QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG đổi mới xây DỰNG đất nước của ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM THÔNG QUA đại hội đại BIỂU TOÀN QUỐC lần THỨ VIII lần THỨ IX và lần x

- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc - Chính sách giải quyết một số vấn đề xã hội theo quan điểm: tăng trưởng kinh tế phảigắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội ngà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HỒ CHÍ MINH

Giảng viên hướng dẫn: THS NGUYỄN HỮU KỶ TỴ

Lê Vũ Thu Phương 1914739

HOÀN CẢNH LỊCH SỬ, NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ VIII VÀ CÁC HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG BỔ SUNG PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI TRONG

NHIỆM KỲ ĐẠI HỘI VIII

I Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII

1 Hoàn cảnh lịch sử

a Trong nước

- Đến năm 1996, công cuộc đổi mới đã tiến hành được 10 năm và đạt được nhiều

thành tựu quan trọng về mọi mặt Đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội,cải thiện một bước đời sống vật chất của đông đảo nhân dân, giữ vững ổn định chínhtrị, quốc phòng, an ninh được củng cố Đồng thời, thành tựu 10 năm đổi mới đã tạođược nhiều tiền đề cần thiết cho công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

- Bên cạnh những thành tựu đạt được, nước ta cũng phải đối đầu với nhiều thách thứcnhư nguy cơ tụt hậu xa về kinh tế, “diễn biến hoà bình”; tệ quan liêu, tham nhũng;nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa Tình hình thế giới và thực tiễn công cuộc đổimới đặt ra cho Đảng ta những nhiệm vụ và bước đi mới

b Quốc tế

- Nguy cơ chiến tranh thế giới huỷ diệt bị đẩy lùi, nhưng xung đột vũ trang, chiến

tranh cục bộ, xung đột về dân tộc, sắc tộc và tôn giáo chạy đua vũ trang, hoạt động canthiệp, lật đổ, khủng bố vẫn xảy ra ở nhiều nơi

- Cách mạng khoa học và công nghệ tiếp tục phát triển với trình độ ngày càng cao,tăng nhanh lực lượng sản xuất, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tếthế giới, quốc tế hoá nền kinh tế và đời sống xã hội

 Trong hoàn cảnh đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt

Nam diễn ra từ ngày 28-6 đến 1-7-1996, tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội Dự Đại hội

có 1.198 Đảng viên đại diện cho gần 2 triệu 130 nghìn Đảng viên trong cả nước.

2 Nội dung Đại hội

Sau bốn ngày làm việc, Đại hội đã thông qua một số văn kiện quan trọng:

Thứ nhất, Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII

Thứ hai, Phương hướng, nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm

1996-2000

Thứ ba, Điều lệ Đảng (bổ sung, sửa đổi)

Thứ tư, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam.

Các văn kiện trên bao gồm các nội dung quan trọng liên quan đến kinh tế, công nghiệp hóa, văn hóa, đối ngoại.

Về thành tựu:

- Đẩy nhanh nhịp độ phát triển kinh tế, hoàn thành vượt mức nhiều mục tiêu chủ yếucủa kế hoạch 5 năm

- Tạo được một số chuyển biến tích cực về mặt xã hội

- Giữ vững ổn định chính trị, củng cố quốc phòng, an ninh

- Thực hiện có hiệu quả một số đổi mới quan trọng về hệ thống chính trị

- Phát triển mạnh mối quan hệ đối ngoại, phá thế bao vây cấm vận, tham gia tích cựcvào đời sống cộng đồng quốc tế

dự án kinh tế - xã hội cấp thiết

- Tình hình xã hội còn nhiều vấn đề tiêu cực và nhiều vấn đề phải giải quyết Nạn thamnhũng, buôn lậu, lãng phí của công chưa ngăn chặn được Tiêu cực trong bộ máy nhà

nước, Đảng và đoàn thể, trong các doanh nghiệp nhà nước, nhất là trên các lĩnh vựcnhà đất, xây dựng cơ bản, hợp tác đầu tư, thuế, xuất nhập khẩu nghiên trọng kéo dài.Việc làm Đảng là vấn đề gay gắt Sự phân hoá giàu nghèo giữa các vùng, giữa thànhthị và nông thôn và giữa các tầng lớp dân cư tăng nhanh.

- Việc lãnh đạo xây dựng quan hệ sản xuất mới có phần vừa lúng túng vừa buông lỏng.Chậm tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách để tạo điều kiện thuận lợi chodoanh nghiệp nhà nước nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò chủ đạo trongnền kinh tế quốc dân Chưa quan tâm tổng kết thực tiễn

- Quản lý nhà nước về kinh tế, xã hội, các hoạt động khoa học và công nghệ, bảo vệ tàinguyên và môi trường sinh thái, giáo dục, đào tạo, thông tin, báo chí, xuất bản, vănhoá, văn nghệ chưa tốt

- Hệ thống chính trị còn nhiều nhược điểm Năng lực và hiệu quả lãnh đạo của Đảng,hiệu lực quản lý, điều hành của Nhà nước, hiệu quả hoạt động của các đoàn thể chínhtrị, xã hội chưa nâng lên kịp với đòi hỏi của tình hình

Nhiệm vụ và mục tiêu chủ yếu của giai đoạn 1996-2000.

- Tập trung sức cho mục tiêu phát triển, đến năm 2000, GDP bình quân đầu người tănggấp đôi năm 1990 Nhịp độ tăng trưởng GDP bình quân hằng năm đạt khoảng 9-10%

- Phát triển toàn diện nông, lâm, ngư nghiệp, gắn với công nghiệp chế biến nông, lâm,thuỷ sản và đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đạihoá Tốc độ tăng giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp bình quân hằng năm 4,5-5%

- Phát triển các ngành công nghiệp, chú trọng trước hết công nghiệp chế biến, côngnghiệp hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; xây dựng.có chọn lọc một số cơ sở côngnghiệp nặng về dầu khí, than, xi măng, cơ khí, điện tử, thép, phân bón, hoá chất, một

số cơ sở công nghiệp quốc phòng Tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp bình quânhằng năm 14-15%

- Đến năm 2000, tỷ trọng công nghiệp và xây dựng chiếm khoảng 34-35% trong GDP;nông, lâm, ngư nghiệp chiếm khoảng 45-46%

- Tăng nhanh khả năng và tiềm lực tài chính của đất nước, lành mạnh hóa nền tài chínhquốc gia

- Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại

- Giải quyết tốt một số vấn đề xã hội

- Bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh của Tổ quốc, giữvững ổn định chính trị và an toàn xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vững mạnh,sẵn sàng đối phó với mọi tình huống

- Tích cực chuẩn bị và tạo tiền đề vững chắc cho bước phát triển cao hơn sau năm

2000, chủ yếu là phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực khoa học và công nghệ,xây dựng kết cấu hạ tầng và một số công trình công nghiệp then chốt, hình thành đồng

bộ cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Định hướng chủ yếu

- Phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

- Xác định các chính sách đối với các thành phần kinh tế, bao gồm: kinh tế nhà nước;kinh tế hợp tác mà nòng cốt là các hợp tác xã; kinh tế tư bản nhà nước; kinh tế cá thể,tiểu chủ; kinh tế tư bản tư nhân

- Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế

- Phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo

- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

- Chính sách giải quyết một số vấn đề xã hội theo quan điểm: tăng trưởng kinh tế phảigắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội ngày trong từng bước và trong suốt quá trìnhphát triển; khuyến khích làm giàu hợp phát đi đôi với tích cực xóa đói giảm nghèo.Thu hẹp dần khoảng cách về trình độ phát triển, về mức sống giữa các vùng, các dântộc, các tầng lớp dân cư; phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc “uống nước nhớnguồn”, “đền ơn đáp nghĩa”, nhân hậu thuỷ chung

- Tăng cường quốc phòng an ninh

- Tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở, đa phương hoá và

đa Đảng hóa các quan hệ đối ngoại với tinh thần Việt Nam muốn là bạn của tất cả cácnước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển Mở rộngquan hệ đối ngoại nhân dân, quan hệ với các tổ chức phi chính phủ, tranh thủ sự đồngtình và ủng hộ rộng rãi của nhân dân các nước, góp phần thúc đẩy xu thế hoà bình, hợptác, phát triển

- Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân

- Tiếp tục cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước cộng hoà xãhội chủ nghĩa Việt Nam

II Các Hội nghị trung ương Đảng bổ sung phát triển đường lối đổi mới trong nhiệm kỳ đại hội VIII

1 Hội nghị lần thứ nhất

- Thời gian: Từ ngày 16 đến ngày 24-12-1996

- Nội dung quan trọng :

 Nghị quyết Về định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳcông nghiệp hoá, hiện đại hoá và nhiệm vụ đến năm 2000

 Nghị quyết Về định hướng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ trong thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và nhiệm vụ đến năm 2000

2 Hội nghị lần thứ ba

- Thời gian: Từ ngày 9 đến 18-6-1997

- Nội dung quan trọng :

 Nghị quyết về Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tiếp tục xây dựng nhà nướccộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh

 Nghị quyết Về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoáđất nước

3 Hội nghị lần thứ tư

- Thời gian: Từ ngày 22 đến ngày 29-12-1997

- Nội dung quan trọng: đã tập trung bàn về các nhiệm vụ kinh tế và một số vấn đề xãhội liên quan, để tiếp tục cụ thể hoá đường lối, chủ trương của Đại hội VIII về đẩymạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đồng thời xem xét và quyếtđịnh về vấn đề nhân sự cấp cao của Đảng và góp ý kiến vào báo cáo kiểm điểm côngtác của Bộ Chính trị từ sau Đại hội đến nay.

4 Hội nghị lần thứ sáu (lần 1)

- Thời gian: Từ ngày 13 đến ngày 17-10-1998

- Nội dung quan trọng: tập trung thảo luận các Báo cáo của Bộ chính trị và Ban Cán sựĐảng Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội năm 1998, thu chi ngân sách năm 1999

và vấn đề phát triển nông nghiệp, nông thôn

5 Hội nghị lần thứ sáu (lần 2)

- Thời gian: Từ ngày 25-1 đến ngày 2-2-1999

- Nội dung quan trọng: Nghị quyết về một số vấn đề cơ bản và cấp bách trong công tácxây dựng Đảng hiện nay Hội nghị đã khẳng định những thành tựu mà Đảng ta đạtđược trong suốt bảy thập kỷ qua, cũng như thẳng thắn thừa nhận những vấn đề còn tồntại trong Đảng

6 Hội nghị lần thứ bảy

- Thời gian: Từ ngày 9 đến ngày 16-8-1999

- Nội dung quan trọng: đã tập trung thảo luận và ra Nghị quyết một số vấn đề về tổchức, bộ máy của hệ thống chính trị và tiền lương, trợ cấp xã hội thuộc ngân sách nhànước

7 Hội nghị lần thứ tám

- Thời gian: Từ ngày 4 đến ngày 11-11-1999

- Nội dung quan trọng: thảo luận, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch năm 1999, xácđịnh mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp chủ yếu để thực hiện kế hoạch năm 2000.Hội nghị cũng tập trung thảo luận và cho ý kiến về định hướng chuẩn bị các văn kiệnĐại hội IX, nghe báo cáo bước đầu về tình hình kiểm điểm tự phê bình và phê bình

theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khoá VIII, xem xét xử lý kỷ luật một

số cán bộ thuộc Trung ương quản lý

8 Hội nghị lần thứ chín

- Thời gian: Tháng 4-2000

- Nội dung quan trọng: tập trung thảo luận dự thảo Báo cáo chính trị; dự thảo Báo cáochiến lược kinh tế - xã hội thời kỳ 2001-2010, phương hướng phát triển kinh tế - xãhội 5 năm 2001-2005 và dự thảo Báo cáo một số điểm bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng

 Chế độ sở hữu và các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập kinh tế quốc tế

 Phương hướng nhiệm vụ và giải pháp xây dựng Đảng trong tình hình mới

Cùng với bốn vấn đề nêu trên, Hội nghị tiếp tục thảo luận và cho ý kiến về dự thảoBáo cáo chính trị; dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001-2010 và dự thảo

Kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm (2001-2005); dự thảo báo cáo sửa đổi, bổ sung Điều

lệ Đảng trình Đại hội IX

10 Hội nghị lần thứ 11 (lần 1 và lần 2) và Hội nghị lần thứ 12

- Thời gian: tháng 1, tháng 3 và tháng 4 năm 2001

- Nội dung quan trọng: Hội nghị thảo luận và tiếp thu ý kiến đóng góp của các tổ chứcĐảng, các đồng chí lão thành cách mạng, các cơ quan khoa học và tầng lớp nhân dân,hoàn chỉnh các văn kiện trình Đại hội IX và chuẩn bị nhân sự trình Đại hội xem xét, đề

cử, ứng cử bầu Ban Chấp hành Trung ương khoá IX

HOÀN CẢNH LỊCH SỬ, NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ IX VÀ CÁC HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

BỔ SUNG PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI TRONG NHIỆM KỲ

ĐẠI HỘI IX

I Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX

Diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22-4-2001 ở Hà Nội Tham dự đại hội có tất cả là 1.168đại biểu chính thức thay mặt cho 2.479.719 đảng viên cả nước

1 Hoàn cảnh lịch sử

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX diễn ra trong bối cảnh đất nước đã trải qua việcthực hiện công cuộc đổi mới được đề ra từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI hơn

15 năm và đạt được những thắng lợi to lớn, được nhân dân và quốc tế ủng hộ, tạo thế

và lực để thúc đẩy công cuộc đổi mới đi vào chiều sâu Bên cạnh đó, chúng ta còn phảiđối phó với những thách thức: tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khuvực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nạn tham nhũng quan liêu, “diễnbiến hoà bình” do các thế lực thù địch gây ra

Nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức, phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ mới là vấn đề

có ý nghĩa sống còn của Đảng và nhân dân ta Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXdiễn ra trong hoàn cảnh đó, nhằm hoạch định đường lối cho sự phát triển của đất nướctrong những năm 2001- 2005 và 2001-2010

2 Nội dung cơ bản

Đại hội IX của Đảng đã đánh giá về chặng đường 71 năm lãnh đạo cách mạng ViệtNam, tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, 15 năm đổi mới, 10 năm thựchiện chiến lược kinh tế - xã hội, rút ra những bài học kinh nghiệm của công cuộc đổimới, từ đó phát triển và hoàn thiện đường lối, định ra chiến lược phát triển đất nướctrong hai thập kỷ đầu của thế kỷ XXI Đại hội IX có nhiệm vụ kiểm điểm sự lãnh đạocủa Đảng, đề ra phương hướng, nhiệm vụ xây dựng Đảng ta ngang tầm với đòi hỏi củadân tộc trong thời kỳ mới; sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng, bầu ra Ban Chấp hànhTrung ương mới

- Đại hội đi sâu phân tích những đặc điểm của thế kỷ XX, một thế kỷ ghi đậm tronglịch sử loài người những dấu ấn sâu sắc và dự báo tình hình thế giới những thập kỷ đầu

thế kỷ XXI Đại hội khẳng định những thắng lợi to lớn mà nhân dân ta đã giành đượctrong hơn 70 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng.

- Tổng kết 10 năm thực hiện “Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đếnnăm 2000” Đại hội đánh giá tổng quát: phần lớn các mục tiêu chủ yếu đề ra trongChiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội 1991-2000 đã được thực hiện Nềnkinh tế có bước phát triển mới về lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và hội nhậpkinh tế quốc tế; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt, văn hoá

xã hội không ngừng tiến bộ; thế và lực của đất nước hơn hẳn 10 năm trước, khả năngđộc lập tự chủ được nâng lên, tạo thêm điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá

- Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch của 5 năm (1996-2000), Báo cáo Chính trịkhẳng định 5 nhóm thành tựu quan trọng sau: kinh tế tăng trưởng khá; văn hoá, xã hội

có những tiến bộ; đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện; tình hình chính trị - xã hội

cơ bản ổn định; quốc phòng và an ninh được tăng cường; công tác xây dựng, chỉnhđốn Đảng được chú trọng; hệ thống chính trị được củng cố; quan hệ đối ngoại khôngngừng được mở rộng, hội nhập kinh tế quốc tế được tiến hành chủ động và đạt nhiềukết quả tốt

- Đại hội IX đã hoạch định Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001-2010 với mụctiêu tổng quát là: Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bảntrở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

- Kế hoạch 5 năm 2001-2005 Xuất phát từ đặc điểm tình hình trong và ngoài nước Đạihội IX đề ra Kế hoạch 5 năm 2001-2005 và quyết định phương hướng, nhiệm vụ, mụctiêu kinh tế xã hội của Kế hoạch là: Đưa đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển -Nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần nhân dân - Tạo nền tảng để đến năm

2020 Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

- Thông qua Báo cáo Chính trị Bầu Ban Chấp hành Trung ương mới gồm 150 Ủy viênchính thức (không có Ủy viên dự khuyết) Ban Chấp hành mới đã bầu Bộ Chính trịgồm 13 ủy viên, Ban Bí thư gồm 9 ủy viên Nông Đức Mạnh làm Tổng Bí thư Hủy bỏchức danh Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương

3 Ý nghĩa

- Phát triển kinh tế vẫn giữ được nhịp độ cao, những mục tiêu chủ yếu của kế hoạchhoàn thành vượt mức Tổng sản phẩm trong nước tăng 8%/năm Công nghiệp tăngnhanh Cơ cấu kinh tế thay đổi, tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng lên và

tỉ trọng nông nghiệp giảm

- Kinh tế đối ngoại phát triển Bắt đầu đầu tư sang các nước khác nhất là Lào vàCampuchia cũng như một số nước Châu Phi

- Khoa học công nghệ, văn hóa xã hội phát triển

- Chính trị xã hội, quốc phòng an ninh được củng cố, quan hệ đối ngoại được mở rộng

4 Hạn chế và khó khăn

- Kinh tế Việt Nam còn phát triển chưa vững chắc, lạc hậu, trình độ kém, thu nhậpquốc dân, năng suất còn thấp, đời sống nhân dân khó khăn, tỉ lệ thất nghiệp và thiếuviệc làm cao

- Xã hội nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực tham nhũng, lãng phí, buôn lậu và nhiềutiêu cực còn tồn tại trong nhà nước

- Trình độ khoa học kĩ thuật kém không đáp ứng nhu cầu đất nước Tình trạng chảymáu chất xám gia tăng

II Các Hội nghị trung ương Đảng bổ sung phát triển đường lối đổi mới trong nhiệm kỳ đại hội IX

1 Hội nghị lần thứ 2 ( ngày 9 và 10-6-2001)

Với mục đích đưa nhanh những nội dung của Nghị quyết Đại hội IX vào cuộc sống.Hội nghị cũng đã góp ý kiến về dự án Thủy điện Sơn La, nhất trí với đề nghị của đồngchí Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh thôi giữ chức Chủ tịch Quốc hội

2 Hội nghị lần thứ 3 ( ngày 13 đến ngày 22-8-2001)

Thông qua quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chương trình làm việctoàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương Theo đó quy chế làm việc của Ban Chấphành Trung ương có sự đổi mới, sẽ dành nhiều thời gian xem xét, kiểm điểm việc thực