BÀI TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ đề tài lý luận về sản xuất hàng hóa và vận dụng trong phát triển kinh tế thị trường ở việt nam hiện nay

Sản xuất hànghóa là một bộ phận của kinh tế quốc tế, là tổng thể các quan hệ kinh tế, khoahọc, kỹ thuật, công nghệ được thực hiện dưới nhiều hình thức, hình thành vàphát triển trên cơ sở

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Đề tài: Lý luận về sản xuất hàng hóa và vận dụng trong phát triển

kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Hà Nội, tháng 5 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

BÀN LUẬN VẤN ĐỀ 6

I – Lý luận về sản xuất hang hóa 6

1 Sản xuất hàng hóa là gì ? 6

2 Điều kiện ra đời và tồn tại 6

3 Hai thuộc tính của sản xuất hang hóa 7

4 Ưu thế 7

II – Thực trạng về sản xuất hang hóa và phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam 8

1 Thực trạng 8

2 Đánh giá thực trạng 10

III – Những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay 14

KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời kì đầu của xã hội loài người do sự lạc hậu của lực lượng sảnxuất nên sản xuất của xã hội mang tính tự cung tự cấp khiến nhu cầu của conngười bị bó hẹp trong một phạm vi, giới hạn nhất định Khi lực lượng sản xuấtphát triển và có nhiều thành tựu mới, con người dần thoát khỏi nền kinh tế tựnhiên và chuyển sang nền kinh tế hàng hóa Nền kinh tế hàng hóa phát triểncàng mạnh mẽ và đến đỉnh cao của nó là nền kinh tế thị trường Sản xuất hànghóa là một bộ phận của kinh tế quốc tế,

là tổng thể các quan hệ kinh tế, khoahọc, kỹ thuật, công nghệ được thực hiện dưới nhiều hình thức, hình thành vàphát triển trên cơ sở phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao độngquốc tế Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sản xuất hànghóa được ví như một mắt xích quan trọng trong guồng máy của nền kinh tế,đóng vai trò quan trọng, nhất

là trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay,không những góp phần đắc lực vào quá trình thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế pháttriển mà còn mở rộng quan hệ giao lưu, hợp tác quốc tế cả

về các lĩnh vực khác.Sản xuất hàng hóa là một quá trình tạo ra sản phẩm hàng hóa nhằm đáp ứng vàlàm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người Trong thời đại nền kinh tế mở vàcạnh tranh như hiện nay, mỗi quốc gia phải nghiên cứu tìm ra hướng

đi đúng đắncho nền kinh tế, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh đất nước, phù hợp với khuvực thế giới và thời đại Chính vì vậy việc nghiên cứu về điều kiện ra đời, đặctrưng, ưu thế của sản xuất hàng hóa là vô cùng quan trọng, từ đó ta có thể liên hệvới nước ta và làm cho quá trình sản xuất hàng hóa của nước ta

ngày càng pháttriển với chất lượng cao hơn Bài tiểu luận của

em sẽ trình bày những lý luận củaMác-Lenin về sản xuất hàng hóa, được nghiên cứu bằng phương pháp đánh giásự vật hiện tượng trong mối liên hệ và phát triển không ngừng (dựa trên quanđiểm duy vật biện chứng) – phương pháp trừu tượng hóa khoa học đặc thù củakinh tế chính trị Do những hạn chế cả về mặt kiến thức và mặt thời gian bài tiểuluận này sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ýcủa cô giáo Em xin chân thành cảm ơn

tổ chức kinh tế mà sản phẩm sản xuất ra là để bán.

2 Điều kiện ra đời và tồn tại

Sản xuất hàng hóa ra đời, tồn tại dựa trên hai điều kiện:

 Thứ nhất: Phân công lao động xã hội

Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản xuất, phân chia lao động xã hội ra thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau

Do sự phân công lao động xã hội nên việc trao đổi sản phẩm trởthành tất yếu

Khi có phân công lao động xã hội, mỗi người chỉ sản xuất một hoặc một vài thứ sản phẩm nhất định, nhưng nhu cầu của cuộc sống đòi hỏi họ phải có nhiều loại sản phẩm khác nhau, do đó,

họ cần đến sản phẩm của nhau, buộc phải trao đổi với nhau

Phân công lao động xã hội, chuyên môn hóa sản xuất đồng thời làm cho n愃฀ng suất lao động t愃฀ng lên, sản phẩm thặng dư ngày càng nhiều nên càng thúc đẩy sự trao đổi sản phẩm

 Thứ hai: Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa những người sản xuất

Những người sản xuất trở thành những chủ thể có sự độc lập nhất định với nhau Do đó sản phẩm làm ra thuộc quyền sở hữu của các chủ thể kinh tế, người này muốn tiêu dùng sản phẩm lao động của người khác cần phải thông qua trao đổi, mua bán hàng hoá

3 Hai thuộc tính của sản xuất hang hóa

Giá trị sử dụng là công dụng hay tính có ích của hàng hoá, có thể thoả mãn một nhu cầu nào đó của con người

Giá trị là lao động của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hoá

Giá trị và Giá trị sử dụng là hai thuộc tính đều tồn tại trong hànghóa Tuy nhiên, mục đích của người sản xuất là giá trị mang lại, nhưng họ lại có giá trị sử dụng Người tiêu dùng (người mua)

cần giá trị sử dụng nhưng họ phải trả bằng giá trị Quá trình

thực hiện giá trị sử dụng và giá trị khác nhau về không gian,

thời gian

4 Ưu thế

Thứ nhất, trong sản xuất hàng hóa do có sự phân công lao động

xã hội, chuyên môn hóa sản xuất nên có thể khai thác hiệu quảlợi thế về tự nhiên, xã hội của con người, của từng vùng và từngđịa phương

Ví dụ như ở Việt Nam, các địa phương có sự khác biệt về mặt tựnhiên, do đó từng địa phương sẽ có những ưu thế nhất định vềmặt tự nhiên, về mặt xã hội Chẳng hạn như tại Tây Nguyên thì

có lợi thế về trồng cây công nghiệp lâu n愃฀m, tại Hải Phòng có lợithế về cảng biển, tại Thái Nguyên có lợi thế về quặng, tàinguyên khoáng sản… Vì thế, khi phân công lao động xã hội cácchủ thể kinh tế sẽ có xu hướng tìm kiếm, khai thác những lợi thế

so sánh về mặt tự nhiên, về mặt xã hội của từng vùng, từng địaphương Người ta sẽ có xu hướng đầu tư vào các nhà máy đóngtàu, chế biến hải sản ở Hải Phòng thay vì ở Thái Nguyên, TâyNguyên và ngược lại, người ta sẽ chú trọng đầu tư vào các nhàmáy chế biến, phân bón, thuốc trừ sâu ở Tây Nguyên thay vì ởHải Phòng…

Ở chiều ngược lại, sản xuất hàng hóa phá vỡ tính tự cấp tựtúc, trì trệ, lạc hậu, t愃฀ng nhu cầu trao đổi hàng hóa trong xãhội, làm t愃฀ng n愃฀ng suất lao động, sản phẩm nhiều hơn, đáp ứngtốt hơn nhu cầu của xã hội

Thứ hai, dưới tác động của các quy luật (quy luật cạnh tranh,quy luật cung cầu, quy luật giá trị…) buộc người sản xuất hàng

hóa phải luôn n愃฀ng động, linh hoạt, có chiến lược, kế hoạch dàihạn, cải tiến kỹ thuật, tổ chức sản xuất hợp lý… để nâng caon愃฀ng suất, chất lượng sản phẩm đáp ứng nhu cầu của conngười Đồng thời tạo ra những nhà sản xuất, kinh doanh giỏi,những người lao động lành nghề.

Thứ ba, kinh tế hàng hóa là điều kiện kích thích nghiên cứu vàứng dụng những thành tựu nghiên cứu khoa học vào sản xuất.Qua đó thúc đẩy sản xuất phát triển

Thứ tư, sản xuất hàng hóa là mô hình kinh tế mở, thúc đẩygiao lưu kinh tế, giao lưu v愃฀n hóa, tạo điều kiện nâng cao, cảithiện đời sống vật chất của xã hội

Bất kỳ quốc gia nào có nền sản xuất hàng hóa, đều hướng tớiviệc mở cửa kinh tế Điều này cho phép tận dụng được cácnguồn lực trong nước còn yếu Ví dụ như Việt Nam mở cửa hộinhập quốc tế vào khu vực thì có thể tận dụng được các nguồnlực về vốn, về công nghệ, thậm chí học hỏi được các phươngthức quản lý tiên tiến ở bên ngoài

II – Thực trạng về sản xuất hang hóa và phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam

1 Thực trạng

Trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta những điều kiện chung của sản xuất hang hóa vẫn còn vậy nên sản xuất hang hóa tồn tại là một yếu tố khách quan

Phân công lao động xã hội với tư cách là cơ sở của trao đổi

chẳng những không mất đi, trai lại ngày một phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, sự chuyên môn hóa và hợp tác hóa laođộng đã vượt khỏi biên giới quốc gia và ngày c愃฀ng mang tinh quốc tế

Phân công lao động xã hội đã phá vỡ các mối quan hệ truyền thống của nền kinh tế tự nhiên khép kín, tạo cơ sở thống nhất, phụ thuộc lẫn nhau giữa những người sản xuất vào hệ thống của hợp tác lao động Sự phân công lao động của ta đã ngày c愃฀ng chi tiết hơn đến từng nhanh, từng cơ sở và ở phạm vi rộng hơn nữa là toàn bộ nền kinh tế quốc dân Hiện nay ta đã có

hàng loạt các thị trường được hình thanh từ sự phân công lao động đó là: thị trường công nghệ, thị trường các yếu tố sản

xuất… tạo đà cho nền kinh tế hàng hóa nhiều thanh phần phát triển giúp ta nhanh chông hòa nhập được với kinh tế trong khu vực và thế giới

Trong nền kinh tế đã và đang tồn tại nhiều hình thức sở hữu

khác nhau về tài liệu sản xuất và sản phẩm lao động Sở hữu toan dân, sở hữu tập thể của những người sản xuấ hàng hóa nhỏ, sở hữu tư nhân của tư bản chủ nghĩa, sở hữu hỗn hợp,

đồng sở hữu… Chế độ xã hội hóa sản xuất giữa các nhanh, các

xí nghiệp trong cùng một hình thức sở hữu vẫn chưa đều nhau

Sở dĩ như vậy là do cơ cấu kinh tế của ta giờ là cơ cấu kinh tế nhiều thanh phần, sự tồn tại của các thanh phần kinh tế là một tất yếu khách quan

Sản xuất hàng hóa là để trao đổi đáp ứng nhu cầu của xã hội nên người sản xuất có điều kiện để chuyên môn hóa cao Trình

độ tay nghề được nâng lên do tích lũy kinh nghiệm, tiếp thu được tri thức mới Công cụ chuyên dùng được cải tiến, kỹ thuật mới được áp dụng do đó cạnh tranh ngày càng gay gắt khiến cho n愃฀ng suất lao động được nâng lên, chất lượng sản phẩm ngày càng được cải thiện và tốt hơn Hiệu quả kinh tế được trú trọng làm mục tiêu đanh giá sự hoạt động của các thanh phần kinh tế Việc trao đổi hàng hóa dựa trên nguyên tawsv ngang giá khiến cho người sản xuất luôn tìm cách tiết kiệm đến mwsv tối đa những chi phí cá biệt, giảm giá trị hàng hóa cá biệt để có lợi nhuận khi trao đổi Trên cơ sở phân công lao động, sản xuất hàng hóa phát triển Khi sản xuất hàng hóa phát triển sẽ làm phân công lao động ngày càng cao hơn, sâu hơn Quan hệ hàng hóa, tiền tệ, quan hệ thị trường ngày càng được chủ thể sản xuất hàng hóa vận dụng có hiệu quả hơn và từ đó ngoai các quan hệ kinh tế phát triển mà các quan hệ pháp lý xã hội, tập quán, tác phong cũng thay đổi.

Chinh từ tinh ưu việt rất riêng, rất có lợi (tuy bên cạnh vẫn còn những khuyết tật) của sản xuất hàng hóa mà đại hội VII Đảng ta

đã xác định phương hướng: phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thanh phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước

xã hội quy định đặc điểm của kinh tế hàng hoá củaxã hội đó Nhà nước ta là nhà nước xã hội chủ nghĩa nên vai trò quản lý của nhànước định hướng nền kinh tế hàng hoá theo chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam Đất nước ta vốn là thuộc địa nửa phong kiến với trình độ phát triển của lực lượngsản xuất xã hội rất thấp Đấtnước lại trải qua hàng chục n愃฀m chiến tranh để lạihậu quả nặng

nề Những tàn dư thực dân, phong kiến còn nhiều, lại chịu

ảnhhưởng nặng nề của cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp Chính vì vậy, nhà nước ta khẳng định chỉ có thể phát triển kinh

tế hàng hoá nhiều thành phần mới pháttriển được lực lượng sản xuất;mới thúc đẩy sự nghiệp Công nghiệp hoá-Hiện đạihoá; mới đẩy lùi được kinh tế tự nhiên; khắc phục được hậu quả của kinh

tế kếhoạch hoá tập trung; mới làm cho kinh tế nước ta hoà nhậpvào kinh tế khu vựcvà thế giới Đại hội VI của Đảng n愃฀m1986 đãđặt nền móng vững chắc cho quanđiểm phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng chủ nghĩa xãhội ở nước

ta Sự phát triển sản xuất, mở rộng và giao lưu kinh tế giữa các cánhân, các vùng, các nước không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sốngv愃฀n hoá, tinh thần cũng được nâng cao hơn,phong phú và đa dạng hơn Nền sảnxuất hàng hóa ở nước ta thời gian qua là một nền sản xuất vận hành theo cơ chếthị

trường có sự điều chỉnh của chính phủ theo định hướng xã hội chủ nghĩa.đứng trước vận hội mới của đất nước, nền sản xuất hàng hóa ở nước ta có nhữngthuận lợi nhất định và những khó kh愃฀n không nhỏ

a Là một nền kinh tế đang lên với tốc độ phát triển cao, tạo được niềm tin vớicác nhà đầu tư và bạn bèquốc tế Việt Nam có giá nhân công rẻ, trình độ

dân chíkhá cao, thị trường lớn với dân số đông, mộtđất nước ổn định về chính trị vàmột quyết tâm đổi mới mạnh mẽ của chính phủ, về tài nguyên, về vị trí địa lý,

b Cho đến nay đất nước ta đã đạt một số thành tựu trong công cuộc đổi mới đấtnước như: quy mô côngnghiệp t愃฀ng gấp 4,8 lần, quy mô xuất khẩu t愃฀ng gấp gần6,9 lần, xuất khẩu gạo đứng thứ ba trên thế giới, tránh được dòng xoáy của cuộckhủng hoảng tài chính-tiền tệ khu vực thời kỳ 1997-1998, t愃฀ng trưởng GDP n愃฀m2002 là 7,04% đứng thứ hai trong khu vực Châu á -Thái Bình Dương

c Xu hướng chung của phát triển kinh tế thế giới là

sự phát triển kinh tế của mỗinước không thể tách rời sự phát triển và hoà nhập quốc tế Với quan điểm hợptác hai bên cùng có lợi, tôn trọng độc lập chủ quyền của nhau, Việt Nam đã vàđang tạo dựngđược những mối quan hệ tốt đẹp với nhiều nước trên thế giới;tham gia vào những tổ chức kinh tế xãhội như: ASIAN, AFTA, tiến tới gia nhập WTO N愃฀m

2003 - n愃฀m bản lề của kế hoạch 5 n愃฀m 2000-2005 chúng ta đặt ra rất nhiều mục tiêu và thách thức, trọng tâm vẫn là chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tầm cao hơn trong lộ trình thực hiện cam kết hội nhập nhằm phát triển một nềnkinh tế toàn diện

b) Những hạn chế và nguyên nhân

Bên cạnh đó, nền kinh tế hàng hoá nước ta còn bộc lộ rất nhiều

thống pháp luật còn nhiều bấtcập… Đảng và Nhà nước ta đã và đang có những chính sách, giải pháp nhằmkhắc phục những

hạn chế trên Xu hướng chung của phát triển kinh tế thế giới

làsự phát triển kinh tế của mỗi nước không thể tách rời sự phát triển và hoà nhậpquốc tế Với quan điểm hợp tác hai bên cùng

có lợi, tôn trọng độc lập chủ quyềncủa nhau,Việt Nam đã và

đang tạo dựng được những mối quan hệ tốt đẹp vớinhiều nước trên thế giới; tham gia vào những tổ chức kinh tế xã hội

như:ASIAN, AFTA, tiến tới gia nhập WTO N愃฀m 2003-n愃฀m bản lề của kế hoạch 5n愃฀m 2000-2005 chúng ta đặt ra rất nhiều mục tiêu và thách thức, trọng tâm vẫnlà chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tầm cao hơn trong lộ trình thực hiện cam kếthội nhập nhằm phát triển một nền kinh tế toàn diện

Phải khẳng định là nền kinh tế nước ta phải đối mặt với rất

nhiều khó kh愃฀n vàthách thức lớn đi lên từ một nền nông nghiệpnhỏ lạc hậu, nền kinh tế ta có đặcthù là sản xuất nhỏ lẻ mang nặng tính tự cung tự cấp, sức cạnh tranh yếu trìnhđộ công

nghệ sản xuất, quản lý, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém chất lượng laođộng được đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu ngày một khắt khe của nền kinhtế, người dân nước ta chưa có được cách nghĩ n愃฀ng động, chính sách dù được cảithiện còn nhiều bấtcập bên cạnh đó, các nền kinh tế khác và đặc biệt là, Trung Quôc, khu vực Đông Nam Á đã và đang lên mạnh mẽ và cạnh tranh gay gắt vớiViệt Nam Do mục đích của sản xuất hàng

hoá không phải để thoả mãn nhu cầucủa bản thân người sản

xuất như trong kinh tế tự nhiên mà để thoả mãn nhu cầucủa

người khác, của thị trường Sự gia t愃฀ng không hạn chế nhu cầu

của thịtrường là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển.

Cạnh tranh ngày càng gay gắt, buộc mỗi người sản xuất hàng hoá phải n愃฀ngđộng trong sản xuất - kinh doanh, phải thường xuyên cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất để t愃฀ng n愃฀ng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, nhằmtiêu thụ được hàng hoá và thu được lợi nhuận ngày càng nhiều hơn Cạnh

tranhđã thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ

Sự phát triển của sản xuất xã hội với tính chất "mở" của các

quan hệ hàng hoátiền tệ làm cho giao lưu kinh tế, v愃฀n hoá giữa các địa phương trong nước vàquốc tế ngày càng phát triển Từ

đó tạo điều kiện ngày càng nâng cao đời sốngvật chất và v愃฀n hoá của nhân dâncấp, tự túc của nền kinh tế, tất yếu phải

pháttriển sản xuất hàng hoá để phát huy những ưu thế của nền kinh tế

Hướng đi đúng đắn của phát triển nền kinh tế hàng hóa ở nước ta:

Phát triển kinh tế hàng hoá là con đường dân chủ đời sống kinh

tế, phải giảiphóng tiềm n愃฀ng phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế Phát triển côngnghiệp theo hướng tập trung đầu tư khai thác có hiệu quả tiềm n愃฀ng về thuỷđiện; khai thác lợi thế

về nguồn nguyên liệu để đẩy mạnh phát triển công nghiệpchế biến nông, lâm sản như công nghiệp chế biến cao su, điều, cà phê, bông vảivà các loại nông sản khác, chế biến sản phẩm

ch愃฀n nuôi, hàng mộc cao cấp xuấtkhẩu, vật liệu xây dựng, các ngành hàng tiểu thủ công nghiệp truyền thống, T愃฀ng cường