Hoàn thiện kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán tại công ty TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤN ĐỘC LẬP

Khóa luận tốt nghiệp GVHD TS Huỳnh Tấn Dũng BỘ CÔNG THƯƠNG BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HCM KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI HOÀN THIỆN KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤN ĐỘC LẬP Giảng viên hướng dẫn TS Huỳnh Tấn Dũng Sinh viên thực hiện STT Mã số SV Họ tên Lớp 1 15074881 Huỳnh Thị Phương ĐHKT 11F 2 15084031 Trần Thị Mỹ Ly ĐHKT 11G 3 15058751 Quảng Thúy Trâm ĐHKT 11E 4 15067451 Nguyễn Thị Tường Vi ĐHKT 11F TP H.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

KHOA KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN

******

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: HOÀN THIỆN KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤN ĐỘC LẬP

Sinh viên thực hiện :

1 15074881 Huỳnh Thị Phương ĐHKT 11F

2 15084031 Trần Thị Mỹ Ly ĐHKT 11G

3 15058751 Quảng Thúy Trâm ĐHKT 11E

4 15067451 Nguyễn Thị Tường Vi ĐHKT 11F

TP HCM, THÁNG 04/2019

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Khóa luận này em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Quý thầy

cô trường Đại học Công nghiệp TP.HCM nói chung và các thầy cô khoa Kế toán – Kiểm toán nói riêng Những thầy cô với tri thức và tâm huyết của mình đã truyền đã truyền đạt cho chúng em những kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập tại trường Vốn kiến thức ấy không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu bài khóa luận này mà còn

là hành trang quý báu để nhóm em bước vào đời một cách vững chắc và tự tin hơn

Bên cạnh đó, nhóm em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đến thầy Huỳnh Tấn Dũng Thầy không chỉ là người hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, đưa ra ý kiến xây dựng vấn đề mà còn quan tâm, nhắc nhở và giúp đỡ nhóm em trong suốt thời gian hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Đồng thời, nhóm em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Ban lãnh đạo Công ty TNHH Tư vấn Độc lập IAC đã tạo cơ hội để nhóm em được thực tập, tiếp xúc công việc thực tế tại Quý công ty, làm cơ sở để nhóm em hoàn thành đề tài của mình Nhóm

em xin chân thành cảm ơn toàn thể anh chị kiểm toán viên đã hỗ trợ nhóm em trong suốt thời gian qua Cảm ơn các bạn sinh viên thực tập chung công ty đã cùng chia sẻ những khó khăn kinh nghiệm trong suốt thời gian thực tập

3 tháng - thời gian không quá dài cũng không quá ngắn ngủi, những kiến thức thực tế mà nhóm thu được sẽ mãi là tài sản quý báu trên suốt con đường sự nghiệp của nhóm sau này Tuy nhiên do những kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn, khóa luận

sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, nhóm rất mong nhận được những ý kiến góp ý quý báu của quý thầy cô, anh chị kiểm toán viên trong công ty và tất cả các bạn thực tập

Cuối cùng, bằng tất cả tấm lòng, em xin chúc Quý thầy cô cũng toàn thể các anh chị trong Công ty TNHH Tư vấn Độc lập IAC và các bạn thực tập dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong công việc và cuộc sống

Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn

TP HCM, ngày 25 tháng 4 năm 2014

Nhận xét (Của giáo viên hướng dẫn)

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Nhận xét (Của giáo viên phản biện)

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Mục Lục

PHẦN MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Kết cấu của khóa luận 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN VÀ CÁC KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN 4

1.1 Cơ sở lý luận về bằng chứng kiểm toán 4

1.1.1 Khái niệm về bằng chứng kiểm toán 4

1.1.2 Phân loại bằng chứng kiểm toán 4

1.1.3 Yêu cầu của bằng chứng kiểm toán 5

1.2 Các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán BCTC 8

1.2.1 Kiểm tra 8

1.2.2 Quan sát 9

1.2.3 Xác nhận từ bên ngoài 10

1.2.4 Tính toán lại 11

1.2.5 Thực hiện lại 11

1.2.6 Thủ tục phân tích 12

1.2.7 Phỏng vấn 13

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC KĨ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤN ĐỘC LẬP (IAC) 14

2.1 Tổng Quan Về Công Ty TNHH Kiểm Toán Tư Vấn Độc Lập (IAC) 14

2.1.1 Giới thiệu chung về công ty: 14

2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển 14

2.1.3 Thời gian hoạt động 14

2.1.4 Lĩnh vực kinh doanh: 15

2.1.5 Dịch vụ khác 15

2.1.6 Mục tiêu và phương châm hoạt động: 16

2.1.7 Cơ cấu tổ chức của công ty: 17

2.1.8 Quy trình kiểm toán chung tại IAC: 18

2.2 KĨ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN ÁP DỤNG TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN TƯ

VẤN ĐỘC LẬP 19

2.2.1 Khái niệm về bằng chứng kiểm toán: 19

2.2.2 Phân loại bằng chứng kiểm toán: 19

2.2.3 Yêu cầu của bằng chứng kiểm toán: 20

2.3 Các kĩ thuật thu thập bằng chứng áp dụng tại công ty TNHH Kiểm toán tư vấn độc lập trong công tác kiểm toán tại công ty TNHH XY 22

2.3.1 Kiểm tra 23

2.3.2 Kĩ thuật quan sát: 30

2.3.3 Kĩ thuật xác nhận từ bên ngoài: 31

2.3.4 Kĩ thuật tính toán lại: 35

2.3.5 Thủ tục phân tích 36

2.3.6 Thủ tục phỏng vấn: 39

CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 42

3.1 Nhận xét chung 42

3.1.1 Ưu điểm 42

3.1.2 Nhược điểm: 43

3.2 Giải pháp hoàn thiện 44

Trang 1

PHẦN MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1 Lý do chọn đề tài

Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam VSA 500: “Bằng chứng kiểm toán là tất cả tài liệu thông tin do kiểm toán viên thu thập được liên quan đến cuộc kiểm toán và dựa trên các thông tin này kiểm toán viên hình thành và nêu ý kiến của mình Các loại bằng chứng kiểm toán khác nhau sẽ ảnh hưởng khác nhau đến kết luận trên báo cáo kiểm toán” Do đó kiểm toán viên cần nhận thức được vai trò của mỗi loại bằng chứng để có thể thu thập và đánh giá một cách đầy đủ và hợp lý nhất, từ đó đưa ra ý kiến phù hợp

về báo cáo tài chính được kiểm toán Có thể nói, sự thành công của một cuộc kiểm toán phụ thuộc trước hết vào việc thu thập và sau đó đánh giá bằng chứng kiểm toán của kiểm toán viên

Xuất phát từ mục tiêu đó, kiểm toán viên phải sử dụng các phương pháp kỹ thuật để thu thập các bằng chứng kiểm toán thích hợp và đầy đủ trong suốt quá trình thực hiện cuộc kiểm toán của mình Các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán bao gồm: kiểm tra, quan sát, xác nhận từ bên ngoài, tính toán lại, thực hiện lại, thủ tục phân tích, phỏng vấn

Trong quá trình thực tập tại công ty, bên cạnh những ưu điểm mà Công ty TNHH Kiểm toán Tư Vấn Độc Lập đã đạt được, thì cũng có những nhược điểm mà công ty cần quan tâm và khắc phục như:

+ Đối với kỹ thuật kiểm kê: thay vì trực tiếp tham gia kiểm kê cùng công ty khách hàng, kiểm toán viên sử dụng Biên bản kiểm kê của khách hàng

+ Đối với kỹ thuật quan sát: Thực hiện theo chủ quan của kiểm toán viên và ngẫu nhiên trong quá trình kiểm toán, do đó hiệu quả của thủ tục này trong mỗi cuộc kiểm toán là khác nhau và phụ thuộc nhiều vào khả năng quan sát của kiểm toán viên, ít thể hiện trên giấy làm việc

+ Đối với kỹ thuật xác nhận từ bên ngoài: Thực tế, khi thực hiện kiểm toán BCTC nếu đơn vị đã tiến hành xác nhận số dư công nợ cuối kỳ với các bên liên quan thì kiểm toán viên của IAC không thực hiện kỹ thuật xác nhận nữa mà chỉ thu thập các bản xác nhận

đó, kiểm tra sự trùng khớp số liệu và tính đầy đủ pháp lý thì chấp nhận kết quả đó và

Trang 2

lưu bản photo vào hồ sơ làm việc của mình Rủi ro kiểm toán sẽ cao nếu có sự thông đồng giữa đơn vị được kiểm toán với các bên liên quan trong việc xác nhận số dư đó Hiểu rõ được tầm quan trọng của việc thu thập những bằng chứng kiểm toán, dựa vào công việc thu thập bằng chứng kiểm toán thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn

Độc lập (IAC), nhóm em quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Độc lập (IAC)”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm các mục tiêu sau:

• Thứ nhất: Nhắc lại cơ sở lý luận về bằng chứng kiểm toán, các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán

• Thứ hai: Tìm hiểu thực tế việc vận dụng các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán của Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Độc lập IAC tại khách hàng của công ty

• Thứ ba: Đánh giá các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán được thực hiện tại Công ty IAC và nhận xét, đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục các hạn chế góp phần hoàn thiện hơn

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán của công ty IAC

4 Phạm vi nghiên cứu

• Nội dung thực hiện: Do giới hạn về thời gian và không gian nên đề tài chỉ nghiên cứu việc sử dụng kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán do các kiểm toán viên Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Độc lập IAC đang áp dụng tại các công ty khách hàng

• Không gian: Đề tài thực hiện tại Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Độc lập IAC

• Thời gian: Số liệu thực hiện tại Công ty XY cho năm tài chính kết thúc vào ngày 31/12/2018 Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ ngày 15/01/2019 đến ngày 15/04/2019

Trang 3

5 Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong bài viết là nghiên cứu định tính

• Nghiên cứu định tính là hướng tiếp cận nhằm thăm dò, mô tả và giải thích dựa vào các phương tiện khảo sát kinh nghiệm, nhận thức, động cơ thúc đẩy, dự định, động cơ, hành vi, thái độ

6 Kết cấu của khóa luận

Ngoài các phần Mở đầu và Kết luận, khóa luận gồm có 5 chương:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán

Chương 2: Thực trạng về kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Độc lập IAC

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện

Trang 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN VÀ CÁC

KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN

1.1 Cơ sở lý luận về bằng chứng kiểm toán

1.1.1 Khái niệm về bằng chứng kiểm toán

Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán của một cuộc kiểm toán, bên cạnh sự hoài nghi nghề nghiệp và xét đoán chuyên môn của kiểm toán viên thì kiểm toán viên cần phải vận dụng các kỹ năng của mình trong việc thu thập bằng chứng kiểm toán Tất cả những gì kiểm toán viên thu thập được đều có thể là bằng chứng kiểm toán nhưng kiểm toán viên cần phải hiểu rõ được đâu là bằng chứng kiểm toán đủ tiêu chuẩn về tính “đầy đủ” và tính “thích hợp”

“Bằng chứng kiểm toán là tất cả các tài liệu, thông tin do kiểm toán viên thu thập được liên quan đến cuộc kiểm toán và dựa trên các tài liệu, thông tin này, kiểm toán viên đưa

ra kết luận và từ đó hình thành ý kiến kiểm toán Bằng chứng kiểm toán bao gồm những tài liệu, thông tin chứa đựng trong các tài liệu, sổ kế toán, kể cả báo cáo tài chính và những tài liệu, thông tin khác” (Theo đoạn 05 VSA 500 – Bằng chứng kiểm toán)

Từ khái niệm trên ta thấy, một ý kiến kiểm toán có chất lượng hay không là phù thuộc vào bằng chứng kiểm toán của kiểm toán viên Đồng thời, bằng chứng kiểm toán rất đa dạng và phong phú, không bị giới hạn về hình thức, loại hình, những thông tin liên quan đến giáo dục, kinh tế, chính trị hay thậm chí khoa học, môi trường đều có thể là bằng chứng kiểm toán nếu nó đáp ứng được tiêu chuẩn “đầy đủ” và “thích hợp”

1.1.2 Phân loại bằng chứng kiểm toán

❖ Phân loại bằng chứng kiểm toán theo nguồn gốc hình thành

- Bằng chứng được cung cấp bởi đơn vị được kiểm toán: Thư giải trình của Ban Giám Đốc, báo cáo tài chính do đơn vị tự lập, sổ kế toán và chứng từ liên quan cung cấp cho kiểm toán viên, bảng chấm công của đơn vị, hợp đồng lao động và hợp đồng thuê, giải thích bằng lời hoặc bằng văn bản của nhân viên đơn vị…

- Bằng chứng do bên thứ ba cung cấp: Thư xác nhận của bên thứ ba, các tài liệu, biên bản làm việc của các cơ quan nhà tài chính, thuế, hải quan…

Trang 5

- Bằng chứng do kiểm toán viên tự thu thập, phát hiện: biên bản kiểm kê hàng tồn kho, biên bản kiểm kê tài sản cố định, tính toán lại các bảng tính của đơn vị, bằng chứng từ việc quan sát các hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ, bằng chứng qua thủ tục phân tích, bằng chứng từ việc phỏng vấn đơn vị…

❖ Phân loại bằng chứng kiểm toán theo hình thức

- Bằng chứng vật chất: bằng chứng mà kiểm toán viên thu thập được trong quá trình thực hiện các cuộc kiểm kê tại đơn vị như tài sản cố định, hàng tồn kho, tiền mặt…

- Bằng chứng tài liệu: bằng chứng mà kiểm toán viên thu thập được qua việc yêu cầu đơn vị được kiểm toán hoặc các bên liên quan cung cấp như sổ sách kế toán, thư xác nhận hoặc các bảng tính toán lại của kiểm toán viên…

- Bằng chứng lời nói: bằng chứng mà kiểm toán viên thu thập được qua quá trình phỏng vấn những người liên quan tại đơn vị, thường những bằng chứng này có độ tin cậy không cao vì phụ thuộc vào sự hiểu biết của người phỏng vấn về những vấn đề cần thu thập và tính trung thực của họ

1.1.3 Yêu cầu của bằng chứng kiểm toán

“Kiểm toán viên phải thiết kế và thực hiện các thủ tục kiểm toán phù hợp với từng hoàn cảnh nhằm thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp” (Theo đoạn 06 VSA 500 – Bằng chứng kiểm toán)

Tính đầy đủ và thích hợp của bằng chứng kiểm toán có mối liên hệ tương quan với nhau “Đầy đủ” thể hiện số lượng bằng chứng kiểm toán mà kiểm toán viên thu thập,

“Thích hợp” thể hiện chất lượng, độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán

❖ Tính thích hợp

“Thích hợp là tiêu chuẩn thể hiện chất lượng của bằng chứng kiểm toán, bao gồm sự phù hợp và độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán trong việc giúp kiểm toán viên đưa ra các kết luận làm cơ sở hình thành ý kiến kiểm toán Độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán chịu ảnh hưởng bởi nguồn gốc, nội dung của bằng chứng kiểm toán và phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể mà kiểm toán viên đã thu thập được bằng chứng đó” (Theo đoạn A5 VSA 500 – Bằng chứng kiểm toán)

Trang 6

Theo như VSA 500 – Bằng chứng kiểm toán, ta thấy để có thể đáp ứng được tiêu chuẩn thích hợp thì bằng chứng kiểm toàn cần phải có 2 yếu tố là tính phù hợp và độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán

- Tính phù hợp của bằng chứng kiểm toán liên quan tới mục đích của thủ tục kiểm toán hoặc cơ sở dẫn liệu được xem xét Theo VSA 500 – Bằng chứng kiểm toán:” Tính phù hợp của tài liệu, thông tin được sử dụng làm bằng chứng kiểm toán có thể chịu ảnh hưởng của định hướng kiểm tra.”

Ví dụ, khi thực hiện kiểm tra tài sản cố định, việc quan sát chỉ đảm bảo được cơ sở dẫn liệu hiện hữu chứ không đảm bảo được rằng tài sản cố định đó thuộc sở hữu của đơn vị

và đảm bảo cho cơ sở dẫn liệu quyền và nghĩa vụ Vì thế, kiểm tra tài liệu sẽ phù hợp hơn để đáp ứng được những mục tiêu của thủ tục kiểm toán

- Độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán càng cao thì ý kiến kiểm toán của kiểm toán viên đưa ra càng chắc chắn Vì thế để đánh giá độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 500 cần dựa trên các yếu tố:

o Nguồn gốc của bằng chứng kiểm toán:

Xét về độ tin cậy thì đối với những bằng chứng kiểm toán có nguồn gốc từ bên ngoài

và độc lập với đơn vị thì độ tin cậy sẽ cao hơn những bằng chứng do đơn vị cung cấp

Vì thế, ta có sự sắp xếp các bằng chứng kiểm toán theo độ tin cậy giảm dần như sau:

▪ Bằng chứng kiểm toán do các đơn vị bên ngoài độc lập với đơn vị được kiểm toán cung cấp

▪ Bằng chứng kiểm toán do đơn vị bên ngoài lập nhưng được lưu trự tại đơn vị kiểm toán

▪ Bằng chứng kiểm toán do đơn vị phát hành và luân chuyển ra ngoài đơn vị

▪ Bằng chứng kiểm toán do đơn vị phát hành và luân chuyển nội bộ

o Nội dung của bằng chứng kiểm toán:

▪ Bằng chứng kiểm toán là chứng từ gốc có độ tin cậy cao hơn bằng chứng là bản photo, bản fax hoặc hình ảnh…

▪ Bằng chứng kiểm toán dạng văn bản có độ tin cậy cao hơn là bằng chứng kiểm toán thu thập qua lời nói (ví dụ như biên bản họp được lập đồng thời trong quá trình diễn ra cuộc họp đáng tin cậy hơn là phỏng vấn những vấn đề

ở cuộc họp qua lời nói)