PHCN sau GÃY TRÊN lồi cầu XƯƠNG đùi

GÃY TRÊN LỒI CẦU XƯƠNG ĐÙI 1 Định nghĩa Gãy xương trên lồi cầu xương đùi liên quan đến đoạn xa hành xương của xương đùi Đoạn này bao gồm 8 12 cm đầu xa của xương đùi Gãy xương này thường liên quan đến bề mặt khớp Có nhiều phân loại được đề xuất với gãy xương này, tất cả trong số đó đều cố gắng định nghĩa dựa vào số lượng mảnh vụn xương và mức độ di lệch đoạn gãy xương Cập nhật của Muller trong hệ thống phân loại AO được chấp nhận rộng rãi Phân loại này chia dạng gãy thành gãy ngoài khớp( typ A),.

GÃY TRÊN LỒI CẦU XƯƠNG ĐÙI

1 Định nghĩa

Gãy xương trên lồi cầu xương đùi liên quan đến đoạn xa hành xương của xươngđùi Đoạn này bao gồm 8-12 cm đầu xa của xương đùi Gãy xương này thường liênquan đến bề mặt khớp Có nhiều phân loại được đề xuất với gãy xương này, tất cả trong số đó đều cố gắng định nghĩa dựa vào số lượng mảnh vụn xương và mức độ

di lệch đoạn gãy xương Cập nhật của Muller trong hệ thống phân loại AO được chấp nhận rộng rãi Phân loại này chia dạng gãy thành gãy ngoài khớp( typ A), gãy

1 bên lồi cầu( typ B), hai lồi cầu( typ C) Sau có mỗi loại sẽ được phân chia thành các dưới typ thành 3 nhóm ở mỗi typ

Cơ chế chấn thương

Ở những bệnh nhân trẻ hơn, gãy xương này thường do các chấn thương nặng như tông xe hay xe máy- xe máy Những trường hợp này thường kèm với tổn thương khác

Những bệnh nhân già hơn, gãy xương này thường do chấn thương nhẹ như sau ngã Dạng này thường không có những tổn thương kèm theo

- ổn định

Ổn định có thể đạt được tốt nhất bằng cách bảo tổn tình toàn vẹn của xương và

Cải thiện và bảo tồn sức mạnh của các cơ sau:

- Cơ tứ đầu đùi: Cơ duỗi gối

- Cơ hamstring: Gấp gối

- Cơ khép lớn, khép dài, khép ngắn ( gắn với lồi cầu xương đùi)

- Cơ bụng chân : Gấp mặt lòng bàn chân, gấp gối( cơ đi qua hai khớp)

Mục tiêu chức năng

Bình thường hóa dáng đi và đạt được tư thế ngồi thích hợp( gấp gối 90 độ)

Thời gian kỳ vọng liền xương

- Mẫu liền xương: Thứ phát nếu cố định cứng; thứ phát nếu cố định cứng không đạtđược Nẹp kết hợp xương là phương pháp được lựa chọn hiện nay để điều trị gãyxương này Thiết bị thông thường được sử dụng để kết hợp xương 95-degreecondylar blade plate và the 95-degree dynamic compression screw Ngoài ra thiết

bi đóng đinh nội tủy trên lồi cầu ngược dòng và tấm điểm tựa lồi cầu cũng được sửdụng Những thiết bị này ít tạo cố định cứng hơn những vẫn được sử dụng nhưthiết bị trên lồi cầu Zickel, đinh Ender, đinh Rush Ở thời điểm bắt đầu cố định,mảnh ghép xương có thể được sử dụng trong trường hợp khuyết xương

Bó bột hoặc kéo liên tục

- Sinh cơ học: Thiết bị chia sẻ trọng lực

- Mẫu liền xương: Thứ phát

- Chỉ định: Thường áp dụng cho các trường hợp có nguy cơ can lệch như dị tật vẹotrong, vẹo ngoài, xoay Ngoài ra kéo liên tục đòi hỏi thời gian bất động tại giườngkéo với ccas nguy cơ của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, loét tỳ đè, nhiễmkhuẩn tiết niệu và xẹp phổi Phương pháp điều trị bảo tồn được áp dụng cho cáctrường hợp gãy vụn ở những bệnh nhân có nguy cơ nội khoa với bất kỳ phươngpháp điều trị phẫu thuật nào Phương pháp điều trị này không được thảo luận ở bàinày

Cân nhắc cụ thể của gãy xương

- Tuổi: Xem phần cơ chế tổn thương

- Chất lượng xương: Bệnh nhân trẻ có chất lượng xương tốt cho phép đáp ứng tốtvới dụng cụ kết hợp xương chấn thương chỉnh hình Người già tuy nhiên có tìnhtrạng mất xương gây khó khăn khi kết hợp xương

Tiên lượng lâu dài: Bệnh nhân nên được cảnh báo tình trạng thoái hóakhớp( các trường hợp gãy phạm khớp nguy cơ tăng), giảm tầm vận động khớp gối,các khiếm khuyết và khối còn sốt lại, sưng nề kéo dài sau chấn thương

Các tổn thương có liên quan

- Chấn thương mạch

Với gãy xương vụn lớn đặc biệt sau chấn thương nặng, cần khám kỹ chi để pháthiện triệu chứng của hội chứng khoang hoặc những tổn thương mạch khoeo Nếu

có bất kì nghi ngờ tổn thương mạch, cần lượng giá sâu hơn bằng cách siêu âmmạch

- Tổn thương dây chằng

Tổn thương dây chằng khớp gối kèm theo thường hay gặp trong tổn thương này.Tuy nhiên, bác sĩ khó xác định được có tổn thương khớp gối kèm theo tại thờiđiểm đầu chấn thương do đau và ổ gãy mất vững Sau khi ổn định ổ gãy, lượng giá

kỹ lại các cấu trúc dây chăng nên được tiến hành và tiến hành biện pháp xử lý thíchhợp

Cơ tứ đầu đùi co cơ đồng tâm để gối có thể duỗi hoàn toàn Tuy nhiên bệnhnhân có thể bị co rút khớp gối Rãnh bánh chè có thể bị gián đoạn và cơ chế trượtcủa bánh chè ở trong rãnh có thể bị ảnh hưởng, gây đau Cơ chế duỗi xung quanhkhớp gối có thể bị ảnh hưởng Thỉnh thoảng cơ chế trượt của cơ tứ đầu đùi có thể

bị ảnh hưởng từ đó gây giới hạn cuối tầm duỗi

cho phép gối có thể duỗi hoàn toàn trước khi chạm gót Cơ tứ đầu đùi có thể không

đủ thể đủ lực co để đạt tầm duỗi tối đa

có xảy ra hay không Ngoài ra khám vết thương xem có đỏ hay chảy dịch nghinhiễm trùng không Nếu phù xuất hiện, bệnh nhân được hướng dẫn nâng cao chân

Những nguy cơ

Kiểm tra xem bệnh nhân có hội chứng khoang không đặc biệt khi bệnh nhân cótổn thương động mạch khoeo Hội chứng khoang thường gặp hơn trong chấnthương nặng và thường xảy ra trong vài giờ đầu sau chấn thương

Phim Xquang

Kiểm trap him Xquang xem tại ổ gãy có vẹo trong, vẹo ngoài, xoay khi so sánhvới gối lành Kiểm tra bất kỳ tình trạng di lệch hoặc lỏng cố định Nếu ổ gãy ảnhhưởng đến vùng hành xương- có nguồn cung cấp máu phong phú, quá trình liềnxương thường xảy ra trong vòng 3 tháng đầu sau chấn thương

hoàn toàn và gấp gối từ 60-90 độ Bệnh nhân không thể chịu đựng thì nên đượcnẹp bột/ nẹp gối có khớp khi tập luyện

Dáng đi

Bệnh nhân được hướng dẫn dáng đi hai điểm sử dụng nạng hoặc gậy mà khôngchịu trọng lượng lên chi gãy( đặt nẹp lên trước và sau đó nhảy lò cò tới nạng) Bệnnhân lên cầu thang với chi lành trước và ngược lại

Phương pháp điều trị: Khía cạnh cụ thể

Xem phần cân nhắc chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

Những nguy cơ

Lỏng dụng cụ kết hợp xương là một nguy cơ Nguy cơ hội chứng khoang ở thời điểm này rất nhỏ

Kiểm tra phim Xquang để chỉnh trục tại ổ gãy Trong trường hợp cụ thể, so sánhchi gãy với bên lành để kiểm tra trục vẹo trong, vẹo ngoài và có bất kỳ khiếmkhuyết xoay Kiểm tra bất kỳ di lệch hoặc lỏng dụng cụ kết hợp xương

Sức mạnh cơ

Tập các bài tập co cơ tĩnh được chỉ định để duy trì sức mạnh nhóm cơ quanhhông Co cơ tĩnh nhóm cơ tứ đầu đùi được chỉ định khi bệnh nhân nằm ngửa vớikhớp gối duỗi hoàn toàn Điều này có thể tránh tình trạng co kéo ổ gãy và di lệch ổgãy Bài tập nâng cao chân được chỉ định để tập mạnh nhóm cơ tứ đầu đùi

Các hoạt động chức năng

Tiếp tục tập dịch chuyển tư thế đứng mà không chịu trọng lượng cơ thể Bệnh nhân

có thể sử dụng nạng hoặc gậy

Dáng đi

Bệnh nhân tiếp tục dáng đi 2 điểm với nạng, không chịu trọng lượng bên chân gãy

Phương pháp điều trị: Khía cạnh cụ thể

Xem phần cân nhắc chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

4-8 tuần

Lượng giá chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

Kiểm tra phim Xquang đánh giá trục và can xương tại vị trí ổ gãy cũng nhưgiảm kích thước đường gãy Cụ thể, so sánh gối bên chân gãy vs chan lành để kiểmtra tình trạng vẹo trong và vẹo ngoài cũng như bất kì dị tật xoay Đồng thời các bác

sĩ cũng kiểm tra tình trạng di lệch hoặc lỏng dụng cụ kết hợp xương

Tập sức mạnh cơ

Bệnh nhân nên tiếp tục cải thiện sức mạnh của cơ tứ đầu đùi và cơ hamstringvới các bài tập co cơ tĩnh Co cơ đẳng trương để tập mạnh cơ cũng có thể được chỉ

định Các bài tập co cơ đẳng trương lặp lại có tác dụng tập mạnh cơ cũng như cảithiện tầm vận động khớp.

Các hoạt động chức năng

Bởi vì bệnh nhân không chịu trọng lượng lên chi gãy, bệnh nhân tiếp tục dichuyển cao có sử dụng nạng hoặc gậy

Dáng đi

Bệnh nhân tiếp tục dáng đi hai điêm có sử dụng nạng hoặc gậy

Phương pháp điều trị: Khía cạnh cụ thể

Xem lại mục cân nhắc chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

12- 16 tuần

Những cân nhắc về chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

Khám thực thể

Kiểm tra trục cũng như biến dạng góc ở chi Kiểm tra xem vết thương có đỏ dahay có chảy dịch không

Xquang

Kiểm tra phim Xquang xem trục cũng như tình trạng can xương ở ổ gãy, cụ thể

so sánh với gối lành kiểm tra trục có vẹo trong hoặc vẹo ngoài cũng như các bất kỳkhiếm khuyết xoay Đánh giá mất kỳ sự di lệch cũng như lỏng dụng cụ kết hợpxương Nếu can xương không thấy trên phim và đường gãy xương vẫn còn, tìnhtrạng chậm liền xương hoặc khớp giả có thể xảy ra vào tháng 4-5 sau chấn thương

Ở thời điểm này những cân nhắc các phương pháp điều trị phẫu thuật nên được đưa

ra bao gồm ghép xương Chúng thậm chí có thể thực hiện sớm vào thời điểm 6tháng sau chấn thương tùy thuộc vào tiến triển quá trình lành xương

Chịu trọng lượng

Miễn là quá trình liền xương diễn biến bình thường, bệnh nhân có thể bắt đầu tỳ

từ chạm ngón cái xuống sàn đến tỳ hoàn toàn

Tầm vận động

Vì ổ gãy cứng, can xương tốt, các bài tập thụ động khớp gối có thể tiếp tục nếu

có tình trạng cứng khớp xảy ra Nếu bệnh nhân bị hạn chế tầm vận động khớp gối, các bài tập vận động có trợ giúp có thể áp dụng trong trường hợp này theo khả năng chịu đựng của bệnh nhân Thủy trị liệu có thể giúp giảm thiểu những khó chịutrong khi tập theo tầm vận động khớp

Tập sức mạnh cơ

Cùng với bài tập co cơ tĩnh nhóm cơ tứ đầu đùi, cơ hamstring, cơ bụng chân, các bài tập co cơ đẳng trương vẫn được tiếp tục Các bài tập có kháng trở có thể áp dụng thích hợp để tập mạnh nhóm cơ Tập kháng trở tăng dần bằng cách tăng tần

số lặp Việc sử dụng máy Cybex với các bài tập đẳng động có thể giúp ích tập mạnh nhóm cơ tứ đầu đùi và cơ hamstring Bởi vì lực kháng đa dạng và tốc độ cố định, các cơ được tập luyện trong suốt tầm vận động khớp

Các hoạt động chức năng

Bệnh nhân được hướng dẫn dồn trọng lượng lên chi gãy có sử dụng nạng

Dáng đi

Bệnh nhân được hướng dẫn chịu trọng lượng lên chi gãy khi di chuyển, bắt đầu bằng cách chạm ngón chân xuống mặt sàn cho đến chịu trọng lượng bán phần và tăng tiến dần chịu trọng lượng cơ thể toàn phần Bệnh nhân có thể sử dụng dáng đi

ba điểm hoặc bốn điểm phụ thuộc vào trọng lượng dồn lên chi gãy Bệnh nhân đang sử dụng nạng tiến tới chịu trọng lượng với gậy sau đó chịu trọng lượng hoàn toàn không có trợ giúp trong khi di chuyển

Phương pháp điều trị: Khía cạnh cụ thể

Xem mục cân nhắc về chấn thương chỉnh hình và phục hồi chức năng

Tiên lượng lâu dài và các vấn đề y khoa

ở mỗi giai đoạn điều trị, Xqang nên được chụp để lượng giá tình trạng lỏngdụng cụ kết hợp xương bởi vì can lệch có thể gây biến dạng ngắn chi, xoay vàthậm chí làm xuất hiện sớm tình trạng thoái hóa khớp Ngoài ra, mất tầm vận độngkhớp gối cũng thường xuyên xảy ra Do đó, mỗi cố gắng nào để đtạ được cố địnhcứng sau đó cho phép bệnh nhân các bài tập theo tầm vận động khớp sớm

Bệnh nhân không được phép tham gia các môn thể thao đối khánglặp lại , đi bộ,nhảy trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm chấn thương