Lịch sử tư tưởng chính trị tìm hiểu tư tưởng chính trị của vladimir putin

Do vậy, tác giả chọn đề tài “Tìm hiểu tư tưởng chính trị của Vladimir Putin” để góp phần tìm hiểu những nét tiêu biểu về thân thế và sự nghiệp của vị tổng thống tài ba này, đặc biệt góp

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Người Nga đi qua thế kỷ XX với bao nỗi đắng cay, tự hào và hy vọng Nhiều nước trên thế giới đã nếm trải những chấn động nặng nề, cách mạng

và chiến tranh Nhưng không một nước lớn nào trong vòng 100 năm gầnđây lại phải chịu những bước ngoặt liên tiếp, đột ngột và đau thương nhưnước Nga Chúng ta đã chứng kiến sự sụp đổ của Đế chế Nga và LB Xôviết Nhưng nước Nga vẫn vững vàng – vừa là một quốc gia hùng mạnh,vừa là một cộng đồng nhiều dân tộc, vừa là một nền văn hoá vĩ đại, vừa làtâm điểm thu hút đối với nhiều nước châu Âu và châu Á Tất cả các chínhđảng trước đây của Nga và một số hệ tư tưởng của họ đều đã tan rã Nhândân Nga một lần nữa lại đứng giữa ngã ba đường, suy nghĩ về số phận củamình, vì sự yên ổn, an toàn mà mình đã có – dù rằng đất nước giờ đây đãmang một vẻ mặt khác, biên giới khác

Các cuộc cải cách tự do và liệu pháp “sốc” đã đẩy phần lớn dânchúng tới sự nghèo đói, lâm vào cảnh khốn cùng Nhiều người lấy làm ngạcnhiên rằng, sự suy thoái và khủng hoảng những năm 90 kèm theo sự chấnđộng về mặt xã hội; Sự sụp đổ của LB Xô viết diễn ra tương đối bình lặng

và nước Nga có vẻ như là thoát khỏi những mối nguy hiểm của chủ nghĩadân tộc cấp tiến mà nhiều nước khác không tránh được

Trong hoàn cảnh ấy, nước Nga, dân tộc Nga luôn cần những conngười tài trí, vững vàng, chèo lái “con thuyền Nga” vượt qua chông gai, thửthách, sóng to gió lớn của vận mệnh dân tộc Vladimir Putin là một conngười như vậy

Nếu như vẻ bề ngoài của Putin tạo cho ta cảm giác về một sự điềmtĩnh nhã nhặn, hơi chút lãnh đạm thì đó hoàn toàn chỉ là cái vỏ “Bên trong

nó là khí chất của một con người đam mê, mẫn cảm với những khó khăn vàthất bại, quen giữ cho mình một kỷ luật thép Sự điều chỉnh nội tâm đã tạo

cho Putin thanh danh một nhà lãnh đạo thông minh, biết nhìn xa trông rộng”

(Golocov)

Ông là một chính trị gia có tầm nhìn chiến lược, tư duy khoa họcnhạy bén, có bản lĩnh kiên định, một nhà tổ chức và chỉ đạo thực tiễn lỗi lạcsâu sắc, một nhà chỉ đạo quân sự tài tình, giải quyết cảm xúc mau lẹ nhữngvấn đề chính trị cực kỳ phức tạp “Ông không chỉ tự tin và đĩnh đạc đại diệncho nước Nga trên diễn đàn thế giới mà còn trong một thời gian ngắn, vềcăn bản đã nâng tầm nhìn cho chúng ta, những người có kỳ vọng đảmnhiệm vai trò của những nhà chính trị tầm cỡ toàn dân tộc” V.Putin chính là

sự lựa chọn của một nước Nga muốn sống hài hoà với lịch sử của mình,một nước Nga muốn bước tới tương lai với sự tôn trọng và bất chấp quákhứ, bất chấp mọi sự “vật đổi sao dời” diễn ra trên chính trường trong nước

và Quốc tế Ông giống như “một tấm gương hay một chiếc bình thánh” (tờ

báo Le Fiago – 2001) đưa nước Nga tiến ngày một vững chắc hơn vào thế

kỷ mới và thiên niên kỷ mới

Do vậy, tác giả chọn đề tài “Tìm hiểu tư tưởng chính trị của Vladimir Putin” để góp phần tìm hiểu những nét tiêu biểu về thân thế và

sự nghiệp của vị tổng thống tài ba này, đặc biệt góp phần làm rõ nhữngcống hiến của ông trên lĩnh vực tư tưởng chính trị đối với sự phát triển củađất nước Nga, dân tộc Nga…

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Không giống như một số nhà tư tưởng khác, V Putin là một chính trịgia sống cùng thời đại với chúng ta và đang trực tiếp thực hiện các tư tưởngchính trị của mình.Tầm ảnh hưởng to lớn của ông không chỉ ở chính trườngnước Nga mà còn cả trên chính trường Quốc tế Bởi vậy, có rất nhiều cánhân, tổ chức muốn tìm hiểu về ông Đã có nhiều tài liệu viết về Putin mà ta

có thể thấy trên các sách báo hay các webside – nơi tìm kiếm thông tinthông dụng nhất trong thời đại CNTT ngày nay

Ở Nga, nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp của V.Putin có thể kể đến

một số tác phẩm tiêu biểu như “Sáu lần gặp người đứng đầu nước Nga” của

tác giả Natalya Gevorkyan, Natalya Timacova, Andrey Colexnhicov (NXB

Chính trị quốc gia - 2001), “V.Putin câu chuyện cuộc đời” của tác giả Oleg Blotsky (NXB Công an nhân dân - 2002)… Tác phẩm “Đối thoại với Vladimir Putin” của tác giả Natalya Gevorkyan, Natalya Timacova…(NXB Công an nhân dân - 2001) giới thiệu tiểu sử, sự nghiệp hoạt động chính trị

của Tổng thống và tình hình chính trị sôi động của nước Nga trong thời gianông chuẩn bị lên cầm quyền

Đối với các nhà báo nước ngoài, V.Putin luôn là tâm điểm chú ý quantrọng của họ Từng bước đi, từng hoạt động, từng sự kiện xảy ra xungquanh Tổng thống đều được họ tập trung khai thác triệt để Ta có thể thấy

điều này trong cuốn “100 bài báo nước ngoài về Putin” do tác giả Trần Đức Lan dịch (NXB Thông tấn - 2002) Đây là cuốn sách tập hợp các bài

báo của các phóng viên nước ngoài viết về Tổng thống Putin sau một nămông lên cầm quyền, khả năng từng bước ổn định tình hình kinh tế – xã hội ởnước Nga và xác lập vị thế của nước Nga trên trường Quốc tế của ông

Ở Việt Nam, ngoài hai cuốn sách của tác giả Hồng Thanh Quang như

“Vladimar Putin đường tới điện Kremli” và “Putin sự lựa chọn của nước Nga” cũng viết về tiểu sử và sự nghiệp chính trị của V.Putin thì trên các báo

điện tử, các tạp chí, các phóng sự cũng tập trung nhiều bài viết về ông Đóđều là những đánh giá, nhận xét của các phóng viên Việt Nam dành cho vị

Tổng thống này Ta có thể tìm đọc “Chính sách đối ngoại của Tổng thống Liên Bang Nga V.Putin” (đăng trên Tạp chí Cộng sản – số 17, tháng 6/2002) hay “Tài liệu tham khảo chủ nhật” (đăng trên Thông tấn xã Việt Nam, ngày

24/ 03/ 2003 ) để biết thêm một số quan điểm hoạt động chính trị của ông

Như vậy, ta có thể thấy các tài liệu được nhắc đến trên đây đa số chỉdừng lại ở việc nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp chính trị chứ chưa đi sâu

vào nghiên cứu, làm rõ những tư tưởng chính trị của Vladimir Putin Chonên cần có những tác phẩm, những bài viết đi sâu nghiên cứu các tư tưởng,

các quan điểm chính trị của ông Với đề tài “Tìm hiểu tư tưởng chính trị của Vladimir Putin” tác giả hy vọng nó sẽ góp một phần nhỏ vào việc

nghiên cứu vấn đề này

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biện chứng.Ngoài ra, tác giả còn sử dụng các phương pháp khác như: phương pháplogic – lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp liên hệ, phương phápthống kê… để nghiên cứu đề tài này

Mỗi sự kiện và từng vấn đề người viết đều cố gắng trình bày ngắngọn, cụ thể về hoạt động và tư tưởng chính của nhân vật, nhiều ý gần nhưđược lặp lại có hệ thống nhằm nêu lên những vấn đề mà nhà tư tưởng đóquan tâm

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

4.1 Mục đích nghiên cứu

- Trình bày và làm sáng tỏ những nét tiêu biểu về thân thế, sự nghiệp

và những tư tưởng chính trị quan trọng của Tổng thống V.Putin

- Mang những đánh giá khách quan về vai trò, vị trí và những tácđộng của tư tưởng chính trị Putin đối với nước Nga

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu thân thế, sự nghiệp và những tư tưởng chính trị tiêubiểu của V.Putin

- Nghiên cứu tác động của tư tưởng chính trị Putin đối với nước Nga

5 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mụclục, tiểu luận gồm 3 chương, 8 tiết

Do trình độ, kinh nghiệm và tài liệu sưu tầm có hạn, tiểu luận mới chỉthể hiện được một phần nên còn có những mặt chưa đáp ứng được yêu cầu,của thầy cô và các bạn Hơn nữa đây lại là đương kim tổng thống Nga và làmột nhân vật mang tầm vóc thế giới, nhiều tư tưởng còn đang là vấn đềtranh cãi Nhưng bằng những gì được biết, được đọc về ông và những cốnghiến ông dành cho nước Nga người viết rất muốn nghiên cứu về nhân vậtnày, được mang tư tưởng của nhân vật đặc biệt này đến với thầy cô và cácbạn Mong được thầy cô và các bạn quan tâm, góp ý kiến để người viết tiếptục nghiên cứu về tư tưởng chính trị V.Putin được tốt hơn.

Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2007

Sinh viên

Cao Thị Phương Thuý

B NỘI DUNGCHƯƠNG I CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA VLADIMIR PUTIN

1.1 Thời kỳ trước khi làm tổng thống

Vladimir Putin tên đầy đủ là Vladimir Vladimirovich Putin, sinh ngày07/ 10/ 1952 tại Leningrat (Saint Petersburg trước 1914 và từ 1991 đếnnay), là một chính trị gia người Nga và là Tổng thống hiện tại của LB Nga

từ cuộc bầu cử tổng thống vào ngày 26/ 03/ 2000 cho đến nay Ông đảmnhiệm chức vụ này thể theo Hiến pháp từ ngày 31/ 12/ 1999 sau khi cốTổng thống Boris Yeltsin ( 1931 - 2007) từ chức

Saint Petersburg là thành phố lớn thứ hai của nước Nga, nằm bên bờđông vịnh Phần Lan của biển Ban Tích, cửa sông Neva, là trung tâm côngnghiệp, khoa học và văn hoá quan trọng ở đây có nhiều viện nghiên cứu,trường đại học, nhà hát chuyên nghiệp, viện bảo tàng, nhà máy luyện kim,hoá chất…

Saint Petersburg là thành phố lịch sử nổi tiếng của nước Nga Năm

1703, Pie đại đế xây dựng đồn trấn Petersburg trên đảo Con Thỏ nằm ở tamgiác châu sông Neva, sau làm thành quách khiến cho Petersburg trở thànhcửa ngõ thông ra biển của nước Nga Năm 1712, thủ đô nước Nga chuyển

từ Matxcova về Petersburg Từ đó về sau, trong thời gian hơn hai trăm nămPetersburg là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của nước Nga, cho đếnsau cuộc cách mạng tháng 3, cách mạng tháng 10 năm 1917 thắng lợi đưathủ đô nước Nga xô viết mới ra đời chuyển về Matxcova Petersburg cónhiều kiến trúc nổi tiếng như cung điện Mùa Đông, điện Xưmonưi, cungđiện đá cẩm thạch, nhà thờ lớn Khaxan, nhà thờ lớn Isac Kiev, khu biệt thựPaplopxco có không gian tươi mát, đình uyển của Hoàng cung và làng biệtthự mùa hè của Sa Hoàng…

(Bảo tàng Ermitage với Cung điện Mùa đông ở bờn phải)

Saint Petersburg là cái nôi của các cuộc cách mạng Nga Cuộc khởinghĩa của những người “Đảng tháng 12” vào năm 1825, cuộc cách mạngNga lần thứ nhất năm 1905-1907, cuộc CMDCTS tháng 2/1917, cuộc cáchmạng tháng 10/1917 đều bùng nổ tại đây Trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩđại quân Đức đã từng vây hãm thành phố này tới 900 ngày vẫn khôngchiếm được thành phố, điều đó đã chứng tỏ tinh thần yêu nước vĩ đại và ýchí quật cường của nhân dân Liên Xô

Saint Petersburg cũng đồng thời là nơi dưỡng dục và bồi dưỡng danhnhân thế giới Năm 1895, tại nơi này Lenin đã tổ chức ra “Hiệp hội đấutranh giải phóng giai cấp công nhân”, là mầm mống đầu tiên của chínhĐảng Mácxít Nga Tại đây, Lomonoxov, Mendeleev, Paplov đã từng cónhững công trình nghiên cứu khoa học được thế giới công nhận; tại đâyPutskin, Gogon, Lecmontov đã để lại những áng thơ văn được truyền tụngrộng rãi; đây cũng là nơi sinh ra các ngôi sao âm nhạc sáng chói Gerinka,Traicovski Nhưng cho đến khi loài người sắp bước vào thiên niên kỉ mới

và sắp bước sang một thế kỉ mới, bỗng nhiên phát hiện ra nơi đây còn sinh

ra một người phi thường có thể sẽ đưa nước Nga bước vào thời đại mới,người đó chính là Vladimir Vladimirovich Putin

Vladimir Vladimirovich Putin sinh ra trong một gia đình công nhân ởLeningrat (Saint Petersburg bây giờ), người cha đã đặt cho ông cái tên này

với ý nghĩa “chi phối thế giới” Đó là cậu con một trong gia đình nên được

cha mẹ và mọi người trong họ rất yêu quý Nhưng cha của Putin thấy ngayrằng nếu quá chiều chuộng sẽ rất có hại cho con trai mình nên khi Putin cóchút hiểu biết người cha đã bắt đầu bồi dưỡng và yêu cầu nghiêm khắc đốivới cậu con trai mà cả nhà đặt rất nhiều hy vọng

Ông nội của Putin là một đầu bếp nổi tiếng có kỹ thuật nấu ăn rất cao,hơn nữa ông có sự từng trải khác thường Sau đại chiến thế giới lần thứnhất, ông nhận lời mời tới làm việc tại thị trấn ở ngoại ô Gorki củaMatxcova, nấu nướng cho Vladimir Ilich Lenin và người nhà của ông sống

ở đó Sau khi Lenin từ trần, ông lại được điều đến biệt thự của Yosif Stalinlàm việc ở đó trong một thời gian dài Sau khi nghỉ hưu, ông lại làm đầubếp nhiều năm ở nhà điều dưỡng Ilinscov của thành uỷ Matxcova

Vladimir Spiridonovich Putin - cha của Putin là công nhân của mộtnhà máy quốc doanh ( có thông tin nói rằng ông là thành viên của Uỷ ban

an ninh quốc gia (tức KGB)), là một con người thành thật, thẳng thắn, chấtphác mà kiên định nên được mọi người kính nể Ông đã từng làm lính hảiquân Cha Putin rất nghiêm khắc trong việc dạy con, đặc biệt chú ý rènluyện cho con về phẩm chất, ý chí và giáo dục lòng yêu nước Ông thườngkhuyên con phải tích cực vươn lên, phải biết dựa vào sức lực của bản thânmình để kiếm sống, để tự vệ, để tìm cơ hội phát triển; giáo dục con phải cần

cù học tập, có lý tưởng phục vụ Tổ quốc cố gắng trở thành người tài có íchcho nước nhà Sự dạy dỗ của cha đã đặt nền tảng vững chắc cho sự trưởngthành của Putin sau này

Mẹ của Putin là một người phụ nữ đôn hậu Bà đã từng làm y tá chomột bệnh viện Sau khi đại chiến thế giới thứ hai kết thúc, bà về làm việctrong nhà máy của chồng

Ngay từ bé V.Putin đã có biểu hiệnthông minh và lanh lợi khác người, biếtsuy luận cùng với cặp mắt sâu đầy trí tuệ

và dũng cảm Năm 1958, Putin lên 6 tuổi

và bắt đầu cuộc đời học sinh của mình.Trong trường, Putin là một học sinh giỏi

cả về học tập và đạo đức Nhưng cả thầygiáo và bạn bè đều nhanh chóng phát hiệnthấy cậu học sinh có nhiều mặt tích cực vàhọc giỏi này lại không thích bộc lộ vàkhoe mình,

cũng ít nói chuyện với bạn bè, có biểu hiện hướng nội và cô độc, lúc nàocũng như có điều phải suy tư Ngay từ thời tiểu học Putin đã thể hiện ước

muốn trở thành điệp viên của mình trong một bài tập làm văn: “… lý tưởng của em là làm một điệp viên, cho dù cái tên gọi này chẳng gợi chút cảm tình nào với mọi người trên thế giới, nhưng xuất phát từ lợi ích quốc gia, lợi ích của nhân dân, em cảm thấy những cống hiến của điệp viên là hết sức to lớn…”.

Năm 1970, Putin 18 tuổi tốt nghiệp trung học và đạt thành tích xuấtsắc khi thi vào ngành Luật Quốc tế, khoa Luật, đại học Leningrat Sở dĩ ôngthi vào trường này là bởi ở đây ông có thể sẽ có cơ hội gia nhập KGB – một

tổ chức chuyên trách các nghiệp vụ An ninh quốc gia là tình báo, phản gián,bảo vệ, an ninh chính trị quốc nội và bảo vệ biên giới Vào trường đại họcPutin rất ít tham gia các hoạt động ngoại khoa mà thường lên thư viên đọcsách Do vậy, học tập của Putin luôn xếp hàng đầu với thành tích điểm 5(thang điểm cao nhất của giáo dục đào tạo Nga)

Trong thời gian đại học, ngoài việc thích đọc sách Putin còn rất thíchhoạt động thể thao và tích cực tham gia các môn thi đấu không phải của

truyền thống Nga như kiểu vật Sambo và Judo Năm 1974, Putin đoạt chứcquán quân thi đấu Judo do thành phố Leningrat tổ chức và đoạt danh hiệukiện tưởng thể thao Thể thao đã giúp cho Putin có được cách ứng xử điềmđạm, bình tĩnh, tự tin và quyết đoán trên con đường sự nghiệp của mình.Ông nói về điều này sau khi trở thành Tổng thống Nga: “Tôi chơi thể thao

từ bé, tôi yêu thể thao Chúng tôi luôn được dạy rằng, cần có thái độ tôntrọng bất kì đối tác, địch thủ nào Điều đó có nghĩa là luôn cần xuất phát từnhận thức rằng, đối tác hay địch thủ có điểm nào đó hơn bạn, có thể đánhbại bạn ở điểm nào đó Vì thế tôi không có xu hướng cho rằng công việc đãđược hoàn tất, hay như ở Nga thường nói, mọi việc đều ổn, tức là chiến dịch

đã kết thúc Và tôi cũng không cho rằng mình có quyền cảm thấy mình làngười chiến thắng”…

Putin tốt nghiệp Ban quốc tế, khoa Luật đại học Leningrat năm 1975

và được tuyển dụng vào KGB Từ đây, Putin đã bắt đầu cuộc đời tình báocủa mình

Năm 1977, sau khi tôt nghiệp trường tình báo “Prakhovca” Putinđược phong quân hàm trung uý lục quân và được phân về làm công tác điệpbáo tại trạm công tác Leningrat thuộc Tổng cục 1 KGB cho đến năm 1984thì ông được phái sang CHDC Đức làm cố vấn quân sự “Xtaxi”- một cơquan tình báo Đông Đức đặt tại Dresden Nhiệm vụ của Putin là làm địchvận trong nhân viên tình báo Đông Đức, cài cắm “chân rết” KGB trong nội

bộ, mở rộng hàng ngũ KGB Ở đây, Putin phụ trách một tổ tình báo có támnhân viên KGB, tổ này đặt dưới sự chỉ huy của tướng Vladimir Xerokhup

Putin kết hôn vào năm 1983 với

Ludmila Ludmila Alexandropna là người

Kaliningrat, nhỏ hơn Putin 7 tuổi và hai

người đã quen nhau qua một người bạn

Cô là một nữ tiếp viên hàng không xinh đẹp Sau khi cưới, họ đã có hai côcon gái là Masha (1985) và Katia (1986).

Tháng 4 – 1985, Liên Xô bắt đầu thực hiện công cuộc cải tổ đất nước

do Ban chấp hành trung ương ĐCS Liên Xô phát động Kết quả là nó khôngnhững không giúp khắc phục những khó khăn, những căn bệnh quái ác của

xã hội mà cuối cùng lại đi vào chỗ hữu khuynh, để cho các kẻ thù giai cấp

và tư tưởng lợi dụng, vượt ra ngoài tầm kiểm soát của những người cộngsản Kết cục là chế độ xã hội chủ nghĩa đã bị thủ tiêu ở Liên Xô, bản thân

LB Xô viết với vai trò một siêu cường thống nhất cũng biến mất và dẫntheo phản ứng dây chuyền là sự thay đổi cơ chế ở hàng loạt các nước Đông

Âu vốn thuộc hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới

Năm 1989, Putin làm trung tá KGB, cũng như bao người Liên Xô vàĐông Âu khác đã tận mắt nhìn thấy bức tường Berlin sụp đổ, hai nước Đứcthống nhất, khối hiệp ước Vacsava giải thể, KGB suy yếu Putin đã nhậnthức sâu sắc rằng: “trong những ngày hoà bình nếu vẫn là quân nhân thì khólàm nên chuyện” và ông đã quyết định chuyển ngành

Từ nước Đức trở về Putin nhập luôn vào phái cải cách ở SaintPetersburg quê hương ông.Tháng 6 – 1990, ông được trao một chức vụ tạiban Quan hệ Quốc tế của đại học Leningrat, trực tiếp dưới quyền hiệu phó.Tháng 6 – 1991, ông được chỉ định làm lãnh đạo Uỷ ban quốc tế trong vănphòng thị trưởng Saint Petersburg với trách nhiệm tăng cường quan hệ quốc

tế và đầu tư nước ngoài

Putin chính thức thôi chức vụ bên trong ngành ANQG ngày 20/ 8/

1991 khi KGB ủng hộ cuộc đảo chính sớm thất bại chống lại Tổng thống

Xô viết Mikhail Gorbachev Đây cũng là thời điểm đánh dấu sự sụp đổ hoàntoàn hệ thống XHCN của Liên Xô và Đông Âu Nước Nga “hậu Xô viết” rađời dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Boris Yeltsin

Năm 1994, Putin trở thành phó thị trưởng thứ nhất thành phố SaintPetersburg, vị trí ông giữ cho tới khi được gọi tới Matxcova vào tháng 8 –

1996 để nhận nhiều chức vụ cao cấp bên trong bộ máy chính quyền củaBoris Yeltsin Ông là lãnh đạo dân sự của FSB (cơ quan kế tục KGB) từtháng 7 – 1998 đến tháng 8 -1999 và giữ chức Cục trưởng Cục ANLB Nga

từ tháng 3 đến tháng 8 – 1999

Trong thập kỉ 90, Putin được nhận bằng phó tiến sĩ Kinh tế học tạiHọc viện Mở ở Saint Petersburg Bài luận văn của ông mang chủ đề “Hoạchđịnh chiến lược các nguồn tài nguyên vùng trong bối cảnh thành lập cácmối quan hệ thị trường”

Putin được Tổng thống Nga chỉ định làm phó Thủ tướng thứ nhất củachính phủ Nga (một chức vụ dành riêng cho ông) từ ngày 9 đến 16/ 8/ 1999.Ngày 16/ 8/ 1999, Putin trở thành vị Thủ tướng thứ năm của LB Nga trongkhoảng thời gian chưa đầy 18 tháng Khi được chỉ định, rất ít người tin rằngPutin- một nhân vật rõ ràng ít tiếng tăm, có thể giữ ghế lâu hơn so vớinhững người tiền nhiệm Những đối thủ chính và có thể là người kế nhiệmYeltsin đã tiến hành các chiến dịch vận động nhằm thay thế vị Tổng thốnggià yếu đã có những phản ứng mạnh mẽ nhằm ngăn cản Putin xuất hiện với

tư cách một đối thủ tiềm năng Hình ảnh một nhân viên ngành an ninh tiếpcận và xử lý vấn đề khủng hoảng Chechnya một cách cứng rắn của Putin đãnhanh chóng lôi cuốn sự ủng hộ của dân chúng cho phép ông dần vượt xacác đối thủ Trong khi chính thức không liên kết với đảng nào, Putin lạinhận được sự ủng hộ của phe Edinstvo (thống nhất) mới thành lập và hiệnchiếm đa số trong cuộc bầu cử Duma tháng 12 – 1999 Putin được tái chỉđịnh làm Thủ tướng Chính phủ và dường như đang ở vị trí thuận lợi nhấtcho cuộc bầu cử Tổng thống trong mùa hè năm sau đó Quá trình thăng tiếncủa ông tới chức vụ cao nhất nước Nga thậm chí còn nhanh chóng hơn:ngày 31/ 12/ 1999, Yeltsin bất ngờ từ chức và theo Hiến pháp, Putin được

chỉ định làm Tổng thống (tạm quyền) trở thành vị Tổng thống thứ hai củanhà nước LB Nga.

Trong cuộc bầu cử Tổng thống ở Nga được tổ chức ngày 26/03/2000,Putin thắng cử ngay từ vòng đầu tiên và chính thức trở thành Tổng thống

LB Nga

Sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga là quốc gia kế thừa nhưng sức mạnh và

vị thế đã suy yếu đi rất nhiều Nga là một nước Cộng hoà liên bang với chế

độ tổng thống được bầu cho nhiệm kì bốn năm Hơn một thập kỉ sau sự sụp

đổ của Liên Xô năm 1991, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Boris Yeltsin,nước Nga ra sức thực hiện những cải cách nhằm thay đổi bộ mặt của đấtnước Tuy nhiên, tình hình chính trị – xã hội của Nga vẫn rơi vào tình trạngmất ổn định Nền kinh tế suy thoái nghiêm trọng, nợ nước ngoài gia tăng,đời sống của nhân dân Nga khó khăn chưa từng thấy, các tệ nạn xã hội ngàycàng trở nên phổ biến… V.Putin đã tiếp nhận một nước Nga như vậy từ tayBoris Yeltsin đã đưa nước Nga thoát khỏi tình trạng đó như thế nào?

1.2 Thời kỳ làm Tổng thống.

Trong những năm tháng đầu làm Tổng thống, V.Putin chưa phải làtổng thống thực quyền Những năm tháng ấy chính trường Nga rối như mớbòng bong, kinh tế suy thoái nghiêm trọng, tài sản quốc gia bị đục khoétmục ruỗng, các băng đảng mafia nổi lên như nấm Nước Nga không có mộttrung tâm quyền lực tuyệt đối và dĩ nhiên, cuộc đấu tranh giành quyền lực

vô cùng khốc liệt V.Putin trở thành tổng thống trước muôn vàn thách thức

mà thách thức quan trọng nhất chính là lập lại trật tự xã hội Hàng loạt vấn

đề nan giải như lương hưu, lương công nhân, lạm phát, sự hoành hành củatội phạm, nạn tham nhũng hay khả năng thao túng chính quyền của các nhàtài phiệt và quan trọng hơn cả là chủ nghĩa ly khai với đầu tàu Chechnyađang chờ đợi con người có vóc dáng nhỏ bé ấy

Cuộc khủng hoảng lớn nhất mà Putin phải đối mặt trên cương vị tổngthống trong nhiệm kỳ thứ nhất xảy ra tháng 8/ 2000, khi chiếc tàu ngầmnguyên tử Nga Kurst đắm ngoài khơi bán đảo Kola, làm thiệt mạng 118thuỷ thủ trên tàu Tuy Putin bị chỉ trích trên các phương tiện thông tin đạichúng Nga vì sự bất lực của mình trong những giai đoạn đầu cuộc khủnghoảng, nhưng nó không để lại những hậu quả lâu dài đối với hình ảnh ôngtrong lòng nhân dân.

Ngày 14/ 3/ 2004, Putin thắng cử nhiệm kỳ hai với 71% số phiếu bầu.Một lần nữa trên các kênh truyền hình lại thực hiện một chiến dịch tuyêntruyền một phía ủng hộ Putin, đa số họ đều là những kênh do nhà nước sởhữu hay kiểm soát.Tuy nhiên, chiến dịch tranh cử và việc kiểm phiếu đềuđược các phái đoàn của văn phòng vì các thể chế Dân chủ và Nhân quyềnthuộc tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu tuyên bố là “tự do và côngbằng”

Ngày 13/ 9/ 2004, sau vụ khủng hoảng con tin trường học tại Beslan

và những vụ tấn công hầu như đồng thời của những kẻ khủng bố Chechnyavào Matxcova, Putin đã đưa ra sáng kiến nhằm thay thế cuộc bầu cử cácthống đốc vùng bằng một hệ thống theo đó họ sẽ được Tổng thống đề cử vàđược chấp nhận hay không bởi các cơ quan hành pháp Những người phảnđối sáng kiến này bao gồm cả Mikhail Gorbachev, Boris Yeltsin, và CollinPowell, chỉ trích coi đó là một nước xa rời dân chủ ở Nga và quay lại với bộmáy tập trung trung ương thời kỳ Xô viết Cùng ngày hôm đó Putin đãcông khai ủng hộ kế hoạch của Uỷ ban Bầu cử Trung ương về việc bầu cửcác đại biểu Duma dựa hoàn toàn trên sự giới thiệu từ các vùng, chấm dứtmột nửa các cuộc bầu cử đại biểu tại các đơn vị chỉ bầu một người

Ngày 25/ 4/ 2005, Putin đã gây ra một cuộc tranh luận, khi trong bàiphát biểu trước Quốc hội, được phát trên kênh truyền hình quốc gia đã coi

sự sụp đổ của LB Xô viết như là “thảm hoạ địa chính trị lớn nhất thế kỷ”

Lời nói này được phương Tây và một số nước xung quanh nhìn nhận vớithái độ chỉ trích; sau này Putin đã nói rõ rằng ông không ca ngợi LB xô viết

cũ mà chỉ muốn nhấn mạnh tới ảnh hưởng mạnh mẽ của sự sụp đổ này trênthế giới, đặc biệt với kinh tế và đời sống người dân từ các nước cộng hoàthuộc Liên Xô cũ và sự dịch chuyển cư dân một phần gây ra từ tình cảmchống Nga tại nhiều nước cộng hoà đó

7 năm trôi qua, dưới sự lãnh đạo của V.Putin nước Nga có diện mạohoàn toàn khác Có thể khẳng định rằng, V.Putin đã giữ được sự cân bằngcho một nước Nga hiện tại và mô hình cho một nước Nga phát triển ở tươnglai phía trước, giữa một nước Nga truyền thống và một nước Nga hiện đại

Mấy năm gần đây nền kinh tế Nga phát triển với chỉ số tăng trưởngkhoáng 7% Chưa bao giờ nước Nga có khoản dự trữ tài chính lớn như hiệnnay Putin đã xây dựng được “đế chế” đủ mạnh và quan trọng hơn, nó thực

sự là của ông trong hai nhiệm kỳ tổng thống Để đến bây giờ, nếu có giã từchính trường thị hệ thống lãnh đạo mới chắc chắn sẽ đi theo đường lối củaông V.Putin tăng cường khả năng kiểm tra và giám sát của nhà nước trướcnhững ngành kinh tế mũi nhọn Putin luôn ý thức được rằng, một nướcmạnh trước hết phải là một nước có nền kinh tế hùng mạnh Chính vì vậy,chiến lược chính trị đối ngoại của ông bao giờ cũng được xây trên nhữnghoạt động kinh tế đối ngoại

Kết luận chương I Đương kim Tổng thống Nga xuất thân thật sự bình dân, giống như

nhiều nhà lãnh đạo Xô viết trước kia, giống như chính người tiền nhiệm BorisYeltsin Cách mạng tháng 10 Nga năm 1917 đã buộc con cháu vua chúa cũ củadòng họ Romanov phải lưu vong ngoại quốc gần hết nên những gương mặtcầm quyền trong chế độ mới có thành phần chủ yếu là thuộc giới người laođộng Vladimir Putin chính là một con người như vậy

Sinh trưởng trong một gia đình nơi quê hương có nhiều truyền thốngtốt đẹp như yêu nước, yêu lý tưởng, được sự giáo dục chặt chẽ của gia đình

và nhà trường đã ảnh hưởng lớn đến việc hình thành nhân cách và tư tưởngcủa V.Putin Đó là một người con có hiếu với cha mẹ, một công dân yêunước, sống có lý tưởng cống hiến cho đất nước của mình Tuổi thơ củaPutin đã hạnh phúc hơn bao đứa trẻ cùng thời khác khi nhận được rất nhiềutình yêu thương của mọi người nhưng không vì thế mà ông trở nên kiêucăng, ích kỷ hay hư đốn Ông sống tình cảm, biết quan tâm, chia sẻ với bạn

bè, người thân mỗi khi họ gặp điều gì đó không hay

Cuộc đời mỗi con người nhiều khi phải trải qua những biến độngnhất định của dân tộc, của đất nước Chính nó có thể dẫn tới sự thay đổi vậnmệnh của cả dân tộc đó, đất nước đó Putin cũng không phải là trường hợpngoại lệ khi mà ông tận mắt chứng kiến những thăng trầm của nước Nga,tận mắt chứng kiến sự sụp đổ chế độ XHCN của nước Nga và của cả Đông

Âu Giờ đây, khi mà nước Nga “hậu Xô viết” khủng hoảng, trì trệ khôngcòn dưới sự lãnh đạo của Boris Yeltsin nữa đã thay đổi rất nhiều: Chính trị

đi vào ổn định, kinh tế phát triển, đời sống được nâng cao… Điều đó chothấy, dưới sự lãnh đạo của một thế hệ trẻ trung và tài năng như Putin, sự lựachọn đó của nước Nga là đúng đắn và chính xác Ông cùng với các cộng sựcủa mình đang chéo lái “con thuyền Nga” đến với những gì mà nước Nga,con người Nga xứng đáng có được

CHƯƠNG II NHỮNG TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ TIÊU BIỂU

CỦA VLADIMIR PUTIN

2 1 Tư tưởng về cải cách kinh tế Nga của V.Putin

Chính trị thực chất là quan hệ về lợi ích trước hết và cơ bản là lợi íchkinh tế Giải quyết những quan hệ này trực tiếp quyết định tới động lực của

sự phát triển xã hội, phát triển kinh tế Hơn nữa, nó còn có quan hệ tới việcđịnh hướng cho sự phát triển, bởi giải quyết quan hệ này trên quan điểm lýtưởng nào và vì ai? Lên nắm quyền tổng thống vào ngày 26/ 3/ 2000, Putin

đã tiếp nhận một “đống đổ nát” của thời kỳ người tiền nhiệm để lại: Dân sốNga ngày một ít đi, kinh tế ảo và sự ỷ lại vào năng lượng, ông trùm ẩn thânngấm ngầm thao túng… Về mặt kinh tế, vấn đề lớn nhất mà Putin phải đốimặt sau khi lên nắm quyền là thiếu tiền vốn trong quốc khố, trước mắt Ngachỉ có dự trữ ngoại tệ và vàng gần 20 tỷ đô la Mỹ, và tổng các loại nợ đãgấp mười lần con số này Vì vậy, nếu không được các nước phát triển đầu tư

và viện trợ trong một thời gian ngắn, nền kinh tế Nga hoàn toàn không thểnào thoát khỏi khủng hoảng Đứng trước tình hình này, Putin đã đưa ranhững chính sách gì để giải quyết?

Putin cho rằng: “Nước Nga không thuộc vào hàng những nước cótrình độ kinh tế xã hội cao nhất trong thế giới đương đại, nước Nga đangđứng trước một vấn đề kinh tế và xã hội vô cùng phức tạp Đó cũng chính làthế lực của nền kinh tế Nga trước mắt không tương xứng với địa vị quốc tếtrước đây của nó Nói một cách hình tượng rằng, Nga là “một con gấu BắcCực đang ngủ đông” Có thể thấy rằng, để trở thành một cường quốc kinh

tế, nước Nga cần phải nỗ lực phấn đấu không biết mệt mỏi trong khoảng vàichục năm nữa

Trong diễn văn “Nước Nga trong buổi giao thời của thiên niên kỷ”

Putin đã đưa ra nhận thức được điểm này Đường lối tư tưởng về chính sách

kinh tế mà ông đề xuất trong đó làm cho người ta hiểu được phần nào ảnhhưởng chính sách ấy khi nhấn mạnh nhiều lần rằng cần phải hoàn thiện chế

độ thu thuế, tiến hành cải cách ngân hàng và tăng cường đầu tư nướcngoài… và ông cho rằng những chính sách này có thể đảm bảo cho cuộc cảicách kinh tế của nước Nga thành công Điều này chứng tỏ rằng, ông sẽ tiếptục thực hiện quyết tâm cải cách mở cửa và phát triển kinh tế thị trường.Nhưng ông còn kiên trì rằng một Nhà nước vẫn hy vọng thực hiện quản lýkiểu gia trưởng chứng tỏ Chính phủ đó có rất nhiều công việc thiết yếu canthiệp vào kinh tế Điều này nói lên rằng, mô hình kinh tế của thời đại Putin

sẽ là một mô hình kinh tế kết hợp giữa kinh tế thị trường với sự can thiệpcủa Nhà nước và các đặc điểm vốn có của Nga

 Thứ nhất, tăng cường sự can thiệp của Nhà nước đối với đời sốngkinh tế, đặc biệt là tăng cường điều phối và khống chế tầm vĩ mô đối vớilĩnh vực tài chính và tiền tệ

Cải cách kinh tế thị trường của Nga vẫn tồn tại và phát triển tiếpnhưng cần sử dụng mọi biện pháp để điều tiết, cần tăng cường tác dụng điềutiết của Nhà nước Về mặt tiền tệ, nhiệm vụ hàng đầu của Chính phủ là tăngcường chức năng của ngân hàng và ổn định tỉ giá của đồng Rúp Tiến hànhchỉnh đốn một cách chặt chẽ hệ thống ngân hàng, biện pháp chủ yếu là tổchức lại cơ cấu ngân hàng Để ổn định tỉ giá đồng Rúp, chính phủ cần tăngcường quản lý đối với các xí nghiệp xuất khẩu phải thu về 75% ngoại hối vàtăng dự trữ quốc gia Sau khi nhận chức Tổng thống, Putin đã ký một sắclệnh, yêu cầu các xí nghiệp, đơn vị xuất khẩu nhất thiết phải theo sự báo cáotài chính của các quan chức hữu quan tiến hành giao dịch số ngoại tệ mạnhthu về sau khi xuất khẩu Về mặt tài chính cần tăng cường công tác quản lýthu thuế, thi hành kỷ luật tài chính một cách nghiêm khắc

Putin nhấn mạnh nhất thiết phải xây dựng một hệ thống tiền tệ cóhiệu quả Do đó:

- Một là phải nâng cao hiệu lực của dự toán chính sách kinh tế quantrọng nhất của nhà nước.

- Hai là cần thi hành cải cách thu thuế

- Ba là xoá bỏ hiện tượng nợ kéo dài, ngăn chặn triệt để phương thứcthanh toán đối với hàng hoá và các hàng giả khác

- Bốn là bảo đảm tỷ lệ lạm phát ở mức thấp nhất và ổn định tỷ suấtđồng Rúp

- Năm là xây dựng một thị trường chứng khoán văn minh, để nó trởthành kênh lưu thông tiền tệ

- Sáu là cần phải tổ chức lại hệ thống ngân hàng

 Thứ hai, điều chỉnh phương thức của chính sách vĩ mô, biến trọngđiểm của chính sách từ ưu tiên ổn định tài chính chuyển thành ưu tiên pháttriển sản xuất

Hệ thống tiền tệ không nên trở thành bản thân mục đích, mà cần phảiphục vụ cho phát triển sản xuất và kinh tế quốc dân Phát triển sản xuất lànhiệm vụ ưu tiên của chính phủ, chính phủ phải tập trung lực lượng giúp đỡphát triển các nền kinh tế, tạo điều kiện kinh tế thuận lợi nhất cho sản xuấtnông nghiệp Do đó, Putin cho rằng nhất thiết phải sử dụng các biện phápsau:

- Một là, tăng thêm đầu tư vốn, kích thích kinh tế tăng trưởng nhanh.

Putin cho rằng, nền kinh tế trước mắt của Nga đang tông tại kết cấu khônghợp lý và năng suất lao động thấp, hình thái kinh tế chưa lạc quan, nguyênnhân quan trọng gây nên tình trạng này là đầu tư trong nước không đủ, đặcbiệt là đầu tư cho các sản nghiệp đang giảm đi Đầu tư không đủ, không chútrọng tìm tòi sản phẩm mới, làm cho một số sản phẩm có sức cạnh tranh vềgiá cả và chất lượng trên thị trường quốc tế giảm đi rất nhanh, khiến cho cácnhà cạnh tranh nước ngoài rời bỏ thị trường sản phẩm dân dụng mang tính

kỹ thuật cao của Nga Do đó, ông chủ trương “thi hành một chính sách đầu

tư kết hợp với cơ chế thị trường một cách thuần nhất với các biện pháp kíchthích của Nhà nước, đồng thời chúng ta từng bước tạo dựng môi trường đầu

tư có lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài” Cho rằng, “không có đầu tư nướcngoài, sự chấn hưng đất nước cần phải mất thời gian rất dài, muôn vàn khókhăn, chúng ta không có thời gian dùng vào khôi phục chậm rãi Điều này

có nghĩa là cần phải tận dụng mọi khả năng để đầu tư nước ngoài đổ vàonước ta”

- Hai là, ban hành chính sách công nghiệp tích cực Tương lai của đất

nước và sự phát triển kinh tế của Nga trong thế kỷ XXI trước tiên đượcquyết định bởi sự tiến bộ của các ngành kỹ thuật cao và các sản phẩm mangtính tập trung khoa học Bởi vì trong thế giới ngày nay, sự tăng trưởng kinh

tế 90% dựa vào việc ứng dụng rộng rãi các tri thức và kỹ thuật mới Mànước Nga chỉ có khoảng 5% các xí nghiệp đang mở cửa làm các sản phẩmmới nhưng quy mô rất nhỏ Do đó, chính sách công nghiệp mà Chính phủthi hành sẽ ưu tiên phát triển các ngành giữ địa vị chủ đạo tiên tiến tronglĩnh vực tiến bộ khoa học kỹ thuật Các giải pháp tất yếu bao gồm:

+ Kích thích các ngành trong nước đầu tư vốn phi dự toán cho cácyêu cầu công nghệ tiên tiến và các sản phẩm khoa học kỹ thuật

+ Thoả mãn các nhu cầu phát triển của các ngành sản xuất dịch vụchủ yếu trong nước

+ Nâng cao năng lực xuất khẩu của các ngành nguyên liệu và nhiênliệu

- Ba là, cải cách nông nghiệp một cách cơ bản, thi hành chính sách

hiện đại hoá nông nghiệp Putin cho rằng: “Không có sự phục hưng củanông thôn và sự chấn hưng của nông nghiệp Nga thì sẽ không có sự phụchưng của nước Nga Chính sách nông nghiệp mà chúng ta yêu cầu nhất thiếtphải liên kết một cách hữu cơ giữa sự giúp đỡ và sự điều tiết của Nhà nướccùng với cuộc cải cách thị trường mà chúng ta tiến hành ở nông thôn và chế

độ sở hữu ruộng đất” Để có thể nâng cao sản xuất nông nghiệp với những

cố gắng to lớn, Chính phủ đã ban hành quyết đinh quan trọng về việc đảmbảo cung ứng phân hoá học và thuốc bảo vệ thực vật cho những người sảnxuất nông nghiệp ủng hộ ngành nghề chăn nuôi và trồng trọt của các hộ giađình… Những biện pháp này cũng chỉ là kế sách tạm thời, điều căn bản làphải cải cách nông nghiệp một cách sâu sắc Trước mắt thể chế nông nghiệpNga bị phân hoá làm hai cực Một đất nước có diện tích lớn nhất trên tráiđất này thực hiện tư hữu hoá ruộng đất quả thực là một nhiệm vụ vô cùngkhó khăn và gian khổ Điều này chứng minh một cách rõ ràng rằng, Putinđang tích cực thực hiện nguyện vọng cải cách nông nghiệp của ông

 Thứ ba, khắc phục tính mù quáng và phiến diện trong chính sáchkinh tế đối ngoại, thông qua sự phát triển kinh tế dân tộc để đảm bảo ổnđịnh kinh tế

- Một là, áp dụng các biện pháp bảo hộ các nhà sản xuất trong nước

và thị trường sản phẩm tiêu dùng Nguyên nhân là mấy năm gần đây, điều

mà Chính phủ Nga thực hiện là thi hành chính sách mậu dịch đối ngoại vàchính sách cơ cấu sản nghiệp dựa vào xuất khẩu nguyên, nhiên liệu để đổilấy hàng tiêu dùng Do đó, Chính phủ trước của Nga đã sửa đổi một sốchính sách gây bất lợi cho sản xuất trong nước, thực thi vận dụng một loạtcác thủ tục hải quan để bảo hộ thị trường và người sản xuất trong nước

- Hai là, tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ các nhà sản xuất trong nước,

đồng thời kích thích phát triển xuất khẩu Chính phủ đang sửa đổi quyhoạch phát triển trung hạn và dài hạn các lĩnh vực hoá dầu, xe hơi, côngnghiệp nhẹ và kỹ thuật cao, đưa ngành chế tạo máy bay và ô tô trở thànhtrọng điểm chiến lược của ngành công nghiệp nước Nga, khích lệ đầu tư vớiquy mô lớn để đẩy nhanh tốc độ luân chuyển đối với công nghiệp, hạ thấpthuế lợi tức, tăng thuế giá trị gia tăng đối với các xí nghiệp

- Ba là, điều chỉnh chính sách tư hữu hoá, chú trọng nâng cao hiệu

suất của các xí nghiệp tư hữu hoá cải thiện môi trường đầu tư và thực thichính sách xã hội ôn hoà

- Bốn là, kiên quyết chống lại các hoạt động tội phạm kinh tế có tổ

chức Putin cho rằng: “Nhất thiết hạn chế mặt trái của kinh tế, tấn công vàocác hiện tượng phạm tội có tổ chức trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng”

 Thứ tư, điều chỉnh cơ cấu kinh tế một cách sâu sắc, bảo đảm tăngtrưởng kinh tế ổn định “Cũng như các nước công nghiệp phát triển khác,trong kinh tế Nga vừa phải có vị trí của công ty tập đoàn tài chính côngnghiệp lại vừa phải có chỗ đứng cho các xí nghiệp vừa và nhỏ Bất kỳ mộthạn chế nào hoặc sự phát triển bột phát một hình thức kinh tế nào đó đềuchỉ gây trở ngại đối với việc chấn hưng kinh tế của Nga Chính sách củaChính phủ cũng chỉ nhằm xây dựng một kết cấu Loại kết cấu này cần phảiđảm bảo duy trì quan hệ tỷ lệ hợp lý giữa các hình thức kinh tế Về điểmnày còn đang tồn tại một phương tiện rất quan trọng, chính là khả năng tựđiều tiết một cách hợp lý các hoạt động của các ngành Đây là vấn đề thenchốt, bởi vì chính các ngành này quyết định trên một mức độ rất lớn cơ cấucủa cả nền sản xuất và giá cả tiêu dùng Nói như vậy có nghĩa là nó vừa cóthể gây ảnh hưởng đối với lĩnh vực kinh tế và tiền tệ, lại vừa có thể ảnhhưởng tới sự thay đổi mức thu nhập của dân cư”

Bên cạnh những quan điểm trên, Putin còn nêu lên tầm quan trọngcủa khoa học kỹ thuật đối với việc phát triển kinh tế Ông nói: “Nếu nềnkinh tế của một quốc gia không thể chuyển động thì sẽ không thể có ngàyhôm này, nếu không có nền khoa học kỹ thuật có sức mạnh cạnh tranh thì sẽkhông có hôm nay” Ai cũng hiểu rằng, nước nào sở hữu một nền khoa học

kỹ thuật tiên tiến, sớm nắm được công nghệ mới thì nước đó sẽ đi trước thờiđại, có nghĩa là phát triển hơn các nước khác một bước.Việc ứng dụng các

thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ vào kinh tế là bước đi nhanh nhất

để đưa nền kinh tế phát triển

2 2 Tư tưởng trong “Tư tưởng Nga” của V.Putin

Putin nhận thức tương đối tỉnh táo về cục diện nước Nga trước mắt

Trong “Nước Nga trong buổi giao thời của thiên niên kỷ” ông đã chỉ ra

rằng: Nước Nga “không phải là một nước đại biểu cho mức phát triển vềkinh tế và xã hội cao nhất của thế giới đương đại; “hiện đang phải đối mặtvới các vấn đề kinh tế và các vấn đề xã hội vô cùng phức tạp”; “đang ởtrong thời kỳ lịch sử khó khăn nhất trong vài năm trở lại đây Đây là lần đầutiên nước Nga phải đối mặt với mối nguy hiểm có thể trở thành một nướchạng hai hoặc hạng ba của thế giới Để tráng được điều này, nước Nga nhấtthiết phải có sức mạnh vô cùng to lớn của trí tuệ, nhân lực và đạo đức Hiệnnay, tất cả đều được quyết định bởi chúng ta có nhận thức rõ được mức độnguy hiểm này không, có thể gánh vác được những công việc lâu dài mà vôcùng gian khổ hay không” Ông nhấn mạnh rằng: “Trong giai đoạn trướcmắt này, xét về góc độ đoàn kết xã hội Nga, đó là điều mang ý nghĩa đặcbiệt nhất” Từ đó có thể thấy rằng, mục tiêu quan trọng hàng đầu trongchính sách đối nội của Putin chính là làm cho toàn thể xã hội Nga đoàn kếtlại, cùng nhau phấn đấu để phục hưng Nga

Trong con mắt của Putin, cơ sở để đoàn kết nước Nga chính là khởi

xướng cái gọi là “Tư tưởng Nga” trong toàn thể xã hội Mà tiền đề để làm

được việc này chính là nhận thức một cách chính xác những thành tựu vànhững sai lầm trong thời kỳ LB Nga cũng như của cuộc cải cách trong 8năm của nước Nga

Sau khi Liên Xô giải thể đã nổ ra một cuộc tranh luận gay gắt kéo dài

8 năm xoay quanh vấn đề những thành tựu; sai lầm và việc cải cách ra sao,

sự thành bại của công việc cải cách nước Nga trong thời kỳ Liên Xô, chođến tận bây giờ vẫn chưa có được nhận thức thống nhất, dẫn tới cục diện

chính trị rối ren, đời sống chính trị, kinh tế chệch quỹ đạo Đứng trước tìnhhình trên, Putin đã đưa ra kết luận cho chính bản thân về hai vấn đề này.Ông cho rằng, phủ nhận những thành tựu rõ ràng của thời kỳ đó (thời kỳLiên Xô là sai lầm) Nhưng không nhận thức được cái giá quá lớn mà xã hội

và nhân dân phải trả giá trong cuộc thử nghiệm xã hội này thì sai lầm cànglớn hơn

Về công cuộc cải cách trong 8 năm qua của nước Nga, Putin chorằng: “Tất cả những năm gần đây, chúng ta cố tiến lên một cách bừa bãi,không có được sự nhận thức rõ ràng về mục tiêu mang tính toàn quốc” “Sựrối ren trong chính trị và kinh tế xã hội, những thay đổi liên tục và cuộc cảicách cấp tiến đã làm cho nước Nga sức cùng lực kiệt” Đồng thời, Putin chorằng, để thay đổi tình trạng này, tuyệt đối không gây đột biến theo kiểu cáchmạng được, mà phải lấy tất cả những gì tốt đẹp nhất trong cải cách thịtrường và cải cách dân chủ những năm gần đây làm chỗ dựa để áp dụngbiện pháp tiến dần từng bước và thận trọng Điều này nói lên rằng, Putinphản đối việc phủ định toàn bộ những thành tựu và sai lầm trong thời kỳLiên Xô trước đây, ông cũng phản đối việc phủ định toàn bộ những thànhtựu và sai lầm của nước Nga trong 8 năm cải cách để hướng sự chú ý củatoàn xã hội vào việc đánh giá khách quan hai thời kỳ này, từ đó rút ra bàihọc kinh nghiệm nhằm xây dựng đất nước thuận lợi hơn

Mỗi một dân tộc cần phải có lãnh tụ dân tộc thuộc dân tộc mình, mỗimột quốc gia cần có một sức mạnh thu hút để có thể đoàn kết được nhândân các dân tộc trong toàn quốc Có được điều đó, dân tộc đó, quốc gia đómới có thể đoàn kết nhất trí, mới có thể hình thành sức mạnh tổng hợp, mới

có thể trong thời gian ngắn đi hết được chặng đường mà người khác phảimất thời gian dài mò mẫm mới ra được Về điểm này, Putin có sự lý giải vànhận thức khá sâu sắc Ông cho rằng linh hồn dân tộc để có thể đoàn kết

được toàn thể dân tộc Nga chính là “tư tưởng Nga”.

Putin cho rằng, “Tư tưởng mới của Nga là một thể hợp thành, nó là

sự kết hợp một cách hữu cơ giữa giá trị phổ biến của toàn thể loài người vớigiá trị truyền thống đã được thử thách qua thời gian của nước Nga” Cái gọi

là “tư tưởng Nga” mà Putin khởi xướng bao gồm những vấn đề chủ yếu sau

đây:

 Thứ nhất là chủ nghĩa yêu nước

Đây là một thứ tình cảm đáng tự hào đối với Tổ quốc, lịch sử vàthành tựu của mình, đây cũng là ý nguyện muốn cống hiến sự cố gắng củamình để làm Tổ quốc mình càng tươi đẹp, giàu mạnh và hạnh phúc hơn.Thứ tình cảm này làm thoát khỏi sự kiêu ngạo dân tộc và dã tâm đế quốc,điều này chẳng có gì là không đạo đức và thủ cựu cả

Đó cũng là nguồn cội của sức mạnh và sự anh dũng ngoan cường củanhân dân Chúng ta có thể mất đi nhân dân – những người sáng tạo nênnhững thành tựu vĩ đại nhưng không thể để mất đi tinh thần của chủ nghĩayêu nước vì khi đó là chúng ta đã mất đi lòng tự hào và tôn nghiêm của dântộc

 Thứ hai là ý thức cường quốc.

Nước Nga trước kia cũng như trong tương lai vẫn là một quốc gia vĩđại Tính không thể chia cắt về địa lý, chính trị, kinh tế và văn hoá quyếtđịnh điều này Trong suốt tiến trình lịch sử nước Nga, nó vẫn quyết địnhtrào lưu tư tưởng của nước Nga và chính sách của đất nước Hiện nay, nóvẫn là một nhân tố mang tính chế ước Nhưng ngày nay, trào lưu tư tưởngnày cần phải tăng những nội dung mới hơn

Trong thế giới hiện đại nếu nói thực lực của một nước lớn được biểuhiện trong lĩnh vực quân sự, thì cũng có nghĩa là nó biểu hiện ở chỗ nước đó

có thể trở thành người đi đầu trong việc nghiên cứu và vận dụng kỹ thuậttiên tiến, có thể đảm bảo cho cuộc sống nhân dân ở mức cao, đủ khả năngchắc chắn bảo vệ được lợi ích quốc gia của mình” – Nước Nga trước kia là

một nước hùng mạnh, đã từng đánh bại những quốc gia với những nhân vậtlừng lẫy một thời như Napoleon, Hittle … và cũng đã từng thâu tóm một nửathế giới.

Nước Nga suy tàn ngày nay nếu đem so sánh với một quá trình lịch

sử huy hoang và lâu dài trước kia, thì đây cũng là một thời gian rất ngắnngủi Nước Nga vẫn sẽ trở thành một cường quốc của thế giới

 Thứ ba là tác dụng của Nhà nước.

Nước Nga có đặc điểm lịch sử và con đường phát triển của riêngmình, chỉ cần dựa vào những điều này, trước mắt cũng có thể làm mạnh mẽ

cơ chế quốc gia Nước Nga chỉ có chịu sự điều tiết của cơ chế nhà nước mới

có thể duy trì sự thống nhất, duy trì sự phát triển vững mạnh Do vậy, Putinchỉ ra rằng: cho dù nước Nga có trở thành phiên bản của nước Mỹ hoặcnước Anh, cũng không dễ gì lập tức làm ngay được điều này Giá trị của chủnghĩa tự do trong hai nước có truyền thống lịch sử sâu sắc Còn ở Nga, nhànước cùng với thể chế và cơ cấu của nó có một tác dụng cực kỳ quan trọngtrong đời sống nhân dân

Đối với người Nga mà nói, một quốc gia có quyền lực mạnh mẽkhông phải là một việc gì không bình thường, cũng không phải là một việc

gì phản đối, mà ngược lại, nó là nguồn động lực thúc đẩy chủ yếu củanhững người khởi xướng bất kỳ cải cách nào Xã hội đương đại Nga liệu cóhoà trộn lẫn lộn giữa một quốc gia theo chủ nghĩa cực quyền làm một haykhông? Chúng ta cũng đã học được bài học là cần coi trọng dân chủ, phápchế, tự do chính trị và tự do cá nhân Đồng thời, người ta cho rằng quyềnlực quốc gia đang suy yếu rõ ràng Xã hội căn cứ vào truyền thống và hiệntrạng xã hội để phục hồi sự chỉ đạo và tác dụng điều tiết cần thiết của nó

 Thứ tư là đoàn kết xã hội Nga

Ở Nga, trong tương lai sẽ chú trọng hoạt động cá nhân hơn hoạt độngtập thể, đó là sự thực, mà tác phong kiểu gia trưởng cũng đã ăn sâu vào xã

hội Nga, đây cũng là sự thực Phần lớn người Nga không quen thông qua sự

nỗ lực và phấn đấu của các cá nhân để cải thiện tình trạng của chính mình,

mà chỉ quen với việc trông cậy vào sự giúp đỡ của nhà nước, xã hội và sựủng hộ để làm điều đó Muốn thay đổi thói quen này cần phải có nhiều thờigian Chúng ta không cần trả lời vấn đề làm thế này là tốt hay xấu, mà điềuquan trọng là ở chỗ, có tinh thần như vậy và phát triển rất mạnh mẽ, do đó,không thể không được coi trọng Trước tiên cần phải suy nghĩ về điểm nàytrong hoạch định chính sách xã hội

2.3 Tư tưởng ngoại giao của V.Putin

Lên nắm quyền lãnh đạo tối cao ở một đất nước rộng lớn sau cuộcbầu cử Tổng thống Liên bang Nga ngày 26/ 03/ 2000, Putin đã tiếp nhậnmột di sản không thể nói là tốt đẹp từ người tiền nhiệm Boris Yeltsin cảtrong lĩnh vực đối nội cũng như đối ngoại Chỉ số tăng trưởng GDP hàngnăm của Liên bang Nga trong suốt từ năm 1991 đến 1998 luôn ở mức âm(ngoại trừ năm 1997 là + 0,4%); hoạt động khủng bố ở Chechnya với nhữngnguy cơ nghiêm trọng đe doạ ANQG; cuộc đấu tranh giữa cơ quan hànhpháp và cơ quan lập pháp (Duma quốc gia) chưa phân định thắng thua…Trên chính trường quốc tế, hình ảnh của nước Nga, mặc dù đã được cảithiện trong nửa sau thập niên 90 của thế kỷ XX, song vẫn còn rất mờ nhạt

và yếu thế so với các đối tác trong nhóm G7, nhất là trước xu hướng bànhtrướng của khối NATO Trong tình hình đó khi vừa lên cầm quyền Putin đãtiến hành cải cách thể chế chính trị- kinh tế của đất nước, đồng thời đẩynhanh phần tử chia rẽ Chechnya, tấn công chủ nghĩa khủng bố, bảo vệ đấtnước thống nhất Tương ứng với những điều đó, về chính sách ngoại giaoông tiến hành điều chỉnh, phát triển và sáng tạo trên cơ sở nền ngoại giao

“chim ưng hai đầu”, đề ra chính sách ngoại giao toàn diện, củng cố cộngđồng các quốc gia độc lập, cân bằng Đông – Tây Trong chính sách ngoạigiao này, phương Tây phương Đông giống như hai cánh của nền ngoại giao

nước Nga, chỉ có hai cánh cùng bay thì mới có thể tự do bay lượn trên vũđài quốc tế được.

 “Ngoại giao hai cánh” của V.Putin là sự kế thừa và phát triển

ngoại giao “chim ưng hai đầu” của Boris Yeltsin.

Thời kỳ đầu độc lập nước Nga, từng có một thời gian thực hiện chính

sách đối ngoại “Nhất biên đảo”, về ngoại giao hoàn toàn nghiêng về

phương Tây, ảo tưởng có thể dùng thoả hiệp và nhượng bộ để đổi lấy sựtiếp nhận của phương Tây Thế nhưng tâm nguyện của nước Nga đã khiếncho mình phải trả giá một cách nặng nề Chiến tranh lạnh tuy đã kết thúc,nhưng sự cảnh giác của phương Tây đối với Nga vẫn chưa bị loại bỏ, mưu

đồ làm suy yếu nước Nga vẫn không hề thay đổi Nga hoà nhập phương Tâykhông thành, ngược lại mất đi ảnh hưởng truyền thống ở phương Đông, lợiích của bản thân và hình tượng của đất nước bị tổn hại nghiêm trọng

Đòn đau nhớ lâu, Yeltsin buộc phải điều chỉnh chiến lược ngoại giao,

bắt đầu thúc đẩy thực hiện chính sách ngoại giao “chim ưng hai đầu” đồng

thời hướng cả về phương Đông và phương Tây Thông qua cải thiện quan

hệ với các nước phương Đông như Trung Quốc, Nga từng bước thoát khỏicảnh khốn đốn ngoại giao, xây dựng một sự cân bằng về ý nghĩa nhất địnhgiữa phương Đông và phương Tây Nhưng do tình hình chính trị trong nướctiếp tục chao đảo cộng thêm tình hình quốc tế không ngừng xấu đi, tính cân

bằng của ngoại giao “chim ưng hai đầu” cực kỳ không ổn định, thiếu rõ rệt

tính chủ động, tính có thể dự báo trước và tính liên tục nhất quán

Sau khi Putin lên nhậm chức Tổng thống, ông đã phát triển thêm trên

cơ sở kế thừa chính sách này Trong chính sách ngoại giao và thực tiễn, đặtcộng đồng các quốc gia độc lập vào vị trí đặc biệt, còn Âu Mỹ và châu Á thìđược liệt vào hướng ưu tiên phát triển Thứ tự sắp xếp vị trí của phươngĐông và phương Tây tuy có trước có sau nhưng đặt trong nền ngoại giaocủa nước Nga thì chúng quan trọng như nhau Putin đã chỉ ra “đặc điểm của

chính sách ngoại giao Nga là ở chỗ tính cân bằng Đây là do vị trí địa chínhtrị là nước lớn Âu - Á của Nga quyết định”.

Học thuyết “Ngoại giao hai cánh” của Putin có tính đến nhu cầu hiện

thực và lợi ích lâu dài của nước Nga Nước Nga nằm vắt ngang lục địa Âu

-Á, do đó nó cần phải đồng thời xây dựng và duy trì môi trường xung quanhtốt đẹp với cả Âu và Á, nhằm có lợi cho sự phục hưng của nước Nga Đặcbiệt, trước việc NATO tiếp tục mở rộng sang phía Đông và Mỹ phát triểnNMD, đứng trước sự chèn ép toàn diện, Nga cần phải xuất phát từ tính toánchiến lược sâu xa về an ninh quân sự, tích cực phát triển sự hợp tác với Tây

Âu, đồng thời tranh thủ phát triển quan hệ với phương Đông nhằm xâydựng một hậu phương lớn, chiến lược ổn định đồng thời cố gắng thúc đẩyhợp tác thị trường tiềm năng to lớn Chính trong bối cảnh đó, tư tưởngngoại giao của Putin là lấy củng cố các nước SNG làm điểm tựa thúc đẩy

thực hiện “ngoại giao hai cánh” cân bằng phương Đông phương Tây.

Trong “ngoại giao hai cánh” Putin cho rằng “Chính sách đối ngoại

của Liên bang Nga cần nhằm thúc đẩy thực hiện phương châm ngoại giaotích cực; củng cố cơ chế quản lý đa phương tiến trình chính trị và kinh tế cótính mấu chốt, trước hết là HĐBALHQ” Trong chính sách ngoại giao củamình, Putin luôn đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu Bất kể một tư tưởng nào,chính sách nào Putin cũng vì lợi ích của nhân dân Nga, kể cả những côngdân sinh sống ở nước ngoài “bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của côngdân Nga sinh sống ở nước ngoài”

Về mặt sách lược ngoại giao cụ thể, “ngoại giao hai cánh” nhấn

mạnh mấy vấn đề sau:

- Thứ nhất, nguyện hợp tác hơn nữa với Mỹ về mặt hạ thấp vai trò

của nhân tố vũ lực trong quan hệ quốc tế

- Thứ hai, coi liên minh châu Âu là đối tác chính trị kinh tế cực kỳ

quan trọng, quan hệ với các nước châu Âu là mặt ưu tiên truyền thống củachính sách ngoại giao Nga

- Thứ ba, cho rằng ngoại giao châu Á là một trong những phương

hướng cực kỳ quan trọng của Nga, và cần phát triển nền ngoại giao châu Á,tích cực phát triển quan hệ hữu nghị với Trung Quốc là điều cực kỳ quantrọng

- Thứ tư, cho rằng mặt ưu tiên trong chính sách ngoại giao của Nga là

bảo đảm hợp tác đa phương và song phương tiến hành với các nước SNGphù hợp với lợi ích ANQG, trọng điểm ở chỗ phát triển quan hệ láng giềng

và quan hệ đối tác chiến lược với tất cả các nước SNG

 Putin đã lớn tiếng phản đối thế giới đơn cực (tiêu biểu là chínhsách đơn cực của Mỹ) và ông mong muốn sẽ phát triển thế giới trong mốiquan hệ đa cực Tư tưởng đó được nêu lên trong chính sách ngoại giao củaông:

Ngày 03/ 01/2000, trong bài phát biểu với thông tấn xã Nga, Putincho rằng thế giới mới cần xây dựng trên cơ sở bạn bè bình đẳng chân chính.Trong lịch sử, cục diện thế giới đơn cực và thế giới do một vài nước báquyền làm cơ sở đã kết thúc Nga không chủ trương quay trở lại thời kỳ đốiđầu và thế giới hai cực với bất kỳ hình thức nào Nga mong muốn gia nhậpđại gia đình quốc tế, muốn xây dựng mối quan hệ với tất cả các nước trênthế giới trên cơ sở bình đẳng, hợp tác cùng có lợi

Nước Nga không đặt cho mình bất kỳ một nhiệm vụ toàn cầu nào, lạicàng không phải là nhiệm vụ ý thức hệ của một siêu cường Phản đối thếgiới đơn cực, xây dựng thế giới đa cực, phát triển mối quan hệ hữu nghị vớitất cả các nước trên thế giới tạo môi trường quốc gia thuận lợi nhất để pháttriển kinh tế đồng thời chú trọng phát huy vai trò nước lớn trong các côngviệc quốc tế của nước Nga Đó là chính sách ngoại giao mà từ nay về sau

nước Nga sẽ duy trì Quan điểm ngoại giao của Putin như vậy thực chất làbảo vệ lợi ích của Nga, bảo đảm an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ,tạo điều kiện cho sự phát triển tiến lên một bước của đất nước Nga Vị trícủa nước Nga trên thế giới được xác định không chỉ là một quốc gia châu

Âu, mà là một cường quốc Âu - Á vĩ đại, chịu trách nhiệm duy trì an ninhtrên thế giới cả ở quy mô toàn cầu và quy mô khu vực Học thuyết chỉ rõ:

“là thành viên thường trực của HĐBALHQ, có một tiềm lực và nguồn tàinguyên đáng kể trong tất cả các lĩnh vực, duy trì mối quan hệ tích cực vớicác quốc gia hàng đầu thế giới, nước Nga có một ảnh hưởng trọng yếu đốivới việc xây dựng trật tự thế giới mới”

Tư tưởng thế giới đa cực không phải là khẩu hiệu hình thái ý thức mà

là triết học của cuộc sống quốc tế Nó lấy hiện thực của thời đại toàn cầulàm cơ sở Chỉ có lấy việc dựa vào nhau và bình đẳng chủ quyền của cácthành viên LHQ, làm cơ sở cho thể chế của thế giới mới, có thể tập trungmọi lực lượng của các khu vực và các quốc gia để chống lại các cuộc chiếntrước mắt, xây dựng một cơ chế hữu hiệu, nhịp nhàng của các lực lượngquốc gia và quốc tế Chỉ có trên cơ sở đó chúng ta mới có thể trong khuônkhổ tiến trình quốc tế thống nhất mà suy nghĩ với chừng mực lớn nhất đếnlợi ích và đặc điểm của một số quốc gia, làm cho họ có mức độ an ninh nhưnhau và chiếm một vị trí vốn có trong xã hội quốc tế Như vậy mới có lợicho việc giữ gìn và gia tăng thành quả thực tế của hoà bình và an ninh cho

sự đối kháng của các tập đoàn mang lại – xã hội mở cửa, không gian thôngtin - văn hoá thống nhất và hiệp nghị quan trọng về cắt giảm vũ khí, đảmbảo bình ổn chiến lược

“Tư tưởng một thế giới đa cực cũng là một yêu cầu của cục diệnANTG Trong cục diện này, LHQ giữ vị trí trung tâm LHQ là tổ chức duynhất, trên mức đội rất lớn, nó cũng là một cơ chế điều tiết của hệ thống quan

hệ quốc tế mà không có sự lựa chọn nào Nâng cao uy tín của HĐBALHQ,