SKKN môn Âm nhạc MỘT SỐ BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CNTT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS

Chính vì vậy, tại Nghị quyết số 29-NQ/TW được Hội nghị Trung ương 8 khóa XI thông qua ngày 4 tháng 11 năm 2013 về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” đã đặt ra mục tiêu giáo

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH BA

TRƯỜNG THCS ĐỖ SƠN

SÁNG KIẾN:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS”

Đỗ Sơn, năm 2019

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

I Cơ sở lý luận:

Trong thời kỳ đổi mới và phát triển đất nước hiện nay, Đảng và nhà nước

ta luôn coi trọng vấn đề giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu Giáo dục

đã trở thành nhân tố tích cực, một động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước, màsản phẩm chính là nguồn nhân lực cho xã hội, mở đường cho sự phát triển kinh

tế, khoa học công nghệ, văn hoá… Đại hội VIII của Đảng ta khẳng định: “Pháttriển giáo dục và khoa học là quốc sách hàng đầu nhằm xây dựng chiến lược conngười trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đưa đất nướcphát triển nhanh chóng và bền vững, mau chóng sánh vai được với các nướcphát triển trong khu vực và trên thế giới” Từ ý nghĩa và tầm quan trọng ấy màđòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới mục tiêu, nội dung, hình thức, phương phápđào tạo, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo một cách toàn diện có hiệu quả cao,thiết thực Đặc biệt là hệ thống giáo dục phổ thông, một bậc học vô cùng quantrọng Đây là bước tạo nên sự hình thành và phát triển nhân cách của lớp trẻ ViệtNam

Chính vì vậy, tại Nghị quyết số 29-NQ/TW được Hội nghị Trung ương 8

khóa XI thông qua ngày 4 tháng 11 năm 2013 về “Đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo” đã đặt ra mục tiêu giáo dục phổ thông ở trường THCS là

tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân,tức là “giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ

và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN,xây dựng nhân cách và trách nhiệm công dân…Đặc biệt còn có thêm yêu cầuphát hiện và bồi dưỡng năng khiếu (về một môn học), định hướng nghề nghiệpcho học sinh để chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên cấp THPT, vào khốichuyên, đại học, nhằm đào tạo thành những tri thức giỏi, cao hơn là những nhântài cho đất nước

Có thể nói mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường là hình thành ở họcsinh nhân cách, tư cách của một công dân và nhân cách, tư cách của một nhântài trong tương lai Vì vậy nhiệm vụ của nhà trường là vừa phải thực hiện nhiệm

vụ giáo dục toàn diện để hoàn thiện cho học sinh có tri thức phổ thông nền tảng

và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, vừa phải thựchiện sự tác động đúng hướng để phát triển năng khiếu của các em về một mônhọc cụ thể nào đó

Một trong những môn học có ý nghĩa to lớn và tích cực trong việc hìnhthành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh không thể không nói đếnmôn âm nhạc Âm nhạc là một lọai hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thựckhách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm âm thanh Ở trường THCSmục tiêu của môn âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản vềnghệ thuật âm thanh, nhằm phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của HS tạo nên

một trình độ văn hóa âm nhạc nhất định do vậy “văn hóa âm nhạc” sẽ góp phần

đào tạo có chất lượng những lớp người có ích cho xã hội

Với học sinh THCS, môn âm nhạc là một trong những phương tiện hiệuquả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho HS nhằm gópphần giáo dục toàn diện cho HS theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thànhnhân cách con người mới Việt Nam Tuy nhiên âm nhạc trong nhà trường THCSvới tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung, songmục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông là giáodục văn hoá âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em những kiến thức cơ bảncác kỹ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệthuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âmnhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ thuật và nhucầu âm nhạc.

Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khảnăng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khácphát triển năng lực trí tuệ cho HS, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật, đẩymạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêmvui tươi, lành mạnh Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của môn học

âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy đó là một hướng đi và là một phươngpháp giáo dục đúng đắn mang tính đặc thù của việc giáo dục cái hay, cái đẹp,giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hình thànhnhân cách toàn diện của con người mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ Trong nghệ thuật,nhất là âm nhạc, sự sáng tạo của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng.Sáng tạo có nhiều mức độ, có thể phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể làthay đổi hệ thống nguyên tắc Học sinh THCS đang trong thời kì phát triểnnhanh về thể chất, tâm sinh lí, giai đoạn này các em có nhiều suy nghĩ ước mơ

về cuộc sống Trong quá trình học âm nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp đểphát huy sự sáng tạo của HS

II Phương pháp tiếp cận tạo ra sáng kiến:

- Phương pháp trực quan

Trong mỗi tiết dạy âm nhạc, dù đó là nội dung gì, học hát, tập đọc nhạchay âm nhạc thường thức, việc học sinh quan sát tài liệu, tư liệu và giáo viênquan sát mức độ chú ý của học sinh là hết sức cần thiết

- Phương pháp đàm thoại

Trao đổi với học sinh để tìm hiểu tâm tư suy nghĩ và sở thích của các emkhi tham gia học tập môn âm nhạc Ngoài ra trao đổi với đồng nghiệp, đồngmôn tìm ra những giải pháp để lôi cuốn học sinh tham gia học tập môn âm nhạcvới thái độ tích cực

- Phương pháp đối chiếu so sánh

Dự giờ đồng nghiệp, đồng môn và đối chiếu với những tiết học không sửdụng công nghệ thông tin

- Phương pháp điều tra

Qua điều tra cho thấy 100% học sinh và giáo viên đều hứng thú với việcứng dụng công nghệ thông tin trong mỗi tiết dạy - học

III Mục tiêu:

Cùng với các ngành công nghệ khác phát triển, ngành công nghệ thông tin

đã và đang là nền khoa học mũi nhọn của thế kỷ XXI Nó là một trong nhữngđộng lực quan trọng nhất của sự phát triển xã hội cùng với một số ngành côngnghệ khác Công nghệ thông tin đã góp phần làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh

tế, văn hoá xã hội của thế giới hiện đại.Với những tiến bộ nhanh chóng và kỳdiệu của kĩ thuật máy tính và kĩ thuật viễn thông trong vài thập niên gần đây,Công nghệ thông tin thực sự đã xâm nhập sâu rộng có tính toàn cầu và đã đemlại những thành tựu to lớn, tạo nên những chuyển biến cơ bản trong nền giáo dụcquốc dân

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, cùng với những xu thế pháttriển chung của khoa học kĩ thuật, việc ứng dụng công nghệ thông tin trongngành giáo dục những năm gần đây đã được đẩy mạnh và có chuyển biến tíchcực Những năm gần đây, Bộ GD&ĐT rất chú trọng đến việc đẩy mạnh ứngdụng CNTT vào việc dạy học, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm theo kế hoạch chỉ đạo thực hiệnnhiệm vụ giáo dục Trung học cơ sở của Phòng GD&ĐT huyện nhà luôn tăngcường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lý Trong đó có:Chú trọng ứng dụng CNTT trong tổ chức dạy học; tăng cường sử dụng các môhình học kết hợp giữa lớp học truyền thống với các lớp học trực tuyến nhằm tiếtkiệm thời gian và chi phí cũng như tăng cường sự công bằng trong việc tiếp cậncác dịch vụ giáo dục chất lượng cao Khuyến khích giáo viên thiết kế các bàigiảng e-learning, khai thác sử dụng hiệu quả các ứng dụng CNTT; tham gia cáccuộc thi về ứng dụng CNTT trong dạy học, tổ chức các hoạt động giáo dục do

Là một giáo viên dạy môn âm nhạc, được ban giám hiệu nhà trường độngviên về tinh thần, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy.Tôi luôn tích cực tìm hiểu nghiên cứu công nghệ thông tin sử dụng các phầnmềm chép nhạc, cắt ghép nhạc, video đưa vào thực nghiệm trong việc soạngiảng và dạy học, bước đầu đã có những kết quả khả quan Trong bài viết này

tôi không đi sâu vào phương pháp dạy học mà giới thiệu khái quát các phầnmềm và khả năng ứng dụng cụ thể của các phầm mềm vào việc soạn giảng saocho có hiệu quả cao nhất từ việc ứng dụng CNTT.

Xuất phát từ mục tiêu của môn âm nhạc là: Thông qua môn âm nhạc để

HS cảm thụ âm nhạc, nâng cao thị hiếu thẩm mĩ, đồng thời góp phần giáo dục

tư tưởng, tình cảm tích cực, góp phần đào tạo có chất lượng, những người laođộng mới, phát triển toàn diện; hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu thật tốtđẹp, cần thiết thiết cho sự phát triển lâu dài về tình cảm, trí tuệ và thể chất Đây

là quá trình tác động có tổ chức và định hướng chặt chẽ, liên tục, cụ thể là pháttriển sự yêu thích và sự hưởng ứng say mê đối với âm nhạc, làm cho học sinh cónhu cầu được tham gia học tập âm nhạc; phát triển thính giác nhạy cảm ở họcsinh, đây là một đặc trưng cơ bản và rõ nét nhất của môn âm nhạc, là bộ mônnghệ thuật của tai nghe; phát triển những kỹ năng và thói quen về ca hát phổthông; phát triển tình cảm thẩm mĩ, thị hiếu nghệ thuật lành mạnh, trong sáng,phong phú, từ đó hình thành nhân cách; phát triển tình cảm thẩm mĩ chính là sựphát triển xúc cảm qua sự nghe, thấy Những xúc cảm này không thể dùng lờithay thế Mỗi bài hát đều có khả năng biểu cảm và sức sống đã vang lên đầy đủ,tạo ra tình yêu thiên nhiên đất nước và con người, nhu cầu thái độ tha thiết đốivới vẻ đẹp mà mình cảm nhận để giữ gìn và phát triển vươn lên

Từ mục tiêu của bộ môn, mục tiêu của năm học này và sự tìm tòi nghiên

cứu của bản thân trong những năm học qua, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến “Một

số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn âm nhạc ở trường THCS”, với mục đích để nâng cao hiệu quả dạy

học môn âm nhạc và được cùng chia sẻ học hỏi các đồng chí, đồng nghiệp trongdạy môn âm nhạc ở trường THCS

CHƯƠNG II: MÔ TẢ SÁNG KIẾN

I NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA SÁNG KIẾN:

1.Thực trạng của vấn đề

Âm nhạc là một bộ môn năng khiếu giúp HS cảm thấy thoải mái,vui vẻ hơn sau những giờ học căng thẳng, từ đó phần nào thúc đẩy hoạt độngphong trào văn hóa, văn nghệ trong lớp, trong nhà trường thêm lành mạnh, sôinổi, đặc biệt còn giúp HS thích đến trường hơn Song việc giảng dạy môn Âmnhạc cho tất cả các đối tượng HS (có năng khiếu hay không có năng khiếu âmnhạc) cũng cần phải có phương pháp và nghệ thuật để truyền tải được nội dung

vì số HS có năng khiếu âm nhạc là rất ít

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa quá trình học tập củahọc sinh thì ngoài sự nghiên cứu về phương pháp truyền giảng, phương pháp tổchức lớp học mỗi giáo viên cần phải nghiên cứu sử dụng các thiết bị công nghệ,các phần mềm hỗ trợ dạy học để ứng dụng trong quá trình giảng dạy Trong

những năm gần đây, CNTT trong dạy học được đẩy mạnh và đã đạt được hiệuquả tích cực

Một trong những yếu tố dễ nhận thấy nhất là một giờ học có ứng dụngCNTT thì việc truyền đạt kiến thức - luyện tập kỹ năng của giáo viên được cảithiện rất nhiều, học sinh dễ tiếp thu bài, giờ học sinh động, lôi cuốn các em vàkết quả học tập được nâng cao Việc ứng dụng CNTT không những đáp ứng nhucầu bộ môn mà còn giúp HS ở vùng nông thôn tiếp cận và làm quen dần vớiphương pháp học tập hiện đại, giáo viên qua đó cũng từng bước nâng cao kỹnăng nghiệp vụ của mình để đáp ứng với yêu cầu công tác trong thời đại mới

Nhận thức được tầm quan trọng của CNTT trong dạy học, trong nhữngnăm học gần đây bản thân tôi đã thực hiện sử dụng CNTT vào giảng dạy môn

Âm nhạc và đã thu được kết quả tốt nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc bộ môn nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường, chất lượng

của toàn ngành nói chung, đáp ứng yêu cầu “Đổi mới căn bản, toàn diện chất

lượng giáo dục và đào tạo”

2 Các tồn tại, hạn chế

Điểm hạn chế nhìn thấy rõ nhất trong việc giảng dạy môn Âm nhạc chính

là việc hình thành năng lực âm nhạc cốt lõi cho HS chưa đạt hiệu quả cao

Có không ít HS không nhận biết được hoặc nhận biết rất chậm nốt trênbản nhạc của bài Tập đọc nhạc, chưa kể đến nốt trên bản nhạc của bài hát

Trong các giờ học môn Âm nhạc hầu như HS chỉ thích học hát, ở nhiềunơi, vì điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, trình độ giáo viên cũng còn hạnchế, chỉ dạy hát là chính, các nội dung tập đọc nhạc, nhạc lý, âm nhạc thườngthức bị coi nhẹ, thậm chí có nơi bỏ qua Vì thế, việc hình thành năng lực đọcnhạc, kiến thức âm nhạc cho HS có thể nói là chưa tốt nếu như không nói là ởmột số nơi còn kém hiệu quả Do vậy chất lượng, hiệu quả giờ học môn Âmnhạc cũng như mục tiêu phát triển toàn diện chất lượng giáo dục và đào sẽ khó

có thể đạt được

3 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

Thực trạng đó là do nhiều HS thường phiên tên nốt nhạc ra chữ viết tắtcủa tiếng Việt phía dưới nốt nhạc rồi nhìn vào đó đọc nhạc mà không nhìn vàobản nhạc

Trong các giờ học môn Âm nhạc hầu như HS chỉ thích học hát, ở nhiềunơi, vì điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, trình độ giáo viên cũng còn hạnchế, chỉ dạy hát là chính, các nội dung tập đọc nhạc, nhạc lý, âm nhạc thườngthức bị coi nhẹ, thậm chí có nơi bỏ qua Vì thế, việc hình thành năng lực đọcnhạc, kiến thức âm nhạc cho HS có thể nói là chưa tốt nếu như không nói là ởmột số nơi còn kém hiệu quả

Do điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu (chỉ có 1 chiếc máychiếu), không phải giờ học nào HS cũng được học qua máy chiếu Do vậy, HSnhà trường ít có điều kiện được tiếp cận nên còn bỡ ngỡ trước những trang thiết

bị hiện đại

Nguyên nhân của những bất cập, tồn tại nói trên có thể nêu ra rất nhiều,song có một nguyên nhân khá quan trọng thuộc về giáo viên dạy âm nhạc Đó là

do GV sử dụng sử dụng các phương pháp dạy học tiếp cận nội dung vẫn là chủyếu, dạy chay, mà ít chú ý tới việc tiếp cận năng lực của HS thông qua việc sửdụng thiết bị DH, ứng dụng CNTT trong giờ học Âm nhạc.

Qua một số giờ dạy học bài hát mới, tập đọc nhạc, âm nhạc thường thức ởcùng một đối tượng là HS lớp 7A, 7B thì tiết dạy không ứng dụng CNTT củatrường trong năm học 2018 - 2019 thu được kết quả như sau:

HS tham

gia

Khối 7 Số HS hát đúng

giai điệu, sắcthái phù hợp và

có động tác phụ

họa

Số HS hátđúng giaiđiệu, sắcthái phùhợp

Số HS hátđúng giaiđiệu

Số HS hátchưa đúnggiai diệu

4 Tính cấp thiết cần tạo ra sáng kiến.

Trong mỗi tiết dạy âm nhạc, dù đó là nội dung gì, học hát, tập đọc nhạchay âm nhạc thường thức, việc học sinh quan sát tài liệu, tư liệu và giáo viênquan sát mức độ chú ý của học sinh là hết sức cần thiết

Qua thực tiễn thực hiện việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy môn

Âm nhạc ở trường THCS, tôi thấy bước đầu đã có sự thành công như: Giờ họcsinh động hơn; tạo được sự say mê, hứng thú học tập cho các em; khơi dậy chocác em lòng ham mê, yêu thích môn học hơn, chất lượng học tập bộ môn củacác em ngày càng được cải thiện rõ rệt

Tuy nhiên để có một giờ học Âm nhạc đạt hiệu quả cao, đòi hỏi giáo viênphải đầu tư thời gian, công sức cho việc soạn giảng, thầy cô phải thực sự tâmhuyết với nghề

Trong những năm trở lại đây, ứng dụng CNTT trong dạy học được đẩymạnh và đã đạt được hiệu quả tích cực Một trong những yếu tố dễ nhận thấynhất là một giờ học có ứng dụng CNTT thì việc truyền đạt kiến thức – luyện tâp

kỹ năng của giáo viên được cải thiện, học sinh dễ tiếp thu bài học và giờ họcsinh động, lôi cuốn các em vào bài học và chất lượng giờ học được nâng cao.Tất cả các môn học đều có đặc thù khác nhau, vì vậy việc vận dụng các thiết bịcông nghệ và phần mềm tin học cũng khác nhau nhưng nhìn chung ứng dụngCNTT trong dạy học là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượngdạy học và từng bước đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá,không những đáp ứng nhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho học sinh làmquen với phương pháp học tập hiện đại, giáo viên cũng từng bước nâng cao kỹnăng, nghiệp vụ của mình để đáp ứng với yêu cầu công tác trong thời đại mới

Với bộ môn Âm nhạc, đây là một môn học năng khiếu, đặc thù của mônhọc là dễ lôi cuốn học sinh với điều kiện giáo viên giảng dạy phải biết sáng tạo

trong phương pháp truyền giảng, luyện tập kỹ năng cho học sinh Các phân môntrong bộ môn Âm nhạc đa số đều đỏi hỏi người học phải có năng khiếu và thực

sự yêu thích Chính vì thế, việc tìm tòi, sáng tạo các phương pháp dạy học tíchcực trong bộ môn âm nhạc luôn là nhu cầu cần thiết đối với mỗi giáo viên Ứngdụng CNTT trong giảng dạy bộ môn âm nhạc là một sự đổi mới trong phươngpháp giảng dạy âm nhạc ở cấp THCS Hiện nay, ngoài các thiết bị nghe – nhìnrất phong phú và hiện đại; các phần mềm soạn nhạc, hoà âm cũng được pháttriển không ngừng Việc nghiên cứu và ứng dụng một chức năng nhỏ trong cácphần mềm ấy đưa vào trong dạy hát hoặc tập đọc nhạc rất thuận tiện bởi tínhnăng chung của các phần mềm này là rất dễ sử dụng, không đòi hỏi người dùngphải có kiến thức chuyên sâu về máy tính, người sử dụng chỉ cần tiếp cận vàkhai thác một vài lần là có thể sử dụng thành thạo Bên cạnh đó, ngoài sự hỗ trợcủa các thiết bị nghe – nhìn, giáo viên có thể kết hợp các phần mềm này tronggiáo án điện tử, đảm bảo việc truyền giảng kiến thức và luyện tập kỹ năng chohọc sinh sẽ được thực hiện một cách linh động, giờ học hát cũng như giờ học tậpđọc nhạc sẽ được thực hiện một cách nhẹ nhàng nhưng không kém phần sinhđộng, học sinh sẽ cảm thấy thích thú khi thực hành bộ môn và kết quả giờ học sẽđược nâng cao rõ rệt

II GIẢI PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN

Thấy được những khó khăn nêu trên, bản thân tôi vô cùng trăn trở Trước

đây khi còn là giáo viên trẻ, mới ra trường tôi chỉ giảng dạy bộ môn Âm nhạcbằng phương tiện dạy học chủ yếu là đàn phím Sau này khi việc ứng dụngCNTT trong dạy học ngày càng phổ biến và phát triển, tôi đã tìm hiểu, học hỏi

và mạnh dạn ứng dụng một số phần mềm công nghệ vào dạy học môn Âm nhạc

Trên thị trường hiện nay có rất nhiều phần mềm dùng để soạn nhạc, hoà

âm phối khí Các phần mềm đều có lĩnh vực ứng dụng nhất định và có tínhchuyên biệt khá rõ nét nhưng nhìn chung khi sử dụng đều có đặc điểm tương đốigiống nhau từ thao tác soạn, chữa giai điệu, hoà âm, ghi âm… nên việc sử dụngcũng khá dễ dàng Các phần mềm này đa số không đòi hỏi máy tính phải có cấuhình cao nên việc phổ biến cũng thuận lợi Đa số phần mềm soạn nhạc hiện nayđều chạy được trên môi trường Windows (hệ điều hành phổ biến ở Việt Nam)nên việc cài đặt, sử dụng rất thuận tiện

Thiết bị dạy học môn âm nhạc cũng đơn giản và dễ tìm kiếm ngoài thịtrường Một trong những thiết bị cần thiết nhất cho bộ môn là đàn phím, hiệnnay đã được trang bị và sử dụng hiệu quả Kế đến là thiết bị nghe – nhìn và thiết

bị giao tiếp giữa đàn Organ với máy tính (MIDI Cable) Nếu soạn giảng bằnggiáo án điện tử thì các thiết bị trên đã được tích hợp trong hệ thống máy tính nênviệc giảng dạy một tiết học âm nhạc sẽ được thực hiện một cách đơn giản,không cầu kì trong việc chuẩn bị thiết bị, phòng ốc

II.1 Giới thiệu một số phần mềm được ứng dụng trong dạy học môn

Âm nhạc:

Trong những năm thực tế giảng dạy, ngoài việc sử dụng các trang thiết bị

đã được cấp, việc ứng dụng thêm các phần mềm kết hợp với các thiết bị côngnghệ khác đã tạo được không khí khác hẳn trong các tiết học âm nhạc và hiệu

quả được nâng cao, các phần mềm được khai thác và sử dụng là phần mềmENCORE (của hãng PASSPORT GVOX), phần mềm CAKEWALK PROAUDIO (của hãng Twelve Tone Systems) và phần mềm PROSHOW GOLD(của hãng PHOTODEX CORPORATION) Cụ thể phương pháp ứng dụng trongcác phân môn như sau:

II.1.1 CHƯƠNG TRÌNH ENCORE 4.5.3

Trong cửa sổ chính dòng nhạc mặc nhiên được định sẵn:

- Hai khuông nhạc trong dòng nhạc hoặc hệ thống dành cho Piano (Khuông

nhạc phía trên mang khoá Sol, khuông nhạc phía dưới mang khoá Fa) [Staves per system = 2

- Số dòng nhạc định sẵn trong trang là 5 [Systems per page = 5]

- Ô nhịp định sẵn trong từng dòng là 3 [Measure per page = 3]

- Tất cả các điều kiện định trước ở trên đều có thể thay đổi dễ dàng để phùhợp tính chất từng bản nhạc (Sẽ được trình bày chi tiết ở phần 2 trong phần bàitập)

Các thành phần trên cửa sổ của Encore :

Trên cửa sổ chính của chương trình Encore 4.5.3 gồm có các phần :

+ 1: Thanh tiêu để (Title Bar).

+ 2: Thanh Menu (Menu

Bar).

+ 3: Thanh thuộc tính (Ribbon Bar).

+ 4: Thanh cụng cụ (Tool Bar).

+ 5: Thanh cuộn dọc (Vertical Scroll Bar).

+ 6: Thanh cuộn ngang (Horizontal Scroll Bar).

+ 7: Màn hình chứa bản nhạc

Trong đó:

Thanh tiêu đề (Title Bar ): Thanh tiêu đề nằm phía trên, bên phải có các

nút điều khiển phóng to thu nhỏ cửa sổ

Thanh Menu 2 (Menu Bar):

Thanh Menu chứa 8 mục điều khiển chính của chương trình Encore: File – Edit – Notes – Measures – Score – View – Windows – Setup – Help.

Khi kích hoạt mục điều khiển có thể dùng chuột bấm vào mục cần chọn, nếu

có các chữ có dấu gạch dưới các ký tự thì có thể dựng tổ hợp phím Alt + (phím

ký tự có gạch dưới)

Thanh thuộc tính (Ribbon Bar - H1.2): Thanh Ribbon có nút điều khiển

giọng, âm thanh, ghi, xoá, chuyển trang

1 2 3

H1.2

Thanh cụng cụ (Tool Bar)

Thanh công cụ được đặt thẳng đứng, bao gồm nhiều thanh chức năng đặt

chồng lên nhau - Chỉ xuất hiện một trong các thanh (Thanh Notes - Thanh Clefs

Thanh Graphics Thanh Epressons Thanh Tools Thanh Dynamics Thanh Marks 1 - Thanh Marks 2 - Thanh Symbols - Thanh Guitar - Thanh Color)

-*Lưu ý: Trên thanh công cụ có hai nơi cần lưu ý: (H1.3)

H1.3

- Khoảng trống 1: Bấm vào đây để dời thanh công cụ.1

- Hộp điều khiển 2: Bấm vào đây để chuyển đến từng thanh cụ thể Đó là:

a Thanh Graphics: (Đồ họa)

- Thanh đồ họa dùng để viết chữ

- Ghi hợp âm ở dạng chữ, dạng thế bấm hợp âm trên Guitar

- Vẽ đường thẳng, đường bao dạng tròn, vuông với các cột đậm, nhạt khácnhau

b Thanh Clefs: (Khóa nhạc)

- Trên thanh khóa nhạc có các nút để ghi khóa nhạc: khóa Sol, khóa Fa,khóa Đô

c Thanh Color: (Màu)

- Thanh màu dùng để trang trí bản nhạc có nhiều màu sắc khác nhau

- Thanh sắc thái ghi chú cường độ tình cảm cần thể hiện trong một câu, mộtđoạn hay cả bài nhạc

e Thanh Mark 1, Mark 2: (Dấu hiệu)

- Thanh dấu hiệu để ghi các dấu hóa bất thường cho các nốt phụ, dấu hiệulượn, dấu vê, dấu nhấn (được thể hiện trên các ô của thanh)

f Thanh Tools: (cụng cụ)

- Thanh cụng cụ tạo dấu nối cho các nốt nhạc

- Tạo các đường kẻ kết hợp với dấu tái đoạn

- Tạo các dấu vê, dấu rải

- Tạo dấu ghi cường độ

- Thanh cường độ để ghi chú mức độ mạnh yếu của nốt nhạc

+ p = nhẹ pp = nhẹ vừa ppp = rất nhẹ

+ f = mạnh ff = mạnh vừa fff = rất mạnh

h Thanh Symbols: (ký hiệu)

Thanh ký hiệu để ghi các dấu: chấm lưu, hồi đoạn, Coda, dấu nhắc, cácchữ số

Thanh cuộn dọc, thanh cuộn ngang, màn hình chương trình Encore.

2 Mở một tập tin mới:

Để mở tập tin mới: [File  New] hoặc tổ hợp phím [Ctrl + N] Màn hình

sẽ hiện ra hộp thoại Choose Page Layout: [H1.6]

Trong phần Layout: (Phần này khi chúng ta

chọn Single Staves trong Staff Format thì cả 3 ô

đều sáng lên lưu ý các nghĩa của nó Đó là:

Staves per system: Số khuông nhạc trên dòng

nhạc

Systems per page: Số dòng nhạc trong trang.

Measures per system: Số ô nhịp trong dòng

nhạc

Trong phần Staff Format: Định dạng khuông

nhạc sẵn đó là: Dùng khuông đơn (Single

Staves), Piano hoặc Piano - Vocal.

H1.

Trong đó Staff Format là định dạng khuông nhạc, cụ thể:

Single Staves: Khuông đơn, được dùng phổ biến để ghi bản nhạc, phần này là

phần hay dùng cho giáo viên dạy nhạc phổ thông

- Ví dụ : Bài Chơi đu - dân ca Thanh Hoá được viết bằng khuông đơn.

Piano: Có 2 khuông nhạc trong một hệ thống, một khuông khóa Sol ghi bè cao

và một khuông khóa Fa ghi trầm Ví dụ: Bài Au revoir của Robert Burns được viết cho Piano, bè cao viết khóa Sol, bè trầm viết ở khóa Fa.

Piano - Vocal: Có 3 khuông nhạc trong hệ thống : Khuông đơn 1 để ghi giai

điệu bài hát (Vocal), khuông 2 ghi bè cao của piano, khuông 3 ghi bè trầm củapiano

Với phần mềm này, nếu giáo viên tạo được bản tập đọc nhạc giống vớicách trình bày trong sách giáo khoa thì hiệu quả bài dạy sẽ rất tốt Tập đọc nhạc

là một phân môn khó với đa số học sinh, các em chuẩn bị bài ở nhà và khi quansát trên màn hình với cách trình bày giống y hệt các em đã soạn thì việc thựchành bài tập đọc nhạc sẽ được tiến hành một cách dễ dàng

Phần mềm có khả năng hiển thị toàn màn hình, do đó giáo viên có thể tậndụng tối đa diện tích của màn hình chiếu để hiển thị bài TĐN rõ ràng, sử dụngcông cụ Custom View trên thanh công cụ và nhập vào tỉ lệ % tương ứng Để tạochú ý ở một số kí hiệu, hình nốt đặc biệt, hay đơn giản là muốn đổi màu sắc chotoàn bộ bài TĐN để lôi cuốn hơn có thể sử dụng chức năng đổi màu sắc cho các

đối tượng trong bản nhạc ở mục Score Color (trình đơn View).

Nhìn chung, đây là một phần mềm dễ sử dụng nhất trong các phần mềmsoạn nhạc, phần mềm này có thể được ứng dụng không chỉ riêng môn học tậpđọc nhạc mà còn có thể các phân môn khác Tuy vậy, trong thực tế ứng dụng cácphần mềm thì ENCORE tỏ ra hiệu quả hơn hẳn đối với phân môn TĐN bởinhững tính năng phù hợp của nó.

II.1.3 Ứng dụng phần mềm CAKEWALK PRO AUDIO trong giảng dạy phần học bài hát mới:

CAKEWALK PRO AUDIO là một phần mềm chuyên dụng trong hoà

âm, phối khí và ghi âm Phần mềm này có khả năng trình diễn các bài nhạcMIDI với chất lượng âm thanh rất tốt và có thể tương tác với đàn Organ quathiết bị MIDI CakeWalk có phạm vi ứng dụng rộng rãi, từ những phòng ghi âmchuyên nghiệp đến những nhạc sĩ có nhu cầu soạn và phối nhạc trên máy tính.Phần mềm này có khả năng ghi âm cùng lúc 256 kênh âm thanh với các tiện íchsao chép, chỉnh sửa rất thuận tiện

CakeWalk có thể hiển thị toàn bộ tổng thể bài nhạc nhưng cũng có thểhiển thị một kênh nhạc theo yêu cầu người dùng Bài nhạc được hiển thị hàngngang và có thể thay đổi màu sắc đồng thời cả giai điệu và lời hát theo tiết tấu,điều này giúp học sinh dễ theo dõi tiết tấu, cao độ, lời ca bài hát và việc dạy hátnhạc trở nên đơn giản hơn

Giáo viên khi soạn bài dạy có thể ghi âm bài hát trên đàn Organ rồichuyển qua phần mềm CakeWalk bằng đĩa mềm hoặc đĩa USB, sau đó sử dụngcác công cụ trong phần mềm để chỉnh sửa bài nhạc theo yêu cầu hoặc có thể ghi

âm bài hát ngay trong phần mềm qua thiết bị MIDI Vì vậy việc soạn bài dạy sửdụng phần mềm này rất tiện lợi và tiết kiệm thời gian Các bài hát ghi âm trênđàn Organ bằng định dạng MIDI khi chuyển qua phần mềm này có thể chỉnhsửa giọng, nhịp, và các yếu tố khác bằng công cụ sẵn có trong phần mềm Khighi âm trực tiếp thông qua cáp MIDI thì có thể cài đặt trước giọng, nhịp…nhưng đòi hỏi người sử dụng phải đánh đàn một cách chuẩn xác với phách gõcủa phần mềm Sau đó có thể lưu lại với định dạng riêng của phần mềm để khi

sử dụng thì nó hiển thị theo ý người dùng đã cài đặt sẵn

Hiện nay có rất nhiều phần mềm để soạn nhạc, mỗi phần mềm có một ưuđiểm khác nhau và khả năng ứng dụng cũng khác nhau Với phần mềmCakeWalk, có rất nhiều tiện ích trong đó nhưng chúng ta không cần phải khaithác hết các tính năng của nó Tính năng hiển thị bài

hát như đã trình bày ở trên và khả năng soạn, sửa

nhạc rất tiện lợi sẽ giúp cho việc chuẩn bị một tiết

dạy hát trở nên dễ dàng hơn, giờ học hát sẽ hiệu quả

hơn và thực tế thì học sinh rất hứng thú khi được

âm thanh vào, sử dụng hiệu ứng tạo ảnh chuyển động (Motion Effect) có thể tạo

được những đoạn phim sống động

Khi giới thiệu một ca khúc của tác giả trong phần âm nhạc thường thức,nếu sử dụng Video Clip quay sẵn có thể gây phản tác dụng, học sinh sẽ chú ýnhiều hơn đến các chi tiết hình ảnh, nhân vật trong đoạn phim mà quên đi nộidung chính là cảm nhận nội dung, giai điệu bài hát Để giải quyết vấn đề này,chúng ta sưu tầm một số hình ảnh minh hoạ sát với nội dung bài hát và sử dụngphần mềm PROSHOW GOLD để tạo một đoạn Video, những hình ảnh đó sẽgiúp học sinh cảm nhận sâu hơn nội dung – nghệ thuật tác phẩm

Phần mềm này tương đối dễ sử dụng, hình ảnh và âm thanh trong đoạnphim tạo ra có chất lượng tốt Tuy nhiên, để tạo một đoạn phim như thế đòi hỏingười sử dụng phải mất thì giờ tìm kiến hình ảnh, đo thời gian hiệu ứng của ảnh

và thời gian của bài hát Nếu khéo léo chúng ta hoàn toàn có thể tạo được mộtVideo Clip có tính chuyên nghiệp và phù hợp với yêu cầu bài dạy Học sinh rấtchú ý khi thưởng thức các bài hát qua phần mềm này, hình ảnh minh hoạ sẽgiúp các em cảm nhận ý nghĩa – nghệ thuật tác phẩm sâu sắc hơn Hiệu ứng củaphần mềm sẽ tạo một cảm giác nhẹ nhàng, lôi cuốn mà không làm mất đi sự chú

ý cần thiết vào nội dung – giai điệu bài hát Các bài học giới thiệu về nhạc cụ,sinh hoạt nghệ thuật dân gian nếu ứng dụng phần mềm này cũng sẽ đạt hiệu quảtốt hơn, học sinh dễ tiếp thu và ghi nhớ bài học

II.1.5 Ứng dụng phần mềm cắt, ghép nhạc Goldwave:

Các tính năng cơ bản của phần mềm Goldwave là: Cắt rời từng đọan nhạc; chỉnh teppo, transpose (Chỉnh nhanh chậm – cao, thấp một bài hát hay mộtđoạn nhạc)

Để sử dụng phần mềm này, yêu cầu của hệ thống là: Sử dụng hệ điều hành Microsoft® Windows® ME, 2000 (hoặc 2007, 2010) XP, Vista or later RAM: 128 Megabytes of RAM Ổ cứng: 100 Megabytes free

Cách cài đặt: Sau khi download chương trình về máy tính, chạy filesetup.exe để cài đặt chương trình sau khi cài đặt chương trình sẽ được tách thành

2 mảnh GoldWave và Control bạn Close phần Control để nó ghép với phầnchính cho tiện làm việcVào Menu Options > Register để đăng ký Để đăng ký