêu, phương hướng đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nângcao chất lượng sinh hoạt chi bộ tại Đảng bộ Trường trung cấp kỹ thuật thuộcBinh chủng tăng thiết giáp

2.2 Những công trình về chất lượng sinh hoạt chi

bộ thôn, tổ dân phố

- Đề tài luận án phó tiến sĩ về “Nâng cao chất lượng TCCSĐ nông

thôn( cấp xã) vùng đồng bằng sông Hồng” của tác giả Đỗ Ngọc Ninh( 1995).

Tác giả tập trung phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng và đề ra nhữnggiải pháp nâng cao chất lượng TCCSĐ ở vùng đồng bằng sông Hồng

- Đề tài khoa học cấp bộ: “Thực trạng và những yêu cầu xây dựng

TCCSĐ ở nông thôn một số tỉnh miền núi, vùng cao phía Bắc nước ta hiện nay”, do tác giả Nguyễn Minh Bích làm chủ nhiệm, Hà Nội, tháng 10 năm

1998 Đề tài tập trung phân tích thực trạng TCCSĐ và xây dựng một số giảipháp để củng cố và kiện toàn các TCCSĐ ở vùng núi, cao phía Bắc tổ quốc

- Đề tài luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Đức Ái (2001) “Nâng cao

NLLĐ và SCĐ của tổ chức cơ sở Đảng nông thôn vùng cao phía Bắc trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” Tác giả tập trung làm những rõ cơ

sở lý luận và thực trạng NLLĐ và SCĐ, từ đó tác giả đưa ra những những giảipháp cơ bản để nâng cao NLLĐ và SCĐ của TCCSĐ ở nông thôn vùng caophía Bắc

- Huỳnh Ngọc Thanh: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu

của các chi bộ ở huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh” Luận văn thạc sĩ,

ngành Xây dựng Đảng, Hà Nội, 2005 Tác giả đã đánh giá đúng thực trạngnăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các chi bộ trên địa bàn huyện HócMôn, thành phố Hồ Chí Minh Từ đó đề ra những giải pháp cơ bản để nâng caoNLLĐ và SCĐ của các chi bộ ở huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh

Ngoài ra, còn có các công trình:

- Ngô Đức Tính: Chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, đề tài nghiên cứu

cấp cơ sở, 2006;

- Phạm Mạnh Khởi: Nâng cao chất lượng hoạt động tổ chức cơ sở

Đảng cấp xã, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013.

- Đỗ Phương Đông: Nâng cao năng lực lãnh đạo của cơ sở đảng xã, thị

trấn, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013.

- PGS,TS Phan Hữu Tích: Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ gắn

với xây dựng nông thôn mới, Tạp chí Xây dựng Đảng, 2013.

Các đề tài khoa học, công trình nghiên cứu đã bàn luận nhiều đến nộidung, chất lượng sinh hoạt chi bộ và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộdưới các cách tiếp cận, phạm vi khác nhau nhưng đều nhấn mạnh rằng: Chấtlượng sinh hoạt chi bộ giữ vai trò quan trọng đối với sự lãnh đạo thực hiệnnhiệm vụ chính trị và xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh, quản lý và pháttriển đội ngũ đảng viên Khái quát các loại hình sinh hoạt chi bộ, các yếu tốtạo thành chất lượng sinh hoạt chi bộ và tiêu chí đánh giá chất lượng sinhhoạt chi bộ Đề cập đến các giải pháp nâng cao chất lượng chi bộ, các nhànghiên cứu cũng đã bàn đến các giải pháp mang tính tổng thể từ nhận thứcđến các biện pháp tổ chức sinh hoạt bảo đảm chất lượng sinh hoạt chi bộ.Tuy nhiên, đối với các loại hình chi bộ thôn, tổ dân phố thuộc đảng bộ xã,thị trấn thì hầu như chưa được đề cập tới Các loại hình chi bộ này có nhữngnét đặc thù riêng ở tính chất, nhiệm vụ lãnh đạo của chi bộ và hoạt động củađội ngũ đảng viên…Mặt khác, những bài viết trên chưa phản ánh đầy đủ,chưa đánh giá hết tình hình sinh hoạt chi bộ, đặc biệt là ở thôn, tổ dân phốhuyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh; đồng thời cũng chưa đề ra được những giảipháp mang tính toàn diện, làm luận cứ khoa học cho việc đổi mới và nângcao chất lượng sinh hoạt chi bộ Với những lý do trên, tác giả muốn đưa ramột số vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổdân phố ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, xác định những tồn tại, hạn chế vànguyên nhân; trên cơ sở đó, rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất những giải

pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyệnQuế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay.

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu của đề tài

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận, khảo sát thực trạng chất lượngsinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh,tác giả luận văn đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượngsinh hoạt chi bộ ở Đảng bộ huyện Quế Võ trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ của đề tài:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổdân phố;

- Khảo sát thực trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ởĐảng bộ huyện Quế Võ, đánh giá những ưu điểm và hạn chế và nguyên nhân;

- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinhhoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổdân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

4.2 Phạm vi, giới hạn nghiên cứu của đề tài

Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng sinh hoạt của các chi bộthôn, tổ dân phố ở Đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Các số liệu dùng

để phân tích thực trạng các chi bộ ở huyện Quế Võ được tác giả khảo sát vàtổng hợp theo báo cáo hàng năm của Huyện ủy, Ban tổ chức và Ủy ban kiểmtra huyện ủy huyện Quế Võ từ năm 2011 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xâydựng Đảng, về sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng; kế thừa các côngtrình nghiên cứu đã công bố trên sách, báo, tạp chí; các nghị quyết, chương trình,các báo cáo tổng kết công tác xây dựng đảng của Tỉnh ủy và cấp ủy các cấp

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu của đề tài là chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể là: logic và lịch sử, phân tích và tổnghợp, so sánh, thống kê, nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực tiễn, điều tra xã hội học…

6 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

- Hệ thống hóa các quan điểm, lý luận và nghiệp vụ về chi bộ và sinhhoạt chi bộ

- Đánh giá đúng thực trạng và những nguyên nhân của thực trạng chấtlượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất những giải pháp khả thi nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộthôn, tổ dân phố của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào việc hoàn thiện lýluận về sinh hoạt đảng và sinh hoạt chi bộ nói riêng, đồng thời còn phục vụgiảng dạy và nghiên cứu trong các trường Đảng, trong các cơ quan lãnh đạo

và các cơ quan chuyên môn công tác đảng Kết quả nghiên cứu của đề tàiđồng thời được vận dụng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, góp phầnnâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng và cán bộ,đảng viên của Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Cung cấp luận cứ khoa học và làm tài liệu tham khảo trong quá trìnhnâng cao chất lượng sinh hoạt của chi bộ thôn, tổ dân phố ở huyện Quế Võnói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung trong thời gian tới.

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu trong luận văn có thể làm tài liệu tham khảocho việc nghiên cứu, giảng dạy, bồi dưỡng cho các trường chính trị; đồng thờilàm tài liệu bồi dưỡng cho các cấp ủy, nhất là những chi ủy viên và đảng viêncủa chi bộ thôn, tổ dân phố

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần phụ lục và mở đầu, kết luận, những công trình tác giả đãcông bố, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương, 07 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN, TỔ DÂN PHỐ

1.1 Về chi bộ và sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố

1.1.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố

1.1.1.1 Vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của chi bộ

* Vị trí, vai trò của chi bộ

Nói về vị trí, vai trò của chi bộ với tính cách là tổ chức nền móng củaĐảng, C.Mác và Ph.Ăngghen - những người sáng lập chủ nghĩa cộng sản vàchính đảng độc lập của giai cấp vô sản, ngay từ khi xây dựng tổ chức cộng sảnđầu tiên của giai cấp công nhân đã chỉ ra vị trí, vai trò đặc biệt của chi bộ Đảng.Thật vậy, ngay khi tham gia vào việc cải tổ “Đồng minh những người chínhnghĩa” (1836) thành “Liên đoàn những người cộng sản” (1847 – 1852) điều lệ

đã được khởi thảo Thông qua điều lệ, những quan điểm và tư tưởng cơ bản củaC.Mác và Ph.Ăngghen về xây dựng Đảng đã được trình bày khá đầy đủ Lầnđầu tiên luận điểm xây dựng Đảng đã xác định “về cơ cấu, liên đoàn, chi bộ,khu bộ, tổng bộ, Ban chấp hành trung ương và Đại hội [ 49, tr 733]

Để khỏi tụt xuống làm vai trò của kẻ vỗ tay, hoan nghênh bọndân chủ tư sản, công nhân và trước hết là liên đoàn phải cố gắng thànhlập song song với phái dân chủ chính thức một tổ chức Đảng riêng biệt,

bí mật và công khai của công nhân và biến mỗi chi bộ thành trung tâm

và hạt nhân của các Hội liên hiệp công nhân [ 51, tr 348]

Trong điều kiện Liên đoàn chuyển từ bí mật sang công khai, C.Mác vàPh.Ăngghen cũng khẳng định, phải tổ chức lại Liên đoàn mà khâu đặc biệtquan trọng là củng cố chi bộ, biến mỗi chi bộ thành trung tâm và hạt nhâncủa các hiệp hội công nhân, là mắt xích quan trọng, là chỗ dựa vững chắccủa Đảng

Kế thừa và phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về xâydựng Đảng Cộng sản, V.I.Lênin đặc biệt quan tâm xây dựng tổ chức cơ sởcủa Đảng Người chỉ ra rằng, việc thành lập các tổ chức cách mạng trong các

xí nghiệp, nhà máy là nhiệm vụ đầu tiên, cấp bách của Đảng Công nhân dânchủ - xã hội Nga, mỗi xí nghiệp, nhà máy phải là thành trì của Đảng; là nơirèn luyện, phân công công tác, quản lý, sàng lọc đảng viên để họ luôn luôn làchiến sĩ tiên phong của giai cấp Chi bộ còn là nền tảng, là hạt nhân chính trịcủa các tập thể lao động

Để khẳng định quan điểm, tư tưởng nhất quán đó, Hội nghị lần thứ VIIItoàn Nga của Đảng Cộng sản Nga (đây là hội nghị đầu tiên sau khi cách mạngtháng Mười Nga thắng lợi và chính quyền Xô Viết được thành lập) Điều lệĐảng đã được bổ sung và khẳng định: “Cơ sở của tổ chức Đảng là chi bộĐảng” Điều lệ còn nói rõ: “Các chi bộ được thành lập ở các xí nghiệp, cáclàng, các đơn vị Hồng quân và các cơ quan”

Đảng cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rènluyện, thực tiễn hơn 85 năm xây dựng và trưởng thành đã khẳng định Đảng

và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn trung thành với những tư tưởng, quan điểm

cơ bản của học thuyết Mác-Lênin về Đảng và đã vận dụng những quan điểm

tư tưởng ấy một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế nước ta để xây dựngĐảng; đồng thời, thường xuyên tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, khái quát lêntầm lý luận, bổ sung làm phong phú thêm kho tàng lý luận Mác-Lênin vềxây dựng Đảng

Mặc dù ra đời ở một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến, giai cấp côngnhân còn nhỏ bé nhưng ngay từ đầu, Đảng ta đã xác định vị trí của Đảng và

hệ thống tổ chức của Đảng Điều lệ đầu tiên Đảng Cộng sản Đông Dương đãxác định: “Chi bộ gồm tất cả đảng viên trong một nhà máy, một công xưởng,một hầm mỏ, một sở xe lửa, một chiếc tàu, một đồn điền, một đường phố….”[

26, tr 22] Đảng Cộng sản Đông Dương đã xác định: “Căn bản tổ chức củaĐảng là chi bộ (nhà máy, công sở, nhà buôn, trường học) tất cả Đảng viênlàm ở trong những chỗ ấy đều phải dựa vào chi bộ” [ 16, tr 72 ]

Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích khá sâu sắc vị trí, vai trò của chi bộ:

“Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt” [ 55, tr 210].Người còn nhấn mạnh mối quan hệ giữa chất lượng chi bộ với chất lượngtoàn Đảng Theo Người, để lãnh đạo cách mạng thì Đảng phải mạnh “Đảngmạnh là do chi bộ tốt” [ 55, tr 210], “chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốtthì mọi việc sẽ tốt”, ngược lại “xây dựng chi bộ tốt, cho vững mạnh là mộtviệc vô cùng quan trọng” [ 55, tr 77] Như vậy, chất lượng của chi bộ có quan

hệ chặt chẽ và biện chứng với chất lượng của Đảng Đối với quần chúng,Người viết “chi bộ là gốc rễ của Đảng trong quần chúng Chi bộ tốt thì mọichính sách của Đảng đều được thi hành tốt, mọi công việc đều tiến bộ khôngngừng Trái lại, chi bộ yếu kém thì công việc không trôi chảy” [ 54, tr 161]

Theo Hồ Chí Minh, nhiệm vụ của chi bộ là luôn luôn tuyên truyền chonhân dân, để thực hiện khẩu hiệu và chính sách của Đảng, luôn luôn chú ýđến tư tưởng và nhu cầu của nhân dân và kịp thời báo cáo cho cấp trên biết rõ;luôn quan tâm đến đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa của nhân dân, đồngthời giáo dục nhân dân, tổ chức nhân dân để giải quyết các vấn đề cho nhândân Chi bộ cần làm đầy đủ những công việc ấy thì Đảng mới liên hệ chặt chẽvới quần chúng

Quán triệt chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đãvận dụng thành công vào thực tiễn công tác xây dựng Đảng, nhất là tổ chức

cơ sở Đảng đảm bảo cho Đảng ta lãnh đạo con thuyền cách mạng Việt Namvượt qua bao thác ghềnh để đi đến thắng lợi Đặc biệt trong tình hình đổi mớihiện nay, vị trí, vai trò nền tảng của chi bộ đảng còn được thể hiện hơn baogiờ hết Thật vậy, qua các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII,

IX, X và XI cũng đã thể hiện rõ, cụ thể tại văn kiện Đại hội XI của Đảng đãxác định: “Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở, cóvai trò vị trí rất quan trọng, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, là nơi trực tiếptiến hành công tác tuyên truyền, giáo dục và tổ chức thực hiện đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; là nơi giáo dục, rèn luyện, kết nạpđảng viên, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Đảng” [ 33 ].

Đại hội XI đã khẳng định rõ: “Với vị trí là nền tảng của Đảng là hạtnhân chính trị ở cơ sở, vai trò của tổ chức cơ sở đảng rất quan trọng; phải dồnsức xây dựng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sởđảng, làm cho tổ chức này thực sự trong sạch vững mạnh ” [ 32 ] Qua hơn

30 năm thực hiện đổi mới, Đảng ta đã tiếp tục khẳng định: “Nâng cao nănglực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng Đảng trong sạch vữngmạnh là khâu then chốt, là nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp đổimới” [ 33 ] Những bài học và sự khẳng định nói trên của Đảng khi được cụthể hóa ở cơ sở chính là việc nâng cao năng lực lãnh đạo và tổ chức thực hiệnnghị quyết của chi bộ thôn, tổ dân phố

Qua những vấn đề đã trình bày ở trên cho thấy, mỗi chi bộ là một tếbào cấu thành cơ thể sống và là yếu tố bảo đảm cho sự phát triển bền vữngcủa toàn Đảng Hơn nữa, chi bộ không những là tế bào cấu thành cơ thể sống,các chi bộ còn là tế bào cơ sở, nền tảng của toàn bộ sự sống của Đảng gắnchặt với đời sống xã hội Chính vì vậy, mà chi bộ trở thành hạt nhân lãnh đạochính trị của Đảng trong quần chúng, trực tiếp đưa đường lối chủ trương củaĐảng vào quần chúng và tổ chức thực hiện đường lối ấy, đồng thời qua hiệnthực sinh động của cuộc sống, từ tâm tư nguyện vọng của quần chúng để phảnảnh với Đảng Hơn nữa, chi bộ Đảng là nơi hàng ngày đảng viên sinh hoạt,học tập, chiến đấu, là trường học giáo dục rèn luyện đảng viên, nơi sàng lọcđảng viên và giới thiệu quần chúng ưu tú cho Đảng Ngày nay, trong công

cuộc đổi mới đất nước, thực tế cho thấy nơi nào có tổ chức cơ sở Đảng trongsạch, vững mạnh, nội bộ đoàn kết thì nơi đó thực hiện mọi đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng, kịp thời và hiệu quả, kinh tế - xã hội được nânglên rõ rệt, an ninh chính trị và trật tự xã hội được giữ vững, lòng tin của dânđối với Đảng không ngừng được củng cố và nâng lên, quan hệ Đảng với quầnchúng ngày càng thắt chặt Ngược lại, nơi nào chi bộ yếu kém, mất đoàn kết,đảng viên không gương mẫu và tiên phong thì lòng tin đối với Đảng bị giảmsút, tiềm năng, thế mạnh của địa phương không được khai thác, chủ trương,đường lối của Đảng thực hịên không đến nơi, đến chốn, dân chủ cơ sở khôngđược thực hiện, quyền làm chủ của nhân dân bị vi phạm.

Hiện nay, vị trí, vai trò quan trọng của chi bộ đảng vẫn được Đảng takhẳng định Điều 21 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua tại Đại hội

XI đã xác định: Tổ chức cơ sở đảng (chi bộ cơ sở, đảng bộ cơ sở) là nền tảngcủa Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở Ở xã, phường, thị trấn, cơ quan, hợptác xã, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, đơn vị cơ sở trong quân đội, công an

và các đơn vị cơ sở khác, có từ ba đảng viên chính thức trở lên lập tổ chức cơ

sở đảng Tổ chức cơ sở đảng dưới ba mươi đảng viên, lập chi bộ cơ sở; tổchức cơ sở đảng có từ ba mươi đảng viên lập đảng bộ cơ sở, có các chi bộtrực thuộc đảng ủy

* Chức năng của chi bộ

Điều 24 Điều lệ Đảng do Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI thôngqua ngày 19 tháng 01 năm 2011 quy định chức năng của chi bộ như sau:

Chi bộ lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị, giáodục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên, làm công tác vậnđộng quần chúng và công tác phát triển đảng viên, kiểm tra, thi hành kỷluật Đảng viên, thu nộp Đảng phí Chi bộ, chi ủy họp thường lê mỗitháng một lần [ 34]

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, cácNghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX) đã quy địnhrất cụ thể chức năng của các loại hình tổ chức cơ sở Đảng như chi bộ,Đảng bộ cơ sở ở nông thôn, phường, đơn vị sự nghiệp, trong các doanhnghiệp nhà nước, cơ quan, các đơn vị cơ sở quân sự, công an, doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân Trên cơ sở quyđịnh chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức cơ sở Đảng mà lãnh đạo thựchịên nhiệm vụ cụ thể Điều 1 Quy định số 95-QĐ/TW ngày 03/3/2004 củaBan Chấp hành Trung ương Đảng quy định về chức năng Đảng bộ, chi bộ

cơ sở xã

Đảng bộ, chi bộ cơ sở xã là hạt nhân chính trị, lãnh đạo thực hiệnđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,lãnh đạo phát triển kinh tế -xã hội; xây dựng hệ thống chính trị ở xãvững mạnh, nông thôn giàu đẹp, văn minh, không ngừng nâng cao đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân làm trònnghĩa vụ đối với Nhà nước [ 13]

Chức năng của tổ chức cơ sở Đảng nói chung và chức năng của chi bộnói riêng là lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ theo đúng đường lối, chủ trươngcủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đạt hiệu quả cao, không ngừngcải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, hoàn thành nghĩa vụ vớiNhà nước

Bất kỳ chủ trương, giải pháp nào đề ra và quá trình lãnh đạo tổ chứcthực hiện nhiệm vụ, tổ chức cơ sở Đảng nói chung và chi bộ nói riêng phảiluôn luôn đảm bảo tính chính trị, giữ vững định hướng XHCN Đồng thời tạo

sự phát triển về mọi mặt: kinh tế, chính trị, xã hội; nâng cao hiệu quả công tácchống tham nhũng, hối lộ, vi phạm dân chủ, kịp thời giải quyết những nguyệnvọng chính đáng, thiết thực, bức xúc của nhân dân

Trong quá trình đổi mới đất nước hiện nay, chức năng lãnh đạo của tổchức cơ sở Đảng, chi bộ còn thể hiện ở việc phải biến được các đường lối,chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành hiện thực và

đi vào cuộc sống

* Nhiệm vụ

Cũng như chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở Đảng nói chung vàchi bộ nói riêng tùy theo hình thức các cấp mà có nhiệm vụ riêng Tuy nhiên,tất cả các tổ chức cơ sở Đảng đều có nhiệm vụ chung như điều 23 Điều lệĐảng đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI quy định:

1/ Chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, pháp lụât của Nhànước, đề ra chủ trương, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chi bộ và lãnhđạo thực hiện có hiệu quả

2/ Xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch vững mạnh về chính trị,

tư tưởng và tổ chức, thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, nângcao chất lượng sinh hoạt Đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữgìn kỷ luật và tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng, thườngxuyên giáo dục, rèn luyện và quản lý cán bộ đảng viên, nâng cao phẩmchất đạo đức cách mạng, tính chiến đấu, trình độ kiến thức, năng lựccông tác, làm công tác phát triển đảng viên

3/ Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hànhchính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hộitrong sạch, vững mạnh, chấp hành đúng pháp luật và phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân

4/ Liên hệ mật thiết với nhân dân, chăm lo đời sống vật chất, tinhthần và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, lãnh đạo nhân dântham gia xây dựng và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng vàpháp luật của Nhà nước

5/ Kiểm tra việc thực hiện, bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng và pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, kiểmtra tổ chức Đảng và đảng viên chấp hành điều lệ Đảng.

Đảng ủy cơ sở nếu được cấp ủy cấp trên trực tiếp ủy quyền thìđược quyết định kết nạp và khai trừ đảng viên [ 34]

Trên cơ sở các nhịêm vụ nói trên, tổ chức cơ sở Đảng ở các địa bàn

và các lĩnh vực hoạt động khác nhau cần cụ thể hóa thành những nhiệm vụphù hợp với tình hình, đặc điểm của mình và trong từng giai đoạn nhấtđịnh Cụ thể như Đảng bộ, chi bộ ở nông thôn có nhiệm vụ: quán triệt vàthực hiện CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn, phát huy vai trò kinh tế

hộ gia đình; đồng thời từng bước xây dựng kinh tế hợp tác phát triển từthấp đến cao, phù hợp yêu cầu phát triển của lực lượng sản xuất, phát triển

sự nghiệp văn hóa, thông tin, giáo dục, y tế, dân số và kế hoạch hóa giađình, thực hiện chính sách xã hội, tăng hộ giàu, giảm hộ nghèo, nâng caođời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân hoànthành nghĩa vụ đối với nhà nước, lãnh đạo phát huy dân chủ, thực hiệncông bằng xã hội, chống tham nhũng, ức hiếp nhân dân, lấn chiếm ruộngđất, cho vay nặng lãi; lãnh đạo tốt nhịêm vụ quốc phòng an ninh, giữ gìn anninh chính trị, trật tự an toàn xã hội v.v… xây dựng nông thôn mới giàuđẹp, văn minh

Tóm lại, 5 nhiệm vụ của các chi bộ được thể hiện trên các lĩnhvực sau:

Một là, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị

Hai là, lãnh đạo công tác tư tưởng

Ba là, lãnh đạo công tác tổ chức và cán bộ

Bốn là, lãnh đạo các đoàn thể nhân dân

Năm là, xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch vững mạnh

1.1.1.2 Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của thôn, tổ dân phố và chi

bộ thôn, tổ dân phố

* Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của thôn, tổ dân phố

Trước hết, khẳng định thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hànhchính trong hệ thống hành chính ở nước ta Điều 110 Hiến pháp năm 2013quy định các đơn vị hành chính của nước ta được phân định như sau:

Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; tỉnhchia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trựcthuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hànhchính tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thànhphố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường.Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập Việcthành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chínhphải lấy ý kiến Nhân dân địa phương và theo trình tự, thủ tục doluật định [40]

Điều 2 Luật tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 đã quy địnhcác đơn vị hành chính của nước ta gồm có: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương (cấp tỉnh); (2) Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thànhphố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (cấp huyện); (3) Xã, phường, thịtrấn (cấp xã) và (4) Đơn vị hành chính đặc biệt

Tại điều 2 Thông tư hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn và tổdân phố ngày 31/8/2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định:

1 Thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc, (gọi chung làthôn); thôn được tổ chức ở xã; dưới xã là thôn

2 Tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu, (gọi chung

là tổ dân phố); tổ dân phố được tổ chức ở phường, thị trấn; dướiphường, thị trấn là tổ dân phố

3 Thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính mà là tổchức tự quản của cộng đồng dân cư có chung địa bàn cư trú trong mộtkhu vực ở một xã, phường, thị trấn (xã, phường, thị trấn sau đây gọichung là cấp xã); nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và rộng rãi để pháthuy các hình thức hoạt động tự quản, tổ chức nhân dân thực hiện chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vànhiệm vụ cấp trên giao [23]

Về cơ cấu tổ chức: Mỗi thôn có Trưởng thôn, 01 Phó Trưởng thôn vàcác tổ chức tự quản khác của thôn Trường hợp thôn có trên 500 hộ gia đìnhthì có thể bố trí thêm 01 Phó Trưởng thôn Mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng, 01

Tổ phó tổ dân phố và các tổ chức tự quản khác của tổ dân phố Trường hợp tổdân phố có trên 600 hộ gia đình thì có thể bố trí thêm 01 Tổ phó tổ dân phố.Trưởng ấp do dân trực tiếp bầu ra, vừa là người đại diện cho dân vừa là ngườiđại diện cho chính quyền xã để thực hiện một số công việc hành chính tại ấp

Về hoạt động, cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố bàn và biểu quyết đểcấp có thẩm quyền quyết định những nội dung theo quy định của pháp luật vềthực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; bàn và quyết định trực tiếp việc thựchiện các công việc tự quản không trái với quy định của pháp luật trong việcxây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, hiện đại, phát triển sản xuất, xâydựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công cộng, xóa đói, giảm nghèo;thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật củaNhà nước; những công việc do cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc

và các tổ chức chính trị - xã hội cấp trên triển khai đối với thôn, tổ dân phố;thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân đối với Nhà nước; bảo đảm đoàn kết,dân chủ, công khai, minh bạch, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội và vệsinh môi trường; giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp ở địaphương; xây dựng, giữ vững và phát huy danh hiệu “Thôn văn hóa”, “Tổ dân

phố văn hóa”; phòng chống các tệ nạn xã hội và xóa bỏ hủ tục lạc hậu Thựchiện dân chủ ở cơ sở; xây dựng và thực hiện quy chế, hương ước, quy ước củathôn, tổ dân phố; tích cực tham gia cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xâydựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và các phong trào, các cuộc vận động

do các tổ chức chính trị - xã hội phát động Thực hiện sự lãnh đạo của chi bộthôn, tổ dân phố hoặc Đảng ủy cấp xã hay chi bộ sinh hoạt ghép (nơi chưa cóchi bộ thôn, chi bộ tổ dân phố), củng cố và duy trì hoạt động có hiệu quả củacác tổ chức tự quản khác của thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật.Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và PhóTrưởng thôn, Tổ phó tổ dân phố Bầu, bãi nhiệm thành viên Ban thanh tranhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng theo quy định của pháp luật vềthực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn Các nội dung hoạt động của thôn, tổdân phố được thực hiện thông qua hội nghị của thôn, tổ dân phố

Tất cả công việc của thôn, tổ dân phố đều được cộng đồng dân cư cùngnhau bàn bạc, quyết định và thực hiện Các công việc tự quản, bảo đảm đoànkết giữ gìn trật tự an toàn xã hội và vệ sinh môi trường, xây dựng đời sốngvăn hoá mới, giúp đỡ nhau trong sản xuất và đời sống, giữ gìn và phát huytruyền thống tốt đẹp, thuần phong mỹ tục, xây dựng hạ tầng, xây dựng vàthực hiện hương ước, bàn biện pháp thực hiện chủ trương, đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ của cấp trên giao vàthực hiện nghĩa vụ của công dân đối với Nhà nước, ngoài ra còn thực hiệnquy chế dân chủ cơ sở

Như vậy, thôn, tổ dân phố có một vị trí, vai trò rất quan trọng trongphát triển kinh tế xã hội, giải quyết những vấn đề xã hội trên địa bàn dân cư

ấp, giữ vững an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, giữ vững và phát huytruyền thống tốt đẹp Đồng thời, thôn, tổ dân phố là nơi vận động quần chúngnhân dân giữ gìn an toàn trật tự, phòng chống các tệ nạn trên địa bàn dân

cư v.v; nơi xây dựng và thực hiện những quy ước (hương ước) trong cộngđồng dân cư Từ vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ đã nêu trên, tác giả chorằng thôn, tổ dân phố có một số đặc điểm sau:

Một là, thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính trong hệ

thống hành chính ở nước ta, mà là hệ thống chân rết của chính quyền xã đồngthời nó còn là chân rết của các tổ chức đoàn thể hoạt động Tuy nhiên, một sốnơi xem thôn, tổ dân phố như một cấp hành chính, các đoàn thể trên địa bàndân cư hầu như chưa phát huy đúng mức vai trò đại diện cho quyền dân chủ

và lợi ích chính đáng của các giới quần chúng, có xu hướng hành chính hóa

bộ máy hoạt động này, biến thành công cụ một chiều của chính quyền, chưathật sự gắn bó và làm nòng cốt trong các phong trào tự quản của nhân dân

Hai là, hoạt động của thôn, tổ dân phố mang dáng dấp của một cơ chế

tự quản Bởi vì tất cả các hoạt động đều thông qua hội nghị ấp để bàn bạc,thảo luận: các công việc có liên quan mật thiết đến đời sống nhân dân trongcộng đồng dân cư, triển khai thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chínhsách, pháp luật Nhà nước, các nghĩa vụ của công dân đối với Nhà nước, cácvấn đề liên quan đến an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, đời sống vănhóa theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Do vậy,nơi nào nhận thức đúng chức năng này thì nơi đó hoạt động tốt, sâu sát nhândân, phong trào sôi nổi và có hiệu quả

* Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố

Thôn, tổ dân phố không phải là cấp chính quyền trong hệ thống hànhchính ở nước ta và nó hoạt động dưới hình thức tự quản Chính vì vậy, chi bộthôn, tổ dân phố có vai trò là hạt nhân chính trị ở địa bàn dân cư, là cầu nốigiữa Đảng với nhân dân Chi bộ thôn, tổ dân phố gắn bó trực tiếp với quầnchúng nhân dân; là nơi trực tiếp biến đường lối, chính sách của Đảng thànhhành động cách mạng của đảng viên và quần chúng Chi bộ thôn, tổ dân phố

phố lãnh đạo phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng dân cư văn hoá, văn minh,sạch, đẹp, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân,động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Chi bộ thôn, tổ dân phố có vai trò to lớn trong việc kiểm nghiệm, khẳngđịnh tính đúng đắn của đường lối, nghị quyết của Đảng, đóng góp cho Đảngnhững ý kiến để sửa đổi, bổ sung các chủ trương, đường lối một cách đúng đắnhơn Đồng thời, chi bộ là nơi đảng viên hàng ngày sinh hoạt, học tập và là nơitrực tiếp giáo dục, rèn luyện, sàng lọc và giới thiệu những quần chúng ưu tú choĐảng Với vai trò to lớn như vậy, nên nơi nào có chi bộ thôn, tổ dân phố trongsạch vững mạnh thì nơi đó thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dânđược nâng lên, tình hình an ninh chính trị, trật tự xã hội được giữ vững Ngượclại, nếu chi bộ yếu kém, mất đoàn kết, coi thường kỷ cương, pháp luật; đảngviên thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh thì chi bộ đóyếu kém, lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước bị giảm sút

Về chức năng của chi bộ thôn, tổ dân phố, trước hết phải xác định đókhông phải là một cấp bộ Đảng, mà là hệ thống chân rết của Đảng trên địabàn dân cư Do vậy, chức năng chi bộ thôn, tổ dân phố không lãnh đạo toàndiện mà là cầu nối giữa Đảng với quần chúng, có nhiệm vụ chủ yếu là lãnhđạo công tác quần chúng, vận động quần chúng thực hiện các chủ trương củaĐảng, Nhà nước và nghị quyết của xã – thị trấn; chăm lo đời sống vật chất vàtinh thần của nhân dân; động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhànước; xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư Bởi

vì, chi bộ thôn, tổ dân phố không tự đề ra chủ trương, nghị quyết về mục tiêuxây dựng, phát triển kinh tế, xã hội toàn diện của thôn, tổ dân phố; hơn nữathôn, tổ dân phố không có bộ máy hành chính tương ứng để thông qua đó màlãnh đạo

Về nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổ dân phố chủ yếu là lãnh đạo các tổchức: Mặt trận, đoàn thể, đặc biệt đối với Trưởng thôn, tổ trưởng tổ phố vàphân công đảng viên trực tiếp thâm nhập vào các phong trào quần chúng, pháthuy vai trò làm chủ của quần chúng ở cơ sở để từ đó nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần cho nhân dân, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, giữvững trật tự an toàn xã hội trên địa bàn v.v

Như vậy, chi bộ thôn, tổ dân phố có vị trí, vai trò rất quan trọng trongviệc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước, là cầu nối quan trọng giữa Đảng với nhân dân để thông qua đóĐảng kiểm nghiệm, đánh giá tính đúng đắn khả năng lãnh đạo của mình.Đồng thời, chi bộ thôn, tổ dân phố lãnh đạo thực hiện những phong trào tựquản của quần chúng nhân dân và xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư.Song, cần nhận thức đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của chi bộ thôn, tổdân phố để phát huy những mặt mạnh, hạn chế những tồn tại, yếu kém của chi

bộ thôn, tổ dân phố

1.1.2 Khái niệm sinh hoạt chi bộ và yêu cầu nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ

1.1.2.1 Khái niệm, vai trò của sinh hoạt chi bộ

Khái niệm SHCB liên quan mật thiết với các khái niệm hoạt động củaĐảng và sinh hoạt đảng SHCB là một trong những biện pháp về tổ chức và tưtưởng rất cơ bản, chi phối trực tiếp, toàn bộ quá trình hoạt động của tổ chứcđảng và từng đảng viên SHCB trước hết nhằm giáo dục, rèn luyện nâng caotrình độ trí tuệ, năng lực công tác, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống chođội ngũ đảng viên, tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ chínhtrị được giao

SHCB là biện pháp tích cực để quản lý, giáo dục đảng viên Để Đảng

có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu thì phải thường xuyên sinh hoạt để giáo

dục rèn luyện, không ngừng nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất chính trị,đạo đức, lối sống cho đảng viên Sinh hoạt chi bộ vì vậy được coi là trườnghọc giáo dục cộng sản và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạngcho cán bộ, đảng viên.

SHCB là diễn đàn dân chủ nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo củatừng đảng viên và tổ chức đảng, đảm bảo cho mỗi đảng viên và tổ chức đảngthực hiện chức năng lãnh đạo của mình ở cơ sở Trong sinh hoạt đảng, mỗiđảng viên và cán bộ được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, được dânchủ bàn bạc, thảo luận đề ra các chủ trương, biện pháp và tổ chức thực hiệncác nhiệm vụ chính trị của tổ chức đảng, vì vậy, SHCB là khâu cuối cùng đảmbảo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đề ra

SHCB đảm bảo tăng cường ý thức tổ chức kỷ luật của đảng viên và tổchức đảng Thông qua sinh hoạt đảng và bằng sinh hoạt đảng xây dựng mốiđoàn kết, thống nhất trong Đảng, sự gắn bó giữa đảng viên với tổ chức vàgiữa đảng viên với nhau, xây dựng nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh.SHCB là phương thức để giáo dục và thi hành kỷ luật đối với những đảngviên vi phạm kỷ luật, đồng thời là phương thức để xem xét, giới thiệu và kếtnạp đảng viên

SHCB có vai trò, tác dụng to lớn đối với việc nâng cao năng lực lãnhđạo toàn diện và sức chiến đấu của tổ chức đảng Thông qua SHCB để xâydựng nội bộ Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu, đảm bảo cho tổ chức đảng lãnh đạo thắng lợi nhiệm vụ chính trịđược giao SHCB trở thành yêu cầu có tính nguyên tắc, bắt buộc mọi tổ chứcđảng, mọi cán bộ, đảng viên, đảm bảo cho chi bộ vừa là tổ chức lãnh đạo, vừa

là tổ chức chiến đấu và là một tổ chức hành động

SHCB là cơ sở tồn tại của Đảng Nếu coi Đảng là một cơ thể sống,trong đó chi bộ, đảng bộ cơ sở là tế bào cấu thành tổ chức đảng, thì sinh hoạt

chi bộ, đảng bộ thường xuyên là quá trình trao đổi chất trong mỗi tế bào, làdấu hiệu của sự sống, không sinh hoạt hoặc sinh hoạt không thường xuyêncũng có nghĩa là quá trình trao đổi chất không liên tục, bị ngắt quãng, sự sống

sẽ ngưng trệ Đảng ta đã khẳng định, mỗi đảng viên, mỗi chi bộ trước hết làcán bộ cao cấp phải không ngừng rèn luyện, nâng cao tính tổ chức, tính kỷluật, tính tự giác đặt mình trong sự quản lý của tổ chức đảng, thường xuyêntham gia sinh hoạt chi bộ, tự giác ghép mình vào khuôn khổ kỷ luật của Đảng,không để một đảng viên nào đứng ngoài trách nhiệm quản lý của một tổ chức,một tập thể Thực tế cho thấy: “Hễ nơi nào, lúc nào mà sinh hoạt của chi bộbuông lỏng, rời rạc, hoặc không có nội dung chính trị, tư tưởng cụ thể, thiếtthực, thì nơi đó, lúc đó đã bắt đầu có nguy cơ đi chệch đường lối, chính sáchcủa Đảng, hạ thấp vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ đảng viên, làm kỷluật lỏng lẻo, các hiện tượng tiêu cực nảy sinh và phát triển, sự gắn bó giữaĐảng và quần chúng bị suy yếu” [ 27, tr 131 ]

Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX tiếp tụckhẳng định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sởđảng, nhất là chi bộ Toàn Đảng tập trung chỉ đạo xây dựng, củng cố tổ chức

cơ sở và hướng về cơ sở, gắn xây dựng tổ chức đảng với xây dựng, củng cố

hệ thống chính trị ở cơ sở, nhất là đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chibộ” [ 30, tr.144, 146, 156 ]

Chính vì vậy, Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng và củng cố chi bộ,thường xuyên chăm lo cải tiến và nâng cao chất lượng SHCB, coi đó là mộtkhâu đột phá trong quá trình chỉnh đốn và đổi mới phương thức lãnh đạo củaĐảng ta hiện nay

Từ những nhận định trên, tác giả rút ra khái niệm: SHCB là cuộc họp

toàn thể những đảng viên của chi bộ, trên cơ sở nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng, nhằm phát huy trí tuệ tập thể, sự thống nhất về ý chí và hành

động để lãnh đạo và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, giáo dục quản lý và rèn luyện đảng viên, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ, xây dựng chi bộ, cấp ủy trong sạch vững mạnh

1.1.2.2 Yêu cầu nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ

Trong những năm qua, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban

Bí thư đã có nhiều chủ trương, giải pháp về xây dựng, củng cố, nâng cao nănglực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảngviên, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ Thực hiện sự chỉ đạo của Trungương, các cấp ủy, tổ chức đảng đã tập trung lãnh đạo, tạo được một số chuyểnbiến tích cực về công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng, nâng cao chất lượngsinh hoạt chi bộ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên

Tuy nhiên, vẫn còn không ít tổ chức cơ sở đảng và chi bộ yếu kém; một

bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cả đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản

lý ở các cấp, suy thoái về phẩm chất chính trị và đạo đức, lối sống; nhiều cấp

ủy, chi bộ chưa thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt đảng, buông lỏng côngtác quản lý, giáo dục đảng viên; nội dung sinh hoạt chi bộ còn nghèo nàn,thiếu nội dung chính trị, tư tưởng cụ thể; tính lãnh đạo, tính giáo dục, tínhchiến đấu, tinh thần tự phê bình, phê bình yếu, ý thức tổ chức, kỷ luật yếukém; tinh thần đoàn kết và tình thương yêu đồng chí bị giảm sút; chi bộ chưathực sự là nơi sinh hoạt tư tưởng để cấp ủy nắm và hiểu tâm tư, nguyện vọngcủa đảng viên; chi bộ chưa thể hiện tốt vai trò là nơi lãnh đạo, giáo dục, quản

lý, giám sát và rèn luyện đội ngũ đảng viên Tình hình đó làm suy giảm lòngtin của nhân dân đối với Đảng, giảm năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu củaĐảng ngay từ chi bộ

Để khắc phục những thiếu sót, khuyết điểm trên, góp phần nâng caonăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đòi hỏi yêu cầu phải nâng caochất lượng sinh hoạt chi bộ

Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, cần đảm bảo những yêu cầu sau:

Thứ nhất, làm cho đảng viên của chi bộ nâng cao được nhận thức, quán

triệt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cácquy định, các chương trình, kế hoạch công tác của cấp trên (Đảng, Nhà nước

và các đoàn thể quần chúng); cung cấp kịp thời những thông tin mới về tìnhhình thế giới, trong nước và địa phương, cơ quan, đơn vị; đảng viên có địnhhướng tư tưởng đúng đắn, chủ động và tự giác thực hiện nhiệm vụ, có khảnăng từ nhận thức đúng, có thể vận dụng nghiêm túc và sáng tạo vào hoạtđộng thực tiễn với cương vị, trách nhiệm, công việc của mình được giao

Thứ hai, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của

Điều lệ Đảng, của Trung ương Đảng và xuất phát từ những vấn đề đặt ra ởđơn vị, chi bộ tiến hành thảo luận, đề ra những chủ trương, nội dung, chỉ tiêu

và biện pháp thực hiện các nhiệm vụ của địa phương, cơ quan, đơn vị

Thứ ba, thảo luận quyết nghị những vấn đề xây dựng nội bộ Đảng: Chủ

trương, biện pháp xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh; thực hiện tự phêbình và phê bình, giữ gìn kỷ luật Đảng và tăng cường đoàn kết trong chi bộ;những nội dung của công tác đảng viên v.v…

1.2 Khái niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ và tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ

1.2.1 Khái niệm chất lượng sinh hoạt chi bộ

Để hiểu rõ khái niệm chất lượng SHCB cần thiết phải nghiên cứu kháiniệm về chất lượng nói chung Chất lượng là một thuật ngữ được sử dụngrộng rãi trong đời sống Mỗi một sự vật, hiện tượng là sự thống nhất biệnchứng giữa chất và lượng Mối quan hệ biện chứng giữa chất và lượng quyđịnh bản chất, sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng đó.Theo Từ điển tiếng Việt, chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của mộtcon người, một sự vật, sự việc”

Chất lượng sinh hoạt chi bộ là tổng hợp những đặc điểm, tính chất vàhoạt động thể hiện năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của một tổ chức đảng,đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao trong từng thời kỳcách mạng Chất lượng sinh hoạt chi bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến chấtlượng các quyết định chính trị của các tổ chức đảng, đến chương trình hànhđộng của đảng viên, đến việc tổ chức thực hiện có hiệu quả các nghị quyếtcủa chi bộ Sinh hoạt chi bộ có chất lượng sẽ làm cho đường lối, chính sáchcủa Đảng được quán triệt, nhiệm vụ của chi bộ được triển khai, trí tuệ và tráchnhiệm của đảng viên được nâng cao, kỷ luật của Đảng được tăng cường, mốiquan hệ giữa Đảng với quần chúng được củng cố và phát triển.

Chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trong những yếu tố quyết định sựtồn tại và phát triển của chi bộ Sinh hoạt chi bộ có chất lượng mới đảm bảođược vai trò lãnh đạo chính trị của chi bộ, đối với việc tổ chức cho cán bộ,đảng viên và quần chúng tham gia vào quá trình xây dựng và triển khai cóhiệu quả các nhiệm vụ chính trị của đơn vị

Từ những cách tiếp cận trên, có thể hiểu khái niệm chất lượng SHCB

là: Chất lượng SHCB là tổng hợp những giá trị được tạo nên bởi trình độ trí

tuệ, dân chủ, ý thức trách nhiệm, tính chiến đấu của chi uỷ, chi bộ, đảng viên thông qua thực hiện các nội dung, hình thức, tính chất, quy trình, chế độ và nguyên tắc sinh hoạt phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của chi bộ, được đánh giá bằng sự thống nhất cao về ý chí và hành động, phản ánh ở phẩm chất, năng lực của đảng viên và năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ thể hiện ở kết quả lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị ở địa phương và xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh.

1.2.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ

Tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ là những dấu hiệu, nhữngtính chất để dựa vào đó mà nhận biết và đánh giá được chất lượng sinh hoạtđáp ứng được những yêu cầu mục tiêu phát triển của tổ chức đảng

Đánh giá chất lượng SHCB phải căn cứ vào các tiêu chí sau đây:

1.2.2.1 Tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt chi bộ

Số lượng đảng viên tham gia sinh hoạt đầy đủ là dấu hiệu không chỉcho thấy ý thức tổ chức, kỷ luật, tính tích cực, tự giác của đảng viên mà cònthể hiện sự vững mạnh của tổ chức, sự nền nếp trong sinh hoạt của chi bộ.Những chi bộ có đông đảng viên thường xuyên tham gia sinh hoạt, đảng viêntích cực đóng góp ý kiến có chất lượng, có tinh thần xây dựng thì nhất định tổchức đảng đó sẽ có được những quyết định đúng đắn, có tính khả thi cao hơn

là những chi bộ, đảng bộ có ít đảng viên tham gia, sinh hoạt chuệch choạc,thiếu tích cực, tự giác

Một chi bộ trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên có ý thức tổ chức

kỷ luật, thể hiện tính chiến đấu cao, dân chủ, đoàn kết, thống nhất… thì cán

bộ, đảng viên phát huy tốt vai trò, trách nhiệm, phẩm chất, năng lực của mìnhtrong sinh hoạt, đảm bảo chất lượng SHCB Ngược lại, chi bộ đảng mà tổchức lỏng lẻo, ý thức tổ chức kỷ luật của đảng viên kém, thiếu dân chủ, mấtđoàn kết sẽ tác động lớn đến tư tưởng, tình cảm của đảng viên, phẩm chất,năng lực của đảng viên không có môi trường thuận lợi để phát huy, do đócũng sẽ có ảnh hưởng xấu đến chất lượng sinh hoạt

1.2.2.2 Công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ

Việc nắm vững và thực hiện có hiệu quả yêu cầu của quá trình chuẩn bị

và tiến hành SHCB của các thành phần tham gia SHCB, nhất là công tácchuẩn bị nội dung sinh của cấp uỷ, bí thư, phó bí thư

Đối với chi uỷ, bí thư, phó bí thư: Nội dung sinh hoạt do cấp uỷ đềxuất, có sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên trực tiếp Quá trình chuẩn bị dự thảonội dung sinh hoạt phải phát huy được trách nhiệm của cấp uỷ, đảng viên vàcác tổ chức quần chúng Việc tổ chức tiến hành SHCB, điều khiển hội nghịcủa bí thư (phó bí thư) trên các vấn đề: Trình bày nội dung đã chuẩn bị,

phương pháp điều khiển hội nghị, kết luận hội nghị phải đảm bảo đúngnguyên tắc sinh hoạt Đảng.

Việc lựa chọn nội dung sinh hoạt phải phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụchính trị của đơn vị sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên, nhất là cấp trên trực tiếp.Phải xác định được các chủ trương, biện pháp lãnh đạo đúng và trúng, tránhviệc ra nghị quyết chung chung, không sát thực tế, không đầy đủ, thiếu cụ thể.Kiểu nghị quyết như vậy không sai, nhưng ít hiệu lực, rất khó kiểm tra kếtquả và làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện

Đối với đảng viên, trách nhiệm đối với việc chuẩn bị và tiến hànhSHCB được thể hiện ra trong việc tự phê bình và phê bình, đánh giá ưukhuyết điểm, phân biệt rõ đúng sai Những vấn đề thuộc về quan điểm,nguyên tắc, những biểu hiện, hành vi vi phạm nghị quyết của Đảng, nhữngbiểu hiện thiếu trách nhiệm, thiếu gương mẫu, vi phạm nguyên tắc của Đảngcần phải được xác định và chỉ rõ những biện pháp sửa chữa, khắc phục Tíchcực đề xuất những chủ trương, biện pháp lãnh đạo để cán bộ thảo luận ranghị quyết

1.2.2.3 Tổ chức sinh hoạt chi bộ

Sinh hoạt chi bộ thực chất cũng là quá trình hoạt động nhận thức và tổchức thực tiễn, đó là hoạt động mang tính khoa học Hiệu quả của cuộc sinhhoạt phụ thuộc vào việc thực hiện qui trình sinh hoạt có bài bản, khoa học haykhông Cho nên các cấp uỷ cần nắm vững và thực hiện đúng qui trình sinhhoạt chi bộ mới đảm bảo chất lượng sinh hoạt

Thời điểm sinh hoạt chi bộ phải đúng quy định của cấp ủy có thẩmquyền, đảm bảo thực hiện đúng nguyên tắc tổ chức và điều lệ đảng Đảm bảocho sự thống nhất của toàn đảng bộ trong sinh hoạt đảng Trừ những trườnghợp đột xuất, yêu cầu giải quyết nhiệm vụ trước mắt, phải xin ý kiến cấp ủycấp trên để tổ chức sinh hoạt chi bộ

Kiểm tra con số đảng viên sinh hoạt không chỉ nhằm duy trì số lượngđảng viên thường xuyên sinh hoạt mà còn tác động trực tiếp đến ý thức chấphành nguyên tắc tổ chức và kỷ luật của Đảng, đảm bảo đảng viên tham giađầy đủ vào tổ chức và hoạt động lãnh đạo của tổ chức đảng Ghi biên bảncuộc sinh hoạt là đòi hỏi có tính nguyên tắc, vì biên bản là cơ sở pháp lý phảnánh mọi hoạt động của sinh hoạt chi bộ, là cơ sở để cấp trên kiểm tra nắm bắttình hình và chất lượng sinh hoạt

Điều hành sinh hoạt là chức năng nhiệm vụ của cấp ủy và người chủ trì

là đồng chí bí thư chi bộ Chất lượng sinh hoạt chi bộ phụ thuộc rất lớn vàonăng lực, phẩm chất, cách thức làm việc của người chủ trì Người chủ trì cóphẩm chất, năng lực là người biết nêu vấn đề, gợi mở, khuyến khích để đảngviên tham gia thảo luận, có kỹ năng và nghệ thuật xử lý các tình huống phứctạp, có tư duy khái quát, biết tổng hợp các ý kiến, kết luận vấn đề một cáchchủ động, quyết đoán thì chất lượng cuộc họp tăng lên rất nhiều Điều đó chothấy, công tác đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn đội ngũ cấp ủy và người bí thư chi

bộ có ý nghĩa quan trọng như thế nào

1.2.2.4 Thực hiện nguyên tắc tổ chức sinh hoạt chi bộ

Sinh hoạt đảng là nơi thể hiện các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt cơbản của Đảng, như nguyên tắc tập trung, dân chủ; tự phê bình và phêbình Việc thực hiện hay không thực hiện, thực hiện đúng hay khôngđúng là điều kiện quan trọng để xem xét chất lượng sinh hoạt Những chi

bộ yếu kém, cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạođức, lối sống thì nguyên nhân trực tiếp là thực hiện chưa tốt, chưanghiêm các nguyên tắc về tổ chức và sinh hoạt đảng Ngược lại, nhữngchi bộ vững mạnh là những đơn vị trong các hoạt động nói chung và sinhhoạt đảng nói riêng quán triệt và thực hiện tốt các nguyên tắc tổ chức vàsinh hoạt

1.2.2.5 Kết quả lãnh đạo thực hiện kết luận hoặc nghị quyết của chi bộ

Hiệu lực của SHCB đối với việc xây dựng chi bộ, quản lý giáo dục, rènluyện đảng viên và xây dựng địa phương vững mạnh ở mức độ nào, kết quảđến đâu Suy cho cùng chất lượng của hoạt động lãnh đạo chỉ được biểu hiệnđầy đủ nhất trong thực tiễn, vì thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý

Sự thống nhất giữa lời nói và việc làm của mỗi đảng viên trong thựchiện nghị quyết của chi bộ, việc tu dưỡng, rèn luyện của mỗi đảng viên Việctuyên truyền, vận dộng, tổ chức quần chúng, nhân dân thực hiện nghị quyết,thái độ, trách nhiệm, tâm tư nguyện vọng của quần chúng trong tiếp nhận nghịquyết của chi bộ: đồng tình hay phản đối Phong trào hành động cách mạngcủa quần chúng trong thực hiện nghị quyết của chi bộ Bầu không khí tâm lý,tinh thần đoàn kết, dân chủ trong các tầng lớp nhân dân trong quá trình triểnkhai thực hiện các nội dung do SHCB quyết nghị Hoạt động của cấp uỷ (bíthư, phó bí thư) trong tổ chức thực hiện các nội dung do chi bộ quyết nghị.Việc phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp uỷ viên; quan hệ giữa bí thư

và các cấp uỷ viên trong tổ chức thực hiện nghị quyết, trong mọi hoạt độngcủa địa phương; tổ chức quán triệt cho các tổ chức quần chúng, nhân dân, cácđoàn thể chính trị xã hội theo nhiệm vụ, chức trách, tiến hành cụ thể hoá nộidung SHCB thành các chương trình hành động của từng lực lượng

Đánh giá chất lượng sinh hoạt cần phải phân tích đầy đủ các mặt nêutrên Tuy nhiên, kết quả cuối cùng của việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi

bộ thể hiện ở kết quả toàn diện, tổng hợp của các tiêu chí trên, đó là sinh hoạtchi bộ góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiếnđấu của tổ chức đảng; nội bộ Đảng được xây dựng trong sạch, vững mạnh;cán bộ, đảng viên có điều kiện để trưởng thành và phát huy khả năng củamình; tổ chức đảng thực hiện tốt vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở và đượcquần chúng nhân dân tín nhiệm

Những tiêu chí đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ đồng thời cũng là

sự thể hiện những yêu cầu cần phải làm để đảm bảo sinh hoạt chi bộ đạt chấtlượng cao, do vậy, sinh hoạt chi bộ có chất lượng phải đảm bảo được tínhlãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu cao

Tiểu kết chương 1

Sinh hoạt chi bộ là hoạt động thường xuyên có vai trò tác dụng to lớnđối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và tiến hành công tácxây dựng nội bộ của Đảng ở cơ sở, bảo đảm cho tổ chức đảng và mỗi đảngviên phát huy vai trò tiền phong gương mẫu, thực hiện tốt chức năng, nhiệm

vụ của mình Vì vậy, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng hoạtđộng của tổ chức đảng và sức chiến đấu của đội ngũ đảng viên và là mộttrong những biện pháp cơ bản nhằm xây dựng Đảng ta vững mạnh về chínhtrị, tư tưởng và tổ chức

Sinh hoạt chi bộ giữ vị trí quan trọng để tiến hành xây dựng nội bộĐảng và là diễn đàn dân chủ nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của đảngviên, xây dựng chủ trương, giải pháp thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở Dovậy, chất lượng sinh hoạt của chi bộ là một trong những yếu tố quyết định sứcsống, sự tồn tại, phát triển của Đảng Không tổ chức sinh hoạt chi bộ hoặc tổchức sinh hoạt chi bộ nhưng chất lượng sinh hoạt thấp thì chi bộ không thểhoàn thành nhiệm vụ Thực tiễn cho thấy, những chi bộ trong sạch vững mạnh

là những chi bộ đã duy trì nề nếp sinh hoạt đều đặn, có chất lượng, đúng quyđịnh với nội dung và hình thức sinh hoạt phong phú, thiết thực

Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG SINH HOẠT CHI BỘ THÔN,

TỔ DÂN PHỐ Ở ĐẢNG BỘ HUYỆN QUẾ VÕ,

TỈNH BẮC NINH HIỆN NAY

2.1 Những yếu tố tác động đến chất lượng sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố ở đảng bộ huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội, hành chính, kinh tế huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

* Đặc điểm tự nhiên

Huyện Quế Võ nằm ở phía Đông tỉnh Bắc Ninh, thuộc vùng đồng bằngchâu thổ Sông Hồng, trung tâm huyện lỵ cách thành phố Bắc Ninh 10km vềphía Bắc, cách thủ đô Hà Nội 40km về phía Tây Nam Tọa độ địa lý từ2104’00” đến 210 11’00” độ vĩ Bắc và từ 106005’50” đến 106017’30” độkinh Đông; có diện tích 15.484,82 ha; vị trí tiếp giáp với các huyện sau:

- Phía Bắc giáp huyện Yên Dũng, Việt Yên, tỉnh Bắc Giang;

- Phía Nam giáp huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh;

- Phía Đông giáp huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương;

- Phía Tây giáp huyện Tiên Du và thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.Quế Võ có 21 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm: Thị trấn Phố Mới và 20xã: Bằng An, Bồng Lai, Cách Bi, Chi Lăng, Đức Long, Châu Phong, Đào Viên,Đại Xuân, Hán Quảng, Mộ Đạo, Nhân Hoà, Ngọc Xá, Phượng Mao, PhươngLiễu, Phù Lãng, Phù Lương, Quế Tân, Việt Hùng, Việt Thống và Yên Giả

Dân số Quế Võ tính đến 31/12/2017 là hơn 160.000 người Trong đóhơn 93% dân số sử dụng nước sạch và trên 85% số gia đình có nhà tiêu hợp

vệ sinh Ngoài bệnh viện đa khoa huyện, Quế Võ có 19 bác sĩ, 109 y sĩ, y tá

và 127 giường bệnh trên 21 trạm y tế xã thị trấn

Đến nay, Quế Võ có 41 di tích trong đó có 9 di tích cấp Quốc gia Quế

Võ có 66 trường Mẫu giáo, Tiểu học và Trung học cơ sở với hơn 1000 giáoviên và hơn 20.000 học sinh trên địa bàn huyện

Huyện Quế Võ có QL 18 từ Nội Bài đến Quảng Ninh chạy qua địaphận Huyện dài 22km, là cầu nối phát triển kinh tế xã hội giữa huyện với cáctỉnh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ như: Hà Nội, Bắc Ninh, QuảngNinh, Hải Dương, Hưng Yên và Vĩnh Phúc

Hệ thống sông ngòi tỉnh tỉnh Bắc Ninh nói chung và huyện Quế Võ nóiriêng khá dày đặc, mật độ lưới sông cao, huyện có 3 mặt sông là ranh giới vớicác huyện, tỉnh Phía bắc có sông Cầu là ranh giới với tỉnh Bắc Giang; phíanam có sông Đuống là ranh giới với huyện Gia Bình, phía đông có sông TháiBình là ranh giới với huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Do nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng nên địa hình Quế Võ tươngđối bằng phẳng Hầu hết diện tích đất trong huyện đều có độ dốc <30 (trừ một

số đồi núi thấp như: núi ở xã Phù Lương, Phù Lãng có độ cao từ 20 - 80 m,chiếm diện tích nhỏ so với tổng diện tích đất tự nhiên) Địa hình vùng đồngbằng có xu thế nghiêng ra biển theo hướng Tây Bắc - Đông Nam Độ chênhcao so với mặt nước biển trung bình từ 3 - 5 m

Quế Võ là huyện đồng bằng có nhiều đồi, gò Ngoài dãy Châu Sơncòn có Phả Lại Sơn, phong cảnh tươi đẹp Trải qua quá trình chuyển đổiđịa chất và sự xâm thực bào mòn kết hợp với sự chuyển đổi về dòng chảycủa hệ thống sông ngòi, cấu tạo thổ nhưỡng của Quế Võ là loại phù satương đối điển hình còn sót lại nhiều tàn dư của thềm kiến trúc cao thấpkhác nhau

Nhìn chung địa hình của huyện thuận lợi cho việc phát triển mạng lướigiao thông, thủy lợi, xây dựng cơ sở hạ tầng, mở rộng mạng lưới khu dân cư,các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và kiến thiết đồng ruộng tạo ra