TIỂU LUẬN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu KHOA học quan điểm toàn diện với vấn đề xây dựng chính sách xã hội ở khu kinh tế dung quất

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀNKHOA TRIẾT HỌC TIỂU LUẬN MÔN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Đề tài QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở KHU KINH TẾ DUNG QUẤ

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA TRIẾT HỌC

TIỂU LUẬN MÔN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Đề tài

QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở KHU KINH TẾ DUNG QUẤT

Học viên : Sôm Sương Lớp : Cao học Triết học K21

Hà Nội - 12/2015

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quan điểm toàn diện là một trong những nguyên tắc được rút ra từ các nguyên lý của phép biện chứng duy vật và đó cũng là một trong những nguyên tắc phương pháp luận của phép biện chứng duy vật mácxit, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành, xây dựng và phát triển tư duy biện chứng

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý phát triển là cơ sở lý luận cho quan điểm toàn diện Trong đó, mọi sự tồn tại của các sự vật, hiện tượng điều nằm trong mối liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau, thâm nhập và chuyển hóa lẫn nhau, luôn có tính kế thừa và phát triển Vì vậy, khi xem xét, đánh giá sự vật phải phản ánh được sự vật trong tính chỉnh thể của nó Không được xem xét, đánh giá sự vật một cách phiến diện, một chiều Khi nhìn thấy được mặt này, mối liên hệ này, giai đoạn này, bộ phận này thì phải nhìn thấy được mặt khác, mối liên hệ khác, giai đoạn khác, bộ phận khác Tránh cái nhìn cực đoan, phiến diện, xuyên tạc bản chất của đối tượng V.I Lênin đã từng chỉ rõ: “Chúng ta không thể làm được điều đó một cách hoàn toàn đầy đủ, nhưng

sự cần thiết phải xem xét tất cả mọi mặt sẽ đề phòng cho chúng ta khỏi phạm phải sai lầm và sự cứng nhắc” Vì vậy, quán triệt quan điểm toàn diện sẽ giúp cho nhận thức sự vật, hiện tượng một cách khách quan và đúng đắn Nó là cơ

sở để có được hành động thực tiễn đạt hiệu quả cao, phản ánh được bản chất của đối tượng

Theo quan điểm toàn diện thì sự vật, hiện tượng là một chỉnh thể thống nhất, đó là cơ sở cho nhận thức đúng đắn sự vật Xây dựng đường lối phù hợp với hiện thực khách quan Quan điểm toàn diện không tách rời quan điểm lịch

sử cụ thể, phản ánh được bản chất của đối tượng, làm cơ sở đúng đắn cho quá trình nghiên cứu khoa học, thúc đẩy sự vật phát triển

Vận dụng quan điểm toàn diện trong mọi giai đoạn phát triển của xã hội luôn là nguyên tắc mang tính chất đúng đắn, khoa học và là một yêu cầu trước tiên nhất Ở Việt Nam hiện nay, việc xây dựng chính sách xã hội giữ vai trò rất quan trọng trong hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước ta Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội đã xác định rõ: Chính sách xã hội bảo đảm và không ngừng nâng cao đời sống của mọi thành viên trong xã hội về ăn, ở, đi lại, học tập, nghỉ ngơi, chữa bệnh, nâng cao thể chất…

Đất nước phát triển đòi hỏi các chính sách xã hội phải ngày càng được hoàn thiện để đảm bảo cho sự ổn định, tiến bộ và hợp lý, phù hợp với yêu cầu của công cụ đổi mới hiện nay của đất nước,thể hiện bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa Ở Khu kinh tế Dung Quất - Quảng Ngãi hiện nay, là một vùng kinh tế đang phát triển nhất nhì trong cả nước với việc đã và đang hình thành các nhà máy công nghiệp lớn của các Tập đoàn kinh tế trong và ngoài nước,

sự tập trung nhân lực và việc giải phóng mặt bằng đã kéo theo hàng loạt các vấn đề xã hội như: việc làm, thu nhập, nhà ở, giải quyết đền bù….đang diễn

ra hết sức phức tạp và có những mặt trái của nó

Vì vậy, hoạch định những chính sách xã hội tiến bộ, hợp lý được xem

là một trong những nhân tố quan trọng trong việc xây dựng và thúc đẩy sự phát triển của Khu kinh tế Dung Quất nói riêng, Quảng Ngãi nói chung và cho cả khu vực Miền Trung Tây Nguyên, phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Xuất phát từ ý nghĩa lý luận, nhu cầu học thuật và đáp ứng đòi hỏi của

thực tiễn, tác giả lựa chọn “Quan điểm toàn diện với vấn đề xây dựng chính

sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất” làm đề tài luận văn Thạc sĩ khoa học

triết học

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về chính sách xã hội không chỉ đáp đòi hỏi của thực tiễn xây dựng và phát triển đất nước ta

hiện nay mà còn phục vụ công tác nghiên cứu học thuật Tuy vậy do điều kiện lịch sử cụ thể nên trong mỗi thời điểm lại nổi lên những nhân tố chủ đạo chi phối các vấn đề khác của chính sách xã hội Chính vì thế các công trình nghiên cứu về chính sách xã hội có thể phân thành các nhóm chủ đề Như cơ chế xây dựng chính sách xã hội, cơ chế tác động của chính sách xã hội, những nhân tố ảnh hưởng đến sự tác động của chính sách xã hội, nhân tố chủ quan

và khách quan của chính sách xã hội… khi phục vụ nhu cầu học thuật và tổng kết về công tác xã hội Trong thời kỳ đổi mới nổi lên các công trình về chính sách xã hội sau:

- Đinh Xuân lý (2011), Đảng cộng sản Việt nam lãnh đạo thực hiện

chính sách xã hội trong 25 năm đổi mới (1986-2011), Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội

- Viện khoa học Xã hội Việt nam (2002), Xã hội học và chính sách xã

hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

- Lê Sĩ Thắng (1996), Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và về chính

sách xã hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

- Bùi Ngọc Thanh, Nguyễn Hữu Dũng, Phạm Đỗ Nhật Tân (1996),

Nghiên cứu chính sách xã hội nông thôn Việt Nam, Nxb Chính trị quốc Gia,

Hà Nội

- Lê Hữu Tầng (2008), Một số vấn đề giữa lý luận và thực tiễn xung

quanh việc thực hiện công bằng xã hội ở Việt Nam, Tạp chí Triết học số 1 (200).

- Lương Đình Hải (2009), Tư tưởng dân sinh và những giải pháp cơ

bản để thực hiện trong giai doanh hiện nay, Tạp chí Triết học số 1(212).

- Trương Vũ Đông (2009), Chú trọng dân sinh văn hóa, thúc đẩy xã

hội hài hòa, Tạp chí Triết học số 2 (213).

- Đặng Hữu Toàn (2009), Quan điểm dân sinh và triết lý nhân sinh Hồ

chí Minh Tạp chí Triết học số 3 (214).

- Lê Văn Quang (2009), Phát triển toàn diện chất lượng con người để

nâng cao trách nhiệm cá nhân trong điều kiện kinh tế thị trường, Tạp chí

Triết học, số 4 (215)

- Phạm Thị Ngọc Trầm (2009), Xây dựng và hoàn thiện hệ thống an

sinh xã hội - một công cụ quan trọng nhằm thực hiện công bằng xã hội, Tạp

chí Triết học, Số 12 (223)

- Phạm xuân Nam, Kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công

bằng xã hội trong mô hình phát triển của Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, Tạp

chí khoa học xã hội Việt Nam

- Nguyễn Đình Thành (2009), Chính sách xã hội trong nền kinh tế thị

trường - www thongtinphapluatdansu.wordpres.com.

Trong “Đảng lãnh đạo thực hiện chính sách xã hội trong thời kỳ đổi

mới”, tác giả Nguyễn Thị Thanh đã tổng kết việc thực hiện chính sách xã hội

ở Việt Nam từ thời kỳ đất nước đổi mới, tổng kết những kinh nghiệm của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong việc lãnh đạo thực hiện chính sách xã hội

Khi đề cập đến vấn đề an sinh xã hội, tác giả Mai Ngọc Cường trong

tác phẩm “Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội ở Viêt

Nam” đã nêu lên tầm quan trọng của việc xây dựng và hoàn thiện chính sách

xã hội, từ đó nêu lên một số định hướng để hoàn thiện và nâng cao vai trò của chính sách an sinh xã hội đối với sự nghiệp phát triển đất nước

Tác giả Bùi Thế Cường trong tác phẩm “Chính sách xã hội và công tác

xã hội ở Việt Nam thập niên 90” đã nêu lên các nội dung của chính sách xã

hội và việc thực hiện chính sách xã hội ở Việt Nam trong thập niên 90, những

ưu điểm và những bài học kinh nghiệm

Trường Đại học Lao động – Xã hội đã xuất bản “Giáo trình chính sách

xã hội” vào năm 2011, trong đó nêu rõ các nội dung cơ bản của chính sách xã

hội, tầm quan trọng đặc biệt của chính sách xã hội đối với quá trình xây dựng đất nước theo định hướng kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa

Xét tổng thể những công trình đã được công bố cho đến nay, không có một công trình nào trùng với hướng nghiên cứu của đề tài, những công trình nghiên cứu đi trước sẽ là nguồn tư liệu quý giá cho tác giả tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ chính sách xã hội và mối quan hệ biện chứng của chính sách xã hội đối với việc phát triển ở Khu kinh

tế Dung Quất từ quan điểm toàn diện

Nhiệm vụ của đề tài là nghiên cứu các văn bản chính sách xã hội về Khu kinh tế Dung Quất hoặc liên quan đến Dung Quất

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu là các chính sách xã hội và các đối tượng được hưởng các chính sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất - Quảng Ngãi

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là chính sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất với những nội dung chính của nó

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

* Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng và phát triển đất nước

* Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của đề tài là phương pháp của phép biện chứng duy vật Với đề tài này tác giả đã sử dụng các nguyên tắc phân tích – tổng hợp; lịch sử - cụ thể; so sánh – đối chiếu Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp của

xã hội học, phương pháp thống kê khi cần thiết

6 Đóng góp của đề tài

Đề tài là những gợi ý về mặt khoa học cho nhà quản lý khi xây dựng chính sách xã hội cho Khu Kinh tế Dung Quất và là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm, tìm hiểu về Dung Quất từ góc độ triết học

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết

Chương 1 QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG

DUY VẬT VÀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

1.1 Nội dung của quan điểm toàn diện trong triết học Mác – Lênin 1.1.1 Quan điểm toàn diện trong phép biện chứng duy vật

1.1.2 Ý nghĩa của việc vận dụng quan điểm toàn diện trong việc xây dựng chính sách xã hội

1.2 Chính sách xã hội và một số vấn đề của chính sách xã hội

1.2.1 Khái niệm và những nội dung cơ bản của chính sách xã hội

1.2.1.1 Khái niệm chính sách xã hội

1.2.1.2 Nội dung cơ bản của chính sách xã hội

1.2.2 Vị trí, vai trò của chính sách xã hội

Kết luận chương 1

Hệ thống phương pháp luận của Triết học Mác – Lênin được thiết lập trên một nền tảng chủ đạo là quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử cụ thể và quan điểm phát triển Điều đó cho thấy rằng quan điểm toàn diện là một trong những nguyên tắc phương pháp luận quan trọng của Triết học Mác – Lênin

Xã hội vận động và phát triển theo những quy luật khách quan của nó

Xã hội là xã hội của loài người, vì vậy ở đó là sự thống nhất giữa nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan Biểu hiện cao nhất của sự thống nhất này đó chính là chính sách xã hội Chính vì vậy, chính sách xã hội không chỉ là chỉ số

phát triển của xã hội hiện hành mà còn là động lực quan trọng để thức đẩy xã hội phát triển

Nhận thức và đề ra chính sách xã hội là một quá trình phức tạp, vì vậy khi xây dựng chính sách xã hội tuyệt đối không được tách rời lập trường của phép biện chứng duy vật, phải đứng trên quan điểm toàn diện, hướng đến sự phát triển bền vững

Chương 2 VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TOÀN DIỆN VÀO VIỆC

XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Ở KHU KINH TẾ

DUNG QUẤT - QUẢNG NGÃI 2.1 Thực trạng chính sách xã hội hiện nay ở Khu kinh tế Dung Quất

2.1.1 Khu kinh tế Dung Quất – Quảng Ngãi

2.1.2 Thực trạng của việc thực hiện chính sách xã hội hiện nay ở Khu

kinh tế Dung Quất

2.2 Hệ thống các giải pháp cho việc hoàn thiện và phát huy hệ thống chính sách xã hội ở Dung Quất hiện nay

2.2.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề ra các giải pháp xây dựng hệ thống chính sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất

2.2.2 Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện và phát huy vai trò của chính sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất hiện nay

- Chính sách xã hội phải được thực hiện đồng bộ và thống nhất với các chính sách khác

- Xây dựng cơ sở vật chất thiết yếu, khai thác mọi tiềm năng hiện có phục vụ dân sinh lâu dài để phát triển bền vững

- Hoàn thiện cơ chế và chính sách đãi ngộ để thu hút nhân tài, xây dựng đời sống kinh tế và đời sống tinh thần tương xứng với nhau

Kết luận chương 2

Sau 16 năm xây dựng và phát triển, Khu kinh tế Dung Quất đã trở thành một trong những cánh chim đầu đàn của kinh tế Việt Nam, điểm tựa

vững chắc cho sự đi lên của Quảng Ngãi Tuy vậy, để phát huy hơn nữa và khai thác hết mọi tiềm năng của Khu kinh tế Dung Quất thì vẫn còn phải có những sự bổ sung và hoàn thiện để tạo ra sự phát triển toàn diện và bền vững

Do đó, bên cạnh tạo các điều kiện để thúc đẩy kinh tế phát triển thì phải đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách xã hội Trên lập trường duy vật biện chứng, xây dựng chính sách xã hội ở Khu kinh tế Dung Quất phải vận dụng quan điểm toàn diện, trên tất cả các mặt, kết hợp việc tăng trưởng kinh tế với việc xây dựng đời sống xã hội, thực hiện chính sách an dân, xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc, dân chủ, bình đẳng cho tất

cả mọi người Phép biện chứng duy vật đã chỉ rõ, động lực tinh thần có vai trò

to lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, trên một nền tảng vật chất cụ thể

KẾT LUẬN

Trong quá trình vận động và phát triển của xã hội, tăng trưởng kinh tế và thực hiện chính sách xã hội luôn phải được gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung và tạo động lực cho nhau để phát triển Sự gắn kết đó chính là cơ sở của sự phát triển bền vững, toàn diện trên tất cả các mặt

Hệ thống phương pháp luận của Triết học Mác – Lênin được thiết lập trên một nền tảng chủ đạo là quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử cụ thể và quan điểm phát triển Điều đó cho thấy rằng quan điểm toàn diện là một trong những nguyên tắc phương pháp luận quan trọng của Triết học Mác – Lênin, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành, xây dựng và phát triển tư duy biện chứng Quan điểm toàn diện phản ánh tính khách quan của tồn tại và cũng là đòi hỏi của tính biện chứng khi xem xét các sự vật, hiện tượng trong quá trình sinh thành và phát triển của chúng,

Xã hội vận động và phát triển theo những quy luật khách quan của nó

Xã hội là xã hội của loài người, vì vậy ở đó là sự thống nhất giữa nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan Biểu hiện cao nhất của sự thống nhất này đó chính là chính sách xã hội Chính vì vậy, chính sách xã hội không chỉ là chỉ số phát triển của xã hội hiện hành mà còn là động lực quan trọng để thúc đẩy xã hội phát triển Vận dụng quan điểm toàn diện trong mọi giai đoạn phát triển của xã hội luôn là nguyên tắc mang tính chất đúng đắn, khoa học và là một yêu cầu trước tiên nhất Khu kinh tế Dung Quất là một khu kinh tế lớn, sau 16 năm xây dựng và phát triển, Khu kinh tế Dung Quất đã trở thành một trong những cánh chim đầu đàn của kinh tế Việt Nam, điểm tựa vững chắc cho sự đi lên của Quảng Ngãi Tuy nhiên, để thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế và phát huy hết mọi tiềm năng của Khu kinh tế Dung Quất cần phải xây dựng và hoàn thiện hơn nữa hệ thống chính sách xã hội ở nơi đây, xây dựng và ổn định đời sống tinh thần làm cơ sở, động lực để phát triển kinh tế

Thực trạng của chính sách xã hội hiện nay ở Dung Quất, bên cạnh những kết quả to lớn đã làm được trong thời gian qua thì những hạn chế, yếu kém

cũng đã bộc lộ khá rõ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phát triển của Khu kinh tế nói chung và Quảng Ngãi nói riêng, làm chậm quá trình đầu tư

và các thành tựu xã hội khác Vì vậy, việc bổ sung và hoàn thiện các giải pháp

để thực hiện chính sách xã hội có hiệu quả ở Khu kinh tế Dung Quất mang ý nghĩa cấp bách, có vai trò là động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự phát triển bền vững và toàn diện Nhận thức đúng về vai trò của chính sách xã hội và thực thi các giải pháp để vận dụng vào quá trình phát triển đang là đòi hỏi có tính khách quan, đòi hỏi phải được nhận thức đúng đắn và khoa học của mọi chủ thể nhận thức, đặc biệt là các cơ quan ban hành chính sách xã hội

Khu kinh tế Dung Quất đang tìm con đường đi đúng đắn để thực hiện mục tiêu là trung tâm lọc hóa dầu hiện đại nhất của cả nước, là đầu tàu công nghiệp cho cả miền Trung, vì vậy đang rất cần sự quan tâm chỉ đạo hơn nữa của hệ thống chính trị để tạo điều kiện về nhiều mặt, ưu tiên về vốn và các chính sách ưu đãi khác để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Cần sự tận tình, khoa học và có trách nhiệm của những cơ quan chức năng ban hành chính sách xã hội, và điều quan trọng hơn cả là phải làm sao để người dân có những điều kiện tốt nhất để sinh hoạt và sản xuất Chính điều này là động lực cho Dung Quất phát triển bền vững, bởi vì “Chính sách xã hội là động lực to lớn để phát triển xã hội”