SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng bài viết văn biểu cảm cho học sinh lớp 7 2 Thực trạng nhiệm vụ, công tác trước khi áp dụng giải pháp 2 1 Thuận lợi Môn Ngữ văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, được sự quan tâm, giảng dạy nhiệt tình của các thầy cô; các đối tượng biểu cảm cũng thường gần gũi với học sinh Có nhiều em thích học.
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng bài viết văn biểu cảm cho học sinh lớp 7
2 Thực trạng nhiệm vụ, công tác trước khi áp dụng giải pháp:
2.1 Thuận lợi
- Môn Ngữ văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, được sự quan tâm, giảng dạy nhiệt tình của các thầy cô; các đối tượng biểu cảm cũng thường gần gũi với học sinh
- Có nhiều em thích học môn Ngữ văn, có khiếu viết văn, chịu khó đầu tư cho môn học này
- Trong học kì I vừa qua, lớp 7A, 7B có nhiều em làm bài văn biểu cảm khá tốt
2.2 Tồn tại
Qua thực tế dạy chương trình Ngữ văn 7, tôi nhận thấy kĩ năng vận dụng các phương thức biểu đạt trong văn bản, kĩ năng viết, bộc lộ cảm xúc trong bài tập làm văn của nhiều học sinh chưa cao Các em cảm nhận và viết văn như nghĩa vụ, làm qua loa cho xong rồi đem nộp Kể cả học sinh khá, dù cảm và hiểu được yêu cầu của đề, xác định đúng hướng làm bài nhưng kể vẫn nhiều hơn biểu cảm Một số em có sách tham khảo thì lại phụ thuộc vào văn mẫu, bắt chước một cách thụ động mà không có sự sáng tạo
Trong năm học 2020 - 2021, khi làm bài kiểm tra giữa kì (Tiết 39 – 40)
với đề bài “Loài cây em yêu”, học sinh đã học và hình thành kĩ năng tạo lập
văn bản biểu cảm nhưng nhiều em không phân biệt được văn miêu tả và văn biểu cảm nên bài viết không phải viết về thái độ, tình cảm của mình đối với một
loại cây cụ thể mà tả về loài cây đó Chẳng hạn: “Em rất yêu cây tre Việt Nam.
Cây tre dáng thẳng đứng, cao tầm 30m -40m Lá tre xanh nhưng cũng có nhiều
Trang 2lá đỏ gạch Thân tre chia làm nhiều đốt, có đốt ở phần thân dài, còn đốt ở phần
gốc thì ngắn… Hoặc với đề yêu cầu “Cảm nghĩ về người thân của em”, học
sinh sa vào kể lại người thân Chẳng hạn: “Em rất yêu mẹ của em Hàng ngày,
mẹ em đều thức dậy từ rất sớm, sớm nhất nhà và đi ngủ thì muộn nhất nhà Em hỏi sao mẹ dậy thì sớm mà đi ngủ thì muộn thế? Mẹ bảo: Mẹ phải làm nhiều việc để nuôi hai anh em nên mới như vậy… Mặc dù biết rằng trong văn biểu cảm
có sử dụng yếu tố miêu tả và tự sự song miêu tả và tự sự chỉ nhằm bộc lộ cảm xúc, chứ không phải phương thức biểu đạt chính
2.3 Hạn chế
Trong quá trình giảng dạy, nhiều giáo viên ngại dạy phân môn Tập làm văn
vì nó khô, khó, học sinh không hứng thú trong những giờ học này, nên rất ít người đầu tư thời gian và trí tuệ thích đáng để giúp các em vượt khó khăn của môn học Mặt khác khi dạy các em phần Tập làm văn, giáo viên mới chú ý nhiều đến vấn đề lí thuyết: Trong một tiết học, thời gian dành cho phần học lí thuyết thì nhiều hơn là phần thực hành, chưa chú trọng phần luyện tập nhất là phần luyện tập ở nhà Giáo viên chưa vận dụng triệt để biện pháp tích hợp (Văn -Tiếng - Tập làm văn) trong giờ làm văn nói chung và trong bài làm văn biểu cảm nói riêng
3 Lý do chọn giải pháp
“Văn học là nhân học” (M Gorki) Văn học có vai trò rất quan trọng
trong đời sống và trong sự phát triến tư duy của con người Là một môn học thuộc nhóm Khoa học Xã hội, môn Ngữ văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Đồng thời cũng là môn học thuộc nhóm công cụ, môn Ngữ văn còn thể hiện rõ mối quan hệ với các môn học khác Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác và ngược lại, các môn học khác cũng góp phần học tốt môn Ngữ văn
Hơn bất cứ hoạt động ý thức tinh thần nào, văn học có khả năng đặc biệt trong việc phát hiện và diễn tả sự bí ẩn, huyền diệu và vô tận của đời sống tâm linh tính cách của con người Chất nhân văn đó là sự hiểu biết tinh tế, hiểu mình, hiểu người, dạy con người rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp, đem đến cho họ
Trang 3sự sáng suốt trong tinh thần và sự phong phú trong tâm hồn Văn học dạy con người biết nhận thức bản thân mình, dạy con người biết yêu cuộc sống, biết tận hưởng cuộc sống và biết sống
Sống như thế nào? Suy nghĩ ra sao? Phương hướng hành động … của mỗi học sinh được tập trung thể hiện nhiều nhất trong bài Tập làm văn Phân môn Tập làm văn liên kết tự nhiên và chặt chẽ các phân môn khác của môn Ngữ văn nhằm giúp các em có năng lực tự tạo lập văn bản bằng hình thức ngôn ngữ Phân môn Tập làm văn là khâu trau dồi và rèn luyện ngôn ngữ giúp học sinh có khả năng bộc lộ vốn hiểu biết và cảm xúc cá nhân một cách trong sáng, chân thực Mỗi bài tập làm văn của các em là sản phẩm sáng tạo thể hiện suy nghĩ, tư
tưởng, tình cảm của bản thân Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Dạy
làm văn là chủ yếu dạy cho học sinh diễn tả cái gì mình suy nghĩ, mình cần bày
tỏ một cách trung thành, sáng tỏ, chính xác, làm nổi bật điều mình muốn nói.”…
(Dạy văn là một quá trình rèn luyện toàn diện, Nghiên cứu giáo dục, số 28 11/1973)
Năm học 2020-2021, tôi được phân công giảng dạy môn Ngữ văn 7 Tôi nhận thấy mặc dù biểu lộ tình cảm, cảm xúc là một nhu cầu thiết yếu của con
người nhưng học sinh chưa biết cách bộc lộ cảm xúc của mình để “khơi gợi
lòng đồng cảm nơi người đọc” (Văn 7 – tập1) Khi hành văn, các em còn lẫn
lộn, chưa phân biệt rõ ràng, rạch ròi giữa văn biểu cảm với các thể loại văn khác Chính vì thế, điểm các bài kiểm tra và điểm trung bình môn Ngữ văn của các em còn thấp Thực tế đó quả là đáng lo ngại Vậy vì sao học sinh gặp nhiều khó khăn trong việc làm văn biểu cảm? Cần phải làm gì để nâng cao chất lượng dạy
và học văn biểu cảm cho học sinh THCS? Đó cũng là điều trăn trở của giáo viên dạy Ngữ văn nói chung và bản thân tôi nói riêng Bởi thế trong tôi luôn đặt ra mục tiêu trong quá trình giảng dạy của mình là phải tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học văn biểu cảm để tạo hứng thú cho học sinh, giúp học sinh yêu thích môn Ngữ văn hơn
Trang 4Cũng chính xuất phát từ đó, tôi đã tiến hành tìm tòi nghiên cứu và vận
dụng vào thực tế giảng dạy “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng bài viết
văn biểu cảm cho học sinh lớp 7”.
4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài này tôi áp dụng với học sinh lớp 7A, 7B của trường THCS trong năm học 2020-2021
- Phạm vi nghiên cứu: Chương trình văn biểu cảm học kì I lớp 7
5 Mô tả mục đích nghiên cứu
Khi đặt ra vấn đề: “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng bài viết văn
biểu cảm cho học sinh lớp 7” tôi muốn các đồng nghiệp chia sẻ cùng tôi những
kinh nghiệm giảng dạy, trao đổi bàn luận để tìm ra biện pháp thiết thực, khả thi nhất, giải quyết triệt để tình trạng học sinh bộc lộ tình cảm, cảm xúc một cách hạn chế; chỉ chú ý đến môn học tự nhiên hơn môn học xã hội Từ đó không chỉ góp phần tích cực vào việc đào tạo cho đất nước những thế hệ học sinh thành thục về kĩ năng mà còn góp phần vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo của trường THCS: bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, xây dựng nhân cách con người Việt Nam mới cho học sinh, giáo dục cho các em tình yêu quê hương, đất nước, thái độ lao động mới và những đức tính tốt đẹp khác như lòng nhân ái, tinh thần dũng cảm, tinh thần nhân văn, ý thức chủ động sáng tạo trong cuộc sống và khát vọng vươn tới những giá trị của Chân - Thiện - Mĩ
6 Nội dung chi tiết của giải pháp
Theo tôi, cần quán triệt sâu sắc nguyên tắc “Học đi đôi với hành” trong giảng dạy Do vậy, tôi đã tiến hành các giải pháp như sau:
Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh nắm vững đặc điểm của văn biểu cảm và cách thể hiện tình cảm, cảm xúc của bản thân
Bước 1: Hướng dẫn học sinh nắm vững những đặc điểm của văn biểu cảm:
Để giúp các em có thể tiếp nhận một cách dễ dàng và nắm vững đặc điểm của văn biểu cảm tôi sưu tầm một số bài thơ, bài văn, câu ca dao hay trình bày lên máy chiếu cho các em quan sát và từ việc quan sát đọc những bài thơ, bài
Trang 5văn đó tôi đưa ra các câu hỏi như: những bài thơ, bài văn đó thể hiện tình cảm, cảm xúc gì? Và người viết thổ lộ những tình cảm , cảm xúc đó làm gì? Đã bao giờ em viết những bài văn tương tự chưa? Em viết để làm gì? Tiếp đó tôi yêu cầu các em tự tìm và đọc một số bài ca dao, bài thơ Những việc làm trên sẽ giúp các em thấy được nhu cầu bộc lộ tình cảm, cảm xúc là nhu cầu cần thiết và quan trọng của mỗi người trong cuộc sống hàng ngày Sau khi cho các em thấy tầm quan trọng của việc bộc lộ tình cảm, cảm xúc tôi hướng dẫn các em những đặc điểm chung của văn biểu cảm Tôi trình chiếu hai đoạn văn biểu cảm cho các em đọc thầm và gọi hai em có giọng đọc diễn cảm trong lớp lần lượt đọc hai đoạn văn:
Đoạn văn 1: “Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung
bàn với Hồng, Ngọc, Minh, thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm Thảo chép bài cho mình?"(Sgk Ngữ văn 7 tập một).
Đoạn văn 2: "Trên đài một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca
của đất nước ta trong đêm khuya Bây giờ tất cả đã im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy Một giọng hát dân
ca, ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời,
có lúc rụt rè, e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng Có lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta thưở mới lọt lòng Đó là tiếng ngân nga của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng
và những cánh đồng sau một ngày lao động và chiến đấu."(Sgk Ngữ văn 7 tập một).
Trang 6Khi các em đã đọc và quan sát hai đoạn văn tôi đưa ra các câu hỏi: Hai đoạn văn trên biểu đạt nội dung gì? Em có nhận xét gì về những tình cảm thể hiện ở trong hai đoạn văn trên? Và để thể hiện những tình cảm ấy hai đoạn văn
đã dùng phương thức biểu đạt gì? Trả lời cho các câu hỏi trên là các em đã xác định được nội dung của đoạn văn biểu cảm là thể hiện tình cảm, cảm xúc với bạn bè, với quê hương và đây là những tình cảm đẹp mang tính nhân văn trong cuộc sống, cách thể hiện tình cảm có thể thể hiện trực tiếp bằng lời kêu, lời than hoặc dùng phương thức tự sự và miêu tả để thể hiện tình cảm Sau đó, tôi trình chiếu hai đoạn văn một đoạn văn tự sự và một đoạn văn miêu tả cho các em đọc
và quan sát:
Đoạn văn miêu tả:
"Thảo là bạn thân của tôi Bạn có dáng người dong dỏng cao, có mái tóc dài và đẹp lúc nào cũng được tết gọn gàng sau lưng Nhưng nổi bật nhất là khuôn mặt bầu bĩnh, đôi mắt tròn đen láy ánh lên sự thông minh, nhanh nhẹn."
Đoạn văn tự sự:
"Tôi và Thảo là đôi bạn thân của nhau, nhà hai chúng tôi sát cạnh nhau.
Sáng sáng tôi cùng Thảo cùng dắt tay nhau đi học, hai đứa vừa đi vừa trò chuyện và đố nhau những bài tính nhanh Chiều về tôi và Thảo lại cùng nhau ôn bài Tôi có chuyện gì buồn hay vui cũng đều tâm sự với Thảo và khi được chia
sẻ với cô bạn ấy niềm vui của tôi được nhân đôi và nỗi buồn vơi đi một nửa".
Sau đó tôi đưa ra hệ thống câu hỏi để các em so sánh và rút ra sự khác nhau giữa đoạn văn biểu cảm với đoạn văn tự sự và đoạn văn miêu tả: So sánh nội dung của các đoạn văn trên? Để thể hiện nội dung ấy các đoạn văn đã dùng phương thức biểu đạt chính nào? Qua đây các em sẽ so sánh và thấy được những điểm khác biệt giữa văn biểu cảm với văn tự sự và miêu tả Sau bài phần hướng dẫn trên lớp tôi tổ chức thi đua giữa các tổ trong lớp bằng việc yêu cầu các em
về sưu tầm những bài văn biểu cảm, những bài thơ, những bài ca dao tổ nào tìm được đúng, nhiều sẽ được cộng điểm thi đua Ở tiết học sau về văn biểu cảm tôi kiểm tra phần việc này của các em và chọn ra một hai văn bản biểu cảm tiêu
Trang 7biểu để các em tự phân tích những đặc điểm của văn biểu cảm dựa vào các văn bản đó
Những việc làm trên giúp các em học sinh nắm được đặc điểm của văn bản biểu cảm và những khác biệt quan trọng giữa văn biểu cảm với miêu tả, tự
sự đồng thời các em cũng thấy được vai trò quan trọng của yếu tố miêu tả và tự
sự trong văn biểu cảm văn biểu cảm
Bước 2: Hướng dẫn cho học sinh cách thể hiện tình cảm, cảm xúc của bản thân và cách làm một bài văn biểu cảm:
Khi các em đã nắm vững những đặc điểm cơ bản của văn biểu cảm tôi bắt đầu hướng dẫn cho các em cách thể hiện tình cảm, cảm xúc của bản thân vì việc làm này sẽ giúp các em có được những định hướng quan trọng khi thực hiện bài viết văn biểu cảm
Văn biểu cảm là văn trữ tình, là bộc lộ tình cảm, cảm xúc chủ quan của con người Nhưng thể hiện tình cảm như thế nào để khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc người nghe mới là điều quan trọng Thông thường có hai cách để thể hiện tình cảm, cảm xúc trong văn biểu cảm đó là biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp Biểu cảm trực tiếp là cách gọi tên rõ tình cảm, cảm xúc của mình bằng
từ ngữ, câu chữ chứ không thông qua một hình thức nào khác Đây là một cách phổ biến và gần với học sinh hơn cả nhưng nếu thể hiện không khéo thì tình cảm các em thể hiện dễ rơi vào giả tạo, gượng ép Vì vậy tôi hướng dẫn các em một
số cách để thể hiện trực tiếp tình cảm của bản thân: dùng những động từ chỉ cảm xúc để diễn tả những cung bậc trong trạng thái tình cảm của con người, dùng từ
có tính biểu cảm đặc biệt là những từ láy, dùng các từ hay các câu cảm thán hoặc dùng những câu hỏi tu từ Bên cạnh việc hướng dẫn các em cách thể hiện tình cảm trực tiếp tôi cũng giới thiệu và hướng dẫn cách thể hiện gián tiếp để có thể một số học sinh khá giỏi vận dụng vào bài viết của mình
Giải pháp 2: Hướng dẫn cách làm một bài văn biểu cảm.
Để học sinh có những kĩ năng cơ bản để thực hành bài viết văn biểu cảm việc hướng dẫn chi tiết và tỉ mỉ cách làm bài văn biểu cảm là một việc làm vô cùng quan trọng Tôi hướng dẫn học sinh tỉ mỉ theo từng bước sau:
Trang 8Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
- Tìm hiểu đề:
Có thể nói bước quan trọng đầu tiên của việc viết một bài văn biểu cảm là bước tìm hiểu đề và tìm ý Ở bước thứ nhất này, trước khi cho học sinh tìm hiểu một đề bài cụ thể tôi cho các em làm quen và tiếp xúc với các dạng đề văn biểu cảm bằng cách trình chiếu cho các em đọc và quan sát những đề văn này:
Ví dụ:
- Cảm nghĩ về dòng sông (cánh đồng, vườn cây, đêm trăng ) quê hương
- Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ
- Vui buồn tuổi thơ
- Loài cây em yêu
Khi học sinh đã quan sát và làm quen với các dạng đề văn biểu cảm tôi bắt đầu hướng dẫn cho các em các bước tìm hiểu một đề văn biểu cảm.Thông thường, đề bài thường ra dưới dạng khái quát nhằm thích hợp với tất cả đối tượng học sinh Do đó, quá trình tìm hiểu đề bài sẽ diễn ra như một hoạt động nhằm cá thể hóa đề bài cho từng học sinh kết quả của quá trình này là mỗi học sinh có một bài tập cho riêng mình.Trong đề bài văn biểu cảm, tôi thường định hướng cho các em tìm hiểu đề bằng cách trả lời các câu hỏi sau:
- Em định phát biểu cảm nghĩ, tình cảm, mong muốn về đồ vật (con vật, loài cây, cảnh vật ) nào? Về người nào?
- Em viết bài biểu cảm đó nhằm mục đích gì? (giãi bày cảm xúc, tình cảm nào?)
- Em viết bài biểu cảm đó để ai đọc ? (cô giáo, thầy giáo, bố mẹ, bạn bè ) Lời giải đáp cho ba câu hỏi trên sẽ quyết định nội dung bài viết (trình bày cảm xúc gì ?), giọng điệu bài viết
Ví dụ:
Đề bài Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
Tôi lựa chọn đề bài trên trình chiếu lên bảng cho các em quan sát, đọc kỹ
và gọi một số em học sinh lần lượt đọc lại đề bài sau đó tôi hướng dẫn các em tìm hiểu đề bài theo hệ thống câu hỏi:
Trang 9- Đề bài yêu cầu biểu cảm về đối tượng nào? Đối tượng ấy có quen thuộc với em không? Để bày tỏ cảm xúc về đối tượng em sẽ viết văn biểu cảm, miêu
tả hay tự sự? Và em sẽ dùng những phương thức gì để làm cơ sở bày tỏ tình cảm, cảm xúc của bản thân?
Việc tìm hiểu đề bài sẽ giúp các em xác định được nội dung bài viết và lựa chọn thể loại bài viết phù hợp với yêu cầu của đề
- Tìm ý :
Bài phát biểu cảm nghĩ vốn là một kiểu bài lệ thuộc vào cảm hứng, cảm xúc của người viết chứ không có khuôn khổ sẵn nên rất khó tìm một hệ thống ý chung cho cả lớp Vì vậy muốn tìm ý cho bài viết văn biểu cảm giáo viên phải hướng dẫn học sinh quan sát, hình dung cụ thể đối tượng biểu cảm (cảnh vật, vật, sự việc, con người ) trong không gian, thời gian, trong từng hoàn cảnh cụ thể Phải biết lắng nghe những cung bậc cảm xúc của bản thân khi giao hoà cùng đối tượng để từ đó bày tỏ những cảm xúc, ý nghĩ của chính bản thân mình Giáo viên hướng dẫn học sinh cách đặt câu hỏi và trả lời chính những câu hỏi mà mình đặt ra Thường có các dạng câu hỏi như sau:
- Tình cảm, cảm xúc, ấn tượng, suy nghĩ sâu sắc nhất của em về đối tượng
là gì?
- Những đặc điểm, tính chất gì của đối tượng tác động nhiều nhất tới cảm xúc, suy nghĩ của em?
- Đối tượng làm em nghĩ đến, liên tưởng đến những gì? Em có kỉ niệm gấn bó sâu sắc gì với đối tượng? Đối tượng có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống của em?
Ví dụ với đề bài trên tôi hướng dẫn các em tìm ý bằng hệ thống câu hỏi:
- Em có hay thấy nụ cười của mẹ không? Khi nào mẹ em hay nở nụ cười? Khi mẹ cười em cảm thấy thế nào? Vắng nụ cười của mẹ em cảm thấy như thế nào? Vậy làm sao để lúc nào nụ cười cũng thường trực trên môi mẹ?
Với hệ thống câu hỏi trên mỗi học sinh sẽ có những định hướng cảm xúc cho riêng mình về nụ cười của mẹ và định hướng những nội dung cơ bản cho bài viết của mình
Trang 10Bước 2: Lập dàn ý
Bài văn biểu cảm cũng có kết cấu ba phần (mở bài, thân bài, kết bài) như các kiểu văn bản khác Mở bài nhằm giới thiệu đối tượng và cảm xúc chính về đối tượng Phần thân bài là sự phát triển các cảm xúc chính đã nêu ra ở phần mở bài Phần kết bài khép lại các ý đã trình bày Ở phần lập dàn ý giáo viên cần có những hướng dẫn cụ thể với từng phần Sau khi các em hoàn thành công việc của mình giáo viên hưóng dẫn học sinh trình bày trước lớp dàn bài của mình, học sinh trong lớp theo dõi và đưa ra nhận xét để thống nhất một dàn bài chung cho cả lớp
Ví dụ: Lập dàn ý cho đề bài Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
Tôi yêu cầu mỗi học sinh tự lập một dàn bài riêng, sau đó tôi gọi một số học sinh lần lượt trình bày dàn bài của mình, các học sinh trên lớp đưa ra ý kiến nhận xét trước những dàn bài đó Tiếp đó, tôi chọn một dàn bài đạt yêu cầu nhất hoặc dàn bài đã chuẩn bị sẵn và trình chiếu cho cả lớp quan sát để các em có những định hướng chung cho bài của riêng mình
Mở bài: Nêu cảm xúc đối với nụ cười của mẹ: nụ cười làm em thấy hạnh phúc, ấm lòng
Thân bài:
- Nêu các biểu hiện, sắc thái nụ cười của mẹ:
+ Nụ cười vui, thương yêu
+ Nụ cười khuyến khích
+ Nụ cười an ủi
-> Nụ cười của mẹ làm em vui sướng, phấn khởi
- Tâm trạng của em khi thiếu vắng nụ cười của mẹ:
+ Buồn và cố gắng phấn đấu để nụ cười lúc nào cũng thường trực trên môi mẹ
Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của bản thân với nụ cười của mẹ qua đó khẳng định lòng yêu thương và kính trọng mẹ