Tiểu luận môn phương pháp luận NCKH đảng bộ huyện như xuân, tỉnh thanh hoá lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Đảng bộ huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn hoá theo nghĩa rộng bao gồm hệ tư tưởng, đạo đức, lối sống, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn học nghệ thuật, thông tin đại chúng, các thiết chế văn hoá và giao lưu văn hoá với nước ngoài

Theo nghĩa rộng này, văn hoá bao quát và có những tác động không nhỏ đến mọi lĩnh vực của đời sống con người Đó là kết quả của quá trình hướng tới cái chân - thiện - mỹ của con người Văn hoá là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội loài người Văn hoá đóng vai trò quan trọng với sự phát triển của xã hội Xây dựng một nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng cho

sự phát triển kinh tế - xã hội

Văn hoá ở khu dân cư là một bộ phận, là cơ sở, là nền tảng cơ bản để xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Đảng luôn luôn coi trọng và phát huy vai trò của văn hoá Nghị quyết Trung ương 5, khoá VIII (7/1998) khẳng định:

Làm cho văn hoá thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội [19, tr.54]

Chủ trương phát động cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư" là chủ trương quan trọng và có ý nghĩa lâu

dài đối với sự phát triển văn hoá, phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Văn hoá ở khu dân cư vừa là kết quả hoạt động của những người dân

ở khu dân cư, đồng thời là động lực làm cho từng thành viên trong cộng đồng khu dân cư giữ gìn những giá trị văn hoá truyền thống và tiếp thu tạo

ra những giá trị văn hoá mới Văn hoá khu dân cư góp phần điều chỉnh các quan hệ xã hội, làm động lực phát triển nông thôn ở nước ta hiện nay

Từ khi phát động (tháng 5/1995) đến nay, cuộc vận động đã mang lại nhiều kết quả khá toàn diện, góp phần động viên nhân dân phấn đấu thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế, văn hoá, xã hội; giải quyết những vấn

đề bức xúc và những yêu cầu thiết yếu của cộng đồng dân cư, từng bước cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương Cuộc vận động còn góp phần phát huy truyền thống đoàn kết, huy động các nguồn lực, tạo nên sức mạnh nội lực ngay trong mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư, lan toả rộng khắp toàn dân hưởng ứng thực hiện

Hầu hết các khu dân cư có những bước phát triển mạnh về mọi mặt, đời sống nhân dân được cải thiện và không ngừng nâng cao, thực hiện tiến

bộ và công bằng xã hội ngày một tốt hơn Đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa ngày càng được cải thiện, bộ mặt nông thôn ngày một thêm khởi sắc

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cuộc vận động vẫn còn một số hạn chế tồn tại về công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, về nội dung

tổ chức thực hiện, về vai trò của Mặt trận và các đoàn thể trong quá trình thực hiện cuộc vận động Yêu cầu đặt ra là cần tổng kết, đánh giá sâu sắc, rút ra những kinh nghiệm, bài học từ các phong trào trên phạm vi cả nước

và từng địa phương nhằm đưa cuộc vận động phát triển toàn diện hơn nữa trong thời gian tới, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Thanh Hoá nói chung và huyện Như Xuân nói riêng cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, trên cơ sở quán triệt và thực hiện nhất quán các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước đã đạt nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” trên địa bàn huyện đã có hiệu quả rõ rệt

Tuy vậy, quá trình thực hiện cuộc vận động ở huyện đã bộc lộ những hạn chế, chưa tạo ra được những mô hình đảm bảo chắc chắn và phù hợp với từng vùng dân cư; diện của phong trào còn hạn chế

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu:

“Đảng bộ huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” (2000- 2010) làm đề tài Luận văn thạc sĩ khoa học Lịch sử chuyên ngành

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Đây là đề tài về lịch sử Đảng bộ địa phương lãnh đạo một lĩnh vực vừa có ý nghĩa lý luận vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp bách Đề tài này có thể góp phần tổng kết chung về cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” ở các địa phương khác và trên phạm vi cả nước Đây cũng là một phần của lịch sử Đảng bộ huyện với các vùng, miền khác của đất nước nhất là đối với vùng miền núi như huyện Như Xuân trong quá trình chuyển mình phát triển cùng với sự phát triển của đất nước, hội nhập với khu vực và quốc tế

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những năm gần đây, khi đời sống văn hoá cơ sở đang đặt ra nhiều vấn đề bức xúc, nhất là xu thế do “đô thị hoá” nông thôn diễn ra nhanh chóng Nông thôn và bản sắc văn hoá làng xã, văn hoá làng và làng văn hoá được xã hội quan tâm đến nhiều hơn Đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài viết bàn về văn hoá làng xã, về xây dựng đời sống làng xã Việt Nam Đặc biệt là sau Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII (7/1998), Kết luận Hội nghị Trung ương 10 khoá IX (7/2004) và các chủ trương của

Đảng về nâng cao đời sống văn hoá ở cơ sở cho đồng bào, đặc biệt là đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số thì vấn đề văn hoá làng xã càng được quan tâm hơn bao giờ hết

Nhiều công trình liên quan đến đề tài đã được công bố với các cách tiếp cận khác nhau về văn hóa và xây dựng văn hóa Trước hết phải kể đến một số

công trình, bài viết của các tác giả: như: “Nếp cũ - Làng xóm Việt Nam” của Toan Ánh, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh 2, 1999; “Lệ làng Việt Nam” của Hồ Hữu Thọ, Nxb Hà Nội, 1999; “Bản sắc dân tộc và hiện đại hoá trong văn hoá” của Hoàng Trinh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000; “Bản sắc văn hóa làng trong xây dựng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ” của TS Lê Quý Đức, Nxb

Văn hoá Thông tin, Hà Nội, 2001

Về tạp chí có: “Xây dựng thiết chế văn hoá cơ sở như thế nào” của Võ Anh Tuấn, Báo đại đoàn kết dân tộc, số 8/2007; “Văn hoá và phát triển ở Việt Nam trong quá trình đổi mới” của Đinh Quang Ty, Tạp chí Tuyên giáo, tháng 9/2008; “Giá trị văn hoá cổ truyền trong điều kiện xã hội hiện nay” của Tô

Ngọc Thanh, Tạp chí Tuyên giáo, tháng 10/2010

Các tác giả đã bàn về văn hóa tinh thần và văn hóa vật chất ở làng xã; đề cập đến hội làng, nếp sống, phong tục, sân khấu dân gian, phân tích những mặt tích cực và tiêu cực của văn hóa làng xã trong quá trình dựng nước và giữ nước

Cho đến nay, chưa có một công trình nghiên nào cứu dưới góc độ Lịch

sử Đảng về cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa hóa

ở khu dân cư nói chung, ở huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa nói riêng Kế thừa thành tựu của những công trình khoa học liên quan, luận văn sẽ góp phần vào việc khắc phục khoảng trống đó

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của những chủ trương của Đảng bộ huyện Như Xuân về xây dựng văn hoá ở khu dân cư

- Chỉ rõ quá trình lãnh đạo và kết quả thực hiện cuộc vận động đó

- Chỉ ra một số kinh nghiệm bước đầu thực hiện cuộc vận động; đồng thời đề xuất những kiến nghị nhằm tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” trên địa bàn huyện trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ chủ trương Đảng về động cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư

- Khảo sát, phân tích và đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế trong quá trình thực hiện cuộc vận động toàn dân kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa

- Từ đó, có một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh cuộc vận động này ở huyện Như Xuân và có thể mở rộng cho địa phương khác trong thời gian tới

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Những chủ trương, kết quả thực hiện và kinh nghiệm của Đảng bộ huyện Như Xuân lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa (2000

- 2010)

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về phạm vi: Địa bàn huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá.

Về nội dung: Sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Như Xuân, tỉnh Thanh

Hoá trong quá trình thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

Về thời gian: Từ năm 2000 đến 2010 sau khi cuộc vận động triển khai.

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, luận văn trình bày các quan điểm, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về văn hoá và xây dựng nền văn hoá mới

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chủ yếu là phương pháp lịch sử, logic, điều tra, phương pháp diễn giải và quy nạp, phương pháp so sánh, đối chiếu… trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn khách quan, để làm rõ việc triển khai chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng văn hoá ở khu dân cư của Đảng bộ huyện Như Xuân

6 Cái mới của luận văn

- Làm rõ những chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”

- Làm rõ quá trình Đảng bộ huyện Như Xuân lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” trên địa bàn huyện (2000-2010)

- Chỉ ra một số kinh nghiệm và đề xuất một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Làm rõ cơ sở khách quan và sự cần thiết của cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”; trình bày có hệ thống quan điểm, chủ trương của Đảng về văn hoá và xây dựng nền văn hoá mới

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tổng kết xây dựng văn hoá ở huyện, tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu về xây dựng

và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, về xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay, có thể sử dụng là một phần lịch sử Đảng bộ huyện

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn chia làm 3 chương

Chương 1: Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam

huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

Chương 2: Đảng bộ huyện Như Xuân lãnh đạo thực hiện cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” (2000-2010)

Chương 3: Một số kinh nghiệm và kiến nghị nhằm tiếp tục đẩy mạnh

cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” huyện Như Xuân trong thời kỳ mới

Chương 1

CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VÀ ĐẢNG BỘ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HUYỆN NHƯ XUÂN, TỈNH THANH HÓA VỀ CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ Ở KHU DÂN CƯ”

1.1 Cơ sở khách quan và sự cần thiết của cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

1.1.1 Khái niệm chung về văn hoá

1.1.2 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đời sống văn hoá

1.1.3 Truyền thống văn hoá và thực trạng đời sống văn hoá ở khu dân cư huyện Như Xuân, tỉnh Thanh hoá

1.2 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Thanh Hoá về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

1.2.1 Chủ trương của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”

1.2.2 Chủ trương của Đảng bộ, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa triển khai cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”

Chương 2

ĐẢNG BỘ HUYỆN NHƯ XUÂN LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ Ở KHU DÂN CƯ” (2000 - 2010)

2.1 Quá trình Huyện uỷ lãnh đạo triển khai thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

2.1.1 Chủ trương của Huyện uỷ về triển khai cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”

2.1.2 Lãnh đạo tổ chức và triển khai nội dung cuộc vận động

2.2 Kết quả 10 năm lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá (2000 - 2010)

2.2.1 Kết quả thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” huyện Như Xuân

2.2.2 Kết quả trong công tác tổ chức, chỉ đạo thực hiện cuộc vận động của Huyện uỷ

Chương 3

MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM TIẾP TỤC ĐẨY MẠNH CUỘC VẬN ĐỘNG “TOÀN DÂN ĐOÀN KẾT XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ Ở KHU DÂN CƯ” Ở NHƯ XUÂN

TRONG THỜI KỲ MỚI

3.1 Một số kinh nghiệm bước đầu về lãnh đạo triển khai cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” huyện Như Xuân

3.1.1 Kinh nghiệm về việc cụ thể hoá các chủ trương của Đảng, Nhà nước để xây dựng các văn bản chỉ đạo của Huyện ủy

3.1.2 Kinh nghiệm về công tác tư tưởng, công tác tổ chức, triển khai thực hiện cuộc vận động

3.1.3 Kinh nghiệm giải quyết những vướng mắc nảy sinh

3.1.4 Kinh nghiệm tổng kết, xây dựng, mở rộng điển hình tiên tiến

3.2 Một số kiến nghị nhằm tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoa trong thời gian tới

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO