1 23 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC BÀI THU HOẠCH LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TÊN MÔN HỌC NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT TÊN BÀI TIỂU LUẬN QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM – VẤN ĐỀ THỰC HIỆN QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TẠI XÃ LỘC THẠNH, HUYỆN LỘC NINH, TÌNH BÌNH PHƯỚC HIỆN NAY ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG Bằng số Bằng chữ NĂM 2021 MỤC LỤC PHẦN I MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 2 Chương 1 MỘT SỐ VẤN.
Trang 1BÀI THU HOẠCH
LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TÊN MÔN HỌC: NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
TÊN BÀI TIỂU LUẬN: QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM – VẤN ĐỀ THỰC HIỆN QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TẠI XÃ LỘC THẠNH, HUYỆN LỘC NINH, TÌNH BÌNH PHƯỚC HIỆN NAY
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG
- NĂM 2021 MỤC LỤC
Trang 2Chương 1 PHÁP TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ
1.1 Khái niệm và đặc điểm của hành pháp trong Nhà nước pháp
1.2 Vai trò của hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội
1.3 Nhận diện quyền lực hành pháp trong nhà nước pháp quyền
Chương 2.
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TẠI XÃ LỘC THẠNH, HUYỆN LỘC NINH, TÌNH BÌNH PHƯỚC
2.1.
Thực trạng vấn đề thực hiện hành pháp Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa ở xã Lộc Thạch, huyện Lộc Ninh,
2.2. Giải pháp thực hiện tốt quyền lực hành pháp tại xã Lộc
Thạnh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước hiện nay 19 2.3. Trách nhiệm của người lãnh đạo quản lý 21
Trang 3Đề cập đến hành pháp là đề cập đến hệ thống các cơ quan thực hiện
quyền hành pháp Các cơ quan nhà nước (tức thiết chế Nhà nước), ở nhữngmức độ khác nhau, đều thực hiện quyền hành pháp, nhưng trong đó chủ yếu
do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện
Ở Việt Nam, trong quá trình thực hiện quyền lập pháp, quyền hành pháp,quyền tư pháp và bảo đàm quyền lực nhà nước thống nhất, phải có sự phâncông, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước Đây là một trongnhững yêu cầu cơ bản xuyên suốt quá trình tố chức và hoạt động của bộ máynhà nước Mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước là mối quan hệ phân công,phối hợp, kiểm soát và thống nhất trong thực hiện quyền lực nhà nước, chứkhông phải đối với mỗi một quyền thì có một hệ thống cơ quan nhà nướcriêng để thực hiện Chẳng hạn, các cơ quan hành chính nhà nước cũng thamgia thực hiện quyền lập pháp, hỗ trợ thực hiện quyền tư pháp…
Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức với quy mô lớnnhất, từ Trung ương đến cơ sở với hệ thống bộ máy, các nguồn lực và thể chếhoạt động của hệ thống Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được cơcấu vừa theo chiều dọc từ trên xuống, lại vừa theo chiều ngang; vừa theongành, lại vừa theo lĩnh vực, theo lãnh thổ nhằm đưa các quy định pháp luậtvào thực tiễn đời sống, ngăn chặn sự tha hóa cùa quyền lực nhà nước
Nhận diện quyền lực hành pháp nhằm thực hiện đúng chức năng, vai trò,
vị trí của cơ quan hành pháp với tư cách là một bộ phận quan trọng trong tổchức cấu trúc và vận hành quyền lực của nhà nước pháp quyền nói chung và
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói riêng Do đó vấn đề “Quyền lực hành pháp trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam – Vấn
đề thực hiện quyền lực hành pháp trong xây dựng nhà nước pháp quyền ở
xã Lộc Thạnh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước hiện nay” là vấn đề có ý
nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG
Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYỀN LỰC HÀNH PHÁP TRONG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
1.1 Khái niệm và đặc điểm của hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Khái niệm: Hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chù nghĩa
Việt Nam là một bộ phận của quyền lực nhà nước, trong đó các cơ quan nhànước thực hiện quyền hành pháp trên cơ sở một hệ thống thể chế pháp lýnhằm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhândân, do nhân dân, vì nhân dân
Hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có một số đặc điểm cơ bản sau:
Thứ nhất, hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt
Nam đặt dưới sự lãnh đạo của một đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam
Đó là sự phản ánh mối quan hệ tất yếu trong lịch sừ đất nước Suốt gần
92 năm qua, Đảng đã trải qua 15 năm lãnh đạo nhân dân đấu tranh giànhchính quyền, hơn 76 năm cầm quyền, trong đó có 30 năm chiến tranh ác liệtchống thực dân và đế quốc giành độc lập dân tộc trên phạm vi cả nước và xâydựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, hơn 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới
đất nước Trong suốt chiều dài lịch sử đó, sự lãnh đạo của Đảng “có lúc cũng phạm sai lầm, khuyết điểm, có những sai lầm, khuyết điểm nghiêm trọng do giáo điều, chủ quan, duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan” [1, tr.64],
nhưng đều khẳng định mối quan hệ không thể chia cắt giữa Đảng và Nhànước, trong đó có sự lãnh đạo của Đảng đối với hành pháp Lịch sử đã chứngminh một cách thuyết phục tính tất yêu khách quan về sự lãnh đạo của Đảng
đối với Nhà nước Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: "Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội” [1, tr.88]
Trang 5với quan điểm đó, từ năm 1980, các Hiến pháp đều quy định Đảng lãnh đạo Nhà nước và xà hội Kế thừa và phát triển quy định trong các Hiến pháp
trước, Hiến pháp năm 2013 tại khoản 1, Điều 4 quy định: “Đảng Cộng sảnViệt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiênphong của nhân dân lao động và cùa dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thànhlợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chùnghĩa Mác - Lênin và tư tường Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lựclượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” [7, tr.192]
Ở các nước xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa chỉ có một đảng duy nhấtlãnh đạo, vấn đề kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước từ phía đảng sẽđược giải quyết bằng phát huy dân chủ, phê bình và tự phê bình trong nội bộđảng, sự giám sát của xã hội đối với đảng cầm quyền Sự lãnh đạo của Đảng
là yếu tố tiên quyết đối với sự vận hành của hành pháp trong Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Thứ hai, cùng với lập pháp và tư pháp, hành pháp trong Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải tuân theo nguyên tắc quyền lực nhànước là thống nhất, nhưng có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơquan nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp
Đây cũng là một đặc điểm cơ bản của hành pháp trong Nhà nước phápquyền ở nước ta Đặc điểm này phản ánh hành pháp trong Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải bảo đảm một trong những nguyên tắcrất cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước xuất phát từ yêucầu khách quan của lịch sử đất nước Nó đòi hỏi, trong tổ chức và hoạt độngcủa bộ máy nhà nước, việc trao nhiệm vụ và quyền hạn cho các cơ quan phảibảo đảm quyền lực nhà nước thống nhất trên mọi phương diện; có sự phâncông, phối hợp giữa các cơ quan trong thực hiện các quyền lập pháp, hànhpháp, tư pháp, hay cụ thể hơn là có sự phân công, phối hợp trong quá trìnhthực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan Sự phân công, phối hợp đó
Trang 6không bao hàm phân chia quyền lực nhà nước, mà nằm trong phạm vi thốngnhất quyền lực.
Thứ ba, Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quanchấp hành của Quốc hội
Khác với những nhà nước tư sản, tổ chức quyền lực nhà nước theonguyên tắc tam quyền phân lập, ở nước ta tổ chức quyền lực nhà nước theo
mô hình quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữacác cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tưpháp Điều 69 Hiến pháp năm 2013 quy định: Quốc hội là cơ quan quyền lựcnhà nước cao nhất Theo đó, các cơ quan khác của nhà nước, trong đó cóChính phủ, đều thấp hơn Quốc hội Điều 94 Hiến pháp năm 2013 quy định:Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hànhcủa Quốc hội Chính phủ ra đời từ Quốc hội Cơ cấu, số lượng các thành viêncủa Chính phủ do Quốc hội quyết định Người đứng đầu Chính phủ là Thủtướng do Quốc hội bầu ra từ các đại biểu Quốc hội trên cơ sở đề nghị của Chủtịch nước Các thành viên khác của Chính phủ do Thủ tướng đề nghị và phảiđược Quốc hội phê chuần Quốc hội có quyền quyết định thành lập, bãi bỏ bộ,
cơ quan ngang bộ của Chính phủ; thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnhđịa giới hành chính tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đơn vị hành chính
- kinh tế đặc biệt… Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, chịu tráchnhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội Thủ tướng chịu trách nhiệm vềhoạt động của Chính phủ, của Thủ tướng trước Quốc hội; báo cáo công táccủa mình, của Chính phủ trước Quốc hội Từ đó, Quốc hội có quyền miễnnhiệm, bãi nhiệm Thủ tướng Chính phủ; phê chuẩn đề nghị miễn nhiệm, cáchchức Phó Thù tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ;
bỏ phiếu tín nhiệm đối với các thành viên của Chính phủ; bãi bỏ văn bản củaChính phủ, Thủ tướng Chính phủ trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của
Trang 7Quốc hội… Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiệnquyền hành pháp, nhưng không phải là cơ quan nắm toàn bộ quyền hành pháp
và đứng đầu hệ thống hành pháp như chính phủ ở nhiều nước tư sản TrênChính phủ còn có các cơ quan khác thực hiện, chẳng hạn ủy ban Thường vụQuốc hội có quyền ban hành các nghị quyết, các pháp lệnh…
Mối quan hệ giữa Chính phủ và Quốc hội theo mô hình này đề cao sựthống nhất quyền lực vào Quốc hội, từ đó đề cao sự kiểm soát của Quốc hộiđối với hành pháp, còn kiểm soát của hành pháp đối với lập pháp dường nhưcòn mờ nhạt, thiếu rõ ràng Tuy nhiên, kiểm soát quyền lực nhà nước ở ViệtNam còn bao gồm sự kiểm soát của công dân, của các tổ chức, của giớitruyền thông, đặc biệt là kiểm soát cùa Đảng Cộng sản Việt Nam
Thứ tư, hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt
Nam hiện nay là hành pháp của một đất nước đang chuyển sang nền kinh tếthị trường và hội nhập quốc tế
Rõ ràng, nền kinh tế của Việt Nam đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạchtập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhậpquốc tế Nhận thức cũng như thực tiễn đã minh chứng rằng, cơ sở hạ tầngquyết định kiến trúc thượng tầng Nền kinh tế đang chuyển từ mô hình kếhoạch tập trung sang mô hình thị trường thì tổ chức bộ máy nhà nước, trong
đó có hành pháp, không thế không có những thay đổi để phù hợp với kinh tế.Đảng ta cũng đã nhận thức được và đặt ra yêu cầu phải nghiên cứu để tiếnhành đổi mới chính trị, trong đó có đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máynhà nước Tuy nhiên, mặc dù đổi mới chính trị, trong đó có đổi mới hành
pháp, nhưng bản chất của Nhà nước là không thay đổi Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) của Đảng đã xác định: “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước
thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giaicấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà
Trang 8nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủquyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu
sự giám sát của nhân dân” [1, tr.85-86]
1.2 Vai trò của hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Hành pháp là một trong những bộ phận cơ bản cấu thành nên tổ chức vàhoạt động của Nhà nước, có vai trò quan trọng đối với hệ thống chính trị, đặcbiệt là với Đảng, Nhà nước và xã hội Vai trò đó thể hiện như sau:
Thứ nhất, hành pháp cùng với lập pháp và tư pháp tiếp tục thể chể hóa
và tổ chức thực hiện các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng
Các cơ quan nhà nước, trong phạm vi thẩm quyền lần lượt thể chế hóaquan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng vào các văn bản pháp luật.Trong đó, trước hết Quốc hội thể chế hóa quan điểm, chủ trương, chính sáchcủa Đảng vào Hiến pháp, các đạo luật, bộ luật Tiếp theo, các cơ quan nhànước có thẩm quyền khác tiếp tục cụ thể hóa các quy định trong Hiến pháp,các đạo luật vào các văn bản dưới luật Trong quá trình đó, các cơ quan thựchiện quyền hành pháp như: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ trưởng,chủ tịch ủy ban nhân dân các cấp giữ vai trò cụ thể hóa các quy định trongcác đạo luật vào nhiều loại văn bản quy phạm pháp luật như: nghị định củaChính phủ; quyết định của Thủ tướng Chính phủ; thông tư của bộ trưởng;quyết định của ủy ban nhân dân cấp tỉnh… Khi quan điểm, chủ trương, chínhsách của Đảng đã được thể chế hóa, cụ thể hóa thì các cơ quan nhà nước trongphạm vi thẩm quyền cùa mình tổ chức đưa vào thực tiễn đời sống xã hội.Trong quá trình này, các cơ quan thực hiện quyền hành pháp lại giữ vai tròchủ yếu Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, đứng đầu là Chính phủthực hiện quản lý từ Trung ương đến cơ sở, trên mọi lĩnh vực của đời sổng xãhội, trực tiếp tổ chức thực hiện các quy định pháp luật một cách thườngxuyên, liên tục Có thể nói, các cơ quan thực hiện quyền hành pháp trong Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam giừ vai trò quan trọng, trực tiếp
Trang 9nhất trong quá trình đưa quan điểm, chủ trương, chính sách cùa Đảng, phápluật cùa Nhà nước vào thực tiễn.
Thứ hai, hành pháp cùng với lập pháp và tư pháp bảo đảm quyền lực nhà
nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quannhà nước trong thực hiện các quyên lập pháp, hành pháp, tư pháp
Có thể hoàn toàn tin tưởng rằng, nếu lập pháp, hành pháp, tư pháp ở nước
ta cùng nhau thực hiện tốt nguyên tắc trên, thì bảo đảm Nhà nước Việt Nam làNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân Trong quá trình đó, hành pháp giữ vai trò hết sức quan trọng
Ỏ Việt Nam, hành pháp là hệ thống triển khai thực hiện các đạo luật,trong đó có việc cụ thể hóa quy định trong các đạo luật; thường xuyên, liêntục quan hệ trực tiếp với xã hội; là cầu nối giữa pháp luật với thực tiễn Nếuphát huy được trách nhiệm, hành pháp sẽ nhanh chóng cụ thể hóa và đưa cácđạo luật vào cuộc sống Mặt khác, hành pháp nắm bắt tốt tình hình thực tế, sựphản hồi từ đời sống xã hội đối với chính sách, pháp luật của Nhà nước Từ
đó, hành pháp sẽ có những đề xuất, kiến nghị với lập pháp về việc hoàn thiệncác quy định pháp luật Hơn nữa, trong cơ chế phân công, phối hợp cũng nhưtrong thực tế, thì hành pháp ở nước ta là lực lượng chủ yếu xây dựng các dự
án luật phục vụ hoạt động lập pháp của Ọuốc hội Điều này khẳng định hànhpháp có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động lập pháp
Đối với tư pháp cũng vậy, trong cơ chế phân công, phối hợp ở nước ta thìhành pháp cũng được phân công thực hiện các chức năng, nhiệm vụ mà kếtquả của nó làm cơ sở cho hoạt động xét xử của tư pháp Đó là hoạt động củangành công an trong điều tra tội phạm, là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệpbảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội Việc trao thẩmquyền điều tra tội phạm cho công an nhân dân là hoàn toàn phù hợp, khoahọc, chuyên môn hóa cao Ngoài ra, vì phạm vi hoạt động bao quát tất cả cáclĩnh vực đời sống xã hội và trên phạm vi toàn lãnh thổ, nên các cơ quan thực
Trang 10hiện quyền hành pháp nắm bắt và cung cấp thông tin về tình hình phạm tộicho tư pháp giữ vai trò quan trọng.
Qua những phân tích trên, chúng ta phần nào thấy được vai trò của hànhpháp đối với lập pháp và tư pháp trong thực hiện các nguyên tẳc cơ bản bảođảm bản chất của chế độ, bảo đảm Nhà nước Việt Nam là Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Thứ ba, hành pháp giữ vai trò quan trọng nhất trong việc hiện thực hóa
các quy định về quyền và lợi ích của các cá nhân, tổ chức và xã hội
Với chức năng, nhiệm vụ là tổ chức thực hiện pháp luật, hành pháp đượccung cấp nhiều cách thức, biện pháp; nhiều công cụ, phương tiện; nhiềunguồn lực thông qua hệ thống bộ máy nhà nước từ Trung ương đến cơ sở đểđưa các quy định của pháp luật vào thực tiễn, từ đó các quyền và lợi ích củacác cá nhân, tổ chức, cộng đồng và xã hội được thực hiện trên thực tế Có thểkhẳng định, hành pháp là yếu tố tiên quyết bảo đảm các quy định về quyền vàlợi ích của cá nhân, tổ chức, cộng đồng và xã hội trờ thành hiện thực Nếu vì
lý do nào đó mà hành pháp hoạt động không thông suốt, kém hiệu lực, hiệuquả thì quyền và lợi ích cùa xã hội nói chung không được bảo đảm
1.3 Nhận diện quyền lực hành pháp trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Quyền lực hành pháp trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ViệtNam thể hiện trên những nội dung sau:
Thứ nhất là, về mặt hình thức quyền lực hành pháp là một bộ phận
trong cấu trúc tổ chức của quyền lực nhà nước Lịch sử ra đời và tồn tại củaquyền lực nhà nước ghi nhận có nhiều hình thức tổ chức quyền lực nhà nước.mặc dù vậy, cơ bản và phổ biến trên phương diện lý luận và thực tiễn quyềnlực nhà nước được tổ chức và thực hiện thông qua ba bộ phận: quyền lậppháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp Trong hệ thống này quyền lực hànhpháp là một thành tố cấu thành có vị trị tương đối độc lập, có mối quan hệ
Trang 11thống nhất tương đối., có sự tác động qua lại với quyền lập pháp và quyền tưpháp, là đại diện quyền lực nhà nước trong lĩnh vực hành pháp
Thứ hai là, về mặt nội dung, quyền lực hành pháp bao gồm quyền lập
quy và quyền hành chính Quyền lập quy bao hàm quyền hoạch định chínhsách quốc gia, quyền xác lập, ban hành văn bản pháp quy Quyền hành chínhbao hàm quyền tổ chức, điều hành hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội, triểnkhai chính sách, pháp luật vào đời sống Qua đó chủ thể quyền hành pháp thểhiện nhu cầu tiếp cận thực tiễn, giải quyết thực tiễn nhằm quản lý xã hội, thểhiện vai trò tự chủ động, tích cực trong hoạt động quản lý thông qua hệ thống
cơ chế tiếp nhận thông tin cuộc sống, phản hồi bằng việc xác lập, ban hành,điều chỉnh… chính sách, văn bản pháp quy Điều đó cho thấy, hiểu đầy đủ vềquyền lực hành pháp, đặc biệt trong thời kỳ đương đại, khi vai trò quyền hànhpháp nổi bật ở vị trí trung tâm của hệ thống quyền lực nhà nước thì hành phápkhông chỉ là thi hành luật Thẩm quyền của hành pháp còn là xác lập và thựchiện các chính sách của nhà nước Vì vậy, quyền lực hành pháp bao gồm cảquyền lập quy và quyền hành chính
Thứ ba là, trong mối quan hệ với quyền lực nhà nước nói chung, với
quyền hành chính nói riêng cần có những phân biệt nhất định để nhận diệnquyền lực hành pháp Quyền lực nhà nước thông thường được tổ chức với baloại quyền: quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp Trong nhànước pháp quyền, xuất phát từ nguyên lý chủ quyền thuộc về nhân dân, quyềnlập pháp được hiểu là một loại quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí,nguyện vọng và lợi ích của nhân dân, được nhân dân thực hiện trực tiếp hoặcgián tiếp thông qua cơ quan đại diện nhằm luật hóa và hiện thức hóa ý chí,nguyện vọng và lợi ích đó, hướng đến bảo vệ quyền con người, quyền côngdân Quyền hành pháp được khẳng định thông qua việc xác lập vai trò quantrọng quyết định trong việc thực thi quyền lực nhà nước hiệu quả Vị trí vaitrò của quyền lực hành pháp trong Nhà nước pháp quyền được xác định từnhững đặc trưng cơ bản của quyền hành pháp: tính năng động, thường xuyên,
Trang 12trực tiếp, bao quát… trong so sánh với quyền lập pháp, quyền tư pháp vàtrong cả mối quan hệ với các đối tượng mà quyền hành pháp hướng đến khithực thi quyền Bên cạnh đó, một căn cứ cơ bản để phân biệt hay để nhận diệnquyền hành pháp với quyền khác (quyền lập pháp, quyền tư pháp, quyền hànhchính) là chủ thể của nó Chủ thể thực hiện quyền hành pháp mặc dù bao gồmnhiều cơ quan nhà nước nhưng chủ yếu vẫn là hệ thống cơ quan hành chính.Hành chính được hiểu là quản lý - là hoạt động có tính chất chỉ đạo, điều hànhHành pháp, quyền hành pháp tồn tại và vận động dựa trên một nền tảng nhấtđịnh Nền tảng ấy là nền hành chính, hoạt động hành chính, quyền hànhchính Điều đó cho thấy, quyền hành pháp cần được phân biệt với quyền hànhchính: quyền hành chính là phương thức thể hiện quyền hành pháp trong đờisống
Trên cơ sở đó xác định: Quyền lực hành pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quyền lực nhà nước được tổ chức và thực hiện chủ yếu bởi hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, tiến hành các hoạt động thực thi pháp luật, lập quy và quản lý hành chính nhà nước trên cơ
sở quy định của pháp luật, phản ánh bản chất và đảm bảo chủ quyền nhân dân của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quyền lực hành pháp có những đặc điểm cơ bản sau:
Thứ nhất là, Quyền lực hành pháp được tổ chức và hoạt động theo
nguyên tắc tập quyền xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ chính trị nhất nguyên,
do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo
Thứ hai là, Cấu trúc quyền lực hành pháp bao gồm: Một là, chủ thể
của quyền lực hành pháp Chủ thể của quyền lực hành pháp không chỉ giớihạn bởi hệ thống cơ quan hành chính nhà nước mà còn được thực hiện bởi các
cơ quan lập pháp và cơ quan tư pháp cũng như cơ quan Chủ tịch nước Cơ sở
lý luận và thực tiễn của việc tổ chức, hoạt động của các cơ quan nhà nướcthực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp trong nhà nước pháp