HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN ĐỀ TÀI 01: LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH MÁC – LÊNIN VỀ SẢN
Trang 1HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN
ĐỀ TÀI 01:
LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH MÁC – LÊNIN VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA
VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG NỀN SẢN XUẤT HÀNG HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN
NAY.
Học kỳ I –Năm 2021 Nhóm: 12 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN:
NGUYỄN THỊ HẰNG
Trang 2TP Hồ Chí Minh – 2022
DANH SÁCH NHÓM
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1.1 LỜI MỞ ĐẦU
1.2 MỤC TIÊU NGUYÊN CỨU
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGUYÊN CỨU
1.4 PHẠM VI NGUYÊN CỨU
PHẦN 2: LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊ NIN VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA
2.1 SẢN XUẤT HÀNG HÓA:
2.1.1 Khái niệm sản xuất hàng hóa
2.1.2 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa
2.2 CÁC QUY LUẬT CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA:
2.2.1 Quy luật giá trị
2.2.2 Quy luật cạnh trạnh
2.2.3 Quy luật cung cầu
2.2.4 Quy luật lưu thông tiền tệ và lạm phát
PHẦN 3: VẬN DỤNG TRONG NỀN SẢN XUẤT HÀNG HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY:
3.1 KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM
3.1.1 Khái niệm kinh tế thị trường
3.1.2 Đặc điểm chính của kinh tế thị trường
Trang 43.1.3 Tính tất yếu khách quan phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam
hiện nay
3.2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG LÝ LUẬN SẢN XUẤT HÀNG HÓA CỦA MÁC – LÊ NIN VÀO PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY:
3.2.1 Tổng quan nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay
3.2.2 Sự biểu hiện của lý luận sản xuất hàng hóa trong phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay
3.3 NHỮNG BIỆN PHÁP VẬN DỤNG HIỆU QUẢ LÝ LUẬN SẢN XUẤT HÀNG HÓA CỦA MÁC – LÊ NIN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM NAY: 3.3.1 Thực trạng lao động hiện nay theo nghiên cứu quý IV năm 2021
3.3.2 Biện pháp vận dụng hiệu quả lý luận
PHẦN 4: KẾT LUẬN:
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 5Lý luận sản xuất hàng hóa của C.Mác-Lênin cho ta thấy được vai trò quan trọng của sản xuất hàng hóa và hàng hóa trong nền kinh tế thị trường” Lý luận của C.Mác-
Lênin chỉ ra các phạm trù cơ bản về hàng hóa, tiền tệ, giá cả, quy luật giá trị, tính haimặt của lao động sản xuất hàng hóa, năng suất lao động… giúp chúng ta nhìn nhậnđược các mối quan hệ của kinh tế trong nền kinh tế thị trường Do vậy, việc nghiêncứu và tìm hiểu về lý luận sản xuất hàng hóa của C.Mác-Lênin trong thời kì phát triểnnền kinh tế thị trường vô cùng ý nghĩa và quan trọng
Em muốn sử dụng những kiến thức đã học ở nhà trường cùng những kiến thức thực tếtích góp được để tìm hiểu về nền thị trường sản xuất hàng hóa và sự vận dụng trongsản xuất hàng hóa ở nước ta Với mục tiêu đó, nhóm chúng em đã chọn đề tài “ Lýluận của Kinh tế chính trị Mác-Lênin về sản xuất hàng hóa và sự vận dụng trong nềnsản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay ”
Trong quá trình làm bài chắc chắn sẽ không thể tránh được sai sót Rất mong nhậnđược những đóng góp tích cực của cô để bài tiểu luận của chúng em hoàn thiện hơn và
có những nhận thức rõ ràng, đúng đắn hơn Chúng em xin chân thành cảm ơn!
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu đề tài trên nhằm hiểu rõ được bản chất của nền sản xuất hàng hóa
và sự vận dụng trong nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam Đưa ra được cái nhìn tổng
Trang 6quan nhất về thực trạng nền kinh tế sản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay Từ đó, đềxuất phương hướng và giải pháp khắc phục những hạn chế còn tồn đọng, phát huy tối
đa những điểm mạnh, lợi thế của nền sản xuất hàng hóa Việt Nam
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài về sản xuất hàng hóa và sự vận dụng trong nền sản xuất hàng hóa ở Việt Namnên đối tượng nghiên cứu ở đây chính là nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam Sản xuấthàng hoá đã trở thành một khâu quan trọng của sự phát triển xã hội Điều này đánh dấumột bước ngoặt lớn trong lịch sử xã hội loài người, đưa loài người tiến tới một xã hộivăn minh và phát triển
1.4 Phạm vi nghiên cứu
Trong bài tiểu luận, chúng em sẽ chỉ tìm hiểu về nền sản xuất hàng hóa ở Việt Namhiện nay thông qua những lý luận kinh tế chính trị của Mác-Lênin về nền sản xuấthàng hóa Làm rõ những thực trạng và đưa ra những giải pháp đúng đắn nhất cho nềnsản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay
PHẦN 2 LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊ NIN VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA
2.1 SẢN XUẤT HÀNG HÓA:
2.1.1 Khái niệm sản xuất hàng hóa:
Sản xuất hàng hóa là một khái niệm được sử dụng trong kinh tế chính trị Mác-Lênindùng để chỉ về kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra không phải là
để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đápứng nhu cầu tiêu dùng của người khác, thông qua việc trao đổi, mua bán Hay nói một
Trang 7cách khác, sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm sản xuất ra là đểbán Trong lịch sử, ngay từ đầu khi loài người xuất hiện không phải đã có sản xuấthàng hóa, sản xuất hàng hóa chỉ tồn tại và phát triển trong một số phương thức sảnxuất xã hội, gắn liền với những điều kiện lịch sử nhất định.
2.1.2 Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa:
Theo Mác Lê Nin, sản xuất hàng hóa ra đời khi có đủ hai điều kiện:
Một là phân công lao động.,
Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản xuất, phân chia lao động xãhội ra thành các ngành, lĩnh vực sản xuất khác nhau Do phân công lao động, mỗingười chỉ sản xuất một hoặc một vài sản phẩm nhất định mà nhu cầu của họ lại đòi hỏinhiều loại sản phẩm khác nhau Vì vậy, phân công lao động xã hội làm xuất hiện mốiquan hệ trao đổi sản phẩm giữa những người sản xuất với nhau để thỏa mãn nhu cầu.Phân công lao động xã hội càng phát triển, nên sản xuất và trao đổi hàng hóa càng mởrộng hơn, đa dạng và phong phú hơn Với ý nghĩa trên, phân công lao động xã hộiđóng vai trò là cơ sở cho sự ra đời của sản xuất hàng hóa
Tuy nhiên, nếu chỉ có phân công lao động xã hội thì cũng chưa thể có sản xuất vàtrao đổi hàng hóa vì tư liệu sản xuất là của chung, sản phẩm của từng nhóm sản xuấtcũng là của chung, được dùng chung cho các thành viên trong công xã, không phảithông qua trao đổi, mua bán Vì thế, muốn sản xuất hàng hóa ra đời và tồn tại phải cóđiều kiện thứ hai là sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất
Hai là sự tách biệt về mặt kinh tế với các chủ thể sản xuất.,
Sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất làm cho giữa những người sảnxuất có sự độc lập nhất định với nhau và có sự tách biệt về lợi ích Sản phẩm làm rathuộc quyền sở hữu của các chủ thể kinh tế, muốn tiêu dùng sản phẩm lao động củangười khác cần thông qua trao đổi, mua bán hàng hóa Nói cách khác, sự tách biệt vềmặt kinh tế giữa những người sản xuất đòi hỏi việc trao đổi sản phẩm giữa họ phải dựatrên nguyên tắc bình đẳng, ngang giá và hai bên đều có lợi
Trang 8Trong lịch sử, sự tách biệt giữa các chủ thể sản xuất về mặt kinh tế bắt đầu xuấthiện khi chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất ra đời Sau này, do sự xuất hiện nhiều hìnhthức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất nên sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủthể sản xuất tiếp tục tồn tại, đa dạng và phong phú hơn.
Tóm lại, sản xuất hàng hóa ra đời và tồn tại chỉ khi có đủ hai điều kiện trên Thiếumột trong hai điều kiện thì không có sản xuất hàng hóa và sản phẩm lao động cũngkhông mang hình thái hàng hóa Khi còn sự tồn tại của hai điều kiện trên, con ngườikhông thể dùng ý chí chủ quan mà xóa bỏ nền sản xuất hàng hóa được vì sẽ làm cho
xã hội dần tiến tới khan hiếm và khủng hoảng
2.2 CÁC QUY LUẬT CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA:
2.2.1 Quy luật giá trị:
2.2.1.a Nội dung và yêu cầu của quy luật giá trị:
Quy luật giá trị là quy luật kinh tế của sản xuất hàng hóa, ở đâu có sản xuất và
trao đổi hàng hóa thì ở đó có sự hoạt động của quy luật giá trị Quy luật giá trị chi phốihoạt động của những người sản xuất và trao đổi hàng hóa
- Quy luật giá trị đòi hỏi việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên haophí lao động xã hội cần thiết Điều đó nghĩa là những người sản xuất hàng hóa phảiluôn luôn tìm cách làm cho hao phí lao động cá biệt của mình phù hợp với lao động xãhội tất yếu để sản xuất ra hàng hóa, trong trao đổi phải theo nguyên tắc ngang giá Haihàng hóa được trao đổi với nhau khi cùng kết tinh một lượng lao động hao phí bằngnhau, tức là, trao đổi, mua bán hàng hóa phải căn cứ vào thời gian lao động xã hội cầnthiết
- Quy luật giá trị bắt buộc mọi người sản xuất và trao đổi hàng hóa phải tuântheo “mệnh lệnh” của giá cả thị trường Chỉ có thông qua sự vận động lên xuống củagiá cả thị trường mới điều tiết được sự hoạt động của quy luật giá trị Giá cả của hàng
Trang 9hóa vận động xoay quanh giá trị, nhưng tổng số giá cả của hàng hóa luôn bằng tổnggiá trị của hàng hóa trong xã hội.
2.2.1.b Tác động của quy luật giá trị:
Trong nền sản xuất hàng hóa, quy luật giá trị có 3 tác động sau:
- Điềều tềết s n xuấết và l u thông hàng hóa ả ư
+ Quy luật giá trị điều tiết sản xuất hàng hóa là sự điều tiết các yếu tố sản xuấtcủa xã hội vào các ngành, lĩnh vực của nền sản xuất, được thể hiện qua hai trường hợpsau đây:
• Nếu như một mặt hàng nào đó có giá cả cao hơn giá trị, bán chạy và lãi nhiều,những người sản xuất sẽ mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm tư liệu sản xuất và sứclao động để sản xuất ra hàng hoá đó nhiều hơn Mặt khác, những người sản xuất hànghoá khác ít lãi hơn cũng có thể chuyển sang sản xuất mặt hàng này, do đó, tư liệu sảnxuất và sức lao động ở ngành này tăng lên, quy mô sản xuất được mở rộng
• Nếu như một mặt hàng nào đó có giá cả thấp hơn giá trị xã hội sẽ bị lỗ vốn.Tình hình đó buộc người sản xuất phải thu hẹp sản xuất mặt hàng này hoặc chuyểnsang sản xuất mặt hàng khác, làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động của ngành nàygiảm đi
Như vậy, quy luật giá trị đã tự động điều tiết tỉ lệ phân chia tư liệu sản xuất vàsức lao động vào các ngành sản xuất khác nhau, đáp ứng nhu cầu của xã hội Chúng ta
có thể nhận thấy sự điều tiết này trong xã hội thông qua hiện tượng ngành này khi thì
bị thu hẹp, ngành kia khi thì được mở rộng và ngược lại
+ Quy luật giá trị điều tiết lưu thông hàng hoá thể hiện ở chỗ nó thu hút hànghoá từ nơi có giá cả thấp đến nơi có giá cả cao và từ đó, góp phần làm cho hàng hoágiữa các vùng có sự cân bằng nhất định
Chẳng hạn, hàng hoá nông sản được điều tiết từ nông thôn ra thành thị, ngượclại, hàng hoá công nghệ phẩm thường được di chuyển về nông thôn, đồng thời hànghoá còn được luân chiến từ nước này sang nước khác
Trang 10- Kích thích cải tiến kĩ thuật, hợp lí hoá sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, làm cho lực lượng sản xuất của xã hội phát triển nhanh.
Các hàng hoá được sản xuất ra trong những điều kiện sản xuất khác nhau, do đó
có mức hao phí lao động cá biệt khác nhau, nhưng trên thị trường thì các hàng hoá đềuphải được trao đổi, mua bán theo mức lao động xã hội cần thiết Do đó, người sản xuấthàng hoá nào có mức hao phí lao động cá biệt thấp hơn mức hao phí lao động cần thiếtthì sẽ có lãi, càng thấp hơn càng lãi nhiều Điều đó kích thích người sản xuất hàng hoácải tiến kĩ thuật, hợp lí hoá sản xuất, nâng cao trình độ tổ chức quản lí, thực hành tiếtkiệm nhằm tăng năng suất lao động, cố gắng làm giảm giá trị cá biệt hàng hóa củamình xuống ít nhất là bằng, càng thấp hơn giá trị xã hội của hàng hóa càng tốt
Sự cạnh tranh quyết liệt làm cho quá trình này diễn ra ngày càng mạnh mẽ hơn
Ai cũng làm như vậy thì kết quả là năng suất lao động xã hội không ngừng tăng lên,chi phí không ngừng giảm xuống, lực lượng sản xuất của xã hội ngày càng phát triển.Thành tựu của công cuộc đổi mới ở nước ta dựa trên cơ sở phát triển nền kinh tế hànghoá nhiều thành phần đã thể hiện rất rõ tác dụng này của quy luật giá trị
- Phấn hoá giàu, nghèo gi a nh ng ng ữ ữ ườ i s n xuấết hàng hoá ả
Trong nền kinh tế hàng hoá, người sản xuất hàng hoá nào có điều kiện sản xuấtthuận lợi, mức hao phí lao động cá biệt thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cầnthiết, thường xuyên thắng thế trong cạnh tranh sẽ thu được nhiều lãi, giàu lên và có thểtiếp tục mua sắm thêm tư liệu sản xuất, mở rộng sản xuất kinh doanh, thuê lao động vàngày càng giàu có, trở thành ông chủ
Ngược lại, những người sản xuất hàng hoá nào không có điều kiện sản xuấtthuận lợi, lại gặp rủi ro nên hao phí lao động cá biệt lớn hơn mức hao phí lao động xãhội cần thiết khi bán hàng hoá sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ, thậm chí có thể bị phá sản,trở thành nghèo khổ, phải đi làm thuê
Trong nền sản xuất hàng hoá giản đơn, sự tác động của quy luật giá trị lànguyên nhân làm xuất hiện quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, nhà tư bản bóc lột sứclao động của lao động làm thuê
Trang 11Như vậy, quy luật giá trị là quy luật kinh tế khách quan, không phụ thuộc vào ýmuốn chủ quan của con người, nhưng có thể vận dụng được quy luật giá trị vào tổchức và quản lí nên kinh tế một cách có hiệu quả theo những mục tiêu xác định.
Tác động của quy luật giá trị vừa mang tính tích cực, vừa mang tính tiêu cực.Cho nên, cùng với việc thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển, nhà nước ta cần cónhững biện pháp để phát huy mặt tích cực, hạn chế tiêu cực để đảm bảo tính địnhhướng của xã hội chủ nghĩa
2.2.2 Quy luật cạnh trạnh:
- Cạnh tranh là sự ganh đua về kinh tế giữa những chủ thể trong nền sản xuất hànghóa nhằm tranh giành những điều kiện thuận lợi trong sản xuất, tiêu thụ hoặc tiêu dùnghàng hóa để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình
- Cạnh tranh diễn ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng Ví dụ, người sản xuấtthì muốn bán được hàng hoá với giá cao, người tiêu dùng lại muốn mua được hàng hoávới giá rẻ, hoặc giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng để mua được hàng hóa vớigiá rẻ hơn, chất lượng tốt hơn, hoặc giữa người sản xuất với người sản xuất nhằmgiành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất để thu được lợi ích nhiều nhất chomình
- Cạnh tranh có vai trò rất quan trọng và là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển Nóbuộc người sản xuất phải thường xuyên tích cực, năng động, nhạy bén, tăng cường cảitiến kĩ thuật, công nghệ, phương pháp tổ chức quản lí, thực hành tiết kiệm Ở đâycạnh tranh có vai trò bình tuyển cái tiến bộ, đào thải cái lạc hậu, thúc đẩy kinh tế hànghoá phát triển Nhờ có cạnh tranh mà hàng hoá ngày càng có cơ cấu, chủng loại, mẫu
mã phong phú, đa dạng, chất lượng cao, giá thành hạ
- Bên cạnh những mặt tích cực là chủ yếu, cạnh tranh quá mức cũng gây ra những hậuquả như phân hoá giàu nghèo, làm phá sản những người sản xuất gặp khó khăn và rủi
ro, môi trường và nhiều tệ nạn xã hội đòi hỏi phải có sự quản lí, khắc phục của nhànước bằng luật pháp và các chính sách kinh tế - xã hội
Trang 12- Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh vừa là điều kiện và môi trường, vừa là thửthách nghiệt ngã đối với các chủ thể kinh tế.
Vì vậy, để tồn tại và phát triển các chủ thể kinh tế phải luôn luôn chuẩn bị sẵn sàngkhả năng cần có những biện pháp ngăn chặn những biểu hiện của cạnh tranh khônglành mạnh, tạo điều kiện cạnh tranh bình đẳng cho các chủ thể kinh tế trên thị trường
2.2.3 Quy luật cung cầu:
- Cầu là số lượng hàng hoá, dịch vụ mà người mua có khả năng mua và sẵn sàng mua
ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định Cầu có nhiều loại như: cầu chosản xuất, cầu cho tiêu dùng cá nhân… nhưng cầu trong kinh tế thị trường không phải
là cầu nói chung mà là cầu có khả năng thanh toán, cầu luôn gắn với không gian vàthời gian nhất định
Khối lượng và quy mô của cầu tỉ lệ nghịch với giá cả của hàng hóa và dịch vụ Khi giá
cả hàng hoá giảm thì cầu tăng và ngược lại Ngoài ra, cầu còn phụ thuộc vào nhiều yếu
tố như: thu nhập trung bình của dân cư, thói quen tập quán hay sở thích, quy mô củathị trường, chính sách kinh tế của nhà nước… nhưng trước hết và chủ yếu phụ thuộcvào tổng số tiền của xã hội để mua hàng hoá và dịch vụ trong từng thời kì nhất định
- Cung là tổng số hàng hoá và dịch vụ có ở thị trường hoặc có khả năng thực tế cung
ứng cho thị trường Hay nói cách khác, cung là số lượng và dịch vụ mà người bán cókhả năng bán và sẵn sàng bán ở những mức giá khác nhau trong một thời gian nhấtđịnh
Cung biểu hiện kết quả của sản xuất, do sản xuất quy định, nhưng cung không đồngnhất với sản xuất, bởi vì, những sản phẩm sản xuất để tiêu dùng hoặc không có khảnăng đưa ra thị trường, chất lượng kém không bán được không được gọi là cung.Khối lượng và quy mô của cung có mối quan hệ tỉ lệ thuận với giá cả hàng hoá Khigiá cả hàng hoá cao thì lãi suất cao và họ sẽ cung cấp nhiều hàng hoá và ngược lại.Cung phụ thuộc vào nhiều yếu tố: số lượng, chất lượng các yếu tố sản xuất, giá cả yếu
tố đầu vào, chính sách kinh tế của nhà nước, số lượng người sản xuất