16 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TIỂU LUẬN MÔN KHOA HỌC LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI VÀ LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM Họ tên học viên Mã số học viên Lớp Khóa học Hà Nội 2022 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI 2 1 1 Nhà lãnh đạo kiểu mới 2 1 2 Sự cần thiết phải lãnh đạo kiểu mới 3 II YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI VÀ LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM 6 2 1 Yêu cầu đối với nhà lãnh đạo kiểu mới 6 2 2 Liên hệ với Việt Nam 11 KẾT LUẬN.
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN: KHOA HỌC LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ
YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI VÀ
LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM
Họ tên học viên:
Mã số học viên:
Lớp:
Khóa học:
Hà Nội - 2022
Trang 2Trang
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ LÃNH ĐẠO
II YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI VÀ
Trang 3MỞ ĐẦU
Những thập niên gần đây, “vấn đề con người đang được nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm chú ý, bởi vai trò và khả năng to lớn của con người đối với tiến trình phát triển của lịch sử Quan tâm đến nhân tố con người
là quan tâm đến sự phát triển nhân cách của họ một cách toàn diện” [3, tr.98] Trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm tới vấn đề con người Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã xác định:
“Phải xây dựng con người Việt Nam phát triển một cách toàn diện”, thực chất
là xây dựng và phát triển nhân cách cho con người Việt Nam đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Khoa học và thực tiễn đã chứng minh “trở thành lãnh đạo không phải một định mệnh Một người có thể được sắp xếp để ngồi vào chiếc ghế số 1, nhưng việc người đó có ngồi được và có vững được trên chiếc ghế đó không phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chính họ Cách mạng 4.0 đã tác động mạnh
mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có mô hình quản lý, điều
đó đặt ra rất nhiều yêu cầu đối với nhà lãnh đạo kiểu mới” [8, tr.34] Do đó,
nghiên cứu vấn đề “Yêu cầu đối với nhà lãnh đạo kiểu mới và liên hệ với
Việt Nam” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Trang 4NỘI DUNG
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI 1.1 Nhà lãnh đạo kiểu mới
Lãnh đạo Theo Từ điển tiếng Việt “Lãnh đạo là đề ra chủ trương,
đường lối và tổ chức vận động thực hiện đường lối đó Lãnh đạo là quá trình một người ảnh hưởng đến những người khác để thực hiện mục tiêu nào đó, đồng thời hướng tổ chức tới sự gắn kết chặt chẽ Người lãnh đạo phải đảm bảo được 3 yếu tố là khả năng tạo tầm nhìn, khả năng truyền cảm hứng và khả năng gây ảnh hưởng” [9, tr.781]
Hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành, phối hợp hoặc chi huy đều nhằm “đáp ứng nhu cầu thực tiền xã hội về loại hình lao động đặc thù, nảy smh từ thực tiền hoạt động của nhà máy, công xưởng, tô chức, cơ quan, cộng đồng và các tiến trình xã hội với quy mô rộng lớn Hoạt động đặc thù này có mục đích nhằm đảm bảo điều kiện cho các hoạt động đạt được mục tiêu đã đề
ra với hiệu suất và hiệu quá cao nhất Để đạt được mục đích, hai hướng tác động cơ bản của hoạt động đặc thù nêu trên là tác động đến tổ chức lao động với các quy định, quy trình, thủ tục, công tác kế hoạch và phân công công việc; và tác động đến con người với các yếu tố như động cơ, động lực, mục tiêu hành động, cảm xúc và sự cam kết cùng hành động” [5, tr.187]
“Những nội dung chính của cả hai hướng tác động này đều được tìm thấy trong nghiên cứu về quản lý từ đầu thế kỷ XX với lý thuyết quàn lý theo khoa học của Frederich Taylor (nhấn mạnh cốc yếu tố tô chức lao động) và tiếp theo là lý thuyết quản lý nhân văn của Elton Mayo (nhấn mạnh các yếu tố con người) Cho đến giữa thế kỷ XX, trong phạm vi hoạt động của tổ chức, lãnh đạo với tác động cơ bản hướng đến con người, được hiểu như một chức năng của quản lý, một loại hình hành động cần thiết phải có của nhà quản lý nhằm đạt mục tiêu ở mức độ cao hom so với việc chi sừ dụng các phương thức và công cụ tổ chức lao động khác” [5, tr.188]
Trang 5Trong những năm nửa sau thế kỷ XX, “nhiều nghiên cứu đã tập trung vào việc phân định rõ hoạt động lành đạo với các hoạt động khác tương đương như quản lý, điều hành, chi huy Các nghiên cứu cũng tập trung vào việc xác định bản chất và nội hàm của phạm trù lãnh đạo Hoạt động lãnh dạo thể hiện trong nhiều lĩnh vực và được tiếp cận nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau, do đó trên thế giới có rất nhiều khái niệm về lãnh đạo Năm 1993, một tổng kết từ 587 tài liệu nghiên cứu đã cho thấy có 221 khái niệm khác nhau về lãnh đạo Các góc độ tiếp cận trải rộng tù hành vi, quan hệ, vị thế, quyền lực, tổ chức” [5, tr.189]
1.2 Sự cần thiết phải lãnh đạo kiểu mới
Lãnh đạo, quản lý như đã thấy, đấy là đòi hỏi tất yếu, nảy sinh từ phân công lao động xã hội và vì vậy, thiếu sự lãnh đạo, quản lý sẽ không tồn tại bất kỳ một đơn vị nào với tính chất một tổ chức hoạt động hướng đích, có mục tiêu Sự cần thiết lãnh đạo kiểu mới thể hiện ít nhất trên các khía cạnh, các mặt sau:
Một là, quyết định sự thành, bại của một tổ chức, đơn vị “Một tập hợp
những con người có mục đích chung, đồng hướng và cam kết gắn bó nhau tạo thành một tổ chức Lãnh đạo kiểu mới giữ vai trò to lớn mang tầm sứ mệnh dẫn dắt cộng đồng đó theo tôn chỉ, mục đích, mục tiêu được lựa chọn Điều
đó đặt ra cho lãnh đạo, quản lý là phải xác định hàng loạt vấn đề quan trọng, như tổ chức bộ máy hợp lý, hữu hiệu; lựa chọn nhân sự đúng đắn và sắp xếp đúng người, đúng việc, phù hợp, phát huy cao nhất sở trường cũng như năng lực của họ; xác lập đúng mục tiêu cho tổ chức, đơn vị và tìm kiếm, huy động, xây dựng phương án nguồn lực - cả vật chất và tinh thần, giá trị và trí tuệ - từ nội bộ và bên ngoài đơn vị đề đạt mục tiêu Đảm bảo và giải quyết tốt những vấn đề, đơn vị, tổ chức sẽ có nhiều cơ hội phát triển một cách hiệu quả Ngược lại, lãnh đạo kiểu mới không phù hợp, lệch lạc, yếu kém, nhất là xảy ra những vi phạm quy định của pháp luật, tổ chức hay đơn vị đó tiềm ẩn nguy cơ tan rã, phá sản, thất bại” [6, tr.120]
Trang 6Hai là, định hướng phát triển một hệ thống tổ chức, đơn vị “Bất kỳ
đơn vị hay tổ chức nào hình thành, tồn tại như một sự cần thiết tất yếu, một yêu cầu bức xúc trong môi trường, điều kiện nhiều biến động, luôn đối đầu với rủi ro đã khó, phát triển được càng khó khăn hơn nhiều Trên thực tế, không ít đơn vị, tổ chức, nhất là các đơn vị kinh tế tiến hành hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc và chịu sự chi phối của quy luật thị trường đã bị phá sản, kể cả ở quốc gia giàu có, quốc gia phát triển trên thế giới Tuy vậy xu hướng phát triển vẫn chiếm ưu thế, đúng với tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế và diễn ra ở các quốc gia Điều đó đạt được nhờ có lãnh đạo kiểu mới ở các quốc gia ngày càng có căn cứ khoa học hơn, lãnh đạo, quản lý đúng đắn hơn, phù hợp đòi hỏi thực tế khách quan hơn” [6, tr.121]
“Lãnh đạo kiểu mới đúng đắn đã định hướng cho các tổ chức, đơn vị phát triển một cách hiệu quả, thiết thực cả trên hai mặt: số lượng và chất lượng Ở Việt Nam, trong điều kiện còn nhiều khó khăn, kết quả chưa được như mong đợi, thậm chí còn yếu mặt này, mặt kia, ở cấp chính quyền này, ở
tổ chức kinh tế nọ vẫn nảy sinh vấn đề bức xúc mang tính tiêu cực, song không thể phủ nhận, ngược lại phải khẳng định: Nhờ sự lãnh đạo, quản lý của Đảng, nhà nước những năm qua, trong công cuộc đổi mới, từng ngành, từng cấp, lĩnh vực, mỗi địa phương cũng như từng đơn vị đến mỗi người dân Việt Nam đều đạt được sự phát triển đáng ghi nhận về cả số lượng lẫn chất lượng
Có thể thấy điều đó cả trong ngành, lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, y tế” [6, tr.123]
Ba là, xác định, thực hiện các mục tiêu của hệ thống tổ chức, đơn vị.
“Mỗi tổ chức, đơn vị tồn tại, vận động, phát triển luôn gắn với hệ thống các mục tiêu nhất định Điều đó chỉ ra rằng hệ thống mục tiêu của mỗi tổ chức, đơn vị quan trọng như thế nào đối với mỗi tổ chức, đơn vị đó Xác định mục tiêu, bao gồm nhiều loại khác nhau cho hệ thống tổ chức, đơn vị tồn tại vững
Trang 7chắc, vận động và phát triển tốt trong tương lai là sứ mệnh to lớn, rất quan trọng của lãnh đạo, quản lý Đây là chức năng, nhiệm vụ đứng đầu của lãnh đạo kiểu mới sau khi mỗi đơn vị, tổ chức đã được xác lập Đó là khâu khẳng định sự hiện diện thiết yếu của lãnh đạo kiểu mới đối với mỗi tổ chức đơn vị Việc xác định, lựa chọn đúng đắn các mục tiêu là một quá trình đòi hỏi nhà lãnh đạo kiểu mới vừa có tầm nhìn tổng hợp, vừa có năng lực chuyên sâu, vừa quy tụ xung quan họ những chuyên gia hàng đầu trong phạm vi có thể, vừa sắp xếp đội ngũ chuyên gia đúng người, đúng việc Nếu ngược lại, sẽ khó có thể xác định, lựa chọn được một cách đúng đắn, xác thực các mục tiêu cần thiết Nghĩa là rất cần có lãnh đạo kiểu mới” [6, tr.124]
Thực hiện mục tiêu: “Xác định mục tiêu đã khó, hiện thực hóa mục tiêu còn khó hơn nhiều Bởi lẽ, xây dựng, hoạch định mục tiêu vẫn là trên các phương án, mang tính chất tĩnh Trong khi hiện thực hóa mục tiêu mang tính chất động, phải đối đầu với thực tế nhiều biến đổi cam go, xuất hiện xung đột, mâu thuận cục bộ về lợi ích Vì vậy việc thực hiện các mục tiêu đã được lựa chọn cần được tổ chức một cách khoa học, bài bản, căn cơ, bởi sai một li đi một dặm Việc thực hiện mục tiêu, về lý luận, không phải chỉ do lãnh đạo, quản lý, nhưng không thể thiếu sự lãnh đạo, quản lý Lãnh đạo, quản lý có sứ mệnh xác định mục tiêu, nhưng không thể tự thực hiện được mục tiêu, đặc biệt với tổ chức, đơn vị quy mô lớn, với lãnh đạo, quản lý ở cấp cao Lãnh đạo, quản lý giỏi giang đạt mục tiêu bằng các cộng sự dưới quyền, bằng sức mạnh có tổ chức của cộng đồng trong đơn vị Một cách khái quát, chung nhất thể hiện sự cần thiết của lãnh đạo, quản lý là, một mặt, lãnh đạo, quản lý thực hiện phân công, phân cấp, phân quyền đầy đủ, đúng đắn, hữu hiệu cho cộng
sự dưới quyền để họ thực sự, tự chủ tổ chức thực hiện mục tiêu đã được xác định Mặt khác, cộng đồng trong đơn vị thực hiện một cách nghiêm chỉnh, đầy đủ sự định hướng, dẫn dắt của lãnh đạo, quản lý và sự điều hành, tổ chức thực hiện của cộng sự của họ” [6, tr.128]
Trang 8II YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO KIỂU MỚI VÀ LIÊN
HỆ VỚI VIỆT NAM
2.1 Yêu cầu đối với nhà lãnh đạo kiểu mới
Một là, Yêu cầu về có tư duy đổi mới, có tầm nhìn, phương pháp làm việc khoa học.
“Trong bối cảnh thế giới và trong khu vực đang có những diễn biến khó lường, nền kinh tế đất nước cần phải nhanh chóng có nhừng thay đổi mạnh
mẽ Bối cảnh đó đặt ra cho lãnh đạo kiểu mới những thách thức to lớn trong năng lực lãnh đạo, quản lý và điều hành các tiến trình đổi mới kinh tế và đổi mới hệ thống chính trị cũng như trong trách nhiệm giải trình trước nhân dân
và đất nước Có tư duy đổi mới, có tầm nhìn, phương pháp làm việc khoa học;
có năng lực tổng hợp, phân tích và dự báo Có khả năng phát hiện những mâu thuẫn, thách thức, thời cơ, thuận lợi, van đề mới, khó và những hạn chế, bất cập trong thực tiên; mạnh dạn đề xuât những nhiệm vụ, giải pháp phù hợp, khả thi, hiệu quả để phát huy, thúc đẩy hoặc tháo gỡ” [1, tr.67]
Bill Gates, nhà sáng lập Tập đoàn MicroSoft Inc, người luôn biết nhìn xa Các công ty được thành lập bởi những nhà lãnh đạo có phẩm chất này sẽ phát triển dựa trên tầm nhìn về tương lai và sự suy đoán của nhà lãnh đạo Họ rất tò
mò muốn khám phá thế giới bên ngoài, xem những yếu tố gì sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển của công ty về lâu dài, đồng thời có khả năng xây dựng nên những kế hoạch nhằm khắc phục và xoá bỏ những trở ngại tiềm ẩn mà những người khác khó có thể thấy được
Hai là, Yêu cầu về năng lực người lãnh đạo kiểu mới.
“Có năng lực thực tiễn, nắm chắc và hiếu biết cơ bản tình hình thực tế
để cụ thể hỏa và tổ chức thực hiện cỏ hiệu quả các chủ trương, đường lối cùa Đảng, chính sách, pháp luật cùa Nhà nước ở lĩnh vực, địa bàn công tác được phân công Cần cù, chịu khó, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và vì nhân dân phục vụ Có khả năng lãnh đạo, chi đạo;
Trang 9gương mầu, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp cùa tập thể, cá nhân; được cản bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân tin tưởng, tín nhiệm Ví dụ về làm chủ nghệ thuật giao tiếp để điều hành hiệu quả hơn Khi hỏi bất kỳ nhà lãnh đạo những kỹ năng giá trị nhất góp phần vào thành công của họ là gì, họ sẽ liệt kê hàng loạt các kỹ năng giao tiếp Chẳng hạn, tỉ phú và doanh nhân Richard Branson đã gọi giao tiếp là kỹ năng quan trọng nhất mà bất kỳ lãnh đạo nào
có thể sở hữu, nhờ đó công ty của ông luôn thành công, trở thành một tập đoàn lớn” [1, tr.68]
Để đáp ứng những phẩm chất và năng lực nêu trên, “lãnh đạo kiểu mới nhất thiết phải trải qua quá hình rèn luyện không mệt mỏi, không nao núng trong một môi trường nhiều thừ thách, khắc nghiệt Ví dụ về Gordon Moore, nhà sáng lập Tập đoàn Intel Đối với những nhà lãnh đạo có khả năng phân tích cao, công ty của họ sẽ phát triển dựa trên sự tập trung vào việc giải quyết các vấn đề thuộc lỗi hệ thống Một số lĩnh vực điển hình cần phải có những phẩm chất như thế này là các ngành khoa học, những lĩnh vực chuyên về máy móc và máy tính Đối với những công ty chuyên kinh doanh trong các lĩnh vực này, nhà lãnh đạo thường tỏ ra vượt trội hơn trong việc giải quyết các vấn
đề vĩ mô” [1, tr.69]
Ba là, Yêu cầu về phẩm chất nhân cách lãnh đạo kiểu mới.
Nhân cách chính là tư cách làm người “Đây là một quan niệm hết sức ngắn gọn và dễ hiểu Theo đó, người có nhân cách phải là người có đầy đủ những thuộc tính tâm lý ổn định; những phẩm chất xã hội cần thiết để tham gia vào các hoạt động xã hội Những phẩm chất - tâm lý - đạo đức nói lên trình độ trưởng thành về ý thức đạo đức, hành vi đạo đức, lập trường đạo đức của người lao động Nhờ có trình độ cao mà người lãnh đạo có được các hành
vi đạo đức đúng đắn trong mọi tình huống Sự trong sáng về đạo đức, sự tận tâm với công việc, sự quan tâm chăm sóc mọi người lao động, tinh thần phê
và tự phê nghiêm túc, tinh thần tập thể, tính trung thực, công bằng, giản dị,
Trang 10khiêm tốn Những năng lực tổ chức - chuyên môn nói lên khả năng về văn hoá, chuyên môn nghiệp vụ của người lãnh đạo có thể thực hiện tốt công việc của mình như năng lực tổ chức, năng lực chuyên môn Lãnh đạo kiểu mới phải
có tư chất đúng mực, tự chủ, thể hiện phải là người biết tự kiềm chế sự bột phát tình cảm của bản thân, nếu không biết làm chủ được tâm trạng của mình thì không thể làm lãnh đạo được Dù tâm trạng riêng như thế nào chăng nữa thì người lãnh đạo khi đến cơ quan làm việc vẫn phải luôn vui vẻ với mọi người, bình tĩnh để giải quyết công việc được tốt nhất Người lãnh đạo kiểu mới biết lắng nghe ý kiếm của người khác, biết phát biểu đúng nơi đúng chỗ, biết im lặng và biết tránh những kích động không cần thiết Mọi hành vi và lời nói của người lãnh đạo đều phải có suy nghĩ, có sự kiểm soát” [1, tr.70]
Yêu cầu người lãnh đạo kiểu mới đặt ra “Trong ứng xử hàng ngày phải luôn tỏ ra hồn nhiên, khiêm tốn, biết tôn trọng mọi người Quan hệ với mọi người chân thật, đúng mức; trên không nịnh hót, dưới không quyền uy; tránh tình trạng nịnh trên, nạt dưới Người lãnh đạo cần sống giản dị, chân thật, có lối sống phù hợp với thực tại khách quan, với truyền thống dân tộc, không xa hoa phù phiếm, phô trương hình thức, dối trá, lừa lọc, độc ác Có khả năng vận dụng mau lẹ kiến thức, kinh nghiệm vào công tác thực tế của mình Sẵn sàng tiếp xúc với mọi người, biết lắng nghe họ nói chuyện, gợi ý để họ thể hiện quan điểm, rồi thu lượm những điều cần thiết cho công tác của mình Có
sự suy xét sâu sắc, suy nghĩ phân tích tìm ra bản chất của vấn đề, thấy được mối quan hệ nguyên nhân - kết quả Biết tác động tới từng người một cách kiên quyết, khiến họ phải làm theo mình Tìm ra những sáng kiến để thực hiện công việc một cách tốt nhất Độc lập trong cách suy nghĩ, phán quyết trong công việc, biết tự tìm ra các giải pháp hợp lý, nhưng cũng biết tiếp thu cái hay của người khác Làm việc gì cũng phải theo đuổi từ đầu đến cuối để đạt được mục đích đã đề ra” [4, tr.145]