Chính trị học đại cương Đảng chính trị

Chính trị học đại cương CHÍNH TRỊ HỌC ĐẠI CƯƠNG Khái niệm đảng chính trị Sự xuất hiện của đảng chính trị Vai trò của Đảng chính trị Cơ cấu tổ chức của các Đảng chính trị Mục lục Là một dạng đặc biệt của tổ chức xã hội Không giống các hiệp hội, liên đoàn hay các nghiệp đoàn xã hội ở cách thức tổ chức và đặc biệt là các hoạt động mang đậm tính chính trị Khái niệm đảng chính trị Phải có hệ tư tưởng mọi đảng phái về bản chất là người đại diện cho hệ tư tưởng hoặc ít nhất cũng phải thể hiện một định.

CHÍNH TRỊ HỌC

ĐẠI CƯƠNG

Là một dạng đặc biệt của tổ chức xã hội

Không giống các hiệp hội, liên đoàn hay các nghiệp đoàn xã hội ở cách thức tổ chức và đặc biệt là các hoạt động mang đậm tính chính trị.

Khái niệm đảng chính trị

Phải có hệ tư tưởng - mọi đảng phái về bản chất là

người đại diện cho hệ tư tưởng hoặc ít nhất cũng

phải thể hiện một định hướng nhất định về thế giới

quan hoặc nhân sinh quan.

Đảng là một tổ chức,

có một sự liên kết con người tương đối lâu dài theo thời gian: các

thành viên (đảng viên); hợp thành là một thiết chế, nhờ đó Đảng khác các tập hợp khác.

Mục tiêu: giành và thực

hiện quyền lực nhà nước.

Trong hệ thống đa đảng, tự thân đảng có thể trở thành đảng cầm quyền Muốn trở thành đảng cầm quyền,

phải có chương trình vận

động tranh cử, phải được

nhân dân tín nhiệm.

Mỗi đảng phải cố gắng bảo đảm cho mình một sự ủng hộ rộng rãi

của nhân dân.

“Các đảng là các lực lượng

chính trị có tổ chức, liên kết

công dân có cùng khuynh

hướng chính trị, nhằm động viên ý kiến về một số mục tiêu

nhất định và để tham gia vào

các cơ quan quyền lực để

hướng quyền lực đến chỗ đạt

được những yếu tố đó”.

Joseph LaPalombara

Anthony Downs : “Một đảng chính trị là một đội ngũ,

gồm nhiều người, tìm kiếm việc kiểm soát chính quyền

một cách chính danh, thông qua việc thực hiện một

cuộc bầu cử”.

Đảng chính trị là các tổ chức

thường trực của các công dân, bao gồm các đảng viên tham gia

một cách tự do, có những chương trình hoạt động cụ thể nhằm tổ chức thực hiện quyền lực chính trị mà đảng đó nắm giữ, thông qua các hoạt động

quản lý và giải quyết các vấn đề

của nhà nước và xã hội

Quyền lực nhà nước không còn nằm trong tay vua chúa, không được truyền cho con cháu theo nguyên tắc thế

tập; mà được chuyển giao

Việc tập trung tất yếu dẫn đến sự ra đời các tổ chức của những người tiên tiến (đội tiên phong) nhất, đại diện cho giai cấp hay giai tầng Đó là các đảng phái

chính trị.

Sự khủng hoảng lịch sử trầm trọng → sự xuất hiện các đảng phái chính trị; tức là các đảng phái xuất hiện trong một điều

kiện lịch sử cụ thể

Sự khủng hoảng của đảng này

lại làm tiền đề cho sự xuất

hiện các đảng khác.

VAI TRÒ CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ:

Đối với các nước tư bản: Được thể hiện rõ nhất ở các cuộc bầu cử và tranh giành quyền lực

Tổ chức bầu cử, hướng bầu cử đi vào quỹ đạo

Nắm quyền, định hướng phát triển kinh tế – xã hội, chuẩn bị các chính sách, các chiến lược hoạt động nhà nước

Đối với các nước tư bản với nhiều đảng phái chính trị, người dân có quyền được lựa chọn xu hướng chính trị mà mình

mong muốn và tự do trong việc vận hành bộ máy nhà nước

VAI TRÒ CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ:

Đối với các nước tư bản: Được thể hiện rõ nhất ở các cuộc bầu cử và tranh giành quyền lực

Dễ gây nên sự bất đồng nội bộ, mất đoàn kết giữa các Đảng → chia rẽ nhân dân trong cùng một dân tộc

Thủ đoạn, kích thích sự thèm khát quyền lực chính trị Tạo thêm những điều kiện cho tham nhũng, tập trung vào lợi ích của một nhóm người chứ không phải toàn xã hội,…

Cuộc biểu tình của những người dân ủng hộ cựu tổng thổng Trump xông vào trụ sở quốc hội khi tổng thống Biden chính thức đắc cử, hay những cuộc biểu tình chống lại sự phân biệt chủng tộc gây nên bạo loạn tại Mỹ khi

video một cảnh sát da trắng sát hại một người

da đen.

Đất nước sẽ gặp nhiều bất lợi nếu người đứng đầu không có

đủ tố chất và phẩm chất để lãnh đạo nhân dân.

Hạn chế:

Dù đối với thể chế chính trị nào, thì ta cũng không thể phủ nhận tầm quan trọng của các Đảng chính trị trong

việc lãnh đạo và dẫn dắt đất nước

Mỗi quốc gia sẽ có sự lựa chọn riêng về hình thức Đảng chính trị sao cho phù hợp với tình hình quốc gia mình.

Phân loại chính đảng:

Hiện nay hệ thống đảng phái đa dạng, phụ thuộc vào

lịch sử, kinh tế, chính trị, xã hội.

Cách phân loại được áp dụng rộng rãi nhất:

Các nhà nước có hệ thống đa đảng, các nhà nước có hệ

thống lưỡng đảng và các nước độc đảng

Hệ thống nhà nước đa đảng

Hệ thống đa đảng là hệ thống của các nước

có nhiều đảng phái tồn tại, các đảng phái này buộc phải liên minh với nhau để thành lập chính phủ, không có đảng nào chiếm đa

số tuyệt đối trong nghị viện

Hệ thống nhà nước đa đảng

Ưu điểm

Một nước đa đảng, chính phủ liên

hiệp vì không một đảng nào chiếm

được đa số ghế trong quốc hội

Nhược điểm

Khó thi hành những chính sách có chương trình quy mô và liên tục

Dễ xảy ra bất ổn chính trị, liên tiếp các

sự cạnh tranh giữa các nhà cầm quyền, ảnh hưởng đến quá trình điều

hành chính phủ

Hệ thống nhà nước lưỡng đảng

Tồn tại ở những quốc gia có 2 đảng thay phiên nhau cầm quyền;

Được gọi là “Đảng cầm quyền” và “Đảng đối trọng”

Chính phủ sẽ dễ thi hành các chính

sách có chương trình quy mô và liên tục

Ít xảy ra bất ổn chính trị hơn đa đảng

Phù hợp cho những quốc gia bị chia rẽ

Hệ thống một đảng độc

quyền lãnh đạo chính

Là một loại nhà nước, trong đó một đảng chính trị có quyền thành lập chính phủ, thường dựa trên hiến pháp hiện hành.

Tất cả các đảng khác đều bị đặt ra

ngoài vòng pháp luật hoặc chỉ được

phép tham gia hạn chế & có kiểm soát

trong các cuộc bầu cử.

Đường lối chủ trương của

Tình trạng quan liêu nhiều,

xa rời nhân dân, dễ trở thành độc tài chuyên chế

Đảng và nhà nước không bị thúc bách, tìm tòi, thực hiện các hình thức dân chủ linh hoạt, cởi mở trong khi vẫn đảm bảo nguyên tắc cơ bản của chế độ.

Nhược điểm

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

Ở các nước tư bản, hoạt động của các nghị sĩ mang tính đảng phái hết sức

rõ rệt Các nghị sĩ trực thuộc một đảng thường được tập hợp thành một

nhóm gọi là nhóm đảng phái nghị viện

Theo quy định của quy chế nhiều nghị viện, muốn thành lập nhóm đảng phái trong nghị viện thì đảng phái phải có một số lượng đảng viên - nghị sĩ

nhất định, tùy theo quy định mỗi nước.

Thành phần đảng: chủ tịch, phó chủ tịch (có thể có), thư ký và các nghị sĩ -

đảng viên

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

Ở các nước xã hội chủ nghĩa, hầu hết các nước đều đi theo chế

độ “nhất nguyên chính trị”, trong đó ĐCS là đội tiên phong, nắm

vai trò lãnh đạo duy nhất.

Cơ cấu quyền lực của ĐCS có thể ví như một hình tháp

Trải khắp cả nước ở các làng, xã, khu phố, các chi bộ do cấp ủy

cấp tỉnh liên kết với nhau

Từ các đảng viên trong các chi bộ, một số lượng nhất định các đại biểu được bầu vào Đại hội Đảng toàn quốc tùy theo quy định mỗi nước, được tổ chức 5 năm 1 lần, đại diện cho toàn thể đảng viên

cả nước

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

-Thành phần đảng: chủ tịch, phó chủ tịch (có thể có), thư ký và các nghị sĩ -

đảng viên

Các đảng phái chính trị tư sản không chỉ được tổ chức trong nghị viện mà còn được

tổ chức ngoài nghị viện

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

-Thành phần đảng: chủ tịch, phó chủ tịch (có thể có), thư ký và các nghị sĩ -

đảng viên

Tổ chức các đảng phái thường phân chia thành: các tổ chức cơ quan đảng ở trung ương và các tổ chức cơ quan đảng ở địa phương

Cơ sở tổ chức đảng là các đảng bộ được tổ chức theo các đơn vị hành chính nhà nước

Cơ quan đảng của đơn vị hành chính cấp trên có quyền lãnh đạo cơ quan đảng của đơn vị hành chính cấp trực thuộc Toàn bộ hoạt động của các cơ quan đảng địa phương phải đặt dưới sự lãnh đạo của cơ quan đảng trung ương.

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

-Thành phần đảng: chủ tịch, phó chủ

tịch (có thể có), thư ký và các nghị sĩ

-đảng viên

Hệ thống tổ chức đảng bộ, chi bộ (theo cấp hành chính và ở những nơi có đặc điểm riêng).

Cơ quan lãnh đạo của Đảng các cấp (đại hội, cấp uỷ).

Cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của cấp uỷ (các cơ quan, ban đảng, đơn vị sự nghiệp của

Hiện nay, nước Pháp có khoảng 30 đảng chính trị hợp pháp hoạt động

Họ đều phải tự chủ về tài chính qua việc vận động của đảng mình, nguồn hỗ trợ từ nhà nước không đáng kể.

Các đảng tại Pháp tuy tồn tại những bất đồng, nhưng thường tập hợp lại thành các phe rất rõ ràng: phe tả

(trung tả, cực tả) và phe hữu (trung hữu, cực hữu) dựa trên các mục đích, tính chất và lý tưởng chính trị gần

nhau.

Pháp: Hệ thống đa đảng (Multi-

party)

Mỹ: hệ thống lưỡng đảng (Two-party)

Hiện ở Mỹ có hàng trăm đảng chính trị cùng

hoạt động Tuy nhiên, khác với Pháp

Trong lịch sử nước Mỹ chỉ có đảng Dân chủ và

đảng Cộng hòa - thay nhau cầm quyền,

thông qua các cuộc bầu cử cạnh tranh quyết liệt.

Mặc dù các đảng chính trị luôn cạnh tranh, giành quyền kiểm soát bộ máy nhà nước, nhưng

họ vẫn cùng nhau chia sẻ những cam kết chung

và những giá trị cơ bản của xã hội: chế độ nhà

nước cộng hòa, tôn trọng Hiến pháp và các

nguyên tắc của nó

Việt Nam: Hệ thống độc đảng (One party system)

Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền; là chính đảng duy nhất

được phép hoạt động tại Việt Nam theo Hiến pháp

Theo Cương lĩnh và Điều lệ chính thức hiện nay, Đảng là đại diện của giaicấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy Chủ nghĩa Marx-

Lenin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động

Đại hội Đảng được tổ chức thường kỳ 5 năm một lần để xác định đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Đại hội bất thường khi cần Tính tới hiện

tại đã có 13 kỳ Đại hội Đảng

Nhóm 2