Nhà Chúa, nơi mà chúng ta dành riêng cho việc thờ phƣợng Thiên Chúa, trƣớc hết và quan trọng nhất chính là Đền Thờ tâm hồn của mỗi ngƣời chúng ta, nhƣng gần gũi và cụ thể, nơi mà chúng ta có thể nhìn thấy tận mắt và ra vào thƣờng xuyên, đó lại là ngôi Thá

TIỂU LUẬN NHÓ M 6 LỊCH SỬ DÂ N TỘC VÀ GIÁ O HỘI 3 Phần Nhận Xét của Giảng Viên BẢNG ĐÁNH GIÁ Cách làm việc Nội dung Thuyết trình Điểm chung của Nhóm ĐIỂM CÁ NHÂN 1 PHÊRÔ NGUYỄN ĐỨC NGHIỆP 2 GIUSE VŨ MINH PHÚ 3 VINCENT LUCIA CỔ DIỆU THANH 4 GIUSE BÙI KIM NGỌC THANH TIỂU LUẬN NHÓ M 6 LỊCH SỬ DÂ N TỘC VÀ GIÁ O HỘI 4 Dẫn nhập “Xin trở nên thạch động cho con náu thân, xin trở nên núi đá cho con ẩn mình Vì Chúa là Đấng cứu độ con, Ngài nắm giữ vận mạng của con ” Lời bài hát “Xin trở nên thạch động.

Phần Nhận Xét của Giảng Viên

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

BẢNG ĐÁNH GIÁ

Cách làm việc

Nội dung

Thuyết trình

Điểm chung của Nhóm

ĐIỂM CÁ NHÂN

1/ PHÊRÔ NGUYỄN ĐỨC NGHIỆP

2/ GIUSE VŨ MINH PHÚ

3/ VINCENT LUCIA CỔ DIỆU THANH

4/ GIUSE BÙI KIM NGỌC THANH

Dẫn nhập:

“Xin trở nên thạch động cho con náu thân, xin trở nên núi đá cho con ẩn mình

Vì Chúa là Đấng cứu độ con, Ngài nắm giữ vận mạng của con.”

Lời bài hát “Xin trở nên thạch động” của nhạc sĩ Hùng Lân dựa trên thánh vịnh 31 cho ta một cảm giác thật an bình và tin tưởng trong sự che chở và bảo vệ của Thiên Chúa,

để từ đó phút chốc ta muốn thốt lên tâm tình của Thánh vịnh 26

“Một điều tôi kiếm tôi xin là cho tôi được cư ngụ trong nhà Chúa suốt đời tôi.”

Nhà Chúa, nơi mà chúng ta dành riêng cho việc thờ phượng Thiên Chúa, trước hết

và quan trọng nhất chính là Đền Thờ tâm hồn của mỗi người chúng ta, nhưng gần gũi và cụ thể, nơi mà chúng ta có thể nhìn thấy tận mắt và ra vào thường xuyên, đó lại là ngôi Thánh

Đường giáo xứ

Với sự phát triển của ngành kiến trúc và mỹ thuật, việc xây dựng nên một ngôi Thánh Đường trang nghiêm và đẹp mắt không còn là việc quá khó khăn và chiếm nhiều thời gian nữa, có lẽ vì thế mà hầu như mọi linh mục đều ước mơ một lần trong đời được xây dựng nên một ngôi Đền Thờ của Thiên Chúa

Tuy nhiên, khác với các công trình nhà ở sinh hoạt hay nơi làm việc, công trình nhà thờ đòi hỏi bên cạnh một mô hình vững chắc và thu hút, cần kết hợp trong đó những nét kiến trúc văn hoá đặc sắc, phản ánh được hồn Việt, hay ít nhất là những nét văn hoá Phương Đông, để không bị hoà trộn và hoà tan để rồi đánh mất chính mình giữa những lối kiến trúc “phá cách” đương đại

Những người lần đầu đến khu vực vùng Chợ Lớn đều có thể nhận ra, đây là trung tâm văn hoá, thương mại sầm uất của cộng đồng người Hoa tại thành phố Hồ Chí Minh Riêng Quận 5 là địa bàn có số người Hoa tập trung sinh sống khá đông Nơi đây cũng tồn tại nhiều di tích kiến trúc tôn giáo nổi tiếng như Chùa Ông Bổn, Đình Minh Hương Gia Thạnh, Miếu Bà Thiên Hậu… Tuy nhiên, một trong những kiến trúc tôn giáo nhận được khá nhiều sự quan tâm của khách du lịch trong và ngoài nước bởi những nét kiến trúc độc đáo cùng với những sự kiện lịch sử diễn ra tại đây là Nhà Thờ Thánh Phanxicô Xaviê - Chợ Lớn, toạ lạc tại số 25 đường Học Lạc, phường 14, quận 5 Đây là ngôi Nhà Thờ chính yếu

phục vụ cho cộng đồng Công Giáo người Hoa tại Việt Nam

Cùng nhóm tìm hiểu, với sự trợ giúp của hướng dẫn viên bậc thầy là nhà nghiên cứu Michel Nguyễn Hạnh, chúng ta hãy đến tham quan Nhà Thờ Thánh Phanxicô Xaviê (hay còn gọi là Nhà Thờ Cha Tam) Ước mong rằng sau chuyến tham quan này, mỗi người chúng ta, cách riêng các linh mục, tìm thấy những nét văn hoá đặc sắc và yêu thích để có thể hình dung cho mình ngôi Thánh Đường mang đậm nét kiến trúc văn hoá Việt để thờ phượng Thiên Chúa cũng như khoả lấp niềm mơ ước của đa số mọi giáo dân

Với cái nhìn mang tính nghiên cứu, và để giúp người đọc dễ nắm bắt chúng ta sẽ cùng nhau trải qua ba chương:

Chương 1: Góc nhìn Lịch sử Chương 2: Không gian bao quát Chương 3: Kiệt tác ẩn mình

Ngoài ra những thông tin bổ sung trong phần cuối sẽ giúp chúng ta có cái nhìn sâu hơn về ngôi Thánh Đường cổ kính và đặc biệt này

III/ Giáo xứ qua các thời kì linh mục coi sóc 8

Chương 1: GÓC NHÌN LỊCH SỬ I/ Lịch sử hình thành

Ngay từ đầu, giáo phận Đàng Trong đã quan tâm tới việc truyền giảng Phúc Âm cho người Hoa tại Nam Kỳ Vào năm 1865, đời Đức Cha Miche (Mịch, 1865 – 1872) làm Giám quản Tông Toà Sài Gòn, có Cha Philippe, linh mục Hội Thừa Sai Paris thuộc giáo phận Quảng Đông, đã đến qui tụ một nhóm người Hoa tại Chợ Lớn Lúc đó mới chỉ có khoảng hơn chục người Hoa Công Giáo đã định cư tại đây được ít lâu để buôn bán, cùng với mấy bệnh nhân người Hoa đang điều trị tại bệnh viện Chợ Quán đã được các nữ tu Dòng Thánh Phaolô thành Chartres (bấy giờ đang quản lý bệnh viện) rửa tội cho Chính với cộng đoàn nhỏ bé

này là tiền thân của giáo xứ Phanxicô Xaviê - Chợ Lớn

II/ Xây dựng Nhà Thờ

1/ Ngôi Nhà Thờ đầu tiên

Năm 1865, Cha Philippe mua lại một ngôi nhà xưa theo kiểu kiến trúc Việt Nam, nằm gần bến xe điện trên đường Thuỷ Quân (Rue des Marins, ngay góc giao lộ Châu Văn Liêm và Trần Hưng Đạo B ngày nay) để vừa làm nhà thờ, nhà xứ, vừa phục vụ sinh hoạt của cộng đoàn giáo dân nhỏ bé người Hoa đầu tiên tại Chợ Lớn, đặt tên là Nhà Thờ Thanh Nhân

Bến xe điện và Xe điện trên đường Rue Des Marins

2/ Ngôi Nhà Thờ thứ hai

Năm 1866, Thống Đốc Nam Kỳ De Lagrandière

(hình 1) trong dịp tuần tra khu Chợ Lớn, khi dừng

chân tại đây, ông nhận thấy sự nghèo nàn của ngôi

Nhà Thờ Sau khi về, ông đã ra lệnh cho Sở Công

trình công cộng dùng ngân quỹ Nhà nước để xây một

Nhà Thờ khang trang hơn trên một mảnh đất khá rộng

rãi trên đường Cây Mai (nay là đường Phùng Hưng)

Hình 1

Vị trí này là trụ sở Báo Sài Gòn Giải Phóng bản tiếng Hoa, đối diện Thuận Kiều Plaza, ngay ngã tư đường Hùng Vương và Phùng Hưng, quận 5 Đây là ngôi Nhà Thờ thứ hai

(hình 2) và là ngôi Nhà Thờ duy nhất ở xứ Nam Kỳ được xây dựng để phục vụ cho người

Hoa lúc bấy giờ

Hình 2

3/ Ngôi Nhà Thờ hiện nay

Đến năm 1898, do thấy giáo dân họ đạo Thanh Nhân ngày càng giảm sút

nên Đức Cha Depierre đã sai linh mục Phanxicô Xaviê Tam Assou (tiếng

Hoa là Đàm Á Tô, tiếng Việt quen gọi là Cha Tam) (hình 3) đến đây để

chấn hưng lại họ đạo Sở dĩ Cha Tam được phái về đây vì ngài là người

đồng hương (sinh trưởng tại Macau), lại nói được nhiều thứ tiếng địa

phương của những người Hoa vùng Chợ Lớn

Mua đất xong, Cha lập tức chuẩn

bị khởi công xây dựng nhà thờ mới Cha được rất nhiều giáo dân, các thương gia Hoa kiều, những gia đình giàu có quyên góp và ủng

hộ Một năm sau, đúng vào ngày 3 tháng 12 năm 1900, ngày lễ kính thánh Phanxicô Xaviê, Đức Cha Mossard đã long trọng đặt viên đá đầu tiên

Hình nhà thờ năm 1902

Mô hình nhà thờ do Cha Gioan Baotixita Huỳnh Tịnh Hướng (hình 4) (lúc đó là Thầy Phụ

Phó tế) vẽ kiến trúc và giúp Cha Tam trông coi việc xây dựng Đến ngày 10 tháng 2 năm

1902, Đức Cha Mossard chủ sự Thánh lễ Khánh thành và Cung hiến Thánh Đường mới Tên Nhà Thờ được lấy theo tên vị Thánh bổn mạng, gọi là Nhà Thờ Thánh Phanxicô Xaviê

- Chợ Lớn (vì Cha Tam có công khởi xướng việc xây dựng nên dân gian thường gọi là Nhà Thờ Cha Tam) Chính từ lúc này, một giáo xứ mới cho người Hoa mới thực sự được khởi

sự tại Chợ Lớn, với Cha sở đầu tiên là Cha Phanxicô Xaviê Tam Assou

Hình 4

Viên đá cung hiến Thánh Đường (kèm bản dịch tiếng Việt bên dưới)

III/ Giáo xứ Thánh Phanxicô Xaviê dưới sự coi sóc của các cha qua các thời kỳ

Với bảng khái quát bên dưới , chúng ta sẽ có một cái nhìn tổng thể tương đối các đời linh mục chánh xứ (màu xanh dương đậm) và phụ tá (màu đỏ nâu) đã từng phục vụ tại Giáo xứ

Cha Humbert (Tạm coi sóc) 1875-1876

9 Cha Lucien Mossard 1890-1891

Cha Phong ( Phụ Tá ) 1890 ~1891

12 Cha Phanxicô Xaviê Tam Assou 1898-1934

13 Cha Gioan Baotixita Huỳnh Tịnh Hướng 1934-1949

Cha Anton Phùng Quang Mạnh ( Phụ Tá ) 1949 ~1953

14 Cha Maurice Bạch Văn Lễ 1949-1952

16

Cha Gabriel Lajeune ( Phụ Tá ) 1953-1969

Cha A.Pinsel ( Phụ Tá ) 1953-1964

Cha Tisserant ( Phụ Tá ) 1966- 1972

Cha Clément Nguyễn Văn Thạch ( Phụ Tá ) 1953-1969

Cha Tisserant ( Phụ Tá ) 1969~1972

Cha Nguyễn Văn Thach ( Phụ Tá ) 1953 ~ 1969

Cha Fernand Billaud ( Phụ Tá ) 1953 ~ 1969 Cha Joachim Lâm Như Hào ( Phụ Tá ) 1968 ~ 1969 Cha Stêphanô Trần Đ ạt Minh ( Phụ Tá ) 1963 ~ 1969

17

Cha Gabriel Lajeune 1969 ~ 1976 Cha Fernand Billaud ( Phụ Tá ) 1969 ~ 1976 Cha Stêphanô Trần Đ ạt Minh ( Phụ Tá ) 1969 ~ 1975 Cha Paul Vallat ( Phụ Tá ) 1969 ~ 1976 Cha Stêphanô Huỳnh Trụ ( Phụ Tá ) 1974 ~ 1976 Cha Nguyễn Xuân Hy ( Phụ Tá ) 1975 ~ 1976 Cha Phêrô Bùi Duy Nghiệp ( Phụ Tá ) 1975 ~ 1976

18 Cha Stêphanô Huỳnh Trụ 1976 ~ 1978 Cha Đ aminh Nguyễn Xuân Hy ( Phụ Tá ) 1976 ~ 1978

19

Cha Đ aminh Nguyễn Xuân Hy chánh xứ Quyền 1979 ~ 1980 Cha Giuse Đ oàn Văn Thịnh ( Phụ Tá ) 1979 ~ 1980 Cha Martinô Đ ỗ Văn Diệp ( Phụ Tá ) 1975 ~ 1978

20

Cha Stêphanô Huỳnh Trụ 1980-nay

Cha Đ aminh Nguyễn Xuân Hy ( Phụ Tá ) 1980-2006

Cha Giuse Đ oàn Văn Thịnh ( Phụ Tá ) 1980-1985

Cha Martinô Đ ỗ Văn Diệp ( Phụ Tá ) 1980-1989

Cha Louis Tô Minh Quang ( Phụ Tá ) 1980-1991

Cha Gioan Baotixita Nguyễn Văn Hiếu ( Phụ tá ) 1992-1999

Cha Phêrô Nguyễn Văn Tâm ( Phụ tá ) 1998-2002

Cha Giuse Đ inh Đ ức Thịnh ( Phụ tá ) 2002-2009

Cha Phanxicô Assisi Trần Đ ức Huấn ( Phụ tá ) 2009-nay

Cha Phaolô Huỳnh Quốc Vinh ( Phụ tá ) 2013-nay

Hình minh hoạ Giáo xứ Thánh Phanxicơ Xaviê qua dịng thời gian

Các linh mục đương nhiệm

Cha Stêphanơ Huỳnh Trụ Chính xứ đương nhiệm

Cha Phaolơ Huỳnh Quốc Vinh Cha Phanxicơ Assisi Trần Đức Huấn Phụ tá Phụ tá

Chương 2: KHÔNG GIAN BAO QUÁ T

Xuôi theo đại lộ Trần Hưng Đạo hướng từ trung tâm Quận 1 vào, từ xa chúng ta đã dễ dàng nhìn thấy toà tháp vút cao uy nghiêm, đứng độc lập và vượt lên giữa khu phố thị sầm uất, bởi mặt tiền Nhà Thờ nằm ngay vị trí trực diện của đại lộ này Xét về tổng thể, đây là công trình được phối hợp giữa lối kiến trúc Á Đông mang đậm tư tưởng triết học Đông Phương

và phong cách kiến trúc Gothique của nhà thờ Công giáo Châu Âu Được bố trí theo nguyên tắc xây dựng gồm ba phần: cổng, công trình phụ và chính điện Để có cái nhìn bao quát toàn bộ khung cảnh Nhà Thờ, chúng ta cùng nhìn vào hình minh hoạ bên dưới:

Bây giờ, cùng với nhóm tìm hiểu chúng ta bắt đầu bước vào khuôn

viên Nhà Thờ

I/ Phần cổng chính

Phần cổng chính được thiết kế theo kiểu “tam quan”, nghĩa là có ba

cửa: một cửa giữa rộng và cao, hai cửa nhỏ ở hai bên và hơi thấp hơn,

được Cha Huỳnh Trụ xây mới năm 1990 Cánh cổng được sơn màu

xanh, trụ sơn màu đỏ, mái lợp ngói âm dương

Phần trên mái cổng trang trí hình ảnh “Lưỡng lý chầu Thập tự” Thánh giá ở giữa mang biểu tượng “cứu chuộc”, có hai cá chầu hai bên với ý nghĩa văn hoá để chỉ sự sung túc, thịnh vượng, ngoài ra còn mang ý nghĩa “nuôi dưỡng” với ý tưởng từ phép lạ Chúa dùng năm chiếc bánh và hai con cá hoá ra nhiều cho hơn 5000 người ăn no và dư thừa

Phần mái cong có tượng các thiên thần đang thổi kèn, tượng trưng cho viễn tượng ngày cánh chung

Mặt ngoài cổng trang trí hình ảnh “Lưỡng long tranh châu” và tên gọi chính thức của Nhà Thờ bằng hai thứ tiếng Việt - Hoa

Mặt trong cổng có hàng đại tự “天恩洋溢 ” - Thiên Ân Dương Dật, có nghĩa là Ơn Chúa dồi dào

II/ Khuôn viên cánh trái

Qua khỏi cổng lớn là khoảng sân rộng, nhìn về phía cánh trái toàn khuôn viên chúng ta nhận thấy một dãy nhà, gồm nhiều căn, mỗi căn mang một tính chất đặc thù riêng, vừa gần gũi vừa tạo cho khuôn viên Nhà Thờ có một sức sống tràn trề, vì ngoài các giáo dân bên ngoài vào sinh hoạt, còn có một tập thể sinh sống như một xã hội thu nhỏ

Dựa vào sơ đồ tổng thể phía trên, chúng ta hãy có một cái nhìn rõ ràng hơn với những bức ảnh mà nhóm chúng tôi đã chụp được

1/ Linh Đường (Nhà hài cốt giáo xứ)

Mặt tiền Nhà hài cốt Phía trong Nhà hài cốt

2/ Nhà sách

Nhà sách là nơi có thể đáp ứng những nhu cầu cơ bản phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và học tập Giáo lý của mọi thành phần trong giáo xứ

3/ Căn tin

Đây có thể xem là nơi tụ họp và thư giãn để trò chuyện, chia sẻ sau những giờ tham dự Thánh lễ và sinh hoạt trong giáo xứ Điều này phản ánh lối sống làng xã, cộng đồng rất đậm nét văn hoá Việt Nam nói riêng và phương Đông nói chung

4/ Tu viện Tiểu Muội Têrêsa

Một mô hình dòng tu nhỏ hiện diện ngay trong khuôn viên giáo xứ có thể xem là một động lực rất lớn tác động đến đời sống đạo đức của giáo dân quanh vùng

5/ Phòng khám bệnh

Đến với phòng khám bệnh này, nhiều giáo dân có hoàn cảnh khó khăn trong và ngoài xứ đã tìm lại được cho mình vốn sức khoẻ quý báu để tiếp tục sống tốt đời đẹp đạo

III/ Khuôn viên cánh phải

Tạm dừng việc đi hết cánh trái, nhìn qua cánh phải toàn bộ khuôn viên từ cổng vào, chúng

ta nhìn thấy một dãy nhà dài và khá cổ kính với phần mái ngói lợp theo phong cách Thanh Lưu ly, biểu trưng triết lý âm dương, như nền tảng của sự kết nối vững chắc và bền bỉ, đó

chính là khu vực nhà xứ (hình 5) và phòng họp Hội đồng mục vụ giáo xứ (hình 6)

Hình 5 Hình 6 Hình 7

Đi sâu vào phía trong chút nữa, chúng ta nhìn thấy toà nhà hai tầng, với tám phòng học, và

một hội trường lớn là toà nhà sinh hoạt (hình 7), nơi ưu tiên cho việc học hỏi Giáo lý

IV/ Bố cục phong thuỷ

Việc sắp đặt ví trí của ba tượng đài ngay khoảng sân trung tâm tạo nên một bố cục mang tính phong thuỷ cân đối và vững chắc với bình phong hướng Nam – chu tước – là đài kính Đức Mẹ (8), tả thanh long (10) và hữu bạch hổ (9)

Hình 9

Nếu trước đây đài Đức Mẹ (từ 1976 đến 2009) chỉ là một khuôn viên với cây xanh bao

quanh (hình 9), thì đài Đức Mẹ được xây dựng lại mang đậm nét kiến trúc theo kiểu dáng

cung đình, với mái ngói sáu cạnh và sáu cột, cho thấy một sự kính yêu đặc biệt dành cho

Mẹ Thiên Chúa Số 6 trong triết lý âm dương để chỉ sự hoà hợp hoàn hảo trong mọi phương diện: trong âm có dương và trong dương có âm

Hình 10

Bức phù điêu cẩm thạch trạm hình rồng cho thấy nét vương quyền danh giá, ngoài ra, với

người Việt rồng còn là biểu trưng cho những điều tốt lành (hình 10)

Phúc theo phát âm tiếng Hán Dơi – trong tiếng Hán là 蝙 蝮 - “biên phúc” , gọi tắt là

“phúc”, đồng âm với 福 - “phúc” Trong “phúc” có ngũ phúc gồm “giàu”, “yên lành”,

“thọ”, “có đức tốt”, “vui” (trích từ điển Hán-Việt của Thiều Chửu), với ý nghĩa nhờ Đức

Mẹ chuyển cầu mọi ơn lành của Thiên Chúa cho con người

Hình 13

Xà gồ ngang có chữ 聖母亭 - Thánh Mẫu Đình, nghĩa là Đài Đức Mẹ Cách thức bố trí này

cho thấy vị trí và vai trò quan trọng của Đấng ngự trong đó (hình 13)

Sở dĩ đình Đức Mẹ được đặt ngay vị trí giữa sân và thẳng trục với cổng chính và Nhà Thờ

vì mang những ý nghĩa sau:

- Xét về mặt tâm linh, trước khi vào Nhà Thờ phải đi qua đình này, ngụ ý “nhờ Mẹ dẫn ta đến với Chúa”

- Xét theo vật lý, vì cửa chính Nhà Thờ hướng ra đường cái, nên ngôi đình có công dụng chắn ánh đèn xe dọi thẳng vào vị chủ tế và cản tiếng ồn (3) Xét về khía cạnh phong thủy, vì Nhà Thờ hướng ra lộ là dương (dương thì động), lại là lộ thẳng vào nhà nên có thể làm mọi thứ phân tán ra ngoài, ngôi đình như một bức bình phong ngăn cản điều xấu xâm nhập trực diện từ phía trước, đồng thời giữ lại những sự tốt

lành

2/ Phù điêu kính các Thánh Tuẫn đạo (Tử đạo)

Ngay mặt sau của Đài Đức Mẹ là hai bức phù điêu lớn khắc hình các Thánh Tuẫn đạo Trung Hoa (nằm phía bên phải, hướng từ Nhà Thờ nhìn ra) và các Thánh Tuẫn đạo Việt Nam (nằm phía bên trái, hướng từ Nhà Thờ nhìn ra)

Hai tấm phù điêu được làm bằng chất liệu đồng nguyên chất với nét chạm trỗ thủ công tinh xảo, với mặt chính hướng lên Thánh Điện để tỏ lòng tôn thờ Thiên Chúa

3/ Tượng Thánh Phanxicô Xaviê

Từ tấm phù điêu các Thánh

Tuẫn đạo Trung Hoa nhìn

sang cạnh trái của Nhà Thờ,

chúng ta sẽ nhìn thấy tượng

đài Thánh Phanxicô Xaviê

Đây được xem là một nét độc

đáo mà không phải nhà thờ

nào cũng có khi xây dựng một

tượng đài riêng biệt kính

phía đầu cánh phải Nhà Thờ

Ngoài mục đích tạo phong thuỷ

trong bố cục sắp đặt, một trong

những lí do tâm linh cho việc

đặt tượng Chịu Nạn trong

khoảng sân Nhà Thờ là để vừa

chiêm ngắm mầu nhiệm Khổ

Nạn của Chúa, và rồi như một

tâm tình chuẩn bị, để sau đó

chúng ta được dẫn vào khu vực

Nhà Sinh Hoạt, nơi chân lý đức

tin được truyền rao cho mọi

người

CHƯƠNG 3: KIỆT TÁ C ẨN MÌNH

Bỏ qua mọi thu hút bên ngoài, cùng với nhóm tìm hiểu, chúng ta cùng hướng về Chính Điện, ngôi nhà thờ lộng lẫy và tráng lệ, rực sáng dưới ánh nắng vàng ấm áp ngay trước mắt chúng ta

Thánh Đường cao 40m, rộng 14m và dài 30m Vật liệu xây dựng chủ yếu là gạch, ngói, vôi sữa, và mật

I/ Phía ngoài Nhà Thờ

1/ Mặt tiền (hình 14)

Mặt tiền và lầu chuông do cha Pianet thiết kế bản vẽ, dựa trên căn bản của thuyết “âm dương bát quái” 天主堂 - Thiên Chủ Đường nghĩa là nhà của Thiên Chúa Ở khoảng giữa mặt dựng là chiếc đồng hồ lớn tượng trưng cho Thiên Chúa là Đấng làm chủ thời gian Đây

cũng là biểu tượng của Thái Cực (miêu tả tính toàn thể không hề phân chia của trạng thái

hoàn toàn sơ khai hoặc để nói về tiềm năng vô tận, điểm khởi đầu) Từ thái cực sinh lưỡng nghi, thể hiện ở phần liền kề bên trên với hai hành lang bên hông Lưỡng nghi sinh tứ tượng, thể hiện bằng bốn ô cửa sổ của khu lầu, nơi đặt tượng vị Thánh bổn mạng; bốn ô cửa còn hàm ý (Thánh Phanxicô Xaviê là Thánh bổn mạng các xứ truyền giáo) sứ mệnh rao giảng Phúc  m phải được mở rộng ra tứ phương thiên hạ Phần lầu phía trên tượng là lầu chuông tám ô cửa tượng trưng cho bát quái, với ý nghĩa tám hướng ứng với tứ tượng sinh bát quái hay bốn phương tám hướng Phần tháp trên cùng được trang trí tám đường kẻ, trên mỗi đường kẻ gắn tám chiếc móc (8x8 = 64 quẻ) mang ý nghĩa bát quái biến hóa vô tận mà sinh ra vạn vật Bên trên là hình quả địa cầu được xem như điểm trung tâm vũ trụ, trên cùng là Thánh Giá, vạn vật đều quy hướng về Thiên Chúa và Chúa là Chủ Tể muôn loài

Hình 14

Phần chân tháp chuông nối liền với mặt cửa chính Nhà Thờ tạo thành một khoảng không gian thoáng rộng và mát mẻ như phương đình, cho phép người tín hữu có chỗ dừng chân nghỉ ngơi và sửa soạn trước khi vào tham dự cử hành phụng vụ

2/ Tháp chuông

Tháp chuông được xem là một phần không thể thiếu trong kiến trúc của ngôi Nhà Thờ Với tiếng chuông vang lên vừa là lời mời gọi tín hữu đến tham dự các cử hành phụng vụ

Một số thông tin bên lề về các quả chuông mà nhóm chúng tôi tìm hiểu được là:

 Một của ông Philippe Lê Phát Đạt (ông Huyện Sĩ) dâng năm 1900

 Một của bà Agnès Lê Thị Tài (bà Huyện Sĩ) dâng năm 1903

 Một của hai bà Rosa và Anna Thăm (người Hoa) dâng năm 1903

 Cha Tam đúc thêm một quả thứ tư (to nhất)vào năm 1929

Các dòng chữ ghi trên 4 quả chuông (thứ tự từ trái qua phải)

a/ Chuông 1 (lớn nhất)

FRANCISCUS XAVERIUS ASSOU

ECCLESIAE Sti FRANCISCI XAVIERII

EX SINEMSIUM CHOLON

ME OBTULIT PHILIPPUS LÊ PHÁT ĐẠT 2

ANNO SALUTIS 1900

EUCENE BAUDOUIN FONDEUR A MARSEILLE

c/ Chuông 3 (nhỏ hơn chuông 2, cùng cỡ với chuông 4)

ECCLESIAE SANCTI FRANCISCI XAVIERII CHOLON

ME OBTULIT AGNES LÊ THỊ TÁ I 3

ANNO DOMINI 1903

EUCENE BAUDOUIN FONDEUR A MARSEILLE

d/ Chuông 4 (cùng cỡ với chuông 3)

ECCLESIAE SANCTI FRANCISCI XAVIERII CHOLON

ME OBTULERUNT ROSA ET ANNA

3 Nhà đúc chuông sai chính tả, bà Agnès Lê Thị Tài mới đúng (theo bản chép tay của cha G.B Huỳnh Tịnh

Hướng gửi về Toà Giám Mục, đang lưu tại toà TGM Sài Gòn) - bà là vợ ông Huyện Sĩ

PHANXICÔ XAVIÊ ASSOU NHÀ THỜ THÁ NH PHANXICÔ XAVIÊ TẠI PHỐ CHỢ LỚN

DÂ NG TẶNG NHÀ THỜ NĂM THIÊN CHÚA 1929 EUGENE BAUDOUIN ĐÚC Ở MARSEILLE

NHÀ THỜ NGƯỜI HOA CHỢ LỚN PHILIPPHÊ LÊ PHÁT ĐẠT

DÂ NG TẶNG NHÀ THỜ NĂM CỨU ĐỘ 1900 EUGENE BAUDOUIN ĐÚC Ở MARSEILLE

NHÀ THỜ THÁ NH PHANXICÔ XAVIÊ CHỢ LỚN AGNES LÊ THỊ TÀ I DÂ NG TẶNG NHÀ THỜ NĂM THIÊN CHÚA 1903

EUGENE BAUDOUIN ĐÚC Ở MARSEILLE

NHÀ THỜ THÁ NH PHANXICÔ XAVIÊ CHỢ LỚN ROSA VÀ ANNA DÂ NG TẶNG NHÀ THỜ NĂM THIÊN CHÚA 1903

EUGENE BAUDOUIN ĐÚC Ở MARSEILLE

3/ Mộ Cha Tam

Bước chân lên những bậc

thang đầu tiên dẫn vào cửa

chính Nhà Thờ, nhìn qua góc

trái bên dưới nền chúng ta

nhìn thấy mộ của Cha Tam,

linh mục đã có công xây

dựng Nhà Thờ

Năm 1934, Cha Tam qua đời

lúc 10 giờ sáng, ngày 24

tháng giêng, thọ 79 tuổi Thi

hài của Cha được giáo dân an

táng dưới tháp chuông Nhà

Thờ, bên tả ngay trước Thánh

Đường, để nhớ ơn và tiện cho

giáo dân đến kính viếng

4/ Cửa chính Nhà Thờ

Nhà Thờ còn được trang trí bởi những câu đối và bức hoành bằng chữ Hán, đậm chất văn hoá Việt, đồng thời diễn tả những mầu nhiệm trong Đạo