Phân tích điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa? Liên hệ với việc phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Khi miền bắc hoàn toàn được giảI phóng thì cả nước bước vào thời kì quá độ lên CNXH.Theo đó ta xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự q

ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI

KHOA CHÍNH TRỊ - QPAN - GDTC

*****

TIỂU LUẬN Câu hỏi tiểu luận: “Phân tích điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của

sản xuất hàng hóa? Liên hệ với việc phát triển nền kinh tế thị trường ở

Việt Nam hiện nay?”

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hiền

Mã sinh viên: 72DCKT20068 Lớp: 72DCKT22

Khóa: 72 (2021-2025) Giảng viên hướng dẫn: LÊ THỊ HUYỀN

HÀ NÔI – 2022

MỤC LỤC

A.MỞ ĐẦU 1

B.NỘI DUNG 2

I.Phân tích điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa 2

1.Khái niệm của sản xuất hàng hoá , so sánh sản xuất hàng hoá với sản xuất tự cung tự cấp 2

2.Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá 2

3.Đặc trưng của sản xuất hàng hoá 3

4.Ưu thế và những hạn chế của sản xuất hàng hoá 3

II Liên hệ với việc phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. 4

1.Việt Nam phải xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có sự quản lý của nhà nước 4

2.Đặc trưng của nền kinh tế thị trường ở nước ta 5

3.Ưu thế và khuyết tật của nền KTTT ở nước ta 7

4.Giải pháp để phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay 10

C.KẾT LUẬN 13

D.TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

A.MỞ ĐẦU

Trong thời kì đầu của xã hội loài người do sự lạc hậu của lực lượng sản xuất,nên sản xuất xã hội mang tính tự cung tự cấp khiến nhu cầu của con người bị

bó hẹp trong một giới hạn nhất định Khi lực lượng sản xuất phát triển và có nhiều thành tựu mới, con người dần thoát khỏi nền khinh tế tự nhiên và chuyển sang nền kinh tế sản xuất hàng hoá Nền kinh tế hàng hoá phát triển càng mạnh mẽ và đến đỉnh cao của nó là nền kinh tế thị trường Kinh tế thị trường có những ưu việt của

nó , đó là sự thoả mãn tối đa nhu cầu của con người vói một khối lượng hàng hoá khổng lồ Tuy nhiên nó cũng bộc lộ những hạn chế , nhất là trong chế độ xã hội TBCN , một chế độ xã hội ở đó chỉ có lợi nhuận được chú trọng hàng đầu dẫn đến

sự phân hoá xã hội sâu sắc và quyền bình đẳng trong xã hội bị xem nhẹ Nhận biết trước tình hình đó, trong quá trình nghiên cứu về hì nh thái kinh tế xã hội Mac và Anghen đã đưa ra dự đoán: CNTB sớm muộn cũng bị thay thế bởi một chế độ xã hội cao hơn , chế độ xã hội trong đó con người hoàn toàn tự do, văn minh và bình đẳng, có nền kinh tế phát triển bền vững, xã hôị công bằng Đó là chủ nghĩa cộng xản mà giai đoạn thấp của nó là CNXH - thời kì chuyên chính của giai cấp vô sản Nước ta sau khi giành được độc lập ở miền bắc , Đảng đã xác định đưa đất nước lên tiến lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN Khi miền bắc hoàn toàn được giảI phóng thì cả nước bước vào thời kì quá độ lên CNXH.Theo đó ta xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường

có sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN Tư tưởng ấy càng được nhấn mạnh trong các kì đại hội tiếp theo của Đảng Cho tới nay, sau hơn mười năm đổi mới ta đã gặt hái được nhiều thành tựu đáng kể.Tuy nhiên bên cạnh đó còn có khá nhiều những mặt cần điêù chỉnh.Để hiểu rõ về sản xuất hàng hóa và nền kinh tế

thị trường ở nước ta em xin trinh bày về đề tài tiểu luận “Phân tích điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa? Liên hệ với việc phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay?”.Một số suy nghĩ và giải pháp qua nghiên

B.NỘI DUNG I.Phân tích điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa.

1.Khái niệm của sản xuất hàng hoá , so sánh sản xuất hàng hoá với sản xuất

tự cung tự cấp

1.1.Khái niệm sản xuất hàng hoá

Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế với mục đích sản xuất ra sản phẩm

để trao đổi mua bán

1.2.So sánh sản xuất hàng hoá với sản xuất tự cung tự cấp

 Giống nhau: quá trình sản xuất đều là quá trình kết hợp các yếu tố để tạo ra sản phẩm

 Khác nhau:

 Sản xuất tự cung tự cấp:

 Sản xuất hàng hoá mục đích

 Sản xuất để tiêu dùng làm thoả mãn nhu cầu trực tiếp của người sản xuất,thoả mãn nhu cầu người khác,của xã hội thông qua mua bán trao đổi

 Lực lượng sản xuất ở trình độ thấp tồn tại ở chế độ công xã nguyên thuỷ

 Sản xuất để tiêu dùng nên không cần hạch tốn kinh tế

 Mang hình thái hiện vật

 Sản xuất hàng hoá:

 Sản xuất để trao đổi buôn bán nên phải hạch tốn kinh tế

 Mang hình thái giá trị

2.Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá

Thứ nhất, Phân công lao động xã hội (điều kiện cần)

Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa lao động, phân bổ lao động trong xã hội vào các ngành nghề sản xuất khác nhau

Khi có phân công lao động xã hội, mỗi người sản xuất chỉ sản xuất một hoặc một số loại sản phẩm nhất định, nhưng nhu cầu của họ lại đòi hỏi nhiều loại sản phẩm để thỏa mãn, vì thế để thỏa mãn nhu cầu tất yếu những người sản xuất phải trao đổi sản phẩm với nhau

Thứ hai, sự tách biệt tương đối về kinh tế của các chủ thể sản xuất (điều kiện đủ)

Điều kiện này làm cho người sản xuất độc lập với nhau, có sự tách biệt về lợi ích và làm cho người sản xuất chi phối được sản phẩm của mình, trong điều kiện đó người này muốn tiêu dùng sản phẩm của người khác phải thông qua trao đổi mua bán, tức là làm cho việc trao đổi sản phẩm tồn tại dưới hình thức hàng hóa

3.Đặc trưng của sản xuất hàng hoá

Sản xuất hàng hoá có 3 đặc trưng cơ bản như sau:

Thứ nhất, sản xuất hàng hóa dùng để trao đổi, mua bán Sản xuất hàng hóa

là kiểu tổ chức kinh tế dùng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác thông qua việc trao đổi, mua bán

Thứ hai, lao động của người sản xuất hàng hóa vừa mang tính tư nhân, vừa

mang tính xã hội

Thứ ba, mục đích của sản xuất hàng hóa là giá trị, là lợi nhuận chứ không

phải giá trị sử dụng

4.Ưu thế và những hạn chế của sản xuất hàng hoá

4.1.Ưu thế của sản xuất hàng hoá

Thứ nhất, sản xuất hàng hóa ra đời dựa trên sự phân công lao động xã hội,

chuyên môn hóa sản xuất

 Khai thác lợi thế về tự nhiên, xã hội, kĩ thuật của từng người, từng cơ sở sản xuất,…

 Thúc đẩy sự phát triển mối liên hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng mở rộng

 Phá vỡ tính tự cung tư cấp, bảo thủ lạc hậu của mỗi ngành, mỗi địa phương làm tăng năng suất lao động và nhu cầu xã hội được đáp ứng đầy đủ hơn

 Khai thác được lợi thế của các quốc gia với nhau

Thứ hai, quy mô sản xuất không bị giới hạn bởi nhu cầu và nguồn lực mang

tính khép kín của mỗi cá nhân, gia đình,…

 Mở rộng quy mô lớn dựa trên nhu cầu và nguồn lực của xã hội phù hợp với

xu thế thời đại

 Tạo điều kiện ứng dụng các thành tựu khoa học – kĩ thuật vào sản xuất…

 Thúc đẩy sản xuất phát triển

Thứ ba, sự tác động của quy luật vốn có của sản xuất và trao đổi hàng hóa là

qui luật giá trị, cung – cầu, cạnh tranh buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén, biết tính toán,…

 Nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế

 Giảm chi phí sản xuất đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng

Thứ tư, sự phát triển của sản xuất, mở rộng và giao lưu kinh tế giữa các cá

nhân, các vùng, các nước…

 Nâng cao đời sống vật chất mà cả đời sống văn hóa, tinh thần

4.2.Hạn chế của sản xuất hàng hoá

 Phân hóa giàu nghèo

 Điều tiết tự phát nền kinh tế

lành mạnh, làm giàu bất chính, suy thoái đạo đức, tệ nạn xã hội và tội phạm phát triển

II Liên hệ với việc phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

1.Việt Nam phải xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có sự quản lý của nhà nước

Việt Nam xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện một nền kinh tế kém phát triển, lại bị tác động nặng nề do hậu quả của chiến tranh để lại Trong điều kiện đó, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam đang xây dựng chưa phải là nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đầy đủ, xét trên cả hai khía cạnh, tính thị trường và tính xã hội chủ nghĩa, như mức độ hoàn thiện và hiện đại của các thể chế cho phát triển thị trường; khả năng kiến tạo của Nhà nước Chính vì vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam xác định đây là một quá trình lâu dài với nhiều khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự bền bỉ, kiên trì, linh hoạt và sáng tạo

2.Đặc trưng của nền kinh tế thị trường ở nước ta

a.Thứ nhất là mục tiêu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

 Để có thể phân biệt nền kinh tế thị trường của nước ta so với nền kinh tế thị trường khác phải nói đến mục đích chính trị mục tiêu kinh tế xã hội mà Đảng và nhân dân đã chọn Mục tiêu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nhằm thực hiện dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

 Làm cho dân giàu: Nội dung căn bản của dân giàu là mức bình quân GDP đầu người tăng nhanh trong một thời gian ngắn và khoảng cách giàu, nghèo trong xã hội ngày càng được thu hẹp

 Làm cho nước mạnh: Thể hiện ở mức đóng góp to lớn của nền kinh tế thị trường cho ngân sách quốc gia; ở sự gia tăng ngành kinh tế mũi nhọn; ở sự

sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn tài nguyên quốc gia; ở sự bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ các bí mật quốc gia về tiềm lực kinh tế, khoa học, công nghệ và an ninh, quốc phòng

 Làm cho xã hội công bằng, văn minh: Thể hiện ở việc xử lý các quan hệ lợi ích ngay trong nội bộ nền kinh tế thị trường, ở đó việc góp phần to lớn vào giải quyết các vấn đề xã hội, ở việc cung ứng các hàng hóa và dịch vụ có giá trị không chỉ về kinh tế mà còn có giá trị cao về văn hóa, xã hội

 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam lấy lợi ích và phúc lợi toàn dân làm mục tiêu Phát triển kinh tế thị trường để phát triển lực lượng sản xuất, giải phóng mạnh mẽ lực lượng sản xuất; xây dựng cơ

sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội nâng cao đời sống nhân dân bằng việc đẩy mạnh xóa đói, giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu

chính đáng, giúp đỡ người khác thoát nghèo và từng bước khá giả hơn b.Thứ hai là vấn đề sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

 Vấn đề sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tồn tại nhiều hình thức sở hữu với nhiều thành phần kinh tế khác nhau Theo quan điểm tại đại hội XII của Đảng cộng sản Việt Nam hiện nay có bốn thành phần kinh tế gồm: thành phần kinh tế nhà nước, thành phần kinh tế tập thể, thành phần kinh tế tư nhân và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

 Các thành phần kinh tế độc lập với nhau bình đẳng với nhau trước pháp luật Nhà nước khuyến khích mọi thành phần kinh tế phát triển

 Ngoài ra mỗi thành phần kinh tế chịu sự tác động của các quy luật kinh tế riêng bên cạnh tính thống nhất giữa các thành phần kinh tế cũng có sự khác nhau thậm chí có thể có mẫu thuẫn khiến cho nền kinh tế thị trường ở nước

ta có khả năng phát triển theo những hướng khác nhau

c.Thứ ba là hoạt động quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa:

 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đại diện cho đa số nhân dân trong

xã hội và phải bảo vệ quyền lợi, lợi ích của nhân dân

 Quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, bằng chiến lược, kế hoạch, chính sách đồng thời sự dụng cơ chế thị trường, các hình thức kinh tế và phương pháp quản lý kinh tế thị trường để kích thích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy tính tích cực và khắc phục những tiêu cực, hạn chế do cơ chế thị trường mang lại, bảo vệ lợi ích của nhân dân và xã hội

d.Thứ tư kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực hiện đa dạng hóa các hình thức phân phối

 Mỗi chế độ xã hội lại có hình thức phân phối đặc trưng Các hình thức phân phối là một bộ phận của quan hệ sản xuất và do quan hệ sở hữu quyết định Nhưng ngược lại quan hệ phân phối là hình thức thực hiện về mặt kinh tế của quan hệ sở hữu

 Tại Việt Nam hiện đang thực hiện chế độ phân phối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế, đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và thông qua phúc lợi xã hội Cơ chế phân phối này tạo

động lực để kích thích các chủ thể kinh tế nâng cao hiệu quả hoạt động, sản xuất, kinh doanh, đồng thời hạn chế những bất công trong xã hội

 Do trình độ của lực lượng sản xuất còn chưa đồng đều nên tồn tại nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, do đó tất yếu cần có sự tồn tại

đa dạng về quan hệ phân phối

e.Thứ năm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đồng thời với bảo đảm công bằng xã hội nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

 Nền kinh tế luôn gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, giáo dục, xây dựng con người và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội

 Nền kinh tế đó luôn có sự gắn kết chặt chẽ chính sách kinh tế với chính sách xã hội, phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân

dân, mọi người đều có cơ hội và điều kiện phát triển toàn diện

3.Ưu thế và khuyết tật của nền KTTT ở nước ta

3.1.Ưu thế của nền KTTT ở nước ta

a.Kinh tế thị trường luôn tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự sáng tạo của các chủ thể kinh tế

Ta có thể ví dụ như trong ngành may mặc thời trang chẳng hạn, nhằm đáp ứng nhu cầu thời trang ngày càng cao của giới trẻ, cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, thì các hãng thời trang liên tục phải sáng tạo kiểu dáng, mẫu mã cũng như thay đổi chất liệu sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường

b.Nền kinh tế thị trường luôn phát huy tốt nhất tiềm năng của mọi chủ thể, các vùng miền cũng như lợi thế quốc gia trong quan hệ với thế giới

Kinh tế thị trường giống như một sân chơi, đóng vai trò quan trọng gắn kết các chủ thể kinh tế Các chủ thể kinh tế như kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể, kinh

tế nhà nước hay kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có những đặc điểm cũng như thế mạnh riêng Kinh tế thị trường tạo ra cơ hội để phát huy tốt nhất mọi tiềm năng của chủ thể

Ta trở lại ví dụ về lĩnh vực may mặc thời trang Đối với lĩnh vực này, chủ

họ rất nhanh nhạy nắm bắt được thị hiếu, thay đổi kiểu dáng, mẫu mã Bởi vậy, các hãng thời trang lớn đa phần là của các công ty tư nhân hoặc liên doanh Còn chủ thể là kinh tế nhà nước sẽ có nhiều ưu thế đối với các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, nghiên cứu khoa học cơ bản, xây dựng sân bay, cảng biển

…

c.Nền kinh tế thị trường luôn tạo ra các phương thức để thỏa mãn tối đa nhu cầu của con người, từ đó thúc đẩy tiến bộ, văn minh xã hội

Dưới sự tác động của các quy luật thị trường như quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh , kinh tế thị trường sẽ tạo ra các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội qua đó sẽ làm xã hội ngày càng hiện đại hơn, văn minh hơn

Ta cứ so sánh hệ thống bệnh viện trong nền kinh tế bao cấp và nền kinh tế thị trường thì thấy rõ Trong thời kỳ bao cấp chỉ có hệ thống bệnh viện công (hay gọi là bệnh viện nhà nước) hoạt động Thủ tục nhập viện, khám chữa bệnh phải mất rất nhiều thời gian, một bộ phận cán bộ nhà nước quan liêu hách dịch, gây phiền hà, tốn kém

Như vậy,Kinh tế thị trường rất nhiều ưu điểm, và là động lực quan trọng cho

sự phát triển xã hội Phát triển kinh tế thị trường là tất yếu, bởi vậy, các quốc gia trên thế giới, đều phát triển kinh tế thị trường trong giai đoạn hiện nay Tuy vậy, kinh tế thị trường cũng được ví như con dao hai lưỡi, bên cạnh những ưu thế thì kinh tế thị trường còn tiềm ẩn nhiều khuyết tật, nhiều mặt trái

3.2.Khuyết tật của nền KTTT ở nước ta

a.Xét trên phạm vi toàn bộ nền sản xuất xã hội, nền kinh tế thị trường luôn tiềm

ẩn những rủi ro khủng hoảng

Trong nền Kinh tế thị trường, cơ chế thị trường không phải lúc nào cũng tạo

ra sự cân đối về giá cả và sản lượng hàng hóa Thị trường vốn dĩ rất nhạy cảm, khó dự đoán chính xác, cho nên khi xảy ra các biến cố như : chiến tranh, dịch bệnh, thiên tai hay cấm vận… đều có thể là nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng thị trường

Hay như, cuộc chiến tranh giữa Nga và Ucraina, làm ảnh hưởng đến nguồn cung khí đốt và xăng dầu Nguồn cung khan hiếm,giá xăng dầu tăng chóng mặt,