v MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU iii Phần I TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HỌC Chƣơng 1 QUẢN TRỊ MỤC TIÊU VÀ YẾU TỐ MÔI TRƢỜNG 3 1 QUẢN TRỊ 3 1 1 Khái niệm quản trị 3 1 2 Quản trị và yếu tố con người 5 2 NHÀ QUẢN TRỊ 8 2 1 Khái niệm nhà quản trị 8 2 2 Cấp quản trị 10 2 3 Vai trò của nhà quản trị 13 2 4 Kỹ năng của nhà quản trị 17 3 MỤC TIÊU QUẢN TRỊ 19 3 1 Khái niệm 19 3 2 Vai trò của quản trị theo mục tiêu 21 3 3 Phân loại mục tiêu quản trị 23 3 4 Thực chất của quản trị theo mục tiêu xác đáng 25 3 5 Trình tự quản.
Trang 1MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU iii
Phần I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HỌC Chương 1: QUẢN TRỊ - MỤC TIÊU VÀ YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG 3
1 QUẢN TRỊ 3
1.1 Khái niệm quản trị 3
1.2 Quản trị và yếu tố con người 5
2 NHÀ QUẢN TRỊ 8
2.1 Khái niệm nhà quản trị 8
2.2 Cấp quản trị 10
2.3 Vai trò của nhà quản trị 13
2.4 Kỹ năng của nhà quản trị 17
3 MỤC TIÊU QUẢN TRỊ 19
3.1 Khái niệm 19
3.2 Vai trò của quản trị theo mục tiêu 21
3.3 Phân loại mục tiêu quản trị 23
3.4 Thực chất của quản trị theo mục tiêu xác đáng 25
3.5 Trình tự quản trị theo mục tiêu 29
3.6 Các mục tiêu đối với tham mưu 32
4 MÔI TRƯỜNG QUẢN TRỊ 33
4.1 Các yếu tố môi trường vĩ mô 34
4.2 Các yếu tố môi trường trong ngành 38
4.3 Các yếu tố môi trường bên trong của tổ chức 41
5 QUẢN TRỊ LÀ MỘT KHOA HỌC VÀ NGHỆ THUẬT 43
5.1 Tính khoa học của quản trị 43
5.2 Tính nghệ thuật của quản trị 45
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUẢN TRỊ HỌC 46
TÓM LƯỢC 47
CÂU HỎI THẢO LUẬN 50
Trang 2vi
Chương 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA LÝ THUYẾT
QUẢN TRỊ 51
1 HỌC THUYẾT QUẢN LÝ THEO KHOA HỌC 53
1.1 Federick Winslaw Taylor (1856-1915) 53
1.2 Henry Lawrence Gantt (1861-1919) 58
1.3 Frank Bunker Gilbreth (1868-1924) 59
2 LÝ THUYẾT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH 60
2.1 Henry Fayol (1841-1925) 60
2.2 Nội dung của lý thuyết Quản lý hành chính 60
3 LÝ THUYẾT QUAN HỆ CON NGƯỜI 65
3.1 Mary Parker Follet (1868-1933) 66
3.2 Elton Mayo (1880-1949) 69
4 LÝ THUYẾT QUẢN LÝ TỔ CHỨC 71
4.1 Chester Irwing Barnard (1886-1961) 71
4.2 Nội dung của lý thuyết về Tổ chức và quản lý 72
5 THUYẾT HÀNH VI TRONG QUẢN LÝ 77
5.1 Thuyết hành vi trong quản lý của Herbert Simon 78
5.2 Thuyết hành vi trong quản lý của Douglas McGregor 81
6 THUYẾT VĂN HÓA QUẢN LÝ 83
6.1 Thuyết Z của Wiliam Ouchi 83
6.2 Thuyết văn hóa quản lý của Thomas và Robert 84
7 LÝ THUYẾT HỆ THỐNG VÀ ĐỊNH LƯỢNG VỀ QUẢN TRỊ 85
TÓM LƯỢC 88
CÂU HỎI THẢO LUẬN 90
Chương 3: THÔNG TIN VÀ QUẢN TRỊ THÔNG TIN 92
1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÕ CỦA THÔNG TIN
LIÊN LẠC 92
1.1 Khái niệm thông tin liên lạc 93
1.2 Vai trò của thông tin liên lạc 95
Trang 32 QUÁ TRÌNH THÔNG TIN LIÊN LẠC 98
2.1 Người gửi thông báo 99
2.2 Chuyển thông báo 99
2.3 Người nhận thông báo 100
2.4 Nhiễu trong thông tin liên lạc 100
2.5 Sự phản hồi trong thông tin liên lạc 101
2.6 Các yếu tố về tình huống và tổ chức trong thông tin liên lạc 101
3 CÁC LOẠI THÔNG TIN LIÊN LẠC TRONG
DOANH NGHIỆP 102
3.1 Yêu cầu thông tin đối với nhà quản trị 102
3.2 Thông tin liên lạc trong doanh nghiệp 103
3.3 Hệ thống xã hội và mạng lưới thông tin liên lạc 110
4 HỆ THỐNG QUẢN TRỊ THÔNG TIN LIÊN LẠC 111
4.1 Những dòng thông tin bên ngoài 112
4.2 Những dòng thông tin trong nội bộ tổ chức 113
4.3 Những hạn chế trong sử dụng thông tin 114
4.4 Công cụ trợ giúp việc xử lý thông tin 114
5 QUẢN TRỊ HỆ THỐNG THÔNG TIN LIÊN LẠC 116
5.1 Nhu cầu thông tin cho các loại quyết định 116
5.2 Quản trị hệ thống thông tin 117
5.3 Tổ chức cung cấp thông tin cho việc ra quyết định 120
6 NHỮNG TRỞ NGẠI TRONG THÔNG TIN LIÊN LẠC 123
6.1 Thiếu hoạch định 124
6.2 Giả thuyết không rõ ràng 124
6.3 Mập mờ ngữ nghĩa 125
6.4 Truyền đạt thông tin và ghi nhận kém 125
6.5 Ít lắng nghe và đánh giá vội 125
6.6 Không tin cậy, đe dọa và sợ hãi 126
6.7 Không có đủ thời gian 126
Trang 4viii
7 HƯỚNG TỚI SỰ THÔNG TIN LIÊN LẠC CÓ
HIỆU QUẢ 127
TÓM LƯỢC 129
CÂU HỎI THẢO LUẬN 130
Chương 4: QUYẾT ĐỊNH 131
1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÕ CỦA QUYẾT ĐỊNH 131
1.1 Khái niệm quyết định 131
1.2 Phân loại quyết định 132
1.3 Sự tương ứng các loại quyết định với cấp quản trị 135
1.4 Vai trò của quyết định 137
2 LÝ THUYẾT ƯU TIÊN 138
3 QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH 141
3.1 Sự hợp lý 141
3.2 Quá trình ra quyết định 142
4 RA QUYẾT ĐỊNH CÁ NHÂN 155
4.1 Các giá trị 155
4.2 Nhân cách 156
4.3 Chấp nhận rủi ro 157
4.4 Khả năng bất hòa 158
5 RA QUYẾT ĐỊNH TẬP THỂ 159
5.1 Các quyết định tập thể 159
5.2 Sự sáng tạo trong quyết định tập thể………… 161
5.3 Những kỹ thuật để kích thích sự sáng tạo……… 163
6 ĐÁNH GIÁ TẦM QUAN TRỌNG CỦA MỘT
QUYẾT ĐỊNH 166
6.1 Phạm vi và độ dài của quyết định… 166
6.2 Sự linh hoạt của các kế hoạch……… 166
6.3 Độ chắc chắn của mục tiêu…… 167
6.4 Khả năng lượng hóa các biến số 167
6.5 Yếu tố con người……… 167
TÓM LƯỢC 167
CÂU HỎI THẢO LUẬN……… 169
Trang 5Phần II: CÁC CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ
Chương 5: CHỨC NĂNG HOẠCH ĐỊNH 173
1 CÁC CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ 173
2 CHỨC NĂNG HOẠCH ĐỊNH 174
2.1 Khái niệm hoạch định………… 174
2.2 Phân loại hoạch định……… 177
2.3 Vai trò của việc hoạch định 185
3 CÁC BƯỚC HOẠCH ĐỊNH CHUNG 187
3.1 Nhận thức cơ hội……… 188
3.2 Thiết lập các mục tiêu………… 189
3.3 Phát triển các tiền đề……… 189
3.4 Xây dựng các phương án 191
3.5 Đánh giá các phương án 191
3.6 Lựa chọn phương án 192
3.7 Hoạch định phụ trợ 193
3.8 Lập ngân sách 194
4 CÁC BƯỚC HOẠCH ĐỊNH TRONG
KINH DOANH…… 194
4.1 Xác định mục tiêu 194
4.2 Phương hướng hành động 200
4.3 Các nguồn tài nguyên 203
4.4 Thực hiện hoạch định 207
5 THỜI HẠN HOẠCH ĐỊNH 210
5.1 Thời hạn hoạch định hợp lý 210
5.2 Phối hợp hoạch định ngắn hạn và dài hạn 212
6 TÍNH LINH HOẠT TRONG HOẠCH ĐỊNH 213
6.1 Nguyên tắc linh hoạt 213
6.2 Kiểm tra việc hoạch định thường xuyên 215
TÓM LƯỢC 215
CÂU HỎI THẢO LUẬN 217
Trang 6x
Chương 6: CHỨC NĂNG TỔ CHỨC 218
1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÕ CỦA TỔ CHỨC 218
1.1 Khái niệm về tổ chức 218
1.2 Vai trò của tổ chức 221
1.3 Phân loại tổ chức 223
2 TẦM QUẢN TRỊ CỦA TỔ CHỨC 226
2.1 Tầm quản trị 226
2.2 Tầm quản trị hiệu quả 229
2.3 Những hạn chế của việc phân cấp quản trị 230
2.4 Các yếu tố xác định tầm quản trị có hiệu quả 231
3 PHÂN CHIA BỘ PHẬN CƠ BẢN TRONG TỔ CHỨC 235
3.1 Phân chia bộ phận theo số lượng 236
3.2 Phân chia bộ phận theo thời gian 237
3.3 Phân chia bộ phận theo chức năng 237
3.4 Phân chia bộ phận theo vùng địa lý 239
3.5 Phân chia bộ phận theo sản phẩm 242
3.6 Phân chia bộ phận theo khách hàng 243
3.7 Phân chia bộ phận theo thị trường 244
3.8 Phân chia bộ phận theo dịch vụ 246
3.9 Phân chia bộ phận theo ma trận 247
4 QUYỀN HẠN TRONG CƠ CẤU TỔ CHỨC 249
4.1 Khái niệm về quyền lực 249
4.2 Giao phó quyền hạn 252
4.3 Những nguyên tắc giao quyền 254
4.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến mức độ phân quyền 259
4.5 Tái tập trung quyền lực 264
5 QUAN HỆ QUYỀN HẠN TRONG TỔ CHỨC 265
5.1 Quyền hạn trực tuyến và tham mưu 265
5.2 Quyền hạn chức năng và trực tuyến – chức năng 269
6 ĐẢM BẢO CÔNG TÁC TỔ CHỨC CÓ HIỆU QUẢ 272
6.1 Nhận biết những khó khăn của tổ chức 273
6.2 Tránh những khó khăn của tổ chức 276
Trang 77 QUẢN TRỊ SỰ THAY ĐỔI 280
7.1 Khái niệm quản trị sự thay đổi 280
7.2 Quá trình quản trị sự thay đổi 281
TÓM LƯỢC 300
CÂU HỎI THẢO LUẬN 302
Chương 7: CHỨC NĂNG LÃNH ĐẠO 303
1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH SỰ LÃNH ĐẠO 303
1.1 Khái niệm 303
1.2 Các yếu tố cấu thành sự lãnh đạo 306
2 CÁC PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 307
2.1 Các phong cách lãnh đạo dựa vào quyền lực 307
2.2 Bốn hệ thống quản trị của Likert 309
2.3 Ô bàn cờ quản trị 310
2.4 Hiệu quả của sự lãnh đạo theo mục tiêu 313
3 NHỮNG ĐIỀU CẦN THIẾT ĐỐI VỚI NHÀ LÃNH ĐẠO 316
3.1 Quyền lực địa vị 316
3.2 Cơ cấu nhiệm vụ 316
3.3 Các mối quan hệ giữa lãnh đạo và thành viên 316
4 MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ THÖC ĐẨY 317
4.1 Lý thuyết về sự phân cấp theo nhu cầu Maslow 317
4.2 Lý thuyết hai yếu tố của Herzberg 319
4.3 Lý thuyết động cơ thúc đẩy theo hy vọng của Vroom 321
4.4 Mô hình động cơ thúc đẩy của Porter và Lawler 322
4.5 Động cơ thúc đẩy theo nhu cầu của McClelland 323
4.6 Lý thuyết công bằng của Stacy Adam 324
4.7 Động lực thúc đẩy trong quản trị của Patton 325
4.8 Những biện pháp thúc đẩy đặc biệt 327
5 ĐỘNG CƠ THÖC ĐẨY 330
5.1 Lãnh đạo và động cơ thúc đẩy 330
5.2 Động cơ thúc đẩy 331
5.3 Động lực thúc đẩy 334
Trang 8xii
6 NHÓM TRONG CÔNG VIỆC 335
6.1 Khái niệm nhóm trong công việc 335
6.2 Phân loại nhóm trong công việc 337
6.3 Sự hình thành các nhóm trong công việc 338
6.4 Các kiểu nhóm trong một tổ chức 341
6.5 Sự phát triển của các nhóm trong công việc 343
6.6 Những đặc điểm của các nhóm trong công việc 345
6.7 Các phương thức quản trị mâu thuẫn giữa các nhóm 354
7 LÀM PHONG PHÖ THÊM CÔNG VIỆC 357
7.1 Khái niệm 357
7.2 Nguyên nhân chủ yếu của sự làm phong phú thêm công việc 358
7.3 Cách thức làm phong phú thêm công việc 358
7.4 Những hạn chế của sự làm phong phú thêm
công việc 359
7.5 Vận dụng lý thuyết động cơ thúc đẩy 359
TÓM LƯỢC 360
CÂU HỎI THẢO LUẬN 362
Chương 8: CHỨC NĂNG KIỂM TRA 363
1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÕ CỦA KIỂM TRA 363
1.1 Khái niệm 363
1.2 Vai trò của chức năng kiểm tra 364
2 QUÁ TRÌNH KIỂM TRA CƠ BẢN - HỆ THỐNG PHẢN HỒI 364
2.1 Quá trình kiểm tra cơ bản 364
2.2 Kiểm tra là một hệ thống phản hồi 367
2.3 Thông tin thời gian thực và kiểm tra 367
3 KIỂM TRA LƯỜNG TRƯỚC 368
3.1 Những kỹ thuật kiểm tra trước 369
3.2 Các hệ thống lường trước so với hệ thống phản hồi 369
3.3 Sự lường trước trong quản trị 370
Trang 93.4 Những yêu cầu đối với việc kiểm tra lường trước 371
4 KIỂM TRA THÍCH HỢP 372
4.1 Kiểm tra phải thiết kế theo chức vụ và được hoạch định 372
4.2 Kiểm tra phải thiết kế theo ý đồ của các nhà quản trị 373
4.3 Kiểm tra phải chỉ rõ những chỗ khác biệt tại các điểm thiết yếu 373
4.4 Kiểm tra phải khách quan 374
4.5 Kiểm tra phải linh hoạt 374
4.6 Kiểm tra phải phù hợp với môi trường của tổ chức 374
4.7 Kiểm tra phải tiết kiệm 375
4.8 Kiểm tra phải dẫn đến tác động điều chỉnh 375
5 ĐIỂM VÀ TIÊU CHUẨN KIỂM TRA THIẾT YẾU 375
5.1 Xác định các điểm kiểm tra thiết yếu 375
5.2 Các tiêu chuẩn theo điểm kiểm tra thiết yếu 376
6 CÁC CÔNG CỤ KIỂM TRA CHỦ YẾU 378
6.1 Các kỹ thuật kiểm tra ngân sách 379
6.2 Các biện pháp kiểm tra khác 383
7 KIỂM TRA TOÀN DIỆN 388
7.1 Kiểm tra trước công việc 390
7.2 Kiểm tra trong công việc 398
7.3 Kiểm tra sau công việc 400
TÓM LƢỢC 411
CÂU HỎI THẢO LUẬN 413
TÀI LIỆU THAM KHẢO 415