SKKN Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường THCS

Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường THCS Dur Kmăn Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường THCS Dur Kmăn Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường THCS Dur Kmăn Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường TH.

I PHẦN MỞ ĐẦU:

1 Lí do chọn đề tài:

Nhiều nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước đã chứng minh rằng: Có sức khỏetốt sẽ tạo điều kiện cho trí tuệ phát triển được tốt hơn và ngược lại Và thể dục thể thao(TDTT) không những đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng nâng cao sức khỏe chocon người mà còn là một trong những phương tiện nhằm hoàn thiện tri thức, nhân cáchđạo đức, các phẩm chất quan trọng của con người Nó là một lĩnh vực hoạt động không thểthiếu trong đời sống xã hội Sự cường tráng về thể chất luôn là nhu cầu của bản thân conngười, đồng thời là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất cho xã hội Bồi dưỡng thế

hệ trẻ trở thành người phát triển toàn diện, có sức khỏe dồi dào, cường tráng về thể chất, códũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng là mục tiêu quan trọng đểchúng ta khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế Chăm lo con người về thể chất làtrách nhiệm của toàn xã hội nói chung và giáo dục thể chất trong học đường nói riêng Để

có được sức khoẻ tốt đòi hỏi mọi người phải không ngừng tập luyện TDTT và nhà trườngphổ thông là cái nôi để học sinh rèn luyện, nhằm góp phần vào việc nâng cao tầm vóc conngười Việt Nam ngang bằng với các nước trong khu vực và trên thế giới

Hiện nay việc tập luyện và thi đấu TDTT đã trở thành truyền thống hàng năm,thu hút đông đảo học sinh tham gia Trong đó điền kinh là một trong những mônđược nhiều người ưa thích tập luyện bởi nó là một môn rất gần gũi với hoạt độnghằng ngày của con người như chạy, nhảy, ném, đẩy, Mặt khác, nó là một môn cơbản, dễ học, dễ tập luyện, cơ sở vật chất phục vụ cho tập luyện không phức tạp Tập

luyện điền kinh không chỉ có tác dụng nâng cao sức khỏe mà còn là phương tiện đểphát triển tất cả các tố chất thể lực giúp con người phát triển toàn diện Điền kinhbao gồm nhiều môn thi đấu , trong đó nhảy cao là một trong những nội dung tậpluyện và thi đấu phổ biến, rộng rãi Nhảy cao nói chung và nhảy cao kiểu bước quanói riêng là một trong những môn học cơ bản trong chương trình đào tạo ở trườngTHCS, phương tiện tập luyện đơn giản được đông đảo học sinh tập luyện Đối vớihọc sinh THCS, đặc biệt là học sinh khối 8, 9 thì việc tập luyện nhảy cao kiểu bướcqua giúp các em phát triển các tố chất như sức nhanh, sức mạnh, độ mềm dẻo, tínhlinh hoạt Vì vậy trong quá trình giảng dạy việc lựa chọn và áp dụng các bài tậpnhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua là cần thiết và quan trọng.

Bản thân là một giáo viên giảng dạy môn giáo dục thể chất trong nhà trườngluôn thôi thúc tôi không ngừng học hỏi, tìm tòi những phương pháp giảng dạy, tìm

và ứng dụng những bài tập bổ trợ và bài tập chuyên môn nhằm giúp học sinh nângcao sức khỏe, từng bước cải thiện, nâng cao thành tích trong học tập cũng như trongthi đấu

Hơn nữa, tôi thấy thành tích nhảy cao của học sinh trường THCS Dur Kmănthời gian qua còn hạn chế, thể hiện qua kết quả học tập cũng như thi đấu ở Hội khỏephù đổng các cấp Để cải thiện thành tích nhảy cao của trường nói chung và sớmtiếp cận với thành tích ở Hội khỏe phù đổng các cấp nói riêng, tôi chọn và nghiên

cứu đề tài: “Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thành tích

nhảy cao kiểu bước qua cho học sinh khối 8, 9 trường THCS DurKmăn”.

Kết quả của đề tài sẽ là tư liệu chuyên môn cần thiết cho các giáo viên giảng

dạy bộ môn thể dục của nhà trường Đồng thời cũng là những kiến thức cơ bản để ápdụng giảng dạy ở một số trường có điều kiện tương tự.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

Trong tập luyện TDTT nói chung và nội dung nhảy cao nói riêng, việc lựachọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật cũng như thànhtích nhảy cao là một vấn đề hết sức quan trọng mà hầu hết giáo viên, học sinh thamgia tập luyện quan tâm Khi lựa chọn được hệ thống các bài tập phù hợp với đặcđiểm tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh thì khi ứng dụng nó sẽ đem lại nhiều hiệu quảcho người tập như: Nâng cao thành tích, nâng cao năng lực hoạt động của nội tạng,phát triển các tố chất như sức bật, sức nhanh, sự khéo léo, cơ thể phát triển cân đối,

….Không chỉ vậy, nó còn có tác dụng rèn luyện tinh thần dũng cảm, khắc phục khókhăn, vượt qua những chướng ngại vật Phục vụ tốt yêu cầu của cuộc sống hằngngày, lao động, sản xuất và chiến đấu

Với đề tài này tôi xác định 2 nhiệm vụ chủ yếu:

Một là: Lựa chọn hệ thống các bài tập phù hợp nhằm nâng cao thành tích nhảycao cho học sinh khối 8,9 trường THCS Dur Kmăn

Hai là: Ứng dụng hệ thống các bài tập đã được lựa chọn vào việc nâng caothành tích nhảy cao cho học sinh khối 8,9 trường THCS Dur Kmăn

3 Đối tượng nghiên cứu:

Hệ thống các bài tập nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua chohọc sinh khối 8,9 trường THCS DurKmăn Hệ thống bài tập này được chia thành các

nhóm khác nhau: nhóm bài tập phát triển sức mạnh của chân giậm và nhóm bài tập

bổ trợ, hoàn thiện kĩ thuật

Phương pháp để thực hiện hệ thống các bài tập nhằm đạt hiệu quả, chất lượngdạy học bộ môn giáo dục thể chất

4 Giới hạn của đề tài:

Đề tài này được thực hiện trong phạm vi học sinh khối 8,9 trường THCS DurKmăn năm học 2016 – 2017 và 2017 – 2018

Giới hạn trong bộ môn thể dục

5 Phương pháp nghiên cứu:

Để giải quyết được nhiệm vụ của đề tài trong quá trình nghiên cứu tôitiến hành áp dụng các nhóm phương pháp sau đây:

a Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:

Phương pháp phân tích và tổng hợp các tài liệu: Tôi đã tìm tài liệu cóliên quan đến vấn đề nghiên cứu như: Giáo trình điền kinh, sách sinh líTDTT, lí luận,…

b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Phương pháp điều tra;

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

Phương pháp lấy ý kiến đồng nghiệp;

Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

c Phương pháp thống kê toán học

II PHẦN NỘI DUNG:

1 Cơ sở lí luận:

a Những cơ sở của kĩ thuật nhảy cao:

Nhảy cao là một hoạt động bao gồm các bài tập hỗn hợp, trong đó có cả cácgiai đoạn có chu kì (chạy đà), cả giai đoạn hoạt động không có chu kì (trên không,tiếp đất)

Những yếu tố ảnh hưởng và quyết định thành tích nhảy cao:

Theo cơ học, độ cao khi bay của một vật được bắn trong chân không hợp với

mặt phẳng nằm ngang một góc được tính theo công thức:

Trong đó:

H là độ cao quỹ đạo bay của tổng trọng tâm

là tốc độ bay ban đầu

là góc độ bay

g là gia tốc rơi tự do 9,8m/

Qua phân tích công thức trên ta thấy vì g = 9,8m/ luôn là hằng số nên 2

yếu tố và là hai yếu tố quyết định đến độ cao quĩ đạo bay của tổng trọng tâm

Trong thực tế nhảy cao, do thành tích là mức xà mà người nhảy vượt quađược, nên ngoài tốc độ bay ban đầu, góc độ bay thì độ cao của trọng tâm cơ thểtrước khi bay và kĩ thuật qua xà hợp lí của người nhảy cũng là yếu tố có ảnh hưởngtới thành tích của lần nhảy Trong bốn giai đoạn của nhảy cao kiểu bước qua thì giaiđoạn giậm nhảy và giai đoạn trên không là giai đoạn quyết định đến thành tích nhảycao.

b Đặc điểm tâm - sinh lí lứa tuổi của học sinh THCS:

Quá trình phát triển về tâm lý – sinh lí của học sinh có tính giai đoạn Nắmvững được đặc điểm này thì chúng ta có thể đưa ra các phương pháp tập luyện, lựachọn các bài tập phù hợp để nâng cao thành tích của các em

Đặc điểm về tâm lí: Ở lứa tuổi này tâm lí của các em chịu ảnh hưởng mạnh

mẽ của cả 2 nhân tố bên trong và bên ngoài:

Nhân tố bên trong như sự khát vọng, ham muốn hiểu biết, khám phá thế giớitrong đó có sự thử sức với các hoạt động TDTT Vì vậy TDTT đã có sức cuốn hútmạnh mẽ đối với các em Ở tuổi này các em có khả năng phân tích tổng hợp, quátrình hưng phấn chiếm ưu thế, nên các em tiếp thu cái mới rất nhanh, song lại chóngquên và bị môi trường bên ngoài tác động

Nhân tố bên ngoài gồm các yếu tố từ ngoại cảnh tác động đến tâm lí của cácem: Đặc thù của thể thao là nó có tính cạnh tranh quyết liệt cụ thể là trong thi đấutạo cho các em khát vọng chiến thắng, chinh phục mục tiêu Từ đó giúp các em tựtin hơn đối với bản thân và ngày càng hăng say tập luyện

Đặc điểm về sinh lí: Ở tuổi này cơ thể của các em đang tiếp tục phát triển

mạnh và tiến dần đến hoàn thiện Chức năng sinh lí phát triển mạnh, khả năng hoạtđộng nâng cao, cụ thể:

Hệ xương đang trong thời kì phát triển, tuy nhiên thành phần hữu cơ trongxương giảm dần và thành phần vô cơ trong xương tăng dần làm cho xương cứng vàchịu tải tốt hơn

Hệ cơ: Sự phát triển hệ cơ ở nam và nữ đều có xu hướng phát triển hoàn thiệncác nhóm cơ nhỏ, tăng thiết diện các nhóm cơ lớn làm cho sức mạnh tăng lên rõ rệt.Tuy nhiên độ linh hoạt của dây chằng và khớp giảm nên cần chú ý tập các bài tậpmềm dẻo để tránh làm giảm biên độ động tác

Hệ hô hấp và hệ tuần hoàn phát triển tốt

Hệ thần kinh: Chức năng của các trung khu như: thị giác, thính giác, xúc giác,cảm giác, trung khu vận động,….tương đối hoàn thiện Các em có thể hình thành tưduy trừu tượng và tư duy lôgic, quá trình hưng phấn cao hơn nên dễ nắm bắt đượcnhững động tác khó Đó là điều kiện rất tốt để phát triển các tố chất thể lực, đặc biệt

là sức mạnh và sức bền

c Đặc điểm phát triển các tố chất thể lực của học sinh THCS:

Tố chất thể lực là năng lực cơ bản của cơ thể con người, khi nghiên cứu các tốchất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự mềm dẻo và khéo léo Chúng ta thấyrằng trong quá trình phát triển tự nhiên, các tố chất thể lực tăng theo lứa tuổi

Tố chất sức nhanh: Sức nhanh là khả năng thực hiện một hành động (mộtđộng tác, một hoạt động) trong khoảng thời gian ngắn nhất

Tố chất sức mạnh: Sức mạnh là năng lực chống đỡ hoặc khắc phục sức cảnbên ngoài nhờ những nỗ lực vận động của cơ bắp

Tố chất khéo léo: Khéo léo là một năng lực tổng hợp phức tạp của con ngườikhi hoàn thành động tác

2 Thực trạng:

Trường THCS Dur Kmăn có diện tích khuôn viên là 12295 một phần đãđược bê tông hóa Sân tập luyện TDTT rộn rãi, thoáng mát Cơ sở vật chất, trangthiết bị phục vụ cho bộ môn giáo dục thể chất được nhà trường bổ sung hằng nămcũng phần nào đáp ứng được nhu cầu tập luyện của giáo viên và học sinh

Trường THCS Dur Kmăn có 39 giáo viên, trong đó có 3 giáo viên giảng dạy

bộ môn giáo dục thể chất, có chuyên môn vững vàng, thời gian công tác lâu năm nên

đã đúc kết được nhiều kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, đó là vấn đề thuận lợitrong quá trình hướng dẫn và giúp đỡ học sinh tập luyện

Trong những năm gần đây, thành tích nhảy cao của học sinh trường THCSDur Kmăn bước đầu tăng đáng kể Thể hiện qua các cuộc thi như: Học sinh giỏiTDTT, Hội khỏe phù đổng cấp huyện đạt hai giải 3 ở nội dung nhảy cao Đó là mộtphần thưởng khích lệ sự cố gắng tập luyện của thầy và trò trong suốt thời gian dài.Một số học sinh có năng lực rất tích cực tập luyện nên thành tích tăng đáng kể

Mặc dù có khuôn viên rộng rãi nhưng trường THCS Dur Kmăn lại nằm trongvùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn Đa số học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số,điều kiện kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn ít nhiều ảnh hưởng đến việc học tập

của các em Hơn nữa trường lại cách xa trung tâm huyện nên việc các em tiếp xúcthường xuyên với thể thao là rất khó.

Sân tập luyện TDTT tuy rộng rãi nhưng chưa được quy hoạch một cách bàibản, bố trí chưa được cân đối, chưa phù hợp; Chưa có hệ thống nhà tập nên vào mùamưa học sinh không thể tập luyện Thiết bị, dụng cụ tập luyện mặc dù được bổ sunghằng năm song vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ cho công tác tập luyện của giáo viên

và học sinh Ý thức bảo quản thiết bị, dụng cụ của học sinh chưa cao dẫn đến mấtmát, hư hỏng nhiều

Công tác tập luyện, bồi dưỡng cho học sinh chưa được chú trọng, chưa thực

sự bài bản, thường xuyên Hệ thống bài tập chưa được đa dạng, phong phú Một sốgiáo viên chưa thực sự quan tâm, nhiệt tình trong công tác bồi dưỡng, tập luyện chohọc sinh

Mặc dù đã có thành tích trong các hội thi xong mặt bằng chung của học sinhchưa cao, thành tích chưa ổn định Một số học sinh có thói quen tập luyện theohướng đối phó, thấy mệt là không chịu tập nên chưa phát huy hết khả năng của bảnthân

Vì vậy giáo viên phải tạo được sân chơi, tạo được sự hứng thú, kích thích chocác em tham gia tập luyện TDTT ngay trong tiết học cũng như chơi thể thao thườngxuyên ở địa phương nhằm nâng cao thành tích của học sinh

3.Nội dung và hình thức của giải pháp:

a Mục tiêu của giải pháp:

Nhằm lựa chọn và kiểm tra xem hệ thống các bài tập đó có phù hợp với họcsinh hay không, và khi ứng dụng thì thành tích của môn nhảy cao có được nâng caohay không.

b.Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:

Cơ sở để chúng tôi lựa chọn các bài tập cho đối tượng nghiên cứu là hệ thốngcác bài tập đã được sử dụng trong thực tiễn giảng dạy và huấn luyện của các tác giảkhác Căn cứ vào các yêu cầu của đối tượng nghiên cứu, những yếu tố ảnh hưởng vàquyết định đến hiệu quả kĩ thuật cũng như thành tích nhảy cao, căn cứ vào điều kiệnthực tiễn của trường, tôi đã tiến hành theo các bước:

Tiến hành lựa chọn sơ bộ các bài tập qua các tài liệu tham khảo và quan sát sưphạm, lựa chọn sàng lọc qua phỏng vấn, các lần kiểm tra sư phạm

Xây dựng cách thức tập luyện phù hợp với đối tượng, giáo án giảng dạy vàkhoa học trong huấn luyện

Trên cơ sở vấn đề lý luận đã phân tích, dựa trên những cơ sở khoa học củaquá trình giảng dạy, huấn luyện nhảy cao cho học sinh trường THCS Dur Kmăn tôinhận thấy: để lựa chọn và ứng dụng hệ thống các bài tập nhằm nâng cao hiệu quảcủa kĩ thuật nhảy cao phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Dựa vào thời gian và chương trình giảng dạy để xây dựng hệ thống bài tập,phân bố thời gian tập luyện hợp lí

Hệ thống các bài tập được lựa chọn phải đảm bảo có chỉ tiêu đánh giá cụ thể Hình thức tập luyện đơn giản, phù hợp với đặc điểm của đối tượng, điều kiệnthực tiễn của công tác giảng dạy

Hệ thống các bài tập được lựa chọn phải đảm bảo tính định hướng phát triểntoàn diện cho các bộ phận cơ thể tham gia vào hoạt động trong tập luyện và thi đấunhảy cao.

Việc lựa chọn hệ thống các bài tập phải đảm bảo độ tin cậy và mang tínhthông tin cần thiết với đối tượng nghiên cứu

Dựa vào những yếu tố ảnh hưởng và quyết định đến thành tích nhảy cao, đặcđiểm tâm sinh lí lứa tuổi và sự phát triển của cơ thể, điều kiện cơ sở vật chất củatrường

Để thực hiện được mục đích lựa chọn hệ thống bài tập cho đối tượng nghiêncứu, chúng tôi tiến hành phỏng vấn 10 giáo viên dạy thể dục trên địa bàn huyệnbằng phiếu:

Bảng 1: Phiếu tham khảo ý kiến giáo viên

1 Chạy tăng tốc 30m

2 Chạy đà 3 bước – giậm nhảy đá lăng

3 Tập toàn bộ kĩ thuật nhảy cao kiểu bước

qua

4 Chạy đà chính diện – giậm nhảy chân

lăng duỗi thẳng qua xà ( độ cao tăng dần)

5 Bật cát

6 Bật cóc

7 Nhảy dây 1 chân (nhảy bằng chân giậm)

Từ kết quả phỏng vấn thu được, chúng tôi lựa chọn các bài tập với số ý kiếntán đồng từ 92,8% trở lên Theo đó, số bài tập được lựa chọn bao gồm 7 bài tập ứngdụng vào mục đích nâng cao thành tích nhảy cao cho đối tượng nghiên cứu

Bảng 2: Hệ thống bài tập được lựa chọn

Số phiếu đồng ý %

2 Chạy đà 3 bước – giậm nhảy đá lăng 10 100

3 Tập toàn bộ kĩ thuật nhảy cao kiểu bước qua 10 100

4 Chạy đà chính diện – giậm nhảy chân lăng duỗi

thẳng qua xà ( độ cao tăng dần)

Bảng 3: Nhóm bài tập bổ trợ, hoàn thiện kĩ thuật

1 Chạy tăng tốc 30m 3 lần/tổ, lặp lại 3 tổ,

Giậm nhảy nhanh, mạnh, chân lăng duỗi

Chạy đà nhanh, giậm nhảy mạnh, chân lăng

Bảng 4: Nhóm bài tập phát triển sức mạnh của chân giậm

1 Bật cát 10lần/tổ, lặp lại 3 tổ

Thực hiện 3 lầnNghỉ giữa quãng 4 - 5 phút

Bật co cao gối

2 Bật cóc 15m 10lần/tổ, lặp lại 3 tổ

Thực hiện 3 lầnNghỉ giữa quãng 4 - 5 phút

Ngồi xổm

3 Nhảy dây 1 chân

(nhảy bằng chân giậm)

2phút/tổ, lặp lại 3 tổ, nghỉ giữa 3 – 4 phút

Tiếp đất bằng nửa bàn chân trướcTrên cơ sở hệ thống các bài tập đã lựa chọn, căn cứ vào chương trình, kếhoạch, tiến trình và giáo án giảng dạy của bộ môn thể dục, tôi tiến hành xây dựngtiến trình huấn luyện, giảng dạy và ứng dụng hệ thống bài tập nhằm nâng cao thànhtích nhảy cao của học sinh khối 8, 9 trường THCS Dur Kmăn Việc nghiên cứu, ứngdụng hệ thống bài tập cho đối tượng nghiên cứu được tiến hành trong 3 giai đoạnứng với học kỳ I, học kỳ II trong chương trình giảng dạy năm học 2016 – 2017 (lớp8) và năm học 2017 – 2018 (giai đoạn 3: lớp 9) tại trường THCS Dur Kmăn:

Giai đoạn I: Học kỳ I, năm học 2016 – 2017 từ tháng 9 đến tháng 12/2016.Thời gian tập luyện được lồng ghép vào tiết dạy trên lớp 2 tiết/1 tuần (theo thời khóabiểu của trường) Trong giai đoạn này chủ yếu tôi tiến hành cho học sinh tập cácđộng tác bổ trợ kĩ thuật và tập nhóm bài tập phát triển sức mạnh của chân giậm Đểtránh ảnh hưởng đến các nội dung còn lại của tiết học theo phân phối chương trìnhtôi bố trí tập luyện như sau:

Nhóm bài tập bổ trợ kĩ thuật, hoàn thiện kĩ thuật nhảy cao kiểu bước qua nhưchạy tăng tốc 30m, chạy đà 3 bước – giậm nhảy đá lăng được đưa vào phần

khởi động

Hìn

h dẫn chứng cho việc tập bài tập: chạy tăng tốc 30m

Hình dẫn chứng cho việc tập bài tập: Chạy đà 3 bước – giậm nhảy đá lăng

Nhóm bài tập phát triển sức mạnh của chân giậm như bật cát, bật cóc, nhảydây bằng 1 chân (chân giận) được tập luyện ở cuối phần cơ bản của mỗitiết dạy(mỗi tiết chọn 1 bài tập)