Báo cáo thu hoạch Thực tập Lại Ngọc An – Lớp Truyền hình K34A1 Học viện Báo chí và Tuyên truyền I Khái lược về trung tâm truyền hình nhân dân – địa chỉ 71 hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội Đúng 22 giờ 45 phút tối 1 9, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tập thể Ban Biên tập Báo Nhân Dân đã nhấn nút phát sóng chính thức kênh Truyền hình Nhân Dân Lễ ra mắt và phát sóng chính thức Truyền hình Nhân Dân đã diễn ra tại ba đầu cầu Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Thái Nguyên Đến dự.
Trang 1Báo cáo thu hoạch Thực tập
Lại Ngọc An – Lớp Truyền hình K34A1
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
I.Khái lược về trung tâm truyền hình nhân dân – địa chỉ: 71 hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội:
Đúng 22 giờ 45 phút tối 1-9, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tập thể Ban Biên tập Báo Nhân Dân đã nhấn nút phát sóng chính thức kênh Truyền hình Nhân Dân
Lễ ra mắt và phát sóng chính thức Truyền hình Nhân Dân đã diễn ra tại ba đầu cầu Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Thái Nguyên Đến dự sự kiện quan trọng này cócác đồng chí: Nguyễn Tấn Dũng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ nước CHXNCH Việt Nam; Nguyễn Minh Triết, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam; Lê Hồng Anh, Ủy viên Bộ Chính trị,Thường trực Ban Bí thư TƯ Đảng; Phan Diễn, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư TƯ Đảng; Phạm Thế Duyệt, nguyên Ủy viên Thường vụ - Thường trực Bộ Chính trị; Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban TƯ MTTQ Việt Nam; Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư TƯ Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo TƯ; Tòng Thị Phóng, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam; Lê Thanh Hải, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, cùng nhiều vị lãnh đạo khác
Ngay trước lễ bấm nút thay thế logo thử nghiệm thành logo chính thức, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng nhiệt liệt chúc mừng, hoan nghênh Ban Biên tập Báo Nhân Dân, Trung tâm Truyền hình Nhân Dân trong điều kiện còn nhiều khó khăn, đã chủ động, tích cực chuẩn bị về nhân lực, cơ sở vật chất-kỹ thuật, phát sóng thử nghiệm để tiếp thu ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, của bạn xem truyền hình và tổ chức phát sóng chính thức đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2-9
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, Truyền hình Nhân Dân ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường thông tin, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền phong phú
và đa dạng của đời sống xã hội, trong đó, một điều hết sức quan trọng là thông
Trang 2tin, tuyên truyền về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, về công tác xây dựng Đảng, xây dựng bộ máy Nhà nước và toàn bộ hệthống chính trị Ngoài những chức năng, nhiệm vụ, lợi thế của một kênh thông tin bằng hình ảnh, còn có thế mạnh là báo hình của một cơ quan báo chí lớn – cơ quan T.Ư của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam Những thế mạnh đó là cơ sở rất quan trọng để Truyền hình Nhân Dân có nền tảng chính trị, văn hóa và những điều kiện thuận lợi để xây dựng và phát triển.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị, Truyền hình Nhân Dân cần làm nổi bật thếmạnh của một kênh truyền hình chính luận, có dấu ấn riêng, thu hút đông đảo công chúng, thông tin, phân tích thấu đáo, thuyết phục về những sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nổi bật trong nước, cũng như những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới
Thời gian tới, tập trung tuyên truyền thật tốt việc thực hiện Nghị quyết Đại hội
XI của Đảng và nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội năm 2015; tuyên truyền kịp thời, sinh động Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội lần thứ XII của Đảng
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bắt tay chúc mừng Tổng Biên tập Báo Nhân Dân.
Đúng 8 giờ 30 phút tối 1-9, tại Nhà hát Lớn, nơi diễn ra đầu cầu Hà Nội, những hình ảnh trực tiếp đầu tiên đã được phát sóng Phát biểu ý kiến tại buổi lễ, đồng chí Thuận Hữu, Ủy viên T.Ư Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân khẳng định, lễ phát sóng chính thức Truyền hình Nhân Dân là dấu mốc quan trọng trên chặng đường ra đời phát triển của Báo Nhân Dân gần 65 năm qua Đây là niềm vinh dự,
là thời cơ, đồng thời cũng là thách thức đối với Ban biên tập Báo Nhân Dân, Trung tâm truyền hình Nhân Dân và tập thể những người làm báo Đảng
Đồng chí nhấn mạnh, sau hơn hai năm ra đời và hơn hai tháng phát sóng thử nghiệm, với phương châm: Xây dựng Truyền hình Nhân Dân là một kênh truyền hình chính luận, thời sự, kịp thời, trung thực, tin cậy, đặc sắc với thế mạnh là thông tin, bình luận chính trị-xã hội, Ban biên tập đã tập trung chỉ đạo về nội dung, xây dựng các chương trình đáp ứng nhu cầu thông tin, tuyên truyền thời sự,
và bình luận các vấn đề công chúng quan tâm, với thời lượng 24 giờ hằng ngày Truyền hình Nhân Dân đã góp phần tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; giáo dục truyền thống; định hướng dư
Trang 3luận xã hội, định hướng văn hóa xã hội, xác lập những tiêu chí, chuẩn mực về đạo đức, lối sống…
Lễ ra mắt chính thức kênh Truyền hình Nhân Dân trở thành buổi lễ để những người làm báo Đảng ôn lại kỷ niệm trong suốt gần 65 năm hình thành và phát triển Báo Nhân Dân, từ những ngày đầu làm báo tại An toàn khu Định Hóa, Thái Nguyên, trong những năm kháng chiến gian khổ, cho đến thời kỳ hòa bình, xây dựng CNXH
Tại đầu cầu Thái Nguyên, bác Lê Thành, công nhân xếp chữ của nhà in Báo Nhân Dân đầu tiên tại chiến khu; bà Hoàng Thị Chấm, nguyên Bí thư Đảng ủy xãQuy Kỳ, Định Hóa, nơi từng có cơ sở nhà in Báo Nhân Dân; đồng chí Vũ Hồng Bắc, Phó Bí thư tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thái Nguyên; Nhà báo Phan Hữu Minh, Giám đốc Đài Phát thanh và truyền hình Thái Nguyên đã lần lượt chia sẻ những kỷ niệm về số báo đầu tiên được xuất bản, về tình cảm của người dân Định Hóa với tờ báo Đảng, cũng như gửi gắm những tâm tư và hy vọng với Báo Nhân Dân khi ra mắt kênh truyền hình
Tại đầu cầu Hà Nội, các nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân - những cây đại thụ của làng báo Việt Nam như: Nhà báo Hà Đăng, Hồng Vinh, Đinh Thế Huynh
đã lần lượt chia sẻ những cảm xúc của mình về tờ báo mà họ đã cống hiến trong suốt nhiều năm làm báo của mình, đồng thời thể hiện niềm vui khi Báo Nhân Dân có thêm kênh truyền hình
Trong không khí xúc động ấy, đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị,
Bí thư TƯ Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo TƯ, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân nói: “Tôi xin chúc mừng các đồng nghiệp của Báo Nhân Dân Và tôi rất bồi hồi nếu như hôm nay anh Hoàng Tùng, Hồng Hà, Hữu Thọ còn sống chắc các anh ấy vui lắm Và niềm vui của Báo Nhân sẽ được nhân lên Trong bồi hồi xúc động, tôi tin tưởng rằng các thế hệ hôm nay của Báo Nhân Dân nói chung và kênh Truyền hình Nhân Dân nói riêng phát huy truyền thống vẻ vang, tuyệt đối trung thành với Đảng, không ngừng nâng cao chất lượng các ấn phẩm, trước mắt
là Truyền hình Nhân Dân, tạo bản sắc của kênh, phải có chỗ đứng trong lòng
khán giả, như các ấn phẩm khác của Báo Nhân Dân"
Tại lễ ra mắt kênh truyền hình của một tờ báo có bề dày lịch sử, những người làmbáo Nhân Dân đã cùng tưởng nhớ thế hệ các nhà báo lão thành cách mạng, như:
Trang 4Hoàng Tùng, Hồng Hà, Hữu Thọ, các nhà báo liệt sĩ công tác tại Báo Nhân Dân
đã hy sinh trong cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc…
Cũng trong buổi lễ, Đài truyền hình Việt Nam đã trao tặng Báo Nhân Dân chiếc
xe truyền hình lưu động trị giá gần 40 tỷ đồng
Ngay sau ngày ra mắt kênh truyền hình, Báo Nhân Dân phối hợp với các cơ quanbáo chí thực hiện chương trình truyền hình “Một ngày Việt Nam” Chương trình
sẽ bắt đầu lúc 6 giờ và kết thúc lúc 22 giờ ngày 2-9, tiếp nhận thông tin từ các địaphương, phát đi những hình ảnh sinh động, tiêu biểu trong đời sống chính trị-kinhtế-văn hóa-xã hội của đất nước
(Trích nguồn từ bài báo đăng trên Nhandan.com)
Từ khi lên sóng vào ngày 1/9/2015 cho đến nay là gần 3 năm lên sóng nhưng trung tâm truyền hình Nhân dân đã trở thành 1 trong 7 kênh truyền hình thiết yếu của quốc gia bên cạnh kênh Thời sự chính trị tổng hợp VTV1, kênh Thời sự chính trị tổng hợp VTC1, kênh truyền hình Thông tấn Vnews, kênh truyền hình công an nhân dân ANTV, kênh truyền hình quốc phòng QPVN, kênh truyền hìnhquốc hội Việt Nam QHVN, kênh truyền hình nhân dân Nhân dân… phục vụ nhiệm vụ chính trị và thông tin tuyên truyền thiết yếu của quốc gia Với mục đích tôn chỉ là thời sự chính trị tổng hợp và các chương trình chuyên biệt, đảm bảo nhiệm vụ thông tin tuyên truyền về chính trị, an ninh quốc phòng của quốc gia Hiện nay với thời lượng phát sóng kênh chương trình 24 giờ một ngày, đáp ứng thời lượng chương trình tự sản xuất trên tổng thời lượng phát sóng trong mỗingày Truyền hình Nhân dân đã và đang nỗ lực cập nhật những thông tin, sự kiện quan trọng của quốc gia từ mọi miền đất nước trên tất cả các lĩnh vực theo đúng đường lối chủ trương lãnh đạo của Đảng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khán giả trong và ngoài nước Có thể thấy, truyền hình nhân dân ra đời muộn hơn
so với các kênh truyền hình thiết yếu khác cũng như hệ thống cơ sở truyền hình tại Việt Nam nhưng đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ và tạo dựng được niềm tin lớn lao đối với công chúng và trở thành kênh tiếp cận thông tin chính thống và uy tín đối với khán giả cả nước
Những chuyên mục quan trọng của truyền hình Nhân dân được phát sóng liên tục
đó là Thời sự với các tiểu mục như chương trình thời sự, tin trong nước, điểm báo, theo dòng sự kiện, tâm điểm; Chính trị với các tiểu mục như Đảng với sự
Trang 5nghiệp đổi mới, thực hiện Nghị quyết, Bình luận - phê phán, chuyện ở cơ sở, địa chỉ đỏ, tạp chí đối ngoại, bàn tròn; Kinh tế với các tiểu mục như nhịp sống kinh
tế, kinh tế và dự báo, câu chuyện khởi nghiệp, tam nông thời hội nhập, giao thông kết nối, đồng hành cùng doanh nghiệp, nông nghiệp chuyển động ; Văn hóa văn nghệ với các tiểu mục như Vẻ đẹp Việt Nam, Điểm đến, Chuyện đời chuyện nghề, Tác giả tác phẩm, Gương mặt cuộc sống…; và rất nhiều các chuyênmục có nhiều tiểu mục hấp dẫn như: Khoa học giáo dục Quốc tế, Địa phương, Phóng sự- tài liệu, Xã hội, Giải trí nhằm mang đến cho khán giả những thông tin mới mẻ, cập nhật và đúng đắn
II.Những bài học rút ra trong quá trình học tập và sáng tạo tác phẩm báo chí của bản thân trong thời gian thực tập tốt nghiệp:
Có thể nói, thời gian thực tập 2 tháng vào năm cuối chính là khoảng thời gian thực tập nghiệp vụ quan trọng của mỗi sinh viên Bước thời gian thực tập nghiệp vụ này, sinh viên sẽ có sự chuẩn bị đầy đủ về kiến thức chuyên ngành với tri thức thu nạp về báo chí truyền hình sau 4 năm học tập tại học viện; cũng như trước đó đã có đợt kiến tập nên sinh viên cũng dễ dàng xác định được công việc
mà mình phải làm và rút ra được bài học từ đợt kiến tập Vì thời gian thực tập này kéo dài hơn, nên sinh viên có nhiều thời gian hơn để tiếp xúc với môi trường
truyền hình chuyên nghiệp, với khoảng thời gian đủ để tiếp xúc, trao đổi, học hỏi
từ những người đã có kinh nghiệm hoạt động trong nghề tại cơ quan mà sinh viên tham gia thực tập Thực tập chính là môi trường học nghề làm báo nhanh chóng và hiệu quả nhất, đây chính là giai đoạn thực hành trên cơ sở những kiến thức lý thuyết đã được tiếp nhận
Bản thân được rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp trong môi trường báo chí truyền hình chuyên nghiệp
Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực tập
Về mặt thuận lợi:
Trang 6- Trung tâm truyền hình Nhân dân là một cơ quan báo chí truyền hình đầy
đủ cơ sở vật chất, công cụ cũng như cơ hội được tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm
- Các anh chị phóng viên, biên tập viên tại cơ quan thực tập có tạo điều kiện, hướng dẫn và nâng đỡ đàn em sinh viên thực tập
Về mặt khó khăn:
- Vì được phân công về phòng chuyên đề văn hóa văn nghệ nên chủ yếu là thực hiện những phóng sự dài về chứ chưa được tham gia sản xuất ở những thể loại báo chí khác
- Vì thời lượng phát sóng của những chương trình là định kỳ theo tuần hoặc theo tháng nên số lượng bài được cùng tham gia sản xuất cũng hạn chế hơn; hoặc có những sản phẩm có được cùng tham gia sản xuất nhưngchưa tới ngày phát sóng, vì lịch phát sóng của chuyên mục đó là cuối tháng 5
- Tham gia sản xuất những sản phẩm phóng sự sẽ tốn nhiều thời gian và công sức hơn trong nhiều công đoạn, từ ban đầu, chuẩn bị tìm kiếm và tìm hiểu đề tài, liên hệ nhân vật, tham gia đi quay…
Kinh nghiệm
1 Sự chuẩn bị tốt về tinh thần tâm lý, kỹ năng giao tiếp và tập thói quen xây dựng cho mình một tác phong làm việc chuyện nghiệp Tạo sự ấn tượng cho mọi người thấy cái nhìn ban đầu về sự chủ động, tích cực, năng động, sáng tạo, có sự đam mê về nghề báo chí truyền hình
2 Sự chuẩn bị về chuyên môn: ôn lại những kiến thức chuyên ngành, các thể loại báo chí, có ý tưởng về câu chuyện, tìm hiểu và xây dựng đề tài, kịch bản; từ những thứ nhỏ nhất, tập thói quen làm việc trong môi trường báo chí thực thụ và bỏ qua những thói quen cố hữu của sinh viên báo chí
3 Sự tiếp thu và học hỏi, lắng nghe sự hướng dẫn chỉ dạy từ các anh chị trong phòng, vì họ là những người đi trước, những kinh nghiệm của họ sẽ là nhữngbài học quý báu cho bản thân mình Đồng thời, cũng có những đóng góp chia sẻ mang tính xây dựng của thân để tạo sự tương tác cũng như bình đẳng
Trang 74 Không nên quá thể hiện bản thân nhưng cũng đừng giấu diếm, cái gì không biết thì hỏi mọi người để có được câu trả lời cho những thứ mình chưa biết, hãy giữ giới hạn ở vị trí của một sinh viên thực tập
III Khảo sát, đánh giá một chương trình truyền hình của cơ quan báo chí nơi sinh viên thực tập nghiệp vụ (Chuyên mục Chuyện đời chuyện nghề của Phòng
Văn hóa văn nghệ)
Chương trình truyền hình được lựa chọn để khảo sát đánh giá đó là Chuyện đời chuyện nghề của phòng văn hóa văn nghệ của trung tâm truyền hình Nhân dân,báo Nhân dân Vì phòng văn hóa văn nghệ là nơi cá nhân tôi được phân công về đểtham gia hoạt động thực tập nên tôi muốn khảo sát đánh giá về những sản phẩm được tham gia sáng tạo cùng các anh chị phóng viên và đóng góp vào sự hoàn thiện của sản phẩm từ những khâu như tìm kiếm đề tài, liên hệ nhân vật, lên kịch bản và viết lời bình cho phóng sự…Cùng với đó là những sản phẩm khác mình không được tham gia sản xuất nhưng có sự chọn lọc cho việc khảo sát, đánh giá để
từ những nhìn nhận khách quan của cá nhân đưa ra những đánh giá công bình và xác đáng về những sản phẩm đã được phát sóng Vì chuyên mục này phát sóng mỗituần một lần, hoặc có khi hai tuần một lần nên số lượng phóng sự được phát sóng trong một tháng cũng chỉ giới hạn là từ 3 đến 4 số là tối đa Vậy nên, tôi đã chọn 3 chương trình là 3 số phát sóng không liền kề để tiến hành khảo sát và đánh giá, đó chính là Nghề luyện tằm dệt tơ được phát sóng ngày 27/04/2018 và Ama H’Loan với nhạc cụ tre truyền thống Ê đê phát sóng ngày 20/04/2018 và Cây đàn dân tộc được phát sóng ngày 06/04/2018 (đây là phóng sự tôi được tham gia vào quá trình sản xuất)
*Khảo sát:
Phần lớn những chương trình phóng sự trong các chuyên mục của phòng vănhóa văn nghệ chủ yếu là những phóng sự dài, giống như các đài truyền hình địa phương, có thời lượng từ 13 đến 15 phút của mỗi phóng sự và được phát sóng định
kỳ theo tuần(chuyên mục Chuyện đời chuyện nghề, Góc nhìn văn hóa, Sắc màu dân tộc, Đời sống văn nghệ, Tác giả tác phẩm, Gương mặt cuộc sống ) hoặc theo tháng (Vẻ đẹp Việt Nam)
Chuyện đời chuyện nghề là chuyên mục thuộc dạng phóng sự chân dung nhân vật, kể lại cuộc hành trình có thể là tìm tòi, gắn bó, phát triển, lưu giữ, truyền
Trang 8dạy một ngành nghề nào đó đối với cuộc sống xã hội hiện nay Đó là những câu chuyện nghề gắn bó mật thiết với đời sống hàng ngày của nhân vật Nên phóng sự rất chân thực và khách quan, tạo được sự gần gũi, gắn bó đối với khán giả theo dõi chuyên mục Có một số đề tài mới mẻ, làm về những nhân vật và công việc mà ít người biết đến được chia sẻ đến với khán giả truyền hình.
Tuy nhiên, phóng sự dài thường đi theo hướng kể lể, lê thê, cách đọc lời bình của phóng viên cũng chùng chình, chậm rãi nên dễ gây cảm giác buồn ngủ Với những người thiếu sự kiên nhẫn thì khó có thể theo dõi toàn bộ nội dung của
cả một phóng sự này Trong khi cấu trúc phóng sự thì không mới mẻ và có sự đột phá, mà thường làm theo lối mòn khuôn mẫu đúng như tên của chuyên mục là Chuyện đời chuyện nghề, kể lại cuộc hành trình gắn bó giữa nghề và đời, đời và nghề Bên cạnh đó thì nhiều đề tài cũ, đã được các báo, đài khác đã khai thác nên
dễ khiến cho người xem cảm thấy nhàm chán và lẽ dĩ nhiên họ sẽ không muốn biếtthêm về những câu chuyện đã biết
1 Nằm ở phía nam Hà Nội, làng Phùng Xá thuộc
huyện Mỹ Đức được bao quanh bởi dòng sông
Đáy hiền hòa Đã có một thời Phùng Xá là ngôi
làng nổi tiếng được biết đến với nghề trồng dâu
nuôi tằm, ươm tơ kéo sợi Quanh làng, các bãi
dâu xanh mướt trải dài ven sông, đến nay, đứng
trước những khó khăn, thách thức của thị trường
nghề dân mai một Khi nhiều người con của làng
Phùng Xá không còn coi nghề tằm tang là nghề
mưu sinh, phải chật vật với cuộc sống mưu sinh
Thì có một người phụ nữ vẫn dành cả đời gắn bó
với nghề ươm tơ dệt lụa truyền thống của quê
hương, sáng tạo ra sản phẩm quý bằng cách huấn
luyện những con tằm thành những thợ dệt tơ độc
đáo
Hình ảnh bám theo nộidung,
có khi
để cụ thể hóa cho lời bình và những cảnh quay về phỏng vấn
Tổng thời lượng của phóng sự này là hơn
14 phút
2 Phỏng vấn nghệ nhân ưu tú Phạm Thị Thuận: Tôi
sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nghề
Trang 9truyền thống lâu đời., làm nghề trồng dâu nuôi tằm ươm tơ dệt lụa, nghề của cha ông để lại và đất làm nghề Tôi cảm nhận rằng nghề trồng dâu nuôi tằm ươm tơ dệt lụa đã gắn chặt với cuộc đời của tôi với nghề, tôi yêu quý nghề tơ tằm, tôi yêu quý con tằm cho nên là trong từng hơi thở của tôi cũng là con tằm Nó ngằm vào dòng máu của tôi, tất cả cơ thể tôi là nghề, cho nên là tôi không thể
4 Lụa trải dài bên triền sông, những tấm lụa phơi
phất phơ trong gió khiến lòng người ấm áp mang đến cảm giác về một cuộc sống thanh bình trù phú Có lẽ, chỉ có ai làm nghề mới hiểu, niềm hạnh phúc của người trồng dâu nuôi tằm dệt vải khi chứng kiến thành quả sau bao ngày vất vả Với nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, đó không chỉ là mồ hôi nước mắt mà còn nhen lên niềm hy vọng về một làng nghề truyền thống đang dần khôi phục Vậy nên, suốt bao năm nay, bà cũng như con tằm rút ruột nhả tơ, cho ra đời biết bao sản phẩm, từ các loại lụa, sa tanh, đũi hay cả những chiếc khăn quàng duyên dáng tới những sản phẩm thường dùng như khăn mặt, khăn tắm đều từ nguyên liệu tơ tằm Đặc biệt, sản phẩm chăn bông do chính những con tằm tự dệt đã mang về cho bà một thương hiệu, một chỗ đứng
Trang 10vững chắc; đồng thời tạo hướng đi mới cho ngành
tơ tằm Việt Nam
4 Phỏng vấn nghệ nhân Phan Thị Thuận: Tôi lúc
nào cũng quan tâm đến con tằm, theo dõi con tằm, từ khi nó ăn lá dâu cho tới khi nó đan sợi tơ vào con kén và đến lúc mình ươm ra sợi tơ thì tôi
đã theo dõi nó và hiểu được nó và biết được nó là những sợi tơ này nó đã từ những con tằm nó đã làm cho mình thành con kén, để mình có sợi ươm
tơ dệt lụa Cho nên là từ đấy tôi mới nghĩ được ra
là mình làm thế nào để có được những sản phẩm đặc biệt, chưa ai có và không có thể máy móc nào, bàn tay con người nào làm bằng chính con tằm Tôi đã hiểu được con tằm và hiểu được từng thời điểm của con tằm Cho nên, tôi đã quyết tâm cho nó đi theo một lối đi mới, cách làm của nó là cách làm theo hướng của mình Mình sẽ làm cho
nó, nuôi nó tốt rồi thì làm thế nào để cho nó đan cho mình những tấm kén phẳng, chứ không phải
là con kén tròn như thời cổ xưa nữa
5 Tất cả đều đơn giản xuất phát từ tình yêu nghề,
mong muốn tạo nên thương hiệu và phục hồi làngnghề truyền thống của cha ông Mơ ước đó nhiều người có, nhưng để sáng tạo làm ra sản phẩm mới
mẻ độc nhất trên thị trường thì không phải ai cũng có thể làm được
6 Ngày ấy trong những lần bà quên ăn quên ngủ
trông coi quan sát những lưới tằm rút ruột nhả tơ Nhìn những tổ kén do tằm tự tạo ra vô cùng bền chặt mà không có một kỹ thuật dệt tay nào có thể sánh bằng Và ý tưởng để tằm tự dệt đã bất chợt lóe lên Nghĩ là làm, bất chấp những khuyên can của người thân, bạn bè Với lứa tằm thử nghiệm đầu tiên, bà đã không làm tổ cho chúng mà ngày đêm mày mò, huấn luyện, điều khiển chúng tự dệttrên một mặt phẳng Tằm không có tổ nên không thể kéo kén theo lẽ thường nhưng do chức năng phải nhả tơ khi đến kỳ nên chúng buộc nhả tơ vàokhông gian Khi ấy bà lại đem đặt chúng sát với nhau trên một mặt phẳng và kết quả là tơ của
Trang 11nhiều con tằm cuốn vào nhau đan thành lớp nang dày như những chiếc kén được cán phẳng Đem tẩy lớp nang mỏng trên mặt tấm kén phẳng này, theo kỹ thuật truyền thống sẽ tạo nên lớp chăn bông xốp, giữ được vẻ mềm mại của tơ mà các đường dệt của tằm không hề thay đổi Ngoài ra,
kỹ thuật còn tiết kiệm được nhiều công đoạn như ươm, kéo tơ, cào bông, chần vải, đan, dệt
7 Phỏng vấn nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận:
Bước đi mới của mình nối truyền thống là con tằm ăn lá dâu đến tuổi nhả tơ thì mình phải tạo cho nó một điểm tựa, để nó có một điểm tựa để
nó đan tơ cuốn kín che thân nó để nó làm một conkén tròn để nó yên chí trong tổ ấm của nó để nó dệt tơ theo lối truyền thống Nhưng mà lối đi mới này, mình cho nó vào một cái không gian, bước đầu tiên là nó bơ vơ, nó không biết là điểm tựa nào cho nó cái điểm tựa để nó cuốn kén che thân
nó Lúc đầu tiên, tôi nhìn nó tôi rất là thương, nó
bơ vơ ngóc đầu lên tìm những cái điểm tựa cho
nó nhưng nó không có một cái điểm tựa nào nhưng mà đến kỳ nhả tơ thì nó vẫn phải rút ruột nhả tơ ra không gian Đấy là cái hướng đi của mình, cho nó nhả tơ ra không gian, không cho nó
có một điểm tựa nào để nó thành tổ kén nữa thì cái lúc đó tôi thấy là rất khó khăn và cảm thấy là mình có tội với nó, mình không tạo cho nó một cái điểm tựa, mà mình bứt phá nó ra bắt nó phải theo hướng của mình
8 Với những thành tích đạt được, cùng niềm đam
mê cháy bỏng với nghề, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã nhận được không ít giải thưởng caoquý của nhà nước như huy chương vàng quốc tế năm 2005, giải thưởng sản phẩm công nghiệp tiêubiểu năm 2006, giải thưởng top 100 bảng vàng Thăng Long thương hiệu nổi tiếng chân chính lần thứ 2, top 20 sản phẩm người tiêu dùng tin cậy Trong năm 2015, bà tham gia giải thưởng nhà nông sáng tạo và nhận được giải nhất toàn quốc với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt; đồng
Trang 12thời ghi tên mình vào sách vàng sáng tạo Việt Nam cho những công sức và sáng tạo mà bà đã đóng góp
9 Với nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, phía sau sự
thành công này là người chồng hết lòng thương yêu, thấu đáo, tâm lý và tin tưởng Dù những ngày đầu, ông đã từng phản đối khi bà nghĩ ra ý tưởng luyện tằm dệt tơ Nhưng khi cảm nhận và hiểu được sự say mê của vợ, ông đã dần trở thànhngười bạn đồng cam cộng khổ trên mọi hành trìnhcùng vượt qua khó khăn thử thách
10 Phỏng vấn ông Lê Đăng Hạ - chồng của nghệ
nhân:
Trải qua một thời gian dài bà ấy cố gắng miệt mài
bà ấy làm thì tôi thấy vất vả quá thì tôi cũng tìm mọi cách để ủng hộ bà ấy, để cho bà ấy đạt được mục đích của mình Cho nên là tôi rất cố gắng tìmmọi cách để hỗ trợ bà ấy các sản phẩm ra được thìtôi làm thế nào cho sản phẩm nó đẹp thêm và tốt thêm
12 Dù đơn giản chỉ là cùng nhau gấp một chiếc chăn,
kiểm tra chất lượng sản phẩm hay chia sẻ những câu chuyện thường ngày trong lúc làm việc Nhưng đó luôn là điểm tựa chỗ dựa tinh thần vững chắc để nghệ nhân Phan Thị Thuận có thể rắn rỏi tiến bước trong những sáng tạo của mình
13 Và có lẽ chuyện đời, chuyện nghề của bà cũng sẽ
tiếp tục được nối dài, khi những người con,
những người dân trong làng cũng đã và đang trở thành những lứa học trò thông minh chăm chỉ
14 Phỏng vấn chị Đặng Thị Kim Anh: Nói chung thì
không cứ gì là riêng tôi mà tất cả những người làm đều học hỏi được từ bác Thuận rất nhiều, từ tính kiên trì, bền bỉ rồi tính sáng tạo, rồi là sự tíchlũy mọi kiến thức để dần dần mà phát huy được công nghệ mới và tính kiên trì bền bỉ của bác Thuận là chúng tôi học được rất nhiều
15
Một trong những bài học lớn nhất mà bà truyền dạy cho mọi người, đó luôn là sự tận tâm với nghề Bài học đó bà đã dùng cả cuộc đời để
Trang 13chiêm nghiệm, chứng minh Vậy nên, hơn ai hết, mỗi người đều hiểu được những trăn trở của bà trong việc bảo tồn, giữ gìn, phát huy nghề truyền thống của gia đình, quê hương
16 Phỏng vấn anh Lê Đăng Nam – con trai của nghề
nhân:
Khi nghề dâu tằm nó bị mai một, bà phải vào tận nông trường Thanh Hà để bà mua dâu, xin dâu bờrào để về chăn tằm Cái tâm huyết của bà lớn nhấtkhông phải là bà tạo được ra cái sản phẩm chăn bông tơ tằm tự dệt này mà tam huyết của bà lớn nhất là duy trì được cái nghề dâu tằm của Mỹ Đức và nghề dệt lụa của làng Phùng Xá chúng tôi
17 Đến nay, dù đã luyện thành công cho tằm tự dệt,
dù đã gặt hái được rất nhiều kết quả với các sản phẩm tơ tằm hoàn toàn tự nhiên nhưng với nghệ nhân Phan Thị Thuận thì vẫn còn đó rất nhiều những băn khoăn, trăn trở, trăn trở trong việc giúp đỡ những bà con nông dân trồng dâu nuôi tằm, trăn trở trong việc khôi phục lại làng nghề truyền thống tươi đẹp như xưa và cả những trăn trở để các mẫu hoa văn, các sản phẩm có thể đa dạng hơn, đến với tay người tiêu dùng hơn nữa
18 Phỏng vấn nghệ nhân Phan Thị Thuận:
Cái điều băn khoăn nhất của tôi là làm thế nào cho những người nuôi tằm và tất cả các vùng đều
đi theo một cái chuỗi sản xuất, tức là người nọ dựa vào người kia, khâu này khâu kia nó nối tiếp với nhau, để ra một giá thành sản phẩm nó tốt nhất Người nông dân muốn làm thì tôi giúp cho người ta về khâu trứng, giống, hướng dẫn kỹ thuật cho những người nông dân nuôi tằm có một sản phẩm mới, một hướng đi mới để cùng nhau phát triển, để có nhiều sản phẩm để ra thị trường Nói là vất vả nhưng tôi cảm thấy là khi tôi đã yêu
nó thì tôi thấy là không có cái gì vất vả cả Mà tôithấy mỗi một sản phẩm ra đời, người tiêu dùng sản phẩm của mình, mà người ta nói đến những sản phẩm người ta yêu quý nó thì mình cảm thấy mình rất là hạnh phúc, không có gì là vất vả cả
Trang 14Mình đang làm cho cuộc sống của mình và mọi
người, mọi người cũng được vui lây với mình
19 Sẽ chẳng bao giờ hết những băn khoăn, trăn trở,
sẽ chẳng bao giờ hết những tâm huyết mà nghệ
nhân Phan Thị Thuận dành cho nghề Bởi cả cuộc
đời của một người trồng dâu nuôi tằm và dệt vải
như bà, sống chính là để rút ruột nhả tơ, để cho ra
đời những sản phẩm tâm huyết, những sản phẩm
mang tâm hồn và nét riêng của người Phùng Xá
2 Ama H’Loan với nhạc cụ truyền thống Ê đê
ảnh
Thời lượng
1 Dù là dân tộc nào âm nhạc luôn tồn tại không thể
thiếu trong hoạt động văn hóa cũng như tín
ngưỡng từ bao đời nay Âm nhạc có lẽ là thành tố
văn hóa thể hiện rõ nhất phẩm chất riêng có,
không lẫn lộn, tạo nên bản sắc cho đồng bào Tây
Nguyên trên mảnh đất cao nguyên đầy nắng và
gió Để tạo nên bản sắc của riêng mình, ngoài
những giọng hát, cách hát khỏe khoắn đặc trưng,
đồng bào Tây Nguyên còn sở hữu một kho tàng
các loại nhạc cụ Cuộc sống của đồng bào Tây
Nguyên thuở sơ khai, luôn gần gũi với núi rừng
Bên cạnh các loại cồng chiêng đã được công nhận
là di sản phi vật thể của nhân loại, qua bàn tay và
khối óc sáng tạp của mình, các nghệ nhân dân
gian Tây Nguyên còn chế tác nên các loại nhạc cụ
đặc trưng với nguyên liệu tre nứa sẵn có
Hình ảnh bám theo nộidung,
có khi
để cụ thể hóa cho lời bình và những cảnh quay về phỏng vấn
Tổng thời lượng của phóng sự này là 14 phút
2 Đã gần 80 tuổi, nghệ nhân Ama H’Loan ở buôn
Akô thôn, phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma
Thuột là một trong số ít những người chế tác nhạc
cụ dân gian còn lại ở Đắk Lắk Dưới bàn tay khéo
léo tài hoa cùng với sự kết hợp của một số
nguyên liệu tự nhiên như quả bầu khô, ống nứa,
sáp ong…các nhạc cụ từ tre nứa đã tạo nên những
âm thanh làm lay động lòng người
3 Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Buôn Tlan, xã