Lịch sử tư tưởng chính trị chủ nghĩa tam dân của tôn trung sơn một tư tưởng tự do dân chủ khai phóng ở trung quốc đầu thế kỷ XX

Chủ nghĩa Tam Dân được Tôn Trung Sơn sáng tạo ra từ sự tiếp thu có hệ thống tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây cùng với những tư tưởng, quanđiểm của Tôn Trung Sơn, phù hợp với đất nước T

TIỂU LUẬNMÔN: LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn cũng giống như nhiều tácphẩm tư tưởng, những lý thuyết chính trị khác Nó là cơ sở lý luận cho thựctiễn cho một cuộc cách mạng, ở đây là cuộc cách mạng tư sản Trung Quốc,cách mạng Tân Hợi 1911 đã đưa tới sự ra đời nước Cộng hoà Trung Hoa DânQuốc Cuộc cách mạng đã có ảnh hưởng lớn đến phong trào đấu tranh giảiphóng dân tộc ở các nước, cùng với những tư tưởng Chủ nghĩa tam dân đượctruyền bá rộng rãi khắp các nước đã được những giai cấp, tầng lớp như tư sản,tiểu tư sản tri thức, sĩ phu yêu nước hưởng ứng, tiếp thu tư tưởng Từ đó dấylên phong trào đấu tranh mạnh mẽ, quyết liệt, nhất là ở các nước Châu Á

Chủ nghĩa Tam Dân được Tôn Trung Sơn sáng tạo ra từ sự tiếp thu có

hệ thống tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây cùng với những tư tưởng, quanđiểm của Tôn Trung Sơn, phù hợp với đất nước Trung Quốc Chủ nghĩa TamDân được Tôn Trung Sơn công bố tháng 11/1950 trên tờ Dân Báo – Cơ quanngôn luận của Trung Quốc đồng minh hội Nó đã đưa tới sự phát triển mạnh

mẽ phong trào cách mạng Trung Quốc và đỉnh cao là sự thắng lợi của cáchmạng Tân Hợi, sự thành lập Trung Hoa Dân Quốc Sau đó, Tôn Trung Sơn đã

bổ sung, hoàn thiện thêm chủ nghĩa Tam Dân vào năm 1924 Với những điểmtiến bộ, tích cực về tư tưởng dân tộc, dân quyền, dân sinh trong chủ nghĩaTam Dân đã góp phần nâng cao giá trị tư tưởng và làm phong phú kho tàng lýluận Trung Quốc Những tư tưởng tích cực tiến bộ của chủ nghĩa Tam Dân

đã được chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa và vận dụng sáng tạo vào Việt Nam,đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi

Trải qua hơn 100 năm chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn ra đời

và 98 năm thắng lợi cách mạng Tân Hợi, những tư tưởng quan điểm tiến bộcủa chủ nghĩa Tâm Dân vẫn được những nhà nghiên cứu trong và ngoài nướcquan tâm, khai thác những giá trị hợp lý vận dụng trong thời kỳ mới Nhất là

trong tình hình thế giới hiện nay, việc giữ vững chủ quyền dân tộc, xây dựngcủng cố chính quyền và đảm bảo bình đẳng tự do của công dân, và cuộc sống

ấm no hạnh phúc cho người dân Đó là nhiệm vụ, mục tiêu chung của quốcgia trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Chính vì vậy: Tiểu luận chọn đề tài “Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn: Một tư tưởng tự do dân chủ khai phóng ở Trung Quốc đầu thế

kỷ XX ”, với mong muốn đứng trên lập trường duy vật biện chứng và duy vật

lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin nhằm làm sáng rõ tư tưởng tự do dân chủtrong chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn về vấn đề dân tộc, dân quyền,dân sinh cũng như ý nghĩa của tư tưởng và sự liên hệ với cách mạng ViệtNam đầu thế kỷ XX và hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu.

Những tư tưởng trong chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn đề cập

về vấn đề dân tộc, dân quyền, dân sinh đã và đang còn những giá trị cần đượckhai thác tiếp thu, chọn lọc để vận dụng vào thực tiễn hiện nay

Hiện nay vấn đề này đã có một số nhà nghiên cứu trong nước và ngoàinước đề cập tới ở những khía cạnh khác nhau, về một phần nào đó của tưtưởng Và đã có hội thảo khoa học nhân kỷ niệm 140 năm ngày sinh TônTrung Sơn và 95 năm cách mạng Tân Hợi do viện nghiên cứu Trung Quốc tổchức Cụ thể như sau:

- Chủ nghĩa dân của Tôn Trung Sơn và ý nghĩa lịch sử, Chu Thuỳ Liên,Tạp chí trong nước Bài viết nghiên cứu những tư tưởng tiến bộ trong chủnghĩa dân sinh của Tôn Trung Sơn và ý nghĩa của nó

- Góp thêm một cách tiếp cận mục tiêu của chủ nghĩa xã hội(30/01/2009), GS.TS Phạm Ngọc Quang, tác giả tiếp cận mục tiêu đạt được củaTôn Trung Sơn là “dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc”

- Tôn Trung Sơn: Cách mạng Tân Hợi và quan hệ Việt Nam – TrungQuốc, nhà xuất bản Chính trị quốc gia 200.9 Cuốn sách chủ yếu đề cập đếncông lao của Tôn Trung Sơn với chủ nghĩa Tam Dân, đến cách mạng Tân

Hợi, những ảnh hưởng của ông đối với chủ tịch Hồ Chí Minh và mối quan hệTrung Quốc – Việt Nam.

- Triết lý quốc trị Đông Dương: Dương Thành Lợi, xuất bản 1996, trang

314 – 367 Tác giả trình bày những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Tam Dân củaTôn Trung Sơn cùng với những nhận định, quan điểm, đánh giá của tác giả

- Tôn Trung Sơn: Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng, Tôn Huệ Phươngnhà xuất bản công an nhân dân Cuốn sách viết về cuộc đời hoạt động và sựnghiệp cách mạng của Tôn Trung Sơn cùng với những đánh giá về ông và tácphẩm chủ nghĩa Tam Dân

- Một số nội dung cơ bản trong tư tưởng dân sinh của Tôn Trung Sơn,

GS TS Nguyễn Tài Thư, viện triết học, viện khoa học xã hội Việt Nam, tạpchí Triết học Bài viết đề cập nghiên cứu, phân tích vấn đề dân sinh trong chủnghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn

- Tập bài giảng chính trị học, PGS, TS Nguyễn Văn Vĩnh viện chính trịhọc, Học viện quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb lý luận chính trị Hà Nội 2007.Cuốn sách đề cập những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Tam Dân về vấn đềdân tộc, dân quyền, dân sinh

Những bài viết nghiên cứu, những tác phẩm trên của tác giả đều đứngtrên lập trường của chủ nghĩa Mác - Lênin để tiếp cận, nghiên cứu chủ nghĩaTam Dân của Tôn Trung Sơn một cách khái quát tư tưởng và đi sâu vào mộtvấn đề cụ thể và khoa học Qua bài tiểu luận này, tôi hi vọng sẽ góp phần cócách nhìn toàn diện, đầy đủ cùng với những hiểu biết thêm về chủ nghĩa TamDân và Tôn Trung Sơn một nhà cách mạng vĩ đại

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng: Nghiên cứu về chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn và

sự ảnh hưởng của tư tưởng

Phạm vi nghiên cứu chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn trong tácphẩm “chủ nghĩa Tam Dân ” và một số tác phẩm có liên quan của Tôn Trung Sơn

4 Cơ sở lý luận.

Tiểu luận dựa trên cơ sở lý luận, lập trường quan điểm của chủ nghĩaMác - Lênin để tiếp cận, phân tích, nghiên cứu chủ nghĩa Tam Dân của TônTrung Sơn Trên cơ sở đó cung cấp cho người đọc một cái nhìn tổng quát vềchủ nghĩa Tam Dân cũng như về cuộc đời sự nghiệp của nhà cách mạng, nhàchính trị, nhà tư tưởng vĩ đại Trung Quốc Tôn Trung Sơn

5 Chức năng và nhiệm vụ của tiểu luận.

Chức năng: Tiểu luận “chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn: Một tưtưởng tự do dân chủ khai phóng ở Trung Quốc với chủ nghĩa dân tộc, chủnghĩa dân quyền, chủ nghĩa dân sinh một cách sâu sắc và có hệ thống từnguồn gốc, quan điểm, nội dung, chủ trương và biện pháp để từ đó liên hệ vớithực tiễn cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX và hiện nay”

Để thực hiện chức năng đó nhiệm vụ của tiểu luận phải trình bày được:

- Sự ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây, bối cảnh lịch

sử - xã hội Trung Quốc cuối thể ký XX, yếu tố con người Tôn Trung Sơn

- Làm sáng tỏ nội dung chủ nghĩa Tam Dân và làm nổi bật tư tưởng tiến bộ

- Ý nghĩa lịch sử, ảnh hưởng của chủ nghĩa Tam Dân đến cách mạngViệt Nam đầu thế kỷ XX

6 Phương pháp nghiên cứu.

Tiểu luận sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và phương phápduy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin Ngoài ra để thực hiện mục đíchcủa tiểu luận cũng như việc triển khai nội dung, tiểu luận kết hợp với sử dụngcác phương pháp như phương pháp logic lịch sử, phương pháp lịch sử cụ thể

và một số phương pháp cơ bản như: phương pháp hệ thống – cấu trúc, sosánh, phân tích – tổng hợp, tra cứu – xử lý thông tin vv …

7 Kết cấu của tiểu luận.

Tiểu luận gồm 3 phần: Mở đầu, Nội dung và Kết luận

Phần nội dung gồm 3 chương (8 tiết) và phần danh mục tài liệu tham khảo

NỘI DUNGCHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA TAM DÂN

1 Sự ảnh hưởng tư tưởng dân chủ tư sản Châu Âu.

Từ cuối thể kỷ XVI – thể kỷ XVII xã hội chính trị phương Tây có bướcthay đổi lớn Các nước Tây Âu bước vào thời kỳ cận đại, chuyển từ chế độphong kiến sang chế độ tư bản cùng với phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa được xác lập phạm vi trên thế giới, thông qua các cuộc cách mạng tưsản, mở đầu ở Hà Lan, Anh, sau đó lan rộng ra Bắc Mỹ, Pháp, Đức, Ý, Nga

và nó kéo dài đến cuối thế kỷ XIX thì hoàn tất Cùng với các cuộc cách mạng

tư sản là những tư tưởng dân chủ tư sản làm tiền đề lý luận cho cách mạng tưsản là những tư tưởng của Vônte, J.Lốccơ, S.Môngté xkiơ, J.Rutxô… về nhânquyền, quyền công dân, về thể chế chính trị và quyền tự do dân chủ Và từ đógiai cấp tư sản thiết lập chế độ chính trị, nhà nước tư sản của mình

Ở các nước Châu Á, nơi ảnh hưởng mạnh mẽ nhất tư tưởng dân chủ tưsản như các nước Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam và các nước Châu

Á khác Tuy nhiên chỉ trừ Nhật Bản, vươn lên mạnh mẽ trở thành một nước tưbản lớn manh, thoát khỏi sự xâm lược của các nước tư bản phương Tây Cònlại các quốc gia Châu Á đều trở thành các nước thuộc địa, nửa thuộc địa và phụthuộc của nước tư bản Âu – Mỹ Các phong trào đấu tranh diên ra mạnh mẽ,đặc biệt là mở đầu là diễn ra liên tục trong những năm đầu thế kỷ XX

Tiểu biểu của Trung Quốc, theo đà phát triển chủ nghĩa tư bản trongnhững năm 70 – 90 của thể kỷ XIX giai cấp tư sản dân tộc Trung Quốc ngàycàng lớn mạnh Cùng với những trào lưu tư tưởng phương Tây tràn vào, giaicấp tư sản Trung Quốc đã hấp thụ những tư tưởng đó và từ đó có ý thức vềnguy cơ dân tộc, kết hợp với tâm lý đổi mới của họ, tạo điều kiện cho sự nảy

nở và phát triển tư tưởng chính trị tư sản đã đặt nền móng cho sự ra đời nhànước Trung Hoa dân quốc sau này

2 Bối cảnh lịch sử chính trị - xã hội Trung Quốc cuối thể kỷ XIX.

Từ thế kỷ XVIII và nhất là sang thế kỷ XIX các nước tư bản phươngTây tăng cường xâm chiếm thị trường thế giới Nhiều nước ở châu Á như ấn

độ, Inđônêxia, Mã Lai, Miến Điện… đã trở thành thuộc địa của các nước đếquốc phương Tây

Trung Quốc là một nước lớn và đông dân nhất châu Á, giàu tài nguyênkhoáng sản có truyền thống văn hoá lâu đời Vào những năm 40 của thể kỷXIX Trung Quốc vẫn là một quốc gia phong kiến, triều đình Mãn Thanh bảothủ, lạc hậu đang rơi vào khủng hoảng chính trị, kinh tế, xã hội Do đó TrungQuốc trở thành “miếng mồi” cho bọn đế quốc nhòm ngó để phân chia xâu xé

Mở đầu là cuộc chiến tranh thuốc phiện 6/1840 do thực dân Anh gây rakết thúc bằng Hiệp ước Nam Kinh (8/1842) với sự thất bại của triều đình MãnThanh, chấp nhận tất cả các điều khoảng theo yêu cầu của thực dân Anh Hiệnước Nam Kinh là hiệp ước đầu hành của triều đình Mãn Thanh, là xiềng xíchđầu tiên của bọn đế quốc trong vào cổ nhân dân Trung Quốc Nó đánh dấumốc quá trình biến Trung Quốc từ một nước phong kiến độc lập dần trở thànhmột nước thuộc địa, mở ra thời kỳ mới, thời Trung Quốc cận đại với sự canthiệp và xâu xé của các nước tư bản đế quốc đối với Trung Quốc

Sau chiến tranh thuốc phiện, các nước đế quốc từng bước nhảy vàoTrung Quốc Đến cuối thế kỷ XIX, đế quốc Đức chiếm tỉnh Sơn Đông, Anhchiếm vùng châu thổ Dương Tử, Nga và Nhật chiếm vùng Đông Bắc TrungQuốc, và các nước đế quốc khác như Pháp, Bồ Đào Nha, Italia chiếm một sốnơi ở phía nam Trung Quốc Đến năm 1901 với điều ước Tân Sửu TrungQuốc chính thức trở thành một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến

Về mặt xã hội lúc này nhân dân Trung Quốc trong tình trạng “một cổhai tròng” đời sống rất khổ cực Lúc này xã hội Trung Quốc nổi lên hai mâuthuẫn cơ bản đó là: Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, phong kiến, và mâuthuẫn giữa toàn thể nhân dân Trung Quốc với các nước đế quốc phương Tâyxâm chiếm Trung Quốc bên cạnh đó giai cấp tư sản Trung Quốc ra đời ngày

càng lớn mạnh nhưng họ bị bọn thực dân và triều đình phong kiến Mãn Thanhchèn ép, kìm hãm, dựa vào các cuộc đấu tranh bền bỉ của quần chúng nhândân, giai cấp tư sản Trung Quốc bắt đấu tập hợp lực lượng và thành lập ra các

tổ chức chính trị của mình

Đứng trước sự xâm lược của các nước đế quốc và sự bạc nhược, hènnhát của triều đình Mãn Thanh nhân dân Trung Quốc đã liên tục đứng lên đấutranh chống đế quốc xâm lược và phong kiến Từ giữa thế kỷ XIX đến đầu thế

kỷ XX đã có các phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc diễn ra nhưphong trào khởi nghĩa nông dân Thái Bình Thiên Quốc (1851 - 1864) doHồng Tú Toàn và Dương Tú Thanh lãnh đạo nổ ra ở Kinh Điền – Quảng Tây(Trung Quốc), phong trào nghĩa Hoà Đoàn, khởi nghĩa vũ trang của nông dânchống đế quốc diễn ra ở miền Bắc Trung Quốc…

Trước hoàn cảnh các nước đế quốc tăng cường xâu xé Trung Quốc,một số người tiến bộ trong giới sỹ khu Trung Quốc chủ trương tiến hành cảicách để hòng cứu vãn tình thế Đó là cuộc vận động duy tân năm Mậu Tuất(1898) do 02 nhà yên nước là Khang Hữu Vi và Lương Khả Siêu chủ trương.Vua Quang Tự đứng đầu Tuy nhiên cuộc vận động cũng nhanh chóng thấtbại sau 103 ngày diễn ra do thế lực bảo thủ trong triều đình quá lớn đứng đầu

và canh tân đất nước, đưa đất nước phát triển

3 Con người Tôn Trung Sơn.

3.1 Tiền sử về Tôn Trung Sơn.

Tôn Trung Sơn (1966 - 1925) là nhà chính trị, nhà cách mạng tiênphong của phong trào cách mạng dân chủ Trung Quốc đầu thế kỷ XX Ôngtên thật là Tôn Văn, tự là Dật Tiên, hiệu là Trung Sơn, ông sinh ra ở làn Thuý

Hanh, huyện Hương Sơn (nay là huyện Trung Sơn), tỉnh Quảng Đông, TrungQuốc trong một gia đình nông dân khá giả Khi còn nhỏ, ông được nghengười trong làng kể chuyện Hồng Tú Toàn lấy làm phấn khích.

Năm 1879, Tôn Văn đến học ở Hônolulu (Hawaii) ví có người anhbuôn bán ở đây Ông được anh cho đi học ở các trường Tiểu học và Trunghọc ở đây (sau này là trường đại học Hawaii, Mỹ) Cho nên, ông chịu ảnhhưởng rất lớn của tư tưởng, văn hoá phương Tây

Năm 1883 ông trở về Trung Quốc theo học y khoa ở Quảng Châu rồitrường đại học y khoa ở Hương Cảng và tốt nghiệp trở thành một bác sỹ Tuynhiên sau đó thấy tình cảnh đất nước bị các nước đế quốc xâu xé, ông bỏ nghề

y theo đuổi con đường chính trị Đánh dấu bước ngoặt cuộc đời của ông

Sau đó ông sang Hawaii (1894) tại đây ông thành lập tổ chức cáchmạng Trung Quốc có tên là Hung Trung Hội và đi đến nhiều nước ở phươngTây Trong thời gian hoạt động cách mạng ở nước ngoài ông nghiên cứu các

hệ thống chính trị và tư tưởng các nước Âu – Mỹ, viết sách đặc biệt là tậptrung viết chủ nghĩa Tam Dân mang màu sắc Trung Quốc

Năm 1905 ông công bố chủ nghĩa Tam Dân nhân dịp thành lập TrungQuốc đồng minh và trở thành cương lĩnh chính trị của Hội

Từ năm 1905 – 1911 ông lãnh đạo cách mạng Trung Quốc Tháng10/1991 cách mạng Tân Hợi bùng nổ và nhanh chóng thành công, ông đượcbầu làm tổng thống lâm thời nước cộng hoà Trung Hoa dân quốc (1912)

Ngày 13/2/1912 Tôn Trung Sơn buộc từ chức tổng thống để cho ViênThế Khải một đại thần triều đình Mãn Thanh lên làm Tổng thống Thế lựcphong kiến quân phiệt lên nắm quyền đã phản bội cách mạng

Từ năm 1913 – 1924 ông tổ chức lại lực lượng và hoạt động cách mạngphía nam Trung Quốc

Ông mất ngày 12/3/1925 tại Bắc Kinh, Trung Quốc Ông được ngườidân Trung Hoa tôn làm “Quốc phụ”

Đầu năm 1905 phong trào đấu tranh chống đế quốc chống phong kiếncủa nhân dân Trung Quốc lên cao đã lan khắp các tỉnh, Hoa kiều ở nướcngoài cũng hưởng ứng nhiệt tình Trước tình hình đó Tôn Trung Sơn đã từChâu Âu trở về Nhật Bản, họp bàn với những người đứng đầu các tổ chứccách mạng để hợp nhất lại thành một tổ chức thống nhất.

Ngày 18/09/1905 tại Tôkyo (Nhật Bản) với sự tham gia 200 đại biểu của

15 tỉnh Trung Quốc, Tôn Trung Sơn đã hợp nhất 03 tổ chức cách mạng (HưngTrung Hội, Hoa Hưng Hội, Quang Phục Hội) thành tổ chức Trung Quốc đồngMinh Hội – chính đảng của giai cấp tư sản ra đời Tôn Trung Sơn được bầu làmtổng lý, Tổng bộ đồng minh hội được xây dựng theo nguyên tắc “Tam quyềnphân lập” dưới tổng lý có 03 bộ là “Chấp hành”, “Bình nghị” và “Tư pháp”

Tổ chức bao gồm trí thức tư sản, tiểu tư sản, địa chủ, thân sĩ… Cươnglĩnh chính trị của Trung Quốc đồng mình hội dựa trên học thuyết chủ nghĩaTam Dân của Tôn Trung Sơn, đó là “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dânsinh hạnh phúc” Mục tiêu của Hội là đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục TrungHoa, thành lập Dân quốc, thực hiện quyền bình đẳng ruộng đất

Từ đó phong trào cách mạng tiến mạnh hơn trước, các cuộc khởi nghĩa

vũ trang dành chính quyền ở các tỉnh miến Nam Trung Quốc ngày càng lanrộng Trung Quốc đứng trước một cuộc cách mạng dân chủ tư sản Tôn TrungSơn và các nhà hoạt động cách mạng khác đã tích cực chuẩn bị mọi mặt chocuộc khởi nghĩa vũ trang

Cách mạng Tân Hợi 1911 thành công, Tôn Trung Sơn được bầu làmtổng thống lâm thời Trung Hoa dân quốc

Không lâu xua mọi thành quả cách mạng rơi vào bọn quân phiệt phảnđộng Viên Thế Khải, Tôn Trung Sơn bị buộc từ chức Tổng thống (2/1912), Ônglại trải qua một chặng đường đấu tranh đầy gian khổ Năm 1912 Ông cải tố đồngminh hội thành Quốc dân Đảng tiếp tục chống bè lũ quân phiệt Bắc Dương

Cách mạng tháng mười Nga 1917 thành công đã ảnh hưởng lớn đếnTôn Trung Sơn, tiếp theo đó là sự ra đời của đảng cộng sản Trung Quốc(1921) tạo nên bước ngoặt trong tư tưởng và hoạt động của ông TônTrung Sơn đã kết hợp với đảng cộng sản Trung Quốc chủ trương thànhlập mặt trận thống nhất cách mạng đề ra 3 chính sách lớn “Liên Nga, Liêncông, phù trợ công nông”

Năm 1924 tại đại hội đại biểu Trung Quốc, Quốc dân Đảng Tôn Trung Sơn

đã xác định lại và bổ sung thêm nội dung mới của chủ nghĩa Tam Dân, đề racương lĩnh chính trị “phản đế Phản phong”, “xoá bỏ các điều ước bất bình đẳng”.Triệu tập “Quốc dân hội nghị” và ông thành lập trường quân sự Hoàng Phố

Tiếc rằng sự nghiệp cách mạng của ông tiến hành không được bao lâuthì ông mất vào năm 1925 tại Bắc Kinh – Trung Quốc

3.2 Lãnh đạo cách mạng Tân Hợi 1911.

Sau khi thành lập tổ chức Trung Quốc đồng minh hội (9/1905), dưới sựlãnh đạo của đồng minh hội do Tôn Trung Sơn đứng đầu đưa phong trào cáchmạng Trung Quốc tiến lên một bước mới

Ngày 09/05/1991 chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh “Quốc hữu hoáđường sắt” trao quyền kinh doanh cho các nước đế quốc, bán rẻ quyền lợi dân

tộc đã gây nên làn sóng căm phẫn công khai trong quần chúng nhân dân vàgiai cấp tư sản trở thành ngòi pháo mở đầu cho cách mạng.

Ngày 10/10/1911 Trung Quốc đồng minh hội phát động khởi nghĩa vũXương Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng dành thắng lợi và lan rộng ra tất cả cáctỉnh miền Nam và miền Trung Trung Quốc

Cuối tháng 12/1991 tại Quốc dân đại hội (bao gồm đại biểu các tỉnhcách mạng) họp ở Nam Kinh đã quyết định bầu Tôn Trung Sơn làm đại Tổngthông đứng đầu Chính phủ lâm thời, thông qua bản hiến pháp lâm thời trong

đó công nhận sự bình đẳng và quyền tự do dân chủ của công dân

Trước thắng lợi bước đầu của cách mạng, một số phân tử lãnh đạo đồngminh hội xuất thân từ tư sản, địa chủ đã hoảng sợ, tìm cách hạn chế phongtrào cách mạng và thương lượng với triểu đình Mãn Thanh Các nước đế quốccũng ép những người lãnh đạo cách mạng phải thoả hiệp Kết quả vua Thanhthoái vị, nhưng một đại thần của triều đình Mãn Thanh là viên Thế Khải lênlàm Tổng Thống, Tôn Trung Sơn buộc phải từ chức (2/1912) Trên thực tếcách mạng chấm dứt; nước cộng hoà Trung Hoa dân quốc ra đời do các thếlực phong kiến quân phiệt nắm chính quyền

Cuộc cách mạng Tân Hợi là cuộc cách mạng dân chủ tư sản người trithức cấp tiếp trong giai cấp tư sản và tiểu tư sản lãnh đạo đứng đầu là TônTrung Sơn Thực chất đây là cuộc cách mạng không trịêt để, tuy nhiên nó vẫn

có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với Trung Quốc và thế giới và ảnh hưởng tớiphong trào cách mạng châu á đương thời

CHƯƠNG II NỘI DUNG CHỦ NGHĨA TAM DÂN

Những tư tưởng căn bản của chủ nghĩa Tam Dân bắt đầu nảy nở từtrong con đường hoạt động cách mạng của Tôn Trung Sơn, ông nhìn thấy sựthối nát của triều đình phong kiến Trung Quốc Cho nên ông mong muốn xâydựng một xã hội tự do dân chủ Và thông qua việc ông đi đến nhiều nướcChâu Âu – Châu Mỹ, ông đã có điều kiện tiếp xúc những tư tưởng tự do dânchủ, hệ thống chính trị các nước tư bản Ông đã hình thành nên tư tưởng củariêng mình Tư tưởng đó là sự kết hợp một cách tài tình giữ tư tưởng dân tộc,

tự do, bình đẳng, bác ái của các cuộc cách mạng tư sản phương Tây, dựa trên

sự tiếp thu những tư tưởng mới của thời đại để giải quyết những vấn đề cấpthiết của Trung Quốc thời kỳ cận đại, ông đã sáng tạo ra một hệ thống lý luậnchính trị cách mạng sâu sắc: Chủ nghĩa Tam Dân làm tôn chỉ cách mạng TânHợi 1911 thành công, lật đổ chế độ quân chủ kéo dài ngót hơn 2000 năm vàthành lập nên nhà nước cộng hoà đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc

Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn lần đầu được nêu ra vào11/1905 trên tờ dân báo, cơ quan ngôn luận của tổ chức Trung Quốc đồngminh hội, số đầu tiên Trong “Lời nói đầu” của dân báo Tôn Trung Sơn đãkhái quát cương lĩnh chính trị của đồng minh hội thành 3 chủ nghĩa “dân tộc –dân quyền – dân sinh” gọi tắt là chủ nghĩa Tam Dân Đến năm 1924 ông có bổsung và phát triển chủ nghĩa Tam Dân trong thời kỳ mới “chủ nghĩa Tam Dânmới trở thành cơ sở chính trị cho việc hợp tác giữa hai đảng Quốc – Cộng”

Chủ nghĩa Tam Dân theo Tôn Trung Sơn định nghĩa các đơn giản nhất

đó là chủ nghĩa yêu nước, là chủ nghĩa cứu nước Tôn Trung Sơn cho rằng: Vìchủ nghĩa Tam Dân đưa Trung Quốc tới một địa vị bình đẳng, địa vị chính trịbình đẳng, địa vị kinhh tế bình đẳng làm cho Trung Quốc mãi tồn tại trên thếgiới Ông nói: “Chủ nghĩa Tam Dân đã là chủ nghĩa đất nước, vậy xin hỏi nướcTrung Hoa ngày nay của chún ta có cần đến không Nếu nhận định là cần thìphải tin theo nó Tin theo chủ nghĩa Tam Dân thì sẽ có thể nảy sinh lực lượngcách mạng cực lớn Thứ lực lượng lớn này sẽ có thể cứu Trung Quốc”

Sỡ dĩ có tư tưởng đó là vì ông đã theo mạch lý giải sau:

Theo ông chủ nghĩa là một tư tưởng, một niềm tin và một lực lượng.Thường khi người ta nghiên cứu đạo lý bên trong của một vấn đề, trước hết nảysinh tư tưởng Khi tư tưởng sáng tỏ sẽ nảy sinh niềm tin Có niềm tin sẽ nảysinh sức mạnh Do đó chủ nghĩa là một quá trình từ tư tưởng đến niềm tin, tiếp

đó từ niềm tin nảy sinh lực lượng, cuối cùng mới hoàn toàn được xác lập

Như vậy từ đó suy ra chủ nghĩa Tam Dân trước hết là chủ nghĩa sau làchủ nghĩa cứu nước, chủ nghĩa yêu nước

Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn gồm 3 phần: Chủ nghĩa dântộc, Chủ nghĩa dân quyền, Chủ nghĩa dân sinh

1 Chủ nghĩa dân tộc

1.1 Dân tộc và quốc gia.

Chủ nghĩa dân tộc là chủ nghĩa quốc tộc Theo Tôn Trung Sơn cái màngười Trung Quốc sùng bái nhất đó là chủ nghĩa gia tộc và chủ nghĩa tôngtộc Trung Quốc chí có chủ nghĩa gia tộc và chủ nghĩa tông tộc, không có chủnghĩa quốc tộc Đối với quốc gia và tông tộc, người Trung Quốc không tiếc

hy sinh tính mệnh của mình Vì vậy chủ nghĩa gia tộc hay thân tộc này đã ănsâu vào lòng người Trung Quốc vì nó mà người ta có thể hy sinh Từ đó ta cóthể thấy đây là một nhược điểm, hạn chế của người Trung Quốc, đối với quốcgia từ trước tới nay họ chưa hề có một hy sinh về tinh thần quốc gia do sức đoànkết của người Trung Quốc chỉ có thể đạt đến tông tộc, chưa mở rộng tới quốctộc Vì vậy ông đã nghiêm khắc đưa ra nhận định có tính phê phán nhằm trấnhưng dân khí Trung Hoa: “Ở nước ta gia tộc và tông tộc được đồng bào sùngbái nhất, cho nên có thể nói nước ta chỉ có chủ nghĩa gia tộc, chủ nghĩa tông tộcnhưng thiếu hẳn chủ nghĩa dân tộc Ông chỉ ra rất rõ ràng về hạn chế của ngườiTrung Quốc đương thời, cũng như những ràng buộc của phong tục tập quán cònảnh hưởng nặng nền của hệ tư tưởng phong kiến trong ý thức của họ”

Tôn Trung Sơn cũng đưa ra lý luận để chỉ rõ sự phân biệt giữa dân tộc,quốc tộc và gia tộc Theo ông dân tộc và quốc gia khác nhau ở các thức kếthợp của nó Dân tộc là một khối, một lực lượng tự nhiên và đứng vững nhờ ýmuốn sống chung của những phần tử hợp nhau lại thành một khối ấy Cònquốc gia là một khối do vũ lực tạo thành và chỉ đứng vững nhờ vũ lực Quanđiểm của ông là: lực lượng tự nhiên là vương đạo và thứ tổ chức hình thành

bằng vương đạo là dân tộc, còn vũ lực là bá đạo và thứ tổ chức hình thành từ

bá đạo là quốc gia

Về nguồn gốc của dân tộc theo ông rất phức tạp nhưng nói cách kháiquát là lực lượng tự nhiên đó là năm lực lượng, huyết thống, lối sống, ngônngữ, tôn giáo vào phong tục tập quán là nguồn gốc hình thành dân tộc Và từnăm lực lượng này so sánh với vũ lực có thể phân biệt được dân tộc và quốcgia Đó là cách lý giải của ông, ông căn cứ vào “lực lượng tự nhiên” để giảithích và phân biệt dân tộc – quốc gia

1.2 Chủ nghĩa dân tộc và nguyên nhân làm mất chủ nghĩa dân tộc ở Trung Quốc.

Tôn Trung Sơn sau khi xem quy luật sinh tồn của các dân tộc xưa vànay, ông thấy rằng việc nghiên cứu Trung Quốc là cần thiết và muốn cho dântộc Trung Quốc mãi mãi tồn tại tất yếu phải đề xướng chủ nghĩa dân tộc, điềuđầu tiên là phải hiểu rõ đầy đủ về nó, sau đó có thể phát huy nó mạnh mẽ đểcứu nước “Trung Quốc xét về đa số hoàn toàn là người hán, vậy hoàn toàn làdân tộc và dân tộc Trung Quốc ở vị trí nào trên thế giới, theo ông Trung Quốc

là nước nghèo nhất, yếu nhất thế giới thời đó, có vị trí thấp nhất trên trườngquốc tế, người Trung Quốc đông nhưng rời rạc như một mảng cát Do đó phảibiết nguy cơ của dân tộc mình là ở đâu và để biết rõ nó Tôn Trung Sơn chorằng cách tốt nhất là so sánh, so sánh nhân dân Trung Quốc với các nhân dânnước khác, với các cường quốc khác Đó là mọt điểm tích cực trong tư tưởngcủa ông, ông muốn từ việc so sánh đó để khơi dậy tinh thần của người dânTrung Quốc Mặt khác ông cho rằng từ xưa tới nay các dân tộc hưng vọngphần lớn là do sự tăng giảm dân số”

Chủ nghĩa dân tộc được ông định nghĩa đó là “Chủ nghĩa dân tộc làmột thứ bảo bối giúp quốc gia phát triển và một dân tộc sinh tồn Theo ông thìngày nay Trung Quốc đã mất thứ bảo bối đó rồi và nó không chỉ mất mộtngày mà đã mất mấy trăm năm nay rồi Đối với Tôn Trung Sơn thì việc bảo

vệ chủ nghĩa dân tộc như người giàu cất của”

Theo Tôn Trung Sơn chủ nghĩa dân tộc ở Trung Quốc mất đi là do hainguyên nhân sau:

Thứ nhất: là bị các dân tộc du mục, dị tộc chinh phục Đây là nguyênnhân lớn nhất

Đối với một dân tộc chinh phục một dân tộc khác đương nhiên khôngphải do dân tộc đó có một tư tưởng độc lập Song tại sao các nước khác mấtnước, nhưng chủ nghĩa dân tộc không bị mất mà, còn Trung Quốc đã qua hailần mất nước thì chủ nghĩa dân tộc bị diệt vong Hai lần mất nước ở đây là bịdân tộc Mông Cổ chinh phục, thống trị Trung Quốc (1279 - 1368) và dân tộcmãn châu từ năm 1644 đến năm 1911.

Nguyên nhân thứ hai đó là Trung Quốc có thời kỳ chủ nghĩa đế quốccực kỳ cường thịnh, tiến đến chủ nghĩa thế giới: “Trời chỉ có một vầng nhật,dân chỉ có một đấng vua”, “người muôn nước phải khấu đầu vua ta, thế giới

từ đó mãi mãi thái bình, và sau đó chỉ cần nói về chủ nghĩa thế giới bắt mọingười trên thế giới phải triều cống Nên người Trung Quốc không cần chrnghĩa dân tộc Đây là nguyên nhất bắt nguồn từ bên trong dân tộc TrungQuốc, nó có ý nghĩa quyết định nhất”

Cả hai nguyên nhân trên đều bắt nguồn từ tư tưởng cổ đại của ngườiTrung Quốc mà ra Người Trung Quốc vốn là một giống dân đông đúc lại cónền văn minh sớm, chung quanh họ chỉ có những dân tộc nhược tiểu không

đủ sức chống lại họ Vì vậy họ có ý muón thâu tóm thiên hạ Quy về một mốidưới quyền cai trị của họ Họ tự xưng là dân trung hoa giống dân tài giỏigiống giữa thế giới và xem các dân xung quanh là ma di, dị tộc, người rợ Vớingười Trung Quốc họ lấy tư tưởng chủ nghĩa bình thiên hạ Say khi có tưtưởng bình thiên hạ rồi, người dân Trung Quốc tự nhiễm lấy nó Do đó khicác dân tộc nhược tiểu, man dị, quật khởi được nước trung hoa, người trunghoa bị thuần phục nhà vua ngoại tộc

Còn về chủ nghĩa thế giới với ông “chủ nghĩa thế giới nó phát sinh từchủ nghĩa dân tộc Vì vậy muốn phát triển chủ nghĩa thế giới cần phải củng

cố chủ nghĩa dân tộc mà không được củng cố thì chủ nghĩa thế giới cũngkhông phát triển được nếu vứt bỏ chủ nghĩa thế giới là đảo ngược về cơ bản.Theo ông tinh thần đích thực của chủ nghĩa thế giới đó là nền đạo đức và đểgiữ vững tinh thần của cách mạng thế giới chúng ta cần lấy chủ nghĩa dân tộclàm cơ sở ”

1.3 Biện pháp khôi phục chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc.

Để khôi phục chủ nghĩa dân tộc, Tôn Trung Sơn đề ra 02 phương pháp

cơ bản đó là:

Thứ nhất: Là phương pháp hiểu biết tức là làm cho mọi người trongnước biết hiện dân tộc chúng ta đang ở đâu trong thế giới này Và cần tránhhoạ tìm phúc Đối với ông “không có nỗi lo về kẻ thù bên ngoài thì nướcthường bị mất” còn “nhiều nguy nan có thể làm cho nước cường thịnh”.

Phương pháp thứ hai là “quần hợp” hay “tập hợp” Đó là khi biết mìnhđang ở địa vị nguy hiểm rồi, thì cần khéo léo dùng các đoàn thể gia tộc, tôngtộc liên kết mọi người thành đoàn thể lớn là quốc tộc, sẽ có một lực lượng tolớn để khôi phục chủ nghĩa dân tộc…

Như vậy, hiểu biết và quần hợp là phương pháp để khôi phục chủ nghĩadân tộc Dân tộc trung hoa phải theo chủ nghĩa dân tộc trước, phải lo choquốc gia trước, đến khi quốc gia hùng cường rồi mới theo chủ nghĩa thế giới

để lo phụng sự nhân loại Sau khi có được tinh thần dân tộc rồi người trunghoa cần phải có nền đạo đức đó là trung, hiếu, nhân, ái, tín, nghĩa và yêu hoàbình Phải bảo tồn nền đạo đức đó và làm chúng tỏa sáng khắp nơi để khơidậy tinh thần dân tộc người Trung Quốc Từ đó, địa vị của dân tộc được khôiphục Sau cần phải có trí năng, biết đón dầu mà học nước ngoài mà đuổi kịp

họ, trở thành một quốc gia cường thịnh

Cái mà Tôn Trung Sơn muốn đạt được ở đây là chính là muốn dân tộcTrung Quốc được độc lập, trở thành một quốc gia hùng mạnh, được bình đẳngvới tất cả dân tộc trên thế giới Đó là điều mà mỗi dân tộc bị áp bức đều làmong muốn đạt tới đầu tiên Trong chủ nghĩa Tam Dân mới ông bổ sungthêm đó là: Phản bội đế quốc, chủ trương dân tộc Trung Quốc tự cầu giảiphóng, chủ trương các dân tộc trong nước đều bình đẳng như nhau

2 Chủ nghĩa dân quyền.

2.1 Dân quyền và chức năng của dân quyền.

Dân quyền là từ ghép của từ dân và từ quyền Dân là một khối người cóđoàn thể có tổ chức Và quyền là lực lượng, là uy thế, lực lượng mở rộng tớiphạm vi quốc gia, là lực lượng sử dụng mệnh lệnh chi phối các quan hệ giữa conngười trong cộng đồng Do đó dân quyền là sức mạnh chính trị của nhân dân

Sức mạnh chính trị là sức mạnh của chính trị Chính trị theo Tôn TrungSơn đó là cái gì rất rõ ràng, rất dễ hiểu Chính trị nói đơn giản thì chính làviệc của dân chúng và trị là quản lý của dân chúng thì được gọi là chính trị.Lực lượng quản lý công việc của dân chúng thì được gọi là dân quyền