CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN NGƯỜI CHÂU ÂU THẾ KỶ CUỐI THẾ KỶ XV ĐẦU THẾ KỶ XVI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ ĐÓ VỚI SỰ VẬN ĐỘNG CỦA “TÍNH THẾ GIỚI” TRONG QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ NÓI RIÊNG VÀ HỆ THỐNG QUAN HỆ QUỐC TẾ NÓI CHUNG

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ NGOẠI GIAO TIỂU LUẬN LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN NGƯỜI CHÂU ÂU THẾ KỶ CUỐI THẾ KỶ XV ĐẦU THẾ KỶ XVI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ ĐÓ VỚI SỰ VẬN ĐỘNG CỦA “TÍNH THẾ GIỚI” TRONG QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ NÓI RIÊNG VÀ HỆ THỐNG QUAN HỆ QUỐC TẾ NÓI CHUNG Giảng viên Sinh viên thực hiện Lớp Hà Nội – 2021 MỞ ĐẦU Châu Âu vào những thế kỷ XIII – XV đã cho thấy sự phát triển nhanh chóng của những hoạt động buôn bán, ngân hàn.

Trang 1

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ NGOẠI GIAO

TIỂU LUẬN

LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI

CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN NGƯỜI CHÂU ÂU THẾ KỶ CUỐI THẾ KỶ XV - ĐẦU THẾ KỶ XVI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ ĐÓ VỚI SỰ VẬN ĐỘNG CỦA “TÍNH THẾ GIỚI” TRONG QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ NÓI RIÊNG VÀ HỆ THỐNG QUAN HỆ

QUỐC TẾ NÓI CHUNG

Giảng viên:

Sinh viên thực hiện:

Lớp:

Hà Nội – 2021

Trang 2

MỞ ĐẦU

Châu Âu vào những thế kỷ XIII – XV đã cho thấy sự phát triển nhanh chóng của những hoạt động buôn bán, ngân hàng và tài chính, nhu cầu về kim loại quý như vàng, bạc, hương liệu, thị trường mới ngày càng tăng Cùng với đó, những tiến bộ của kỹ thuật hàng hải và những hy vọng có được kiến thức mới, khám phá ra những vùng đất mới đã thúc đẩy những chuyến đi thám hiểm của người châu Âu

Bên cạnh đó, các con đường buôn bán giữa châu Âu và phương Đông từ thế kỷ

XV gặp nhiều khó khăn, trở ngại bởi những dân tộc khác khiến cho hàng hóa hai bên trở nên kham hiếm, đắt đỏ Tình hình lúc bấy giờ đã khiến vấn đề tìm ra những con đường thương mại mới, những nơi tiêu thụ hàng hóa mới càng trở nên cấp thiết, thôi thúc những cuộc phát kiến địa lý lớn của người Tây Âu nói riêng và châu Âu nói chung

Hai quốc gia đi đầu trong việc tìm kiếm những con đường hảng hải mới là Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha Hai đất nước trên đã có những cuộc phát kiến địa lý để lại những thành tựu và hệ quả lớn Sự ảnh hưởng của những cuộc phát kiến địa lý đó không chỉ tác động đến “tính quốc gia” mà ngay từ đầu đã tác động lên “tính thế giới”, đặc biệt là trong quan hệ kinh tế quốc tế và hệ thống quan hệ quốc tế của các nền văn minh Các cuộc phát kiến địa lý của người châu Âu ở thế kỷ XV – XVI đã mở ra một chương mới trong tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại

Bài tiểu luận được chia thành 2 phần chính:

1 Những cuộc phát kiến địa lý lớn của người châu Âu từ đầu thế kỷ XV – cuối thế kỷ XVI

2 Tác động của các cuộc phát kiến địa lý lớn với sự vận động của “tính thế giới” trong quan hệ kinh tế quốc tế nói riêng và hệ thống quan hệ quốc tế nói chung

Trang 3

NỘI DUNG

1 Những cuộc phát kiến địa lý lớn của người châu Âu từ đầu thế kỷ XV – cuối thế kỷ XVI

Trong thế kỷ XV và XVI, người châu Âu bắt đầu vẽ bản đồ thế giới với rất nhiều khoảng trống và chưa xác định Những tấm bản đồ với nhiều khoảng trống ấy có thể coi là kết quả khi tư duy về thiên văn và địa lý của người châu Âu đã được mở rộng, chấp nhận rằng có những phần rộng lớn của thế giới mà người châu Âu không biết đến Đồng thời sự phát triển của khoa học kĩ thuật, đặc biệt là kỹ thuật hàng hải, kỹ thuật đóng tàu ở thời điểm ấy đã giúp cho Tây Âu có đủ những điều kiện phù hợp cho các cuộc phát kiến địa lý lớn Trong đó, có ba cuộc phát kiến địa lý lớn của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã để lại ý nghĩa quan trọng trong lịch sử loài người

1.1 Hành trình của Vasco da Gama vòng qua phía Nam của châu Phi đến Ấn Độ

Từ những năm đầu tiên của thế kỷ XV, tại Bồ Đào Nha đã tổ chức rất nhiều cuộc thám hiểm men theo bờ biển của châu Phi do Hoàng tử Henry (Henry the Navigator) bảo trợ nhằm tìm ra một con đường thương mại đến Ấn Độ - vùng đất được cho là xứ

sở của hương liệu Những cuộc thám hiểm trước đấy đã củng cố niềm tin rằng có thể

đi tới Ấn Độ bằng con đường biển từ Đại Tây Dương và cơ hội để xác nhận niềm tin

đó được trao cho Vasco da Gama.1

Tháng 07/1497 Vasco da Gama đã chỉ huy đoàn thuyền Bồ Đào Nha rời cảng Lisbon Đoàn thuyền men theo bờ biển châu Phi đến mũi Hải Vọng – cực Nam châu Phi Sau đó, hạm đội vượt qua Ấn Độ Dương do người Ả Rập kiểm soát và gặp một hoa tiêu người Ả Rập giúp đỡ để cập bến tại Calicut ở bờ biển phía Tây Nam Ấn Độ vào tháng 05/1498.2 Vasco da Gama trở thành người đầu tiên đi trực tiếp từ châu Âu đến Ấn Độ bằng đường biển, thành công tìm ra con đường hảng hải mới giữa châu Âu

và xứ sở hương liệu của phương Đông

Thành tựu này đã ghi tên ông trở thành một trong những nhà thám hiểm vĩ đại nhất thời bấy giờ Đồng thời thành tựu ấy cũng đã chứng minh rằng niềm tin của các

1 Oliver J Thatcher, “The Library of Original Source” (Milwaukee: University Research Extension, 1907): 26 - 40

2 Trần Mẫn Linh, “Vasco da Gama: Nhà thám hiểm nổi tiếng người Bồ Đào Nha”, Báo Nghiên cứu quốc tế,

ngày 09/06/2020 http://nghiencuuquocte.org/2020/06/09/vasco-da-gama-nha-tham-hiem-noi-tieng-nguoi-bo-dao-nha/

Trang 4

nhà thám hiểm Bồ Đào Nha trước đó: Có một con đường biển từ Đại Tây Dương đến

Ấn Độ Khi ông quay trở lại Bồ Đào Nha vào tháng 09/1499, ông được ban thưởng hậu hĩnh và được ban tước vị một cách long trọng Chuyến du hành của Vasco da Gama đóng một vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của Bồ Đào Nha nói riêng và quan hệ kinh tế quốc tế thế giới nói chung

1.2 Hành trình vượt Đại Tây Dương tìm ra châu Mỹ của Christopher

Columbus và Amergio Vespucci Bên cạnh những cuộc thám hiểm của người Bồ Đào Nha, người Tây Ban Nha cũng tiến hành những cuộc phát kiến địa lý bằng đường biển Nhưng khác với Bồ Đào Nha, ngườ Tây Ban Nha lại tin vào thuyết quả đất có hình tròn và bản đồ thế giới của nhà thiên văn Toscanelli – ông cho rằng Ấn Độ và Nhật Bản nằm ở phía bên kia của Đại Tây Dương3 Đây cũng là lý do vì sao hải trình của Columbus đi về hướng tây của Đại Tây Dương

Tháng 09/1942, Christopher Columbus đã dẫn đoàn thủ thủy Tây Ban Nha bao gồm 3 tàu và 90 người xuất phát từ hải cảng Palos đi theo hướng Tây của Đại Tây Dương, tìm một hải trình mới để đến vùng Đông Á4 Ngày 12/10/1942, hạm đội của Columbus đã tiếp cận được một số đảo chưa từng được biến đến Lúc bấy giờ, Columbus tin rằng nơi ông đặt chân đến là một đảo nhỏ thuộc bờ biển Đông Á, nên ông đã gọi nơi đây là Tây Ấn Độ và gọi những người ông gặp ở đó là “người Ấn Độ” (Indian) Columbus nghĩ rằng mình đã phát hiện ra vùng Tây Ấn Độ và sự nhầm lẫn

ấy kéo dài đến suốt phần đời còn lại của ông Thời điểm ấy, một ý tưởng cho rằng con người có thể khám phá ra một lục địa hoàn toàn mới là điều khó ai trong thế hệ của Columbus có thể nghĩ tới

Cho đến những năm 1502 – 1504, những văn bản mô tả hành trình các cuộc thảm hiểm của Amerigo Vespucci được xuất bản, những văn bản này cho rằng vùng đất mà Columbus phát hiện không phải là vùng bờ biển Đông Á như Columbus đã lầm tưởng, mà là một lục địa mới mà người châu Âu chưa từng được biết đến5 Lập luận của Amerigo Vespucci đã thuyết phục được các nhà vẽ bản đồ bởi Amerigo là

mộ thủy thủ giữ vai trò quan trọng trong các cuộc thám hiểm ở châu Mỹ vào những

3 Nguyễn Văn Ánh, “Lịch sử Văn minh Thế giới” (Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam, 2020): 345

5 Yuval Noah Harari, “Sapiens – lược sử loài người” (Hà Nội: NXB Tri thức, 2020): 361

Trang 5

năm 1499-1504 Để tri ân sự phát hiện của Amerigo, đại lục mới này được đặt theo tên của ông – America (Châu Mỹ)

Tuy vậy, Christopher Columbus vẫn được coi là người tìm ra châu Mỹ, một phát kiến địa lý vô cùng quan trọng trong lịch sử loài người Chuyến đi của Columbus đã

mở ra một con đường hảng hải mới giữa châu Âu và châu Mỹ, mở rộng thị trường hàng hóa, trao đổi Chỉ sau một thời gian ngắn, những sản phẩm nông nghiệp, đá quý

mà trước đây người châu Âu chưa từng biết đến đã có mặt trên thị trường châu Âu6 Phạm vi buôn bán được mở rộng, từ buôn bán giữa các nước trong khu vực trở thành buôn bán trên toàn thế giới

1.3 Cuộc du hành vòng quanh Trái Đất của Ferdinand Magellan

Sau những thành tựu của cuộc phát kiến địa lý do Columbus thực hiện, người Tây Ban Nha mong muốn tìm ra nhiều vùng đất mới hơn để phục vụ cho nhu cầu hàng hóa của mình Chuyến đi vòng quanh thế giới bằng đường biển của Magellan từ năm

1519 đến năm 1522 là minh chứng rõ ràng nhất cho sự mạo hiểm của người Tây Ban Nha

Ngay từ khi còn trẻ, Ferdinard Magellan đã có nhiều cơ hội tham gia các chuyến

đi thám hiểm đến nhiều nơi trên thế giới như Đông Ấn Độ, bán đảo Mallaca, Bắc Phi Nhờ những chuyến đi ấy, Magellan đã có được rất nhiều tri thức và kinh nghiệm đi hàng hải và đến năm 1519, có được sự đồng ý của chính quyền Tây Ban Nha, ông đã chỉ huy hạm đội của mình thực hiện chuyến du hành vòng quanh thế giới7

Đoàn thám hiểm của Magellan bắt đầu chuyến đi từ hải cảng San Luca của Tây Ban Nha, đi men theo bờ biển Đông Nam Mỹ và đi vòng qua điểm cực Nam của Nam

Mỹ Tiếp đó đoàn tàu của ông vượt qua vùng biển rộng lớn mà sau này Magellan đặt tên là Thái Bình Dương Tháng 03/1521, Magellan cùng các thủy thủ tiến vào quần đảo Philipines, tại đây Magellan đã bỏ mạng vì đụng độ với thổ dân bản địa Cuối cùng, hạm đội của Magellan quay trở về Tây Ban Nha vào ngày 06/09/1522 chỉ với duy nhất 1 tàu và 18 thủy thủ8 Hạm đội của Magellan đã tìm thấy hải trình đi vòng quanh thế giới và đồng thời đặt nền móng cho sự xâm chiếm các quần đảo Philipines

Trang 6

của Tây Ban Nha Đây là chuyến đi vòng quanh thế giới đầu tiên trong lịch sử loài người

Chuyến đi vòng quanh Trái Đất bằng đường biển của Magella có một ý nghĩa quan trọng đối với tiến trình lịch sử của loài người Cuộc du hành là minh chứng rõ ràng nhất cho thuyết quả đất hình tròn, mang lại cho người châu Âu những quan niệm mới về thế giới, một thế giới không chỉ giới hạn bởi những lục địa mà người châu Âu

đã biết, đem lại những khả năng mới cho sự giao lưu giữa các nền văn minh, sự trao đổi buôn bán, sự tiếp xúc văn hóa được mở rộng hơn bao giờ hết

Ngoài các cuộc phát kiến địa lý lớn của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, các nước như Anh, Pháp cũng thực hiện các cuộc thám hiểm và khám phá Ở thế kỉ XV-XVI, các cuộc thám hiểm, phát kiến địa lý phần lớn được các vương quốc, chính quyền thời bấy giờ tài trợ và được tổ chức một cách bài bản, các thủy thủ được trang bị các kiến thức, sức khỏe để tham gia thám hiểm Bên cạnh đó các cuộc du hành được giao cho người chỉ huy nhiều kinh nghiệm, được các quốc gia tín nhiệm giao cho nhiệm vụ Có thể thấy, ở thời kỳ này, các cuộc viễn chinh không chỉ đơn giản là một chuyến đi khám phá, mạo hiểm do những con người thích phiêu lưu thực hiện mà còn mang yếu

tố thực hiện nhiệm vụ mà quốc gia giao phó, những chuyến đi phát kiến địa lý lớn có mục đích phục vụ vương quốc, vì nhu cầu, niềm tin của chính quyền và nhân dân lúc bấy giờ Những điều trên cho thấy, các vương quốc châu Âu lúc bấy giờ rất coi trọng các cuộc phát kiến địa lý, châu Âu mong muốn tìm được những con đường thương mại mới, những thị trường hàng hóa mới để phục vụ cho sự phát triển nhanh chóng của sản xuất Ngoài ra, việc coi trọng các cuộc phát kiến địa lý còn thể hiện tâm lý chinh phục, mong muốn được khám phá thế giới của người châu Âu Điều ấy được thể hiện một cách rõ nét nhất khi các chuyến đi phát kiến địa lý được chuẩn bị cẩn thận không chỉ ở tri thức mà còn ở kĩ thuật hàng hải, kĩ thuật đóng tàu

Ngay từ đầu, mục đích của các chuyến đi thám hiểm đã vô cùng cao cả vì vậy hệ quả mà những cuộc phát kiến địa lý lớn để lại không chỉ ảnh hưởng đến châu Âu mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ thế giới, ảnh hưởng đến những lục địa còn lại Thông qua các cuộc phát kiến địa lý lớn, hệ thống thương mại, trao đổi hàng hóa lần đầu tiên có

sự tham gia của các quốc gia trên nhiều lục địa khác nhau

Trang 7

2 Tác động của các cuộc phát kiến địa lý lớn với sự vận động của “tính thế giới” trong quan hệ kinh tế quốc tế nói riêng và hệ thống quan hệ quốc tế nói chung Những cuộc phát kiến địa lý của người châu Âu đã biến đổi tiến trình lịch sử của nhân loại, câu chuyện của các nền văn minh khác nhau được kết hợp lại qua những chuyến viễn chinh, trở thành câu chuyện lịch sử của một xã hội loài người thống nhất

Kỷ nguyên toàn cầu hóa và sự vận động của “tính thế giới” trong quan hệ kinh tế được bắt đầu ngay thời điểm người châu Âu mong muốn được khám phá thế giới, ngay khi Columbus phát hiện ra một vùng đất mới

2.1 Tác động của các cuộc phát kiến địa lý lớn với sự vận động của “tính thế

giới” trong quan hệ kinh tế quốc tế Tác giả Michel Beaud đã nhận định cuộc phát kiến địa lý lớn như một “bước ngoặt lịch sử vĩ đại của thế giới”9 Một trong những hệ quả quan trọng nhất mà “bước ngoặt” ấy là sự thay đổi trong quan hệ kinh tế quốc tế, giúp cho việc buôn bán mở rộng trên phạm vi toàn cầu

Trước khi có những cuộc phát kiến địa lý lớn, thị trường buôn bán của các nước châu Âu là các vương quốc lân cận xung quanh và các nước phương Đông, muốn buôn bán với phương Đông thì phải thông qua người Arập hoặc những bộ lạc nhỏ lẻ khác Sau khi các cuộc viễn chinh thành công, người châu Âu đã tìm ra những con đường hàng hải mới kết nối phương Đông và châu lục của họ, người châu Âu không còn lo lắng về giá cả tăng khi môi giới qua các bộ lạc và vương quốc thứ ba Ngoài ra, thị trường của người châu Âu cũng được mở rộng, không chỉ là các nước phương Đông như thế kỷ trước mà còn có các lục địa mới như châu Phi, châu Mỹ - nơi có những mặt hàng mà người châu Âu chưa từng được biết tới10 Đến cuối thế kỷ XV, châu Âu đã trở thành người nắm quyền lực lớn nhất ở “Thế giới Bên ngoài”, gồm châu Mỹ và châu Phi cùng các đại dương, không phải những người dân bản địa mà là người châu Âu trở thành “ông chủ” của những vùng đất này

Thương gia châu Âu chuyên chở các hàng hóa công nghiệp như len, vải, rượu,… sang xuất khẩu ở các thị trường châu Á, châu Phi, châu Mỹ và mua lại các sản phẩm bản địa như thuốc lá, ca cao, khoai lang, bông,… Hoạt động thương mại trở nên nhộn nhịp, các khu vực thành thị ở châu Âu trở nên sầm uất Bản chất thương nghiệp cũng

9 Michel Beaud, Lịch sử chủ nghĩa tư bản từ năm 1500 đến 2000 (Hà Nội: NXB Thế giới, 2002): 34

Trang 8

thay đổi so với tính chất ở các thế kỷ trước để phù hợp với sự mở rộng thị trường buôn bán toàn cầu Các công ty thương mại lớn đầu tiên được thành lập như công ty Đông Ấncủa Hà Lan, các thành phố của các vương quốc trở thành trung tâm thương nghiệp hàng đầu châu lục Do những hoạt động buôn bán, trao đổi sôi nổi ấy, các tuyến đường thương mại nối liền giữa ba châu lục: Á – Phi – Âu được hình thành và tạo nên tam giác mậu dịch Đại Tây Dương Đến cuối thế kỷ XVII, thành phố Amsterdam – Hà Lan trơ thành trung tâm mậu dịch của thế giới11

Các cuộc phát kiến địa lý không chỉ làm thay đổi thị trường buôn bán của các nước mà còn khiến cho giá cả bị ảnh hưởng Trong sự vận động đầu tiên, người châu

Âu đã cướp đoạt và khai thác vàng, bạc, kim loại quý từ các châu lục khác khiến cho

dự trữ vàng, bạc của một nước tăng cao, dẫn đến giá cả tăng vọt Trong thế kỉ XVI, XVII, giá cả hàng hóa ở Tây Ban Nha tăng gấp ba, bốn lần so với các thế kỷ trước Giá lúa mì ở Ý tăng hơn ba lần trong khoảng thời gian từ năm 1520 đến năm 1599 Anh và Pháp cũng không ngoại lệ, giá cả ở Anh tăng gấp 2,6 lần và ở Pháp tăng gấp 2,2 lần12

Để ngăn chặn “cách mạng giá cả”, các vương quốc đã đưa nhiều biện pháp như đình chỉ nhập khẩu hàng hóa chế tạo ở nước ngoài, cấm xuất khẩu vàng, bạc, lập ra các công trường thủ công, đề cao tính thống nhất dân tộc Các biện pháp kể trên đem lại nhiều lợi ích cho các thương gia, kích thích quá trình sản xuất, đặc biệt trong các ngành nghề thủ công, công và thương nghiệp, tạo tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa

tư bản Song, việc giá cả leo thang lại khiến cho cuộc sống của những người lao động trở nên khó khăn, tiền công trả chậm hơn và phải lao động nhiều hơn Cuối thế kỷ XVI, sự bất mãn của dân chúng trở nên mạnh mẽ, các cuộc nổi dậy, đình công bùng

nổ và kéo dài

2.2 Tác động của các cuộc phát kiến địa lý lớn với sự vận động của “tính thế

giới” trong hệ thống quan hệ quốc tế

Sự vận động trong hệ thống kinh tế quốc tế đã kéo theo nhiều mặt khác, trong đó không thể không kể đến hệ thống quan hệ quốc tế lúc bấy giờ Các cuộc phát kiến địa

đã phá bỏ các bức tường địa lý, kết nối các châu lục với nhau, thúc đẩy sự hội nhập toàn cầu Trước thế kỷ XV, người châu Âu chỉ biết khoảng một phần mười diện tích

12 Michel Beaud, Lịch sử chủ nghĩa tư bản từ năm 1500 đến 2000 (Hà Nội: NXB Thế giới, 2002): 45

Trang 9

Trái Đất – 50 triệu kilomet vuông và không nghĩ rằng vẫn còn nhiều lục địa mà họ chưa biết tới Sau các cuộc phát kiến địa lý, người châu Âu khám phá được hơn 321 triệu kilomet vuông, họ được tiếp xúc với nhiều nền văn minh và đồng thời truyền bá được văn hóa của quốc gia mình đến nhiều lục địa khác13

Tác động đầu tiên của các cuộc kiến địa lý đó là hình thành quan hệ quốc tế trên phạm vị thế giới Sự phát triển của kinh tế, quy mô của hệ thống quan hệ quốc tế được

mở rộng đa dạng với nhiều lục địa, quốc gia và các vùng lãnh thổ Giữa các vương quốc lúc bấy giờ không chỉ có quan hệ mua bán trao đổi, mà còn có quan hệ đồng minh hay đế quốc và thuộc địa Các mối quan hệ ngoại giao ấy ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là kinh tế và văn hóa Người châu Âu được tiếp cận với truyền thống, văn minh của phương Đông, ngược lại người châu Á và châu Phi có cơ hội tiếp thu các thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ của người châu Âu Tác giả Thomas L.Friedman nhận định thời kỳ toàn cầu hóa kéo dài từ năm 1492 đến hết thế

kỷ XVIII đề cao sức mạnh cơ bắp hơn cả Trong kỷ nguyên đầu tiên, các quốc gia ngoài việc kết nối, hội nhập toàn cầu mà giữa các quốc gia còn có sự cạnh tranh bằng sức mạnh, tiềm lực đất nước14 Vị trí của quốc gia trong hệ thống quan hệ quốc tế lúc bấy giờ phụ thuộc vào sức mạnh bên trong của đất nước và cách mà vương quốc sử dụng sức mạnh như thế nào

Chiều hướng của quan hệ quốc tế sau khi các cuộc phát kiến địa lý thành công cũng biến đổi sâu sắc Các cuộc thám hiểm vùng đất mới gần như xóa bỏ chủ nghĩa đế quốc và thay vào đó là chủ nghĩa thực dân Các đoàn thám hiểm biến những vùng đất

họ khai phá trở thành thuộc địa, tài nguyên thiên nhiên bản địa bị khai phá và người dân thì bị bóc lột sức lao động Những đế chế trước đây của vùng Trung Mỹ - người Aztec, Toltec, Maya khuất phục trước sự xâm lược của người Tây Ban Nha Ban đầu các nhà thám hiểm Tây Ban Nha đến đây với tư cách là một sứ giả hòa bình của Tây Ban Nha, sau đó họ chiếm lấy vương quốc và cai quản mọi việc, cuối cùng họ chiếm lấy vương quốc và cai trị15 Những dân tộc bản địa châu Mỹ không phải là những người duy nhất phải chịu hậu quả của những chuyến viễn chinh, các đế chế vĩ đại và

13 Nguyễn Tuấn Hùng, “Các cuộc phát kiến địa lý trong quá trình giao lưu, tiếp xúc văn hóa Đông – Tây,”

Nghiên cứu lịch sử, ngày 19/04/2021.

https://nghiencuulichsu.com/2021/04/19/cac-cuoc-phat-kien-dia-ly-trong-qua-trinh-giao-luu-tiep-xuc-van-hoa-dong-tay/

14 Thomas L.Friedman, “Thế giới phẳng” (Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản trẻ, 2020): 23

15 Yuval Noah Harari, “Sapiens – lược sử loài người” (Hà Nội: NXB Tri thức, 2020): 370

Trang 10

rộng lớn khác của châu Á như Ottoman, Mughal và Trung Hoa cũng nhanh chóng trở thành “miếng mồi béo bở” của thực dân châu Âu

Trong hơn một thế kỷ, người châu Âu đã tận hưởng vị trí bá chủ không chỉ ở châu Mỹ, châu Phi mà còn ở Đại Tây Dương và Thái Bình Dương Các cuộc tranh giành thuộc địa, tranh giành thị trường thương mại ở các lục địa và lãnh thổ đó là giữa các cường quốc châu Âu Tài nguyên thiên nhiên, kim loại quý và sự tích lũy về sức mạnh, tiềm lực quốc gia đã giúp người châu Âu có khả năng xâm lược phương Đông, đánh bại cả những nền văn minh lâu đời như Ấn Độ và Trung Hoa Tất cả các sự kiện

và tiến trình lịch sử ấy xảy ra nhanh hơn mọi suy nghĩ của nhân loại nhờ sự kích thích của các cuộc phát kiến địa lý và hệ quả của các cuộc thám hiểm với sự vận động của

“tính thế giới” trong hệ thống quan hệ quốc tế

KẾT LUẬN

Các cuộc phát kiến địa lý lớn ở thế kỷ XV và XVI là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử của nhân loại Các cuộc viễn chinh trên biển ấy đã đem lại cho loài người những tri thức mới và khai phá tâm lý chinh phục, mong muốn khám phá, tìm hiểu thế giới Ngoài ra, các cuộc thám hiểm còn kết nối các nền văn minh, hình thành sự giao lưu, trao đổi giữa các vương quốc, lãnh thổ trên toàn thế giới Hơn hết, hệ quả lớn nhất của các cuộc phát kiến địa lý chính là làm biến đổi sâu sắc hệ thống kinh tế quốc

tế nói riêng và hệ thống quan hệ quốc tế nói chung Phát kiến địa lý đã tạo ra một mạng lưới gồm các lục địa, quốc gia và lãnh thổ trên thế giới, mở ra kỷ nguyên toàn cầu hóa đầu tiên, thu nhỏ Trái Đất từ kích thước lớn thành kích thức trung bình16 Tạo

cơ hội cho nền kinh tế - xã hội không chỉ ở châu Âu mà còn ở những lục địa khác phát triển, đẩy nhanh sự ra đời của chủ nghĩa tư bản, là bước khởi đầu cho quá trình xâm lược của thực dân phương Tây hàng trăm năm sau17 Các cuộc phát kiến địa lý chính

là những khám phá vĩ đại, đem lại bước tiến vượt bậc trong quá trình toàn cầu hóa và phát triển của nhân loại, hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý kéo dài đến tận ngày nay – trong việc định hình thế giới hiện đại và hòa bình

16 Thomas L.Friedman, “Thế giới phẳng” (Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản trẻ, 2020): 23

17 Vũ Dương Ninh, “Lịch sử văn minh thế giới” (Hà Nội: NXB Giáo dục Việt Nam, 2019): 320

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	58,76 KB