ĐỀ TÀI nội dung và tác động của quy luật giá trị trong nền kinh tế hàng hóa

* Biểu hiện nội dung quy luật giá trị trong sản xuất: + Người thứ nhất có thời gian lao động cá biệt < thời gian lao động xã hội cần thiết, thực hiện tốt yêu cầu của quy luật giá trị, nê

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM

KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

-

-TIỂU LUẬN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

Welcome

Đ

Ề TÀI : Nội dung và tác động của quy luật giá trị

trong nền kinh tế hàng hóa

Giảng viên hướng dẫn : NGUYỄN XUÂN THỂ

Nhóm SVTH : 1,Nguyễn Văn Hưng - 2153410302

2, Lâm Khả Nhi – 2153410349

3, Trần Ngọc Phương Chi - 2153410331

5, Nguyễn Thị Bích Loan - 2153410346

7, Nguyễn Thị Tú Uyên - 2153410347

8, Lưu Huỳnh Minh Nhựt – 2155200003

9, Nguyễn Thị Phương Anh – 2153410003

10, Đỗ Minh Nhật - 2154810062

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 3/2022

I,

Nội dung của quy luật giá trị :

Quan điểm của Mác về giá trị:

Sản xuất hàng hóa chịu sự tác động của nhiều quy luật kinh tế như: quy

luật giá trị, quy luật cung-cầu, quy luật lưu thông tiền tệ, … Nhưng vai trò cơ sở cho

sự chi phối nền sản xuất hàng hóa thuộc về quy luật giá trị

1 Lý luận chung về quy luật giá trị:

- Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và lưu thông hàng hóa vì nó quy định bản chất của sản xuất hàng hóa, là cơ sở của tất cả các quy luật khác của sản xuất hàng hóa Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì quy luật giá trị tồn tại

và phát huy vai trò

- Yêu cầu chung của quy luật giá trị là sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên

sự hao phí lao động cần thiết của xã hội

1.1 Nội dung của quy luật giá trị:

Sản xuất và trao đổi hàng hóa dựa trên cơ sở giá trị của nó, tức là dựa trên hao phí lao động xã hội cần thiết

* Biểu hiện nội dung quy luật giá trị trong sản xuất:

+ Người thứ nhất có thời gian lao động cá biệt < thời gian lao động xã hội cần thiết, thực hiện tốt yêu cầu của quy luật giá trị, nên thu được lợi nhuận nhiều hơn lợi nhuận trung bình

+ Người thứ hai có thời gian lao động cá biệt = thời gian lao động xã hội cần thiết, thực hiện đúng yêu cầu của quy luật giá trị, nên họ thu được lợi nhuận trung bình + Người thứ ba có thời gian lao động cá biệt > thời gian lao động xã hội cần thiết, vi phạm yêu cầu của quy luật giá trị nên bị thua lỗ

– Đối với tổng hàng hóa:

+ Khi tổng thời gian lao động cá biệt = tổng thời gian lao động xã hội cần thiết, phù hợp với yêu cầu của quy luật giá trị, nên có tác dụng góp phần cân đối và ổn định thị trường

+ Khi tổng thời gian lao động cá biệt > tổng thời gian lao động xã hội cần thiết, hoặc khi tổng thời gian lao động cá biệt < tổng thời gian lao động xã hội cần thiết,

vi phạm quy luật giá trị nên dẫn đến hiện tượng thừa hoặc thiếu hàng hóa trên thị trường

Kết luận: Theo quy luật này, sản xuất hàng hoá được thực hiện phù hợp với sự hao

phí lao động cần thiết của xã hội Trong kinh tế hàng hóa, mỗi người sản xuất tự quyết định hao phí lao động cá biệt của mình, nhưng giá trị của hàng hóa không phải được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hàng hóa, mà bởi hao phí lao động xã hội cần thiết Vì vậy, muốn bán được hàng hóa, bù đắp được chi phí và có lãi, người sản xuất phải điều chỉnh làm sao cho hao phí lao động cá biệt của mình phù hợp với mức chi phí mà xã hội chấp nhận được

1.2.

Biểu hiện của nội dung quy luật giá trị trong lưu thông:

+ Trong lĩnh vực lưu thông hàng hóa, quy luật giá trị yêu cầu tất cả các hàng hóa tham gia lưu thông phải tuân thủ nguyên tắc trao đổi ngang giá., tức là phải bù đắp được chi phí của người sản xuất (tất nhiên giá thành đó phải căn cứ vào thời gian lao động cần thiết của xã hội chứ không phải chi phí sản xuất) chi phí đặc biệt) và lợi nhuận đảm bảo cho tái sản xuất mở rộng

+ Sự ảnh hưởng hay biểu hiện của sự vận hành của quy luật giá trị, thể hiện qua sự thay đổi của giá cả hàng hoá Vì giá trị là cơ sở của giá cả và giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị nên giá cả phụ thuộc trước hết vào giá trị

+ Trên thị trường, ngoài giá trị, giá cả còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền v.v Ảnh hưởng của các yếu tố này làm cho giá cả hàng hóa trên thị trường tách rời khỏi giá trị và quay lên xuống quanh trục giá trị của chúng Sự vận động của giá cả thị trường của hàng hoá quanh trục giá trị của nó là cơ chế hoạt động của quy luật giá trị Quy luật giá trị hoạt động chính xác thông qua sự thay đổi của giá cả thị trường

II, Tác động của quy luật giá trị:

2.1 Tác động đối với lực lượng sản xuất :

- Những vật phẩm tiêu dùng cần thiết để bù vào sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất, đều được sản xuất và tiêu thụ dưới hình thức hàng hóa và chịu sự tác động của quy luật giá trị

-Theo yêu cầu của quy luật giá trị thì trong sản xuất giá trị cá biệt của từng xí nghiệp phải phù hợp hoặc thấp hơn giá trị xã hội

=> do đó quy luật giá trị dùng làm cơ sở cho việc

+Thực hiện chế độ hạch toán kinh tế trong sản xuất kinh doanh Các cấp quản lý kinh tế cũng như các ngành sản xuất, các đơn vị sản xuất ở cơ sở, khi đặt kế hoạch hay thực hiện kế hoạch kinh tế đều phải tính đến giá thành, quan hệ cung cầu để định khối lượng, kết cấu hàng hóa

+Nâng cao tính cạnh tranh, năng động của nền kinh tế , kích thích cải tiến kỹ thuật , hợp lý hóa sản xuất

 Cạnh tranh gay gắt sẽ đưa đến một hệ quả tất yếu là làm cho nền kinh tế năng động lên Trong cạnh tranh, mỗi người sẽ tự tìm cho mình một con đường đi mới trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh nhằm đạt hiệu quả cao nhất

 Họ sẽ không ngừng cải tiến khoa học kỹ thuật để giảm hao phí lao động cá biệt của mình cũng như nâng cao chất lượng của sản phẩm, dịch vụ nhằm giành lợi thế trong cạnh tranh

 Nhờ vậy sẽ làm cho hàng hóa ngày càng đa dạng về mẫu mã, nhiều về số lượng, cao về chất lượng Bởi vậy, sự đào thải của quy luật giá trị sẽ ngày càng làm cho sản phẩm hoàn thiện hơn, mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng.

2.2 Tác động tới lưu thông và sản xuất :

2.2.1 Hình thành giá cả :

-Giá cả là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị cho nên khi xác định giá cả phải đảm bảo khách quan là lấy giá trị làm cơ sở, phản ánh đầy đủ những hao phí về vật

tư và lao động để sản xuất hàng hóa

- Giá cả phải bù đắp chi phí sản xuất hợp lý đồng thời phải đảm bảo một mức lãi thích đáng để tái sản xuất mở rộng

- Trong giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản,sản xuất hàng hoá,quy luât giá trị và tiền tệ tiêu vong

- Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh,quy luật giá trị chuyển hoá thành quy luật giá cả sản xuất

-Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản đọc quyền,quy luât giá trị chuyển hoá thành quy luât giá cả độc quyền cao

2.2.2 Điều tiết sản xuất lưu thông hàng hóa thông suốt

‘Trong sản xuất, quy luật giá trị điều tiết việc phân phối tư liệu sản xuất và sức lao động giữa các ngành sản xuất thông qua sự biến động của giá cả hàng hóa Do ảnh hưởng của quan hệ cung cầu giá cả hàng hóa trên thị trường lên xuống xoay quanh giá trị của nó

- Quy luật thể hiện ở chỗ: cung và cầu từ trước đến nay chưa hề ăn khớp nhau mà đối lập với nhau, cung luôn bám sát cầu Chính vì thế thị trường xảy ra các trường hợp sau đây:

+ Khi cung nhỏ hơn cầu, (lúc bấy giờ nhu cầu đối với hàng hóa của người tiêu dùng lớn hớn lượng hàng hóa được cung cấp ra thị trường) và nghĩa là giá cả được bán ra thị trường lớn hơn giá trị hàng hóa Lúc này, hàng hóa khi sản ra có lãi, bán rất chạy Những người đang sản xuất những loại hàng hóa sẽ mở rộng quy mô sản xuất, những người đang sản xuất hàng hóa khác thu hẹp quy mô sản xuất của mình để chuyển sang loại hàng hóa bán chạy này Như vậy, tư liệu sản xuất, sức lao động, tiền vốn, được chuyển vào ngành tăng lên, cung về loại hàng hóa này trên thị trường tăng lên

+ Ngược lại trong trường hợp nếu cung lớn hơn cầu, hàng hóa được doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn so với nhu cầu tiêu dùng của thị trường, giá cả bán cũng thấp hơn và giá trị của

nó cũng khó bán, hàng hóa ế thừa, không tiêu thụ được, có thể lỗ vốn Tình hình này bắt buộc những người đang sản xuất loại hàng này phải thu hẹp quy mô sản xuất, ngừng sản xuất hoặc sản xuất mặt hàng khác có trên thị trường

bão hòa, xảy ra một cách ngẫu nhiên và rất hiếm

-Ví dụ cụ thể trong đại dịch covid19, đối với ngành du lịch, hàng không dần trở nên không khả quan, và trong trường hợp này người cung cấp dịch vụ nên lựa chọn mô hình kinh doanh khác trong đại dịch và quay trở lại sau khi thị trường ổn định và phát triển trở lại

+Và đối với ngành may mặc cụ thể là khẩu trang rất nên được quan tâm vì lượng cầu vượt quá cung và những nhà sản xuất nên xác định sản phẩm có lợi cho mình và cho thị trường hiện tại sau đó chuyển sang cung cấp khẩu trang

- Để tìm hiểu về tác động điều tiết lưu thông trong quy luật giá trị chúng ta đi đến ví dụ sau:

- Nhóm mình lấy ví dụ về loại vải thiều thanh hà – hải dương thì trong vùng vải được sản xuất thì giả cả rất rẻ vì lượng cung ra thị trường rất nhiều nhưng đối với các vùng khác không phải là nơi có vải thiều thì số lượng vải khan hiếm, cầu lớn hơn cung rất nhiều, giá

cả rất cao so với giá trị và lúc bấy giờ thị trường sẽ điều chỉnh khối lượng vải thiều từ thanh hà – hải dương sang các vùng có giá cao và nhu cầu tiêu dùng vải cao Hệ quả là giá

cả vải thiều ở các vùng đó giảm xuống, có lợi cho người tiêu dùng trong việc mua sắm.

=> Như vậy Thực chất của điều tiết lưu thông trong quy luật giá trị là điều chỉnh một cách

tự phát khối lượng hàng hóa từ nơi có giá trị thấp đến nơi có giá cả cao, tạo ra mặt bằng giá

cả xã hội Giá trị của hàng hóa thay đổi, thì những điều kiện làm cho tổng khối lượng hàng hóa có thể tiêu thụ được cũng sẽ thay đổi.

2.2.3 Điều hòa phân bố các yếu tố sản xuất, kích thích cải tiến kĩ thuật, tăng năng suất lao động giữa các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế.

- Trong nền kinh tế hàng hóa, mỗi người sản xuất hàng hóa là một chủ thể kinh tế độc lập, tự quyết định hoạt động sản xuất kinh doanh của mình

- Người có nhiều lãi là người có thời gian lao động cá biệt ít hơn hoặc bằng thời gian lao động cần thiết Còn những người có thời gian lao động cá biệt lớn hơn thời gian lao động xã hội cần thiết thì sẽ bị lỗ không thu về được toàn bộ lao động đã hao phí Muốn đứng vững và thắng trong cạnh tranh, mỗi người sản xuất điều luôn luôn tìm cách rút xuống đến mức tối thiểu thời gian lao động cá biệt Muốn vậy, những người sản xuất phải tìm mọi cách cải tiến kỹ thuật, nâng cao trình độ tay nghề, sử dụng những thành tựu mới của khoa học, kỹ thuật, cải tiến tổ chức quản lí, thực hiện tiết kiệm chặt chẽ Sự cạnh tranh quyết liệt càng thúc đẩy quá trình này diễn ra mạnh mẽ hơn, kết quả là năng suất lao động tăng lên nhanh chóng Ngoài ra

để có thể thu được nhiều lãi, người sản xuất hàng hóa còn phải thường xuyên cải tiến chất lượng, mẫu mã hàng hóa cho phù hợp nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng, cải tiến các biện pháp lưu thông, bán hàng để tiết kiệm chi phí lưu thông và tiêu thụ sản phẩm nhanh Vì vậy quy luật giá trị có tác dụng thúc đẩy sản xuất hàng hóa nhiều, nhanh, tốt, rẻ hơn Kết quả là lực lượng sản xuất xã hội được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hơn

2.3 Thực hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hóa người lao động thành kẻ giàu, người nghèo.

- Quá trình cạnh tranh theo đuổi giá trị tất yếu dẫn đến kết quả là những người có điều kiện sản xuất thuận lợi, có trình độ, kiến thức cao, trang bị kỹ thuật tốt nên có hao phí lao động cá biệt thấp hơn hao phí lao động xã hội cần thiết, nhờ đó mà giàu lên nhanh chóng Họ mua thêm trang thiết bị kỹ thuật hiện đại mở rộng sản xuất kinh doanh Ngược lại, những người không có điều kiện thì họ làm ăn kém, hoặc gặp rủi ro nên bị thua lỗ dẫn đến phá sản, nghèo khó

- Sự bình tuyển tự nhiên ấy đã phân hóa những người sản xuất kinh doanh ra thành những người giàu, người nghèo Lịch sử phát triển của sản xuất hàng hóa chỉ ra là quá trình phân hóa này đã làm cho sản xuất hàng hóa đơn giản trong xã hội phong kiến dần dần nảy sinh quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

“ Mỗi người đều sản xuất riêng biệt cho lợi ích riêng của mình, không phụ thuộc vào nhà sản xuất khác Họ sản xuất cho thị trường nhưng dĩ nhiên không một người nào trong số họ biết được dung lượng của thị trường Mối quan hệ như vậy giữa nhưng người sản xuất riêng lẻ, sản xuất cho thị trường chung thì gọi là cạnh tranh

Dĩ nhiên trong những điều kiện ấy, sự thăng bằng giữa sản xuất và tiêu dùng chỉ có thể có được sau nhiều lần biến động những người khéo léo hơn, tháo vát hơn và có sức lực hơn sẽ ngày càng lớn mạnh và nhờ những biến động ấy, còn người yếu vớt, vụng về sẽ bị biến động đó đè bẹp Một vài người trở nên giàu , còn quần chúng trở nên nghèo đói, đó là kết quả không tránh khỏi của quy luật cạnh tranh Kết cục là những người sản xuất bị phá sản mất hết tích chất độc lập về kinh tế của họ và trở thành công dân làm thuê trong công xưởng đã mở rộng của đối thủ tốt số của họ”

(Theo Lênin “Bàn về vấn đề cái gọi là thị trường”,tr.127).

Ví dụ thực tế hiểu sâu hơn về nội dung và tác động quy luật giá trị

Ví dụ 1

Năm nay, người nuôi gà đang điêu đứng bởi giá gà tại các trại chăn nuôi đang giảm rất mạnh, trong khi giá thức ăn chăn nuôi tăng cao từ 5-10% so với đầu năm Tính

từ thời điểm tháng 10 cho đến tháng 11 này, chỉ trong vòng chưa đầy một tháng mà giá gà đã giảm hơn 10.000 đồng/kg Giá gà trắng tại chuồng hiện chỉ còn 18.000-20.000 đồng/kg, gà tam hoàng cũng chỉ ở mức 30.000 – 32.000 đồng/kg Gà thả vườn cũng giảm mạnh, chỉ còn 45.000-48.000 đồng/kg Trong khi mới tháng 4-5 vừa qua, giá gà trắng ở mức 30.000-32.000 đồng/kg, gà tam hoàng 45.000-48.000 đồng/kg, gà thả vườn khoảng 70.000-78.000 đồng/kg Không những giá gà thịt giảm mà giá trứng gà cũng rất ảm đạm, người nuôi gà đẻ lấy trứng cũng đang bị lỗ

từ 200 – 300 đồng/trứng

Lí do

- Về nguyên nhân của vấn đề trên, ta có thể thấy được hiện đang có rất nhiều yếu tố chi phối tác động làm cho giá gia cầm giảm mạnh Thứ nhất là do giá bán lẻ gia cầm quá cao so với giá thực Có một nghịch lý là dù giá gà ở các trang trại giảm nhưng người tiêu dùng vẫn phải mua gà ở mức giá khá cao Hai là dịch cúm gia cầm đầu năm vẫn còn tác động đến tâm lý khách hàng Ba là các chủ trại nuôi gà tiêu thụ sản phẩm qua thương lái thì còn phải qua nhiều nấc trung gian Từ khâu thu mua, lò giết

mổ, đầu mối bán sỉ, chợ lớn, chợ nhỏ rồi mới đến tay người tiêu dùng thì giá cả lên cao Còn đối với những trang trại lớn theo quy trình khép kín không qua khâu trung gian nào mà đến tay người sử dụng ngay thì giá cũng đội lên rất cao (giá gà ta đóng gói mà các cơ sở chăn nuôi cung cấp cho các chợ và siêu thị trên địa bàn cũng chỉ khoảng 50 – 54 ngàn/kg, trong khi đó giá bán tại các chợ và siêu thị luôn dao động

ở mức 90 – 100 ngàn đồng/kg) Và đặc biệt là gà trong nước đang phải cạnh tranh với nguồn gà nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn quốc cũng như một số nước khác Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi, 9 tháng đầu năm, cả nước đã nhập khẩu 2.735 tấn thịt heo các loại và 52.586 tấn thịt gà (trong đó có 6.147 tấn gà thải nguyên con từ Hàn Quốc), chưa kể nguồn gà đẻ thải loại nhập lậu từ Trung Quốc mỗi năm ước tính từ 70.000 – 100.000 tấn Nguyên nhân là do giá thành loại hàng này khá rẻ vì giá thịt gà nhập hiện chỉ có 0,85 USD/kg (khoảng 16.000 đồng/kg) trong khi giá thành chăn nuôi 1 kg gà hơi trong nước đã lên đến 30.000 đồng/kg, thu hút mạnh khách hàng ở các bếp ăn tập thể và các cửa hàng kinh doanh ăn uống

Phân tích:

- Qua ví dụ trên, chúng ta có thể thấy rõ mặt thứ nhất của tác động đầu tiên trong quy luật giá trị: Tác động điều tiết sản xuất – Thông qua sự biến động của giá cả hàng hóa trên thị trường mà yếu tố sản xuất được phân bổ thích hợp Ở đây, giá gà giảm sẽ làm người nông dân đang chăn nuôi gà với quy mô lớn phải chịu thiệt thòi khi bán gà với mức giá này, nhẹ nhất là họ lãi được ít còn nặng hơn đó là họ phải chịu lỗ vốn Và để tránh gặp phải tình trạng lỗ vốn này thì ngoài việc thu hẹp quy

mô chăn nuôi gà, người nông dân đương nhiên sẽ chuyển sang chăn nuôi con vật khác có giá trị cao hơn, chính điều này đã làm giảm sức chăn nuôi gà, đồng thời cũng tạo thêm nguồn cung cấp các loại vật nuôi khác để đáp ứng kịp thời nhu cầu của xã hội hiện nay Một số chủ trại gà do thua lỗ nặng nên đã chuyển sang nuôi gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài nhưng cũng đang gặp khó khăn do các công

ty nước ngoài cũng đang thua lỗ nặng Chẳng hạn, Công ty CP Việt Nam đang lỗ 72

tỉ đồng/tháng, Emivest lỗ 60 tỉ đồng/tháng, Japfa lỗ 48 tỉ đồng/tháng… Từ đây ta đã

có thể nhìn ra rằng không những ngành chăn nuôi gà đã được điều tiết hợp lý mà các ngành chăn nuôi khác cũng được điều chỉnh lại phù hợp với thị trường hàng hóa, với nhu cầu của người tiêu dùng

- Sự biến động về giá gà trên thị trường làm cho nguồn hàng biến động từ những nơi có giá bán lẻ thấp (do người dân nuôi và trực tiếp bán) đến nơi có giá bán cao (do qua nhiều khâu trung gian dẫn đến giá cả bị đội lên) và ngược lại

Việc giá gà có sự chênh lệch giữa các địa phương đã ảnh hưởng đến việc lưu thông mặt hàng này Ở những nơi mà giá gà thấp, bị giảm mạnh, lượng tiêu thụ bị giảm