Tài liệu Vai trò quan trọng của Vitamin A và cách phòng chống thiếu Vitamin A 04 ppt

Vai trò quan trọng của Vitamin A và cách phòng chống thiếu Vitamin A 04/06/2012 7:37:59 SAVitamin A là một trong ba loại vi chất iốt, vitamin A, sắt đang được quan tâm, vì sự thiếu hụt c

Vai trò quan trọng của Vitamin A và cách phòng chống thiếu Vitamin A 04/06/2012 7:37:59 SA

Vitamin A là một trong ba loại vi chất (iốt, vitamin A, sắt) đang được quan tâm, vì sự thiếu hụt các vi chất này ở các nước đang phát triển đã

và đang trở thành vấn đề đối với sức khỏe cộng đồng

1 Vai trò của vitamin A: Vitamin A là một vi chất có vai trò quan trọng đặc biệt đối

với trẻ nhỏ, gồm 4 vai trò chính đó là:

 Tăng trưởng: Giúp trẻ lớn lên và phát triển bình thường Thiếu vitamin A trẻ sẽ chậm lớn, còi cọc

 Thị giác: Vitamin A có vai trò trong quá trình nhìn thấy của mắt, biểu hiện sớm của thiếu vitamin A là giảm khả nǎng nhìn thấy lúc ánh sáng yếu (hay còn gọi quáng gà)

Cần đa dạng thực phẩm trong bữa ăn của trẻ để phòng thiếu Vitamin A

 Bảo vệ biểu mô: Vitamin A bảo vệ sự toàn vẹn của các biểu mô, giác mạc mắt, biểu mô

da, niêm mạc khí quản, ruột non và các tuyến bài tiết Khi thiếu vitamin A, biểu mô và niêm mạc bị tổn thương Tổn thương ở giác mạc mắt dẫn đến hậu quả mù lòa

 Miễn dịch: Vitamin A tǎng cường khả nǎng miễn dịch của cơ thể Thiếu vitamin A làm giảm sức đề kháng với bệnh tật, dễ bị nhiễm trùng nặng đặc biệt là sởi, tiêu chảy và viêm đường hô hấp dẫn tới tăng nguy cơ tử vong ở trẻ nhỏ

Mới đây, người ta còn phát hiện vitamin A có khả nǎng làm tăng sức đề kháng với các bệnh nhiễm khuẩn, uốn ván, lao, sởi, phòng ngừa ung thư…

2 Phòng chống thiếu vitamin A như thế nào?

a Bảo đảm ăn uống đầy đủ:

 Thời kỳ mang thai và cho con bú bà mẹ cần ăn uống đủ chất, chú ý thức ăn giàu vitaminA, caroten (Ca rô ten), đạm, dầu mỡ Cho trẻ bú mẹ đủ thời gian và chú ý tiêm chủng phòng bệnh cho trẻ

 Bảo đảm nuôi dưỡng trẻ từ khi ăn bổ sung, bữa ăn cần có đầy đủ chất dinh dưỡng và vitamin A Sử dụng nhiều loại thực phẩm khác nhau cho phong phú và đa dạng, chế biến hấp dẫn hợp khẩu vị sẽ góp phần làm tăng hấp thu Chú ý các loại thực phẩm giàu vitamin A và caroten như: gan, trứng, sữa, cá, rau lá xanh thẫm, các loại quả có màu vàng, da cam Bữa ăn cần cân đối, đủ chất đạm, dầu mỡ giúp tăng cường hấp thu và chuyển hóa vitamin A

b Bổ sung vitamin A dự phòng cho trẻ:

 Trẻ em từ 6-36 tháng tuổi Mỗi năm uống hai lần theo hướng dẫn của cán bộ Y tế

 Các bà mẹ trong vòng tháng đầu sau đẻ cần được uống 1 liều vitamin A (200.000đv)

 Ngoài ra, trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm hô hấp cấp, tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng nặng, trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi không được bú mẹ cũng đều được uống một liều vitamin A theo hướng dẫn của cán bộ Y tế

1 Vitamin A

Còn có các tên là retinol, axerophthol

Vitamin A tồn tại trong tự nhiên gồm 2 dạng:

* Retinol: dạng hoạt động của vitamin A, nó được đồng hoá trực tiếp bởi cơ thể.

* Tiền vitamin A: nó chính là một tiền chất của vitamin A được biết đến nhiều dưới tên bêta-caroten Tiền chất này được chuyển hoá bởi ruột thành vitamin A để cơ thể có thể sử dụng Vitamin A có nhiều chức năng quan trọng đối với cơ thể con người:

* Thị giác: mắt được cấu tạo bởi các sắc tố có chứa vitamin A Nó được hấp thụ bởi luồng thần kinh được vận chuyển nhờ dây thần kinh thị giác Vì vậy sự có mặt của vitamin A là một phần không thể thiếu đối với việc đảm bảo thị giác của con người.

* Các mô: Vitamin A kích thích quá trình phát triển của các biểu mô như mô sừng, ruột và các con đường hô hấp Nó cũng ảnh hưởng đặc biệt đến da, kích thích sự liền sẹo và phòng ngừa các chứng bệnh của da như trứng cá.

* Sự sinh trưởng: do vai trò quan trọng trong sự phát triển tế bào của con người, nên vitamin A

là yếu tố không thể thiếu đối với sự phát triển cua phôi thai và trẻ em Vitamin A còn có vai trò đối với sự phát triển của xương, thiếu vitamin A làm xương mềm và mảnh hơn bình thường, quá trình vôi hoá bị rối loạn.

* Hệ thống miễn dịch: do các hoạt động đặc hiệu lên các tế bào của cơ thể, vitamin A tham gia

tích cực vào sức chống chịu bệnh tật của con người.

* Chống lão hoá: Vitamin A kéo dài quá trình lão hoá do làm ngăn chặn sự phát triển của các gốc

tự do.

* Chống ung thư: hoạt động kìm hãm của nó với các gốc tự do cũng dẫn đến ngăn chặn được một số bệnh ung thư.

Trẻ cần vitamin A để kháng lại bệnh tật và phòng ngừa giảm thị lực Vitamin A có trong nhiều loại hoa quả, dầu, trứng, gan cá, rau lá xanh thẫm, cà rốt, sản phẩm bơ sữa, sữa mẹ hoặc chất có bổ sung vitamin A

Từ khi sinh cho tới lúc 6 tháng tuổi, sữa mẹ cung cấp cho trẻ tất cả lượng vitamin A cần thiết, với điều kiện người mẹ có đủ vitamin A thông qua thực đơn hằng ngày hoặc các chất bổ sung Trẻ 6 tháng tuổi và lớn hơn cần hấp thụ vitamin A từ thức ăn hoặc các chất bổ sung.

Thiếu Vitamin A có thể gây mù lòa vĩnh viễn: khi thiếu vitamin A, trẻ có nguy cơ bị quáng gà (không nhìn thấy

rõ trong điều kiện ánh sáng yếu), gây tổn thương giác mạc mắt có thể gây mù lòa vĩnh viễn

Nếu trẻ khó nhìn vào sáng sớm hoặc buổi tối, có thể trẻ cần thêm vitamin A Trong trường hợp này trẻ phải được đưa đến cơ sở y tế để khám bệnh và uống vitamin A

Tại một số nước, vitamin A đã được thêm vào dầu ăn và các loại thức ăn khác Vitamin A cũng có dưới dạng viên nhộng hoặc thể lỏng.

Khi thiếu vitamin A, trẻ em bị chậm phát triển về thể chất nhiều hơn so với những trẻ em bình thường cùng lứa tuổi Các tế bào biểu mô sẽ bị sừng hóa, những nhung mao của ruột bị thưa và mất đi khiến trẻ kém hấp thudưỡng chất trong ruột Ngoài ra trẻ cũng dễ bị mắc các bệnh nhiễm khuẩn, nhất là nhiễm khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa.

Vitamin A cũng được sử dụng điều trị cho trẻ em dưới 5 tuổi mắc các bệnh như sởi, tiêu chảy kéo dài, viêm

hô hấp cấp tính, suy dinh dưỡng nặng

Bệnh tiêu chảy và sởi làm mất nhiều vitamin A trong cơ thể trẻ Có thể thay thế vitamin A bằng cách cho bú thường xuyên và đối với trẻ trên sáu tháng tuổi cho ăn nhiều hoa quả, rau quả, trứng, gan và các sản phẩm bơ sữa Trẻ bị tiêu chảy kéo dài hơn 14 ngày cần uống vitamin A theo lời khuyên của cán bộ y tế

Vitamin A còn có vai trò miễn dịch: Nếu thiếu vitamin A, trẻ em dễ bị mắc các bệnh nhiễm khuẩn và khi bị mắc bệnh sẽ có thời gian bệnh kéo dài nhiều hơn, nguy cơ tử vong cao hơn.

Phòng ch ng thi u vitamin A ống thiếu vitamin A ếu vitamin A

Tầm quan trọng:

Vitamin A được biết đến từ rất lâu nhưng cho đến nay, thiếu Vitamin A vẫn đang là một vấn đề sức khoẻ cần được giải quyết Nhiều chức phận quan trọng của Vitamin A đối với cơ tểh đã được khoa học ngày càng làm sáng tỏ Vitamin A là một trong 3 loại vi chất (Iốt, Vitamin A, Sắt) đang được quan tâm vì sự thiếu hụt các vi chất này ở các nước đang phát triển đã và đang trở thành

vấn đề có ý nghĩa đối với sức khoẻ cộng đồng Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trên thế giớ có khoảng 3 triệu trẻ em bị khô mắt (tổn thương mắt do thiếu Vitamin A dẫn đến mù loà) và có tới 251 triệu trẻ bị thiếu Vitamin A nhưng chưa tới mức bị khô mắc (thiếu Vitamin A cận lâm sàng) ậ Việt nam, trước đây hàng năm có khoảng 5000 – 6000 trẻ em bị mù hoàn toàn

do thiếu Vitamin A Chỉ riêng tại trường trẻ em mù Nguyễn Ðình Chiểu (Tp Hồ Chí Minh) trước đây đã phát hiện có hơn một nửa số trẻ bị mù là do nguyên nhân thiếu Vitamin A

Trong những năm vừa qua, nhờ triển khai tốt chương trình bổ sung Vitamin A liều cao dự phòng trên phạm vi toàn quốc mà chúng ta đã giải quyết cơ bản tình trạng khô mắt ở trẻ, không còn mối

đe doạ mù loà cho trẻ em chúng ta Tuy nhiên thiếu Vitamin A vẫn còn tồn tại, mức Vitamin A trong MÁU VẪN DƯỚI MỨC BÌNH THƯỜNG Ý nghĩa quan trọng của vấn đề là ở chỗ: thiếu Vitamin A không chỉ gây khô mắt dẫn tới mù loà mà nó còn làm tăng nguy cơ tử vong, bệnh tật

và làm giảm sự tăng trưởng của trẻ Chính vì vậy tiếp tục quan tâm phòng chống thiếu Vitamin A

là thiết thực cải thiện tình trạng dinh dưỡng và sức khoẻ cho con em chúng ta

Vai trò của vitamin A đối với cơ thể

Vitamin A là một vi chất có vai trò quan trọng đặc biệt đối với trẻ nhỏ, gồm 4 vai trò chính như sau:

 Tăng trưởng: Giúp trẻ lớn lên và phát triển bình thường Thiếu Vitamin A trẻ sẽ chậm lớn, còi cọc.

 Thị giác: Vitamin A có ai trò trong quá trình nhìn thấy của mắt, biểu hiện sớm của thiếu Vitamin A

là giảm khả năng nhìn thấy lúc ánh sáng yếu (quáng gà).

 Bảo vệ biểu mô: Vitamin A bảo vệ sự toàn vẹn của các biểu mô, giác mạc mắt, biểu mô da, niêm mạc khí quản, ruột non và các tuyến bài tiết Khi thiết Vitamin A, biểu mô và niêm mạc bị tổn thương Tổn thương ở giác mạc mắt dẫn đến hậu quả mù loà.

 Miễn dịch: Vitamin A tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể Thiếu Vitamin A làm giảm sức

đề kháng với bệnh tật, dễ bị nhiễm trùng nặng đặc biệt là Sởi, Tiêu chảy và viêm đường Hô hấp dẫn tới tăng nguy cơ tử vong ở trẻ nhỏ.

Mới đây người ta còn phát hiện Vitamin A có khả năng làm tăng sức đề kháng với các bệnh nhiễm khuẩn, uốn ván, lao, sởi, phòng ngừa ung thư…

Nguyên nhân thiếu vitamin A

Có thể lấy Vitamin A từ thức ăn và được dự trữ chủ yếu ở gan Thiếu Vitamin A chỉ xảy ra khi lượng Vitamin A ăn vào không đủ và Vitamin A dự trữ bị hết Các nguyên nhân gây thiếu Vitamin A gồm:

 Do ăn uống thiếu Vitamin A: Cơ thể không tự tổng hợp được Vitamin A mà phải lấy từ thức ăn,

do vậy nguyên nhân chính gây thiếu Vitamin A là do chế độ ăn nghèo Vitamin A và Caroten (tiền Vitamin A) Nếu bữa ăn đủ Vitamin A nhưng lại thiếu đạm và dầu mỡ cũng làm giảm khả năng hấp thu và chuyển HOÁ VITAMIN A Ở trẻ đang bú thì nguồn Vitamin A là sữa mẹ, nếu trong thời

kỳ này mẹ ăn thiếu Vitamin A sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đứa trẻ.

 Nhiễm trùng: Trẻ bị nhiễm trùng đặc biệt là lên sởi, viêm đường hô hấp, tiêu chảy và cả nhiễm giun đũa cũng gây thiếu Vitamin A.

 Suy dinh dưỡng thường kéo theo thiếu Vitamin A vì cơ thể thiếu đạm để chuyển hoá Vitamin A.

Nhiễm trùng và suy dinh dưỡng làm hạn chế hấp thu, chuyển hoá Vitamin A đồng thời làm tăng nhu cầu

sử dụng Vitamin A, ngược lại thiếu Vitamin A sẽ làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng và suy dinh dưỡng, như vậy sẽ tạo thành một vòng luẩn quẩn làm bệnh thêm trầm trọng dẫn đến nguy cơ tử vong cao.

Ðối tượng dễ bị thiếu vitamin A

 Trẻ em dưới 3 tuổi dễ bị thiếu Vitamin A do trẻ đang lớn nhanh cần nhiều Vitamin A, ở tuổi này

do chế độ nuôi dưỡng thay đổi (giai đoạn ăn bổ sung, cai sữa) và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng nên có nguy cơ thiếu Vitamin A.

 Trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm đường hô hấp cấp, tiêu chảy kéo dài vào suy dinh dưỡng nặng có nguy cơ thiếu Vitamin A.

 Bà mẹ đang cho con bú nhất là trong năm đầu, nếu ăn uống thiếu Vitamin A thì trong sữa sẽ thiếu Vitamin A dẫn đến thiếu Vitamin A ở con Trẻ không được bú mẹ thì nguy cơ thiếu Vitamin

A càng cao.

Phòng chống thiếu vitamin A như thế nào?

 Bảo đảm ăn uống đầy đủ:

 Thời kỳ mang thai và cho con bú bà mẹ cần ăn đủ chất, chú ý thức ăn giàu Vitamin A, caroten, đạm, dầu mỡ Cho trẻ bú mẹ đủ thời gian và chú ý tiêm chủng phòng bệnh cho trẻ

 Bảo đảm nuôi dưỡng trẻ từ khi ăn bổ sung, bữa ăn cần có đầy đủ chất dinh dưỡng và Vitamin A Cần sử dụng nhiều loại thực phẩm khác nhau cho phong phú và đa dạng, chế biến hấp dẫn hợp khẩu vị sẽ góp phần làm tăng hấp thu Chú ý các loại thực phẩm giảu Vitamin A và caroten như: Gan, trứng, sữa, cá, rau lá xanh thẫm, các loại quả có màu vàng, da cam Bữa ăn cần cân đối và có đủ chất đạm và dầu mỡ giúp tăng hấp thu và chuyển hoá Vitamin A

 Bổ sung Vitamin A dự phòng: Chương trình Vitamin A triển khai phân phối viên nang Vitamin A liều cao dự phòng trên phạm vi toàn quốc cho tất cả các đối tượng như sau:

 Trẻ em từ 6-36 táng tuổi Mỗi năm uống hai làn, mỗi lần được uống 200.000 đơn vị quốc

tế (trẻ từ 6-11 tháng tuổi chỉ uống 100.000 đơn vị)

 Các bà mẹ trong vòng tháng đầu sau đẻ cần được uống một liều Vitamin A (200.000 đơn vị)

 Ngoải ra, trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm hô hấp cấp, tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng nặng ở cộng đồng cũng như trong bệnh viện, trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi không được bú mẹ cũng đều được uống một liều Vitamin A

 Sử dụng các thực phẩm có tăng cường vi chất dinh dưỡng: Muối Iốt (Iốt được trộn vào muối ăn để phòng chống các rối loại do thiếu Iốt) Sắt được trộn vào nước mắm để phòng chống thiếu máu dinh dưỡng Vitamin A cũng được trộn vào một số thực phẩm như đường, mỳ ăn liền, bánh kẹo… để phòng chống thiếu Vitamin A Hiện nay chúng ta đang nghiên cứu đưa các vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm Trong những năm không xa thì giải pháp này là quan trọng để giải quyết thiếu Vitamin A ở nước ta

 Giáo dục dinh dưỡng: Song song với các giải pháp nói trên cần đẩy mạnh công tác giáo dụch dinh dưỡng tới mọi người dân để biết cách sử dụng các nguồn thực phẩm giàu vitamin A sẵn có đưa vào bữa ăn hàng ngày của gia đình và của trẻ nhỏ

THIÊU VITAMIN A TR EM Ở TRẺ EM Ẻ EM

CN, 11/27/2011 - 13:33 - Klinh

THIÊU VITAMIN A Ở TRẺ EM

MỤC TIÊU

Trình bày được nguồn gốc, vai trò và chuyển hoá vitamin A trong cơ thể

Liệt kê được những nguyên nhân gây thiếu vitamin A hay gặp ở trẻ em

Trình bày được triệu chứng lâm sàng do thiếu vitamin A ở trẻ em

Trình bày được cách điều trị và phòng bệnh thiếu vitamin A cho trẻ em

NỘI DUNG

1.Dịch tễ học bệnh thiếu vitamỉn A

Hiện nay ở nước ta bênh thiếu vitamin A là một vấn đề sức khỏe cộng đồng^ cần được ưu tiên

Ty lệ trẻ dưới 5 tuổi bị mắc bệnh là 0,7% trong đó số có tổn thương giác mạc là 0,07%o Mù do khô mắt chiếm 0,05% tre em dưới 5 tuôì là một trong những nguyên nhân chinh gây mù lòa ở trẻ

em Bệnh đang lưu hành ở tất cả các địa phương vối tỷ lệ khác nhau nhưng đeu cao hơn nhiều so với quy định của Tổ chức Y tế thế giới Chê độ ăn của trẻ em Việt Nam còn nghèo vitamin A va chất béo, các tục lệ ăn uốnẹ kiêng cữ không hợp lý vân còn phổ biến Thực tê tại cộng đồng có rất nhiều trẻ dưới 5 tuôi bị thiêu vitamin A măc dù khong có biểu hiện khô mắt Thiếu vitamin A sẽ làm cho cơ thể trẻ chậm phát tnễn, dê măc bệnh nhiễm trùng như viêm phổi, tiêu chảy, suy dinh dương,

Những trẻ có nguy cơ bị thiếu vitamm A bao gồm: trẻ không được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ; Tre sinh đôi, sinh’ba, con nuôi hay gia đình đông con; Trẻ ăn sam sớm và thức an chu yếu ia bột, thiếu rau xanh, chất đạm và đặc biệt thiếu chất béo; Trẻ thường xuyên bị an kiêng: mỡ, rau xanh, thịt, cá, trứng, sữa, thậm chí cả sữa mẹ khi bị bệnh và sau khi măc sời, viêm phổi, tiêu chảy kéo dài, suy dinh dường,

2.Nguôn gốc, vai trò, chuyển hoá của vitamỉn A

Nguồn gốc

Vitamin A được cung cấp từ hai nguồn thức ăn là động vật (Gan, thịt, cá ,trứng, sữa ) dưới dạng retinol va thực vật (Các loại rau xanh, trái cây có màu vàng đậm, xanh đậm, đỏ đậm, ) dưới dạng [3- caroten

Chuyển hóa của vitamin A trong cơ thể

Sau khi vào ruột, vitamin A được hòa tan trong chất béo và được hấp thụ dưới dạng retinol va p-caroten Sự hấp thu của p- caroten kém chỉ bằng một phần sáu so VỚI retinol, vì vạy ơ những nước thiếu thức ăn từ nguồn gốc động vật sẽ có tỉ lệ mắc bệnh thiêu vitamm A rất cao, nhat là ỏ trẻ nhỏ

Từ ruôt vitamin A được hấp thụ vào máu sau đó 40% sẽ được đưa đến các tô’ chức đê í ử dung 60% sẽ được dự trữ ở gan dứới dạng palmitat retinol Gan là cơ quan dự trữ 90% VI ta min A của cơ thề và'sẵn sàng cung cấp vào máu đê giữ mức vitamin A trong máu luôn luôn ôn định (trên 20 Ị!g%)

Từ gan retinol muốn được giải phóng vào máu cần phải được kêt hợp vối một chất protein đặc hiệu do gan sản xuất ra gọi là: Retinol Binding Protein, viết tăt là RBP Nêu tre ỒỊ suy

dinh :iuỡng nặng hoặc bị suy gan,

Vai trò của vitamin A với cơ thê

Vitamin A với sự tăng trưởng: Vitamin A rất quan trọng vói sự phát triển thể chất của tre Vitamin A làm cho trẻ tăng cân nhanh, phát triển về chiều cao, tăng chuyển hóa các chất và giúp quá trình biệt hóa về các tế bào, nhu cầu về vitamin A ỏ trẻ

em cao hơn người lớn

Vitamin A với hệ thông miễn dịch: Vitamin A có ảnh hưởng đến tế bào miễn dịch như- tế bào lympho T và B; Bạch cầu đa nhân trung tính về cả sô' lượng và chất lượng

Vitamin A với da, niêm mạc và mắt:

Khi trẻ bị thiếu vitamin A sẽ làm cho lớp thượng bì của các cơ cơ quan dễ bị sừng hóa bong vẩy

và tróc ra làm phá vỡ hàng rào bảo vệ, tạo điều kiện cho nhiễm trùng tại chỗ vì vậy trước đây khi nói tới bệnh thiếu vitamin A, ngưòi ta chỉ nói tới bệnh khô măt Hiện nay, qua nhiều nghiên cứu các tác giả thấy rằng các trẻ bị thiếu vitamin A rất dễ bị nhiêm trùng ở da, hô hấp, tiêu hóa và tiết niệu, vì thế vitamin A gián tiếp ảnh hưởng tối tỷ lệ tử vong trẻ em

Vitamin A với thị giác: Vitamin A cần thiết cho quá trình chuyển hóa Rhodopsin vì vậy nó có vai trò cần thiết cho cấu tạo của tế bào hình que và tế bào hình nón của võng mạc giúp trẻ nhìn tốt lúc ánh sáng bên ngoài giảm và giúp trẻ phân biệt các màu săc

3.Nguyên nhân thiêu vitamin A ở trẻ em Việt Nam

3.1Do chế độ ăn thiếu vitamin A

Trẻ không được bú sữa non: Gặp ở những nơi tập quán lạc hậu, dân trí thấp, không cho trẻ bú sữa non là sữa bài tiết trong vài ngày đầu sau đẻ có tỉ lệ vitamin A cao hơn nhiều lần so với sữa vĩnh viên và các loại sữa khác

Mẹ bị thiếu hoặc không có sữa, sai lầm về phương pháp nuôi dưõng, trẻ chỉ được nuôi đơn thuần bằng nước cháo, bột hoặc bằng sữa đặc có đường, tỷ lệ vitamin A trong những thức ăn này rất thấp

Kiêng ăn chất béo (dầu thực vật và mõ động vật): Đa sô' trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ ốm và trẻ bị tiêu chảy đều bị kiêng ăn những thức ăn có dầu mõ, thậm chí kiêng cả sữa mẹ dán đến cung cấp và hấp thu vitamin A kém

Ăn sam không đúng: Cho trẻ ăn sam sớm hoặc muộn, chưa biết tô màu bát bột và cho ăn thêm các thức ăn giàu vitamin A

3.2 Do bệnh tật

Bênh thiếu vitamin A hay gặp ồ trẻ măc các bệnh: Tiêu chay keo dai, suy giap trạng, viêm gan, đái tháo đường, suy dinh dưỡng nặng the Kvvashiorkor

4.Triệu chứng lâm sàng bệnh do thiếu vitamin A

Thời kỳ toàn phát (thời kỳ lâm sàng)

Thời kỳ này tổn thương mắt do thiêu vitamm A xuất hiện, biểu hiện sớm nhất là dấu hiệu quáng

gà, sau đó xuất hiện vệt Bitot, nặng hơn thì khô, loét, thủng giác mạc Toàn thân bị ảnh hưởng nặng, suy dinh dưỡng, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng

Tổn thương tại mắt:

Thiêu vitamin A bịểu hiện ở mắt dẫn tới mù lòa Tố chức Y tế thê giới đã đề nghị phân loại lâm sàng bệnh khô măt do thiêu vitamin A theo mức độ từ nhẹ đến nặng như sau:

XN : Quáng gà

X1A : Khô kết mạc

X1B : Vết Bitot

X2 : Khô giác mạc

X3A : Loét / nhuyễn dưới 1/3 diện tích giác mạc

X3B : Loét/nhuyễn trên 1/3 diện tích giác mạc xs : Sẹo giác mạc

XF : Biểu hiện tổn thương đáy mát do thiếu vitaminA

Quáng gà (XN):

Còn gọi là mù ban đêm (Blind mght) là hiện tượng giảm thị lực trong điều kiện thiếu ánh sáng Các triệu chứng lâm sàng xuất hiện vào ban đêm nhất là khi tròi nhá nhem tối

Trẻ nhỏ thì hôt hoảng, sợ sệt, quấy khóc, không nhận biết được lạ quen, không cầm đúng đồ vật Trẻ lớn thì không cầm đúng đồ vật, không nhìn thấy đường đi, hay vấp ngã

Triệu chứng toàn thân

Nhiễm trùng:

Giai đoạn này trẻ hay bị viêm phổi, tiêu chảy, viêm tiết niệu, viêm da, do tổn thương nặng các biêu mô niêm mạc, do giảm đáp ứng miễn dịch, bệnh thường nặng và khó điều trị

Suy dinh dưỡng: Trẻ chậm lớn, giảm cân nặng và chiều cao dẫn đến SDD

5.Xét nghiệm: Định lượng retinol huyết tương: dưới 100mg/l

6.Chẩn đoán:

Chẩn đoán sớm : Dựa vào các xét nghiệm sau:

Vitamin A huyết thanh

RBP ( Protein Binding Retinol)

TTR (Trans Thyroxin Retinol)

Ap kêt mạc: Nhuộm xem tế bào kết mạc

Đáp ứng bóng tối: Cho ngồi phòng tối, sau đó dùng đèn khám để đo đồng tử, bình thường đồng

tử thay đổi nhanh, khi thiếu vitamin A đồng tử thay đổi chậm

Chân đoán muộn: Chủ yêu dựa vào lâm sàng, khi đã có các tổn thương mắt từ XN đến XF

7.Điểu trị bệnh thiếu vitamin A

Chỉ định cho những trẻ

Thiếu vitamin A biểu hiện ở mát, từ mức độ nhẹ đến nặng ( XN-XF)

Suy dirih dưỡng nặng

Suy dinh dưỡng vừa kèm theo sởi, ho gà, lao,

Suy dinh dưỡng vừa kèm theo nhiễm trùng hô hấp, tiêu hoá, da, tiết niệu tái diễn

Liều lượng và cách sử dụng: Chia làm hai nhóm tuổi:

Trẻ dưới 1 tuỏi:

Cho uống vitamm A tổng liêu 300.000 đơn vị chia làm 3 lần môi lân 100.000 đơn vị vào các ngày như sau:

+ Liều thứ nhất uống ngay khi trẻ nhập viện

+ Liều thứ hai uống vào ngày thứ hai sau khi nhập viện

+ Liều thứ ba cách liều thứ 2 từ 7 đến 10 ngày để tránh ngộ độc vitamin A

Trẻ trên 1 tuổi:

Uổng vitamin A tổng liều 600.000 đơn vị chia 3 lần , môi lần 200.000 đơn vị vào các ngày như trên

Khi sử dụng vitamin A liều tấn công cần lưu ý:

Nếu trẻ không uống được vì nôn nhiều hoặc tiêu chảy nặng, có thê sử dụng vitamin A bằng đường tiêm bắp VỚI tổng liều sử dụng bằng 1/2 tổng liều uông

Song song với cho uống vitamin A cần kêt hợp nuôi trẻ bằng chê độ ăn có tỷ lệ cân đôi chất đạm,

mỡ, đường và giàu vitamin A

Dùng quá liều trên dễ gây ngộ độc cho trẻ

8 Phòng chống bệnh thiếu vỉtamin A

Truyền thông giáo dục sức khỏe

Với các bà mẹ và người chăm sóc trẻ:

Giáo dục phương pháp chăm sóc và nuôi con khoa học:

+ Nuôi con hoàn toàn bằng sửa mẹ + Thường xuyên theo dõi biểu đồ tăng trưởng + Cho ăn sam đúng

+ Điều trị tích cực các bệnh nhiễm trùng + Thực hiện đúng lịch tiêm chủng và uống vitamin A