Phân tích tính tất yếu và đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng xã hội ở Việt Nam? Từ đó đưa ra thực trạng và giải pháp để phát

Còn, Việt Nam đang theo định hướng đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân; với hệ tiêu chí “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, dĩ nhiên, sự

ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI

KHOA CHÍNH TRỊ - QPAN - GDTC

*****

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA

MÁC-LÊNIN 1 Câu hỏi tiểu luận: “Phân tích tính tất yếu và đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng xã hội ở Việt Nam? Từ đó đưa ra thực trạng và giải pháp để phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay?”

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Anh

Mã sinh viên: 72DCKT20307 Lớp: 72DCKT22

Khóa: 72 (2021-2025) Giảng viên hướng dẫn: TS Trần Thị Tâm

HÀ NỘI – 2022

Mục Lục

LỜI MỞ ĐẦU 3 NỘI DUNG 4

I TÍNH TẤT YẾU VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 4

1 Tính tất yếu 4

2 Tính đặc trưng 6

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XHCN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN 8

1 Thực trạng nền kinh tế Việt Nam 8

2 Các giải pháp để phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam 12 KẾT LUẬN 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

LỜI MỞ ĐẦU

Vấn đề kinh tế thị trường với CNXH là một vấn đề lớn, là điểm then chốt trong lí luận

về CNXH Vấn đề đó không chỉ có ý nghĩa lí luận mà còn có nghĩa thực tiễn rất quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước ta

Sau hơn 10 năm đổi mới từ nền kinh tế hàng hóa sang nền kinh tế thi trường chúng ta

đã thu đc những kết quả khả quan Đó là: mức sống của nhân dân tăng lên rõ rệt Các loại hàng hóa, dịch vụ được đa dạng hóa, đời sống của nhân dân có nhiều thay đổi tích cực Điều đó là một minh chứng thuyết phục nhất cho đường lối, chính sách của Đảng, của Nhà nước Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những quan niệm sai lạc đã được hình thành và tồn tại rất lâu từ trước đến nay trong lí luận về CNXH là cho rằng: CNXH và kinh tế thị trường có mâu thuẫn với nhau và không cùng tồn tại song song được Dựa trên quan điểm này không ít nững người dao động về ý chí hoặc bất mãn về chính trị

đã cho rằng, không thể nào kết hợp kinh tế thị trường với định hướng XHCN Vậy nên, cần phải nêu rõ và chưng minh cho mọi người cùng hiểu

Xuất phát tự sự nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế thị trường ở

Việt Nam nên tác giả xin chọn đề tài: “Tính tất yếu và đặc trưng của kinh tế thị

trường định hướng xã hội từ đó đưa ra thực trạng, giải pháp để phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.”

NỘI DUNG

I TÍNH TẤT YẾU VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH

HƯỚNG XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

1 Tính tất yếu

1.1 Thứ nhất, phải nhấn mạnh rằng: Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

là phù hợp với tính quy luật phát triển khách quan Chúng ta thấy rằng, kinh tế thị trường bản chất là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa, hay nói một cách khác, kinh tế hàng hóa phát triển đến một trình độ nhất định, tất yếu sẽ chuyển sang kinh tế thị trường; nó là quy luật phát triển tất yếu khách quan, nằm ngoài với suy nghĩ chủ quan của con người Cũng giống như sâu kén phát triển tới một thời điểm sẽ lột xác thành bướm ngài

Nhìn lại lịch sử, Việt Nam chúng ta vốn đã hình thành nền kinh tế hàng hóa từ lâu, cuối thời Phong kiến rồi sang thời Pháp thuộc và giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, nền kinh tế hàng hóa từng bước phát triển Do vậy, chúng ta có nền tảng kinh tế hàng hóa.Hơn nữa, chúng ta sẵn có các điều kiện thúc đẩy, phát triển Kinh tế hàng hóa ( như : thị trường cung – cầu, thị trường lao động, vị trí địa lý, tài nguyên…)

Chúng ta lưu ý rằng, kinh tế thị trường trong mỗi hình thái kinh tế xã hội cụ thể , phải chịu sự chi phối của các quan hệ sản xuất thống trị Nói một cách đơn giản, nó sẽ phát triển theo các định hướng của Nhà nước thống trị Trong lịch sử, đã sớm có kiểu mô hình kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, nó được coi là công cụ, phương tiện phát triển kinh tế của các nước tư bản, đảm bảo quyền lợi cho bộ phận giai cấp thống trị là giai cấp tư sản

Còn, Việt Nam đang theo định hướng đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân; với hệ tiêu chí “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, dĩ nhiên, sự lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN là phù hợp với xu thế của thời đại và đặc điểm phát triển của dân tộc

Mặc khác, xét về tiến trình phát triển, loài người sẽ tuần tự phát triển từ : CSNT – CHNL – PK – TBCN – XHCN (giai đoạn đầu của XHCS) Việt Nam quá độ lên

CNXH bỏ qua TBCN, Cho nên việc, bỏ qua giai đoạn phát triển kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là hoàn toàn phù hợp với đặc điểm tình hình ở Việt Nam

1.2 Thứ hai, về mặt kinh tế, kinh tế thị trường định hướng XHCN có tính ưu việt

trong thúc đẩy kinh tế Kinh tế thị trường là một thành tựu phát triển văn minh của

nhân loại trong sản xuất và trao đổi sản phẩm Phát triển kinh tế thị trường có nhiều ưu việt như :

Dưới tác động của quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh ; sẽ phân bổ nguồn lực hiệu quả Ví dụ như, sinh viên đi học xa, có nhu cầu thuê nhà trọ Quy luật cung cầu, sẽ thúc đẩy việc hình thành những người sở hữu đất xây nhà trọ cho sinh viên thuê, mà không cần nhà nước phải ra chính sách kêu gọi Quy luật cạnh tranh sẽ hình thành giá thuê nhà trung bình có thể chấp nhận được của xã hội

Ưu việt thứ hai của kinh tế thị trường là động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển nhanh và hiệu quả cao kích thích tiến bộ kỹ thuật - công nghệ, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và hạ giá thành sản phẩm Đơn cử như sản xuất điện thoại chẳng hạn, tác động của cơ chế thị trường, các nhà sản xuất điện thoại phải luôn cải tiến mẫu mã, đổi mới kỹ thuật công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với các đối thủ khác Ngoài

ra, nếu so sánh nền kinh tế bao cấp trước kia với nền kinh tế thị trường hiện nay thấy rằng, trong kinh tế thị trường chất lượng hàng hóa tốt, số lượng hàng hóa rất đa dạng, phong phú hơn rất nhiều, chính là tác động tích cực từ quy luật cạnh tranh, cung cầu mang lại Kinh tế thị trường có rất nhiều ưu việt và là công

cụ, phương tiện để thúc đẩy lực lượng sản xuất, thực hiện mục tiêu xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, kinh tế thị trường luôn tiềm ẩn những khuyết tật và thất bại của trường (như độc quyền, ô nhiễm môi trường, cạnh tranh không lành mạnh, hàng giả, hàng nhái…) nên cần có sự can thiệp của Nhà nước

1.3 Thứ ba, về mặt xã hội, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN là mô

hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với nguyện vọng của nhân dân mong muốn một xã hội dân giầu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Sự khác biệt cơ bản giữa nhà nước Việt Nam với các nhà nước TBCN là nhà nước chúng ta được hình thành từ cuộc cách mạng vô sản, cuộc cách mạng đó là do nhân dân thực hiện Nhà nước Việt Nam là nhà nước của dân, do dân và vì dân Còn cuộc cách mạng tư sản của các nước TBCN là do giai cấp tư sản thực hiện và nhà nước TBCN đảm bảo quyền lợi thiết thực cho giai cấp tư sản là giai cấp thống trị Với đặc điểm bản chất nhà nước này, chúng ta không thể lựa chọn mô hình kinh tế thị trường

tư bản chủ nghĩa, chỉ có thể lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mới phù hợp với ý chí và nguyện vọng của đông đảo nhân dân lao động về một

xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Có thể xem phát triển KTTT định hướng XHCN là bước đi quan trọng và tất yếu của sự phát triển từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn, là bước quá độ để đi lên CNXH

Tóm lại, Sự tồn tại của kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta là một tất yếu khách quan, vì 3 lý do :

Một là, về mặt quy luật phát triển, mô hình kinh tế thị trường phù hợp với quy luật phát triển khách quan (Kinh tế hàng hóa phát triển tới một trình độ tất yếu sẽ chuyển sang kinh tế thị trường)

Hai là, về mặt kinh tế, mô hình kinh tế thị trường có tính ưu việt trong phát triển kinh

tế so với các mô hình kinh tế trước kia

Ba là, Về mặt xã hội, mô hình này này phù hợp với nguyện vọng của nhân dân mong muốn dân giàu, nước mạnh, dân chủ công bằng văn minh (đây là đặc trưng xã hội XHCN mà chúng ta đang hướng tới)

2 Tính đặc trưng

2.1 Về mục tiêu:

Để có thể phân biệt nền kinh tế thị trường của nước ta so với nề kinh tế thị trường khác phải nói đến mục đích chính trị mục tiêu kinh tế xã hội mà Đảng và nhân dân đã chọn Mục tiêu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nhằm thực hiện dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Làm cho dân giàu: Nội dung căn bản của dân giàu là mức bình quân GDP đầu người tăng nhanh trong một thời gian ngắn và khoảng cách giàu, nghèo trong xã hội ngày càng được thu hẹp

Làm cho nước mạnh: Thể hiện ở mức đóng góp to lớn của nền kinh tế thị trường cho ngân sách quốc gia; ở sự gia tăng ngành kinh tế mũi nhọn; ở sự sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn tài nguyên quốc gia; ở sự bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ các bí mật quốc gia về tiềm lực kinh tế, khoa học, công nghệ và an ninh, quốc phòng

Làm cho xã hội công bằng, dân chủ, văn minh: Thể hiện ở việc xử lý các quan hệ lợi ích ngay trong nội bộ nền kinh tế thị trường, ở đó việc góp phần to lớn vào giải quyết các vấn đề xã hội, ở việc cung ứng các hàng hóa và dịch vụ có giá trị không chỉ về kinh

tế mà còn có giá trị cao về văn hóa, xã hội Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam lấy lợi ích và phúc lợi toàn dân làm mục tiêu Phát triển kinh tế thị trường để phát triển lực lượng sản xuất, giải phóng mạnh mẽ lực lượng sản xuất; xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội nâng cao đời sống nhân dân bằng việc đẩy mạnh xóa đói, giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng, giúp

đỡ người khác thoát nghèo và từng bước khá giả hơn Kinh tế thị trường bản thân nó là nội lực thúc đẩy tiến trình kinh tế – xã hội Mục tiêu này thể hiện rõ mục đích phát triển

kinh tế thị trường là vì con người, nâng cao đời sống nhân dân, mọi người điều được hưởng thụ thành quả của sự phát triển

2.2 Về quan hệ sở hữu và thành phần kinh tế:

Quan hệ sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tồn tại nhiều hình thức sở hữu với nhiều thành phần kinh tế khác nhau Theo quan điểm tại đại hội XII của Đảng cộng sản Việt Nam hiện nay có bốn thành phần kinh tế gồm: thành phần kinh tế nhà nước, thành phần kinh tế tập thể, thành phần kinh tế tư nhân và thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Các thành phần kinh tế độc lập với nhau bình đẳng với nhau trước pháp luật Nhà nước khuyến khích mọi thành phần kinh tế phát triển

Ngoài ra mỗi thành phần kinh tế chịu sự tác động của các quy luật kinh tế riêng bên cạnh tính thống nhất giữa các thành phần kinh tế cũng có sự khác nhau thậm chí có thể

có mẫu thuẫn khiến cho nền kinh tế thị trường ở nước ta có khả năng phát triển theo những hướng khác nhau Các thành phần kinh tế khác nhau dựa trên các quan hệ sở hữu khác nhau và thường đại diện cho những giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau Do đó trong quá trình cùng phát triển chúng đan xen đấu tranh mâu thuẫn và phát triển theo những khuynh hướng khác nhau Vì vậy kinh tế nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo là để giữ vững định hướng xả hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế

2.3 Về quan hệ quản lí nền kinh tế:

Nhà nước pháp quyền XHCN đại diện cho đa số nhân dân trong xã hội và phải bảo

vệ quyền lợi, lợi ích của nhân dân

Quản lí nền kinh tế bằng pháp luật, bằng chiến lược, kế hoạch, chính sách đồng thời

sử dụng cơ chế thị trường, các hình thức kinh tế và phương pháp quản lý kinh tế thị trường để kích thích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy tính tích cực và khắc phục những tiêu cực, hạn chế do cơ chế thị trường mang lại, bảo vệ lợi ích của nhân dân

và xã hội

2.4 Về quan hệ giữa gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng:

Nền kinh tế luôn gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, giáo dục, xây dựng con người và thực tiễn tiến bộ, công bằng xã hội

Nền kinh tế đó luôn có sự gắn kết chặt chẽ chính sách kinh tế với chính sách xã hội, phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, mọi người đều có cơ hội và điều kiện phát triển toàn diện Đây cũng là một trong những mục tiêu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thể hiện sự khác biệt so với kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa về việc phân cực giàu nghèo, phân hóa xã hội

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

1 Thực trạng nền kinh tế Việt Nam

Sau rất nhiều thăng trầm trong lịch sử, đến nay có thể khẳng định rằng nền kinh tế Việt Nam là một nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa đang phát triển Tuy nhiên còn phụ thuộc lớn vào nông nghiệp, du lịch, xuất khẩu thô và các nguồn đầu tư vốn của nước ngoài

Hệ thống kinh tế Việt Nam là một hệ thống kinh tế hỗn hợp Khi mà nền kinh tế thị trường đang ngày càng phát triển và thị trường hóa thì ta vẫn thấy sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế còn khá cao Hiện nay, Nhà nước vẫn thực hiện việc điều chỉnh giá cả kiểu hành chính với một số mặt hàng thiết yếu như yêu cầu các công ty, doanh nghiệp điều chỉnh mức đầu tư, giá cả xăng dầu, kiểm soát nguyên vật liệu xây dựng như sắt, thép, xi măng,…

Chính phủ Việt Nam tự xã định và nhận định rằng Việt Nam là một kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường Điều này đã được một số nền kinh tế thị trường tiên tiến công nhận, nhưng cho đến nay Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản vẫn chưa thừa nhận và xác định Việt Nam là một nước có nền kinh tế thị trường

Việt Nam là một nước có nhiều thành phần kinh tế như: kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, kinh tế tập thể, kinh tế tư bản Nhà nước, Và những khu vực này có tốc độ tăng trưởng không giống nhau khi mà nền kinh tế Nhà nước và nền kinh tế tập thể tăng trưởng chậm thì nền kinh tế tư nhân và có vốn đầu tư nước ngoài tăng khá nhanh.Trong hội nghị trực tuyến vừa qua, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhận định rằng: Sau 35 năm đổi mới kinh tế, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu nhất định có ý nghĩa lịch sử to lớn, thế và lực đã mạnh hơn nhiều, quy mô và tiềm lực kinh tế ngày càng tăng lên và được mở rộng nhanh mạnh và chắc chắn,

Hiện nay, quy mô nền kinh tế Việt Nam đang nằm trong top 40 nền kinh tế lớn mạnh nhất thế giới và đứng ở vị trí thứ 4 trong ASEAN Với năm vừa qua 2020, GDP đầu người đạt mức 3.500USD/năm đã đưa Việt Nam vươn lên top 10 quốc gia tăng trường cao nhất thế giới, là 1 trong về 16 nền kinh tế mới nổi thành công nhất thế giới hiện nay

Có thể nói, thực chất của tiến trình đổi mới của nước ta trong 35 năm qua (tính từ đại hội thứ VI của Đảng năm 1986) về mặt kinh tế là việc tìm kiếm mô hình phát triển kinh

tế tối ưu cho đất nước bằng việc chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp (tồn tại trước năm 1986) sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.[1] Đi kèm với đó là sự chuyển đổi thể chế kinh tế từ thể chế của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung dựa trên nền tảng công hữu sang thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dựa trên nền tảng đa sở hữu Tiến trình đổi mới tất yếu được thực hiện bằng sự dân chủ hóa mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

Từ Đại hội IX của Đảng (năm 2001), Đảng ta đã chính thức xác định mô hình kinh tế tổng quát của Việt Nam trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội là “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” do nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa quản lý Tinh thần đó được chính thức ghi nhận trong Hiến pháp khi Hiến pháp năm 1992 được sửa đổi, bổ sung vào năm 2001 Chủ trương có tính chiến lược này cũng được kế thừa nhất quán trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI, XII và XIII của Đảng cũng như trong Hiến pháp năm 2013

Riêng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kể từ năm 1986 đến nay, Trung ương Đảng đã hai lần ban hành Nghị quyết chuyên đề về chủ

đề này, đó là Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 30/1/2008 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) về “tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” và Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 3/6/2017 của Hội nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa XII về “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Theo tinh thần các Nghị quyết này, nội dung cốt lõi của thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chính là các quy định pháp luật về sở hữu, quyền tài sản, pháp luật về đầu tư, kinh doanh (nhằm phát triển các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp), pháp luật về các loại thị trường (hàng hóa, dịch vụ, lao động, bất động sản, khoa học và công nghệ, tài chính v.v.), pháp luật

về bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường (nhằm gắn kết tăng trưởng kinh tế với bảo đảm phát triển bền vững, tiến bộ và công bằng xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu), pháp luật về giải quyết tranh chấp và xử

lý vi phạm trong lĩnh vực kinh tế

Theo đúng định hướng của Đảng, trong suốt 35 năm qua, trên cơ sở vừa tìm tòi từ thực tiễn cải cách, đổi mới, phát triển kinh tế, tham khảo kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia có nền kinh tế thị trường trên thế giới, nhất là các quốc gia phát triển, Việt Nam

đã rất coi trọng công tác xây dựng thể chế phục vụ phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Cho tới nay, đúng như đánh giá của Đại hội XIII của Đảng, “hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện phù hợp với yêu cầu xây

dựng nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế Các yếu tố thị trường và các loại thị trường từng bước phát triển đồng bộ, gắn với thị trường khu vực và thế giới Nhiều rào cản tham gia thị trường được dỡ bỏ; môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện rõ rệt, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển doanh nghiệp khá sôi động Doanh nghiệp nhà nước từng bước được sắp xếp, tổ chức lại có hiệu quả hơn; kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định là một động lực quan trọng của nền kinh tế; kinh tế tập thể từng bước đổi mới gắn với cơ chế thị trường; kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển nhanh, là

bộ phận quan trọng của nền kinh tế nước ta”.[2] Bản thân các chỉ số về tăng trưởng kinh

tế, kim ngạch xuất nhập khẩu, lượng vốn đầu tư nước ngoài được thu hút hàng năm, cùng mỗi năm khoảng trên 100 ngàn doanh nghiệp được thành lập mới là những con số biết nói minh chứng cho những thành tựu của việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta thời gian qua Trong từng lĩnh vực pháp luật cụ thể, có thể thấy, các đạo luật điều chỉnh những quan hệ kinh tế, dân sự cơ bản nhất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã được ban hành, trong số đó, phải

kể tới các đạo luật sau: (1) Các đạo luật quy định về bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản của người dân, doanh nghiệp, các đạo luật điều chỉnh quan hệ hợp đồng, bảo đảm quyền

tự do hợp đồng của người dân, doanh nghiệp như Bộ luật dân sự,[3] Luật Đất đai,[4] Luật Nhà ở[5], Luật Sở hữu trí tuệ[6], Luật Thương mại[7] v.v; (2) Các đạo luật quy định điều chỉnh các hoạt động đầu tư, kinh doanh trong nền kinh tế như Luật Doanh nghiệp[8], Luật Đầu tư[9] v.v; (3) Các đạo luật về cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng như Luật Cạnh tranh[10], Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng[11], Luật

An toàn thực phẩm[12], Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa[13]…; (4) Các đạo luật

về một số loại thị trường quan trọng như thị trường lao động, thị trường đất đai, thị trường bất động sản, thị trường hàng hóa, dịch vụ, thị trường vốn, thị trường tín dụng như Bộ luật lao động, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản[14], Luật Thương mại, Luật các tổ chức tín dụng, Luật Chứng khoán…; (5) Các đạo luật về an sinh xã hội và bảo vệ môi trường như Luật Bảo hiểm xã hội[15], Luật Bảo vệ môi trường[16]…; (6) Các đạo luật về giải quyết tranh chấp và phá sản đã được ban hành, trong đó phải kể tới Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật Trọng tài thương mại năm

2010, Luật Phá sản năm 2014[17] Bên cạnh đó, các đạo luật về xử lý vi phạm trong lĩnh vực kinh tế cũng được ban hành trong đó phải kể tới Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi,

bổ sung năm 2017), Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020)

Điều đặc biệt là, tư duy xây dựng pháp luật có sự thay đổi theo chiều hướng tiến bộ, trong đó có những thay đổi mang tính đột phá Chẳng hạn, chuyển từ “tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật”[18] (và chỉ dành riêng quyền tự do kinh doanh đó cho công dân) sang “tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”[19] (và