UBND TỈNH BÌNH PHƯỚC 11 TRƯỜNG CHÍNH TRỊ BÀI THU HOẠCH HẾT HỌC PHẦN Chương trình Trung cấp lý luận chính trị hành chính CHỦ ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH HƯNG B, HUYỆN CHƠN THÀNH Họ tên học viên Lớp Trung cấp LLCT HC Phần VI Bình Phước, năm 2021 PHẦN I MỞ ĐẦU Quá trình dạy học trong các nhà trường phổ thông là hoạt động có tính chất khó khăn, phức tạp, và luôn ở trạng thái động và đòi hỏi cần phải có sự linh hoạt, sáng tạo Do vậy,.
Trang 1TRƯỜNG CHÍNH TRỊ
*
BÀI THU HOẠCH HẾT HỌC PHẦN Chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính
CHỦ ĐỀ:
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH HƯNG B, HUYỆN CHƠN THÀNH
Họ tên học viên:
Lớp: Trung cấp LLCT-HC
Phần: VI
Bình Phước, năm 2021
Trang 2PHẦN I MỞ ĐẦU
Quá trình dạy học trong các nhà trường phổ thông là hoạt động có tính chất khó khăn, phức tạp, và luôn ở trạng thái động và đòi hỏi cần phải có sự linh hoạt, sáng tạo Do vậy, việc xác định, lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học để đáp ứng kịp thời với những thay đổi xã hội và năng lực người học
là vấn đề then chốt Thực tiễn đã chứng minh, khi mục tiêu và nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông đã được xác định thì phương pháp dạy học đóng vai trò quyết định chất lượng dạy học
Trong những năm qua các nhà trường phổ thông nói chung và trường Tiểu học nói riêng đã và đang tích cực đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, việc đổi mới phương pháp dạy học của cả giáo viên và học sinh vẫn còn bộc lộ hạn chế, bất cập; vì vậy, đã ảnh hưởng đến chất lượng và mục tiêu, yêu cầu đào tạo Từ những lí
do trên, việc nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học ở trường Tiểu
họcMinh Hưng theo hướng phát triển năng lực học sinh” không những có ý
nghĩa về mặt lí luận mà còn là đòi hỏi cấp bách của thực tiễn dạy học hiện nay
PHẦN II NỘI DUNG
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
1.1 Các khái niệm
Phương pháp dạy học là những cách thức tương tác giữa người dạy và người học, nhờ đó mà người học nắm vững được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo theo mục tiêu, yêu cầu dạy học.
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú
ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và hoạt động, đồng
Trang 3thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác
có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực hoạt động cá nhân
Phương pháp dạy học bao gồm phương dạy của giáo viên, gồm những cách thức giảng dạy, chỉ đạo sư phạm, chỉ đạo hoạt động nhận thức học tập cho học sinh và phương pháp học của học sinh, đó là những cách thức lĩnh hội nội dung học tập, cách thức tự học của học sinh một cách tích cực chủ động và sáng tạo
Năng lực bao gồm các yếu tố cơ bản mà mọi người lao động, mọi
công dân đều cần phải có, đó là các năng lực chung, cốt lõi” Định hướng
chương trình giáo dục phát triển sau năm 2015 đã xác định những năng lực cốt lõi mà học sinh Việt Nam cần phải có như:
Năng lực làm chủ và phát triển bản thân, bao gồm: Năng lực tự học; Năng lực giải quyết vấn đề; Năng lực sáng tạo; Năng lực quản lí bản thân.Năng lực xã hội, bao gồm: Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác.Năng lực công cụ, bao gồm: Năng lực tính toán; Năng lực sử dụng ngôn ngữ; Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin
Như vậy có thể hiểu: năng lực là khả năng vận dụng tất cả những
yếu tố chủ quan (mà bản thân có sẵn hoặc được hình thành qua học tập)
để giải quyết các vấn đề trong học tập, công tác và cuộc sống.
1.2 Đặc trưng của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Một là, dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, giúp
học sinh tự khám phá những điều chưa biết chứ không thụ động tiếp thu những tri thức được sắp đặt sẵn Giáo viên là người tổ chức và chỉ đạo học sinh tiến hành các hoạt động học tập phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn
Trang 4Hai là, chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo khoa
và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới Định hướng cho học sinh cách tư duy như phân tích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen… để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo
Ba là , tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp học
trở thành môi trường giao tiếp giáo viên – học sinh và học sinh – học sinh nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung
Bốn là, chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong
suốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp
học) Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học
sinh với nhiều hình thức như theo lời giải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc
tự xác định tiêu chí để có thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách
sửa chữa các sai sót(tạo điều kiện để học sinh tự bộc lộ, tự thể hiện, tự đánh
giá).
CHƯƠNG 2 ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHAT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH HƯNG B, HUYỆN CHƠN THÀNH
2.1 Những kết quả đạt được
Trường Tiểu họcMinh Hưng B nằm trên địa bàn Xã Minh Hưng,
Huyện Chơn Thành, Bình Phước Trường đạt chuẩn Trong những năm qua, nhà trường trường có bước phát triển mạnh mẽ về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực và phát triển năng lực học sinh Cụ thể
Đội ngũ giáo viên nhà trường đã nỗ lực tích cực trong quá trình chuẩn
bị bài lên lớp, 100 % giáo viên trước khi lên lớp đều chuẩn bị giáo án đầy
đủ, được phê duyệt thông qua tổ trưởng phụ trách chuyên môn Quá trình lên lớp, các thầy cô đều ý thức rõ tầm quan trọng của việc xác định đúng
Trang 5mục tiêu bài giảng,chương trình của từng tiết học Việc chuẩn bị các nội
dung soạn giáo án công phu là cơ sở để người thầy tự tin và kích thích tính sáng tạo của học sinh
Trong quá trình lên lớp, giáo viên đã chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới Định hướng cho học sinh cách tư duy như phân tích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen… để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo
Trong những năm qua nhà trường đẩy mạnh phong trào đổi mới
phương pháp dạy học Tổ chức dạy học theo hướng nhẹ nhàng, vừa sức, hiệu
quả ; phát huy tính tích cực sáng tạo và chủ động của người dạy, người học
trên cơ sở mục tiêu cần đạt về chuẩn kiến thức và kỹ năng của môn học Tăng cường sử dụng, vận dụng các phương tiện công nghệ thông tin vào dạy học Công tác bồi dưỡng giáo viên tập trung vào các nội dung tổ chức dạy học sát chuẩn kiến thức kỹ năng, 1 số tiết dạy đã thay đổi không gian lớp học,
tổ chức hoạt động học tập tích cực của học sinh thông qua học cá nhân, học nhóm, học cả lớp Một số giáo viên đã vận dụng sáng tạo giữa phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học hiện đại nên chất lượng dạy học đảm bảo
Cơ sở vật chất của nhà trường về cơ bản đã đáp ứng được đổi mới giáo dục phổ thông Khuôn viên sạch đẹp, trường lớp khang trang, thân thiện, bàn ghế, trang thiết bị khá đảm bảo Tuy nhiên vẫn còn một số phòng học còn chật, chưa có không gian để học sinh tham gia 1 số hoạt động học tập Bàn ghế ở ở các lớp phù hợp với việc tổ chức dạy học theo nhóm, có màn hình lớn, rất thuận tiện cho các em quan sát
Có thể nói, thông qua việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, chất lượng dạy và học hằng năm của
Trang 6trường Tiểu học Minh Hưng B đều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra, năm sau cao hơn năm trước Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn 100%, trên chuẩn là 70%, luôn chú trọng đổi mới, đưa công nghệ thông tin, ứng dụng khoa học công nghệ vào chương trình dạy và học, luôn lấy người học làm trung tâm trong quá trình phát triển của nhà trường
2.2 Những hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế, đó là
Một số giáo viên nhận thức chưa thấu đáo về tầm quan trọng của việc đổi mới Phương pháp dạy học theo hướng phát huy năng lực của học sinh; kiến thức, kĩ năng còn hạn chế nhất định Giáo viên còn chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp, còn tâm lý sợ học sinh không làm được nên làm thay Kỹ năng tổ chức dạy học theo nhóm, tăng cường vai trò điều hành của nhóm trưởng còn hạn chế Trong nhiều tiết dạy giáo viên còn giảng nhiều, còn lệ thuộc quá nhiều vào sách giáo khoa, sách hướng dẫn nên chưa linh hoạt, sáng tạo trong phương pháp để phù hợp với đối tượng học sinh nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy
Học sinh nhiều em còn rụt rè, chưa mạnh dạn tự tin trong giáo tiếp Kĩ
năng tham gia các hoạt động học tập còn hạn chế nhất định, chưa biết hợp
tác, chia sẻ trong học tập Học sinh chưa có phương pháp tự học, tự tìm tòi để chiếm lĩnh kiến thức bài học Học sinh chưa được bồi dưỡng các kĩ năng học nhóm Một số em kiến thức kĩ năng còn vơi nên giáo viên tổ chức các hoạt động học tập gặp phải khó khăn
Nguyên nhân của những khuyết điểm hạn chế trên xuất phát từ việc đổi mới phương pháp dạy học đối với 1 số ít giáo viên là vấn đề lớn lao khó có thể thực hiện được do năng lực chuyên môn Hơn nữa, lực lượng nòng cốt chuyên môn còn mỏng Trong khi đó giáo viên trẻ kinh nghiệm trong dạy học còn ít, kĩ năng sư phạm còn chưa vững vàng Một số lớp của nhà trường
Trang 7chưa được đầu tư trang thiết bị phục vụ cho dạy học theo nhóm như: bảng tên nhóm, thẻ mặt cười, mặt mếu, bảng nhóm
CHƯƠNG III GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌCMINH HƯNG B, HUYỆN CHƠN THÀNH VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA BẢN THÂN
3.1 Giải pháp
Một là, kế hoạch hóa hoạt động dạy học ở trường tiểu học Minh hưng
theo định hướng phát triển năng lực học sinnh Đây là biện pháp quan trọng, định hướng cho hoạt động của giáo viên và học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực người học; đồng thời giúp giáo viên xác định rõ những năng lực chung và năng lực đặc thù cần hình thành ở học sinh trong quá trình dạy học môn học; qua đó bồi dưỡng cho giáo viên kỹ năng xây dựng kế hoạc dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Để thực hiện biện pháp này, hiệu trưởng nàh trường cần chỉ đạo giáo viên xác định rõ các yêu cầu đối với một kế hoạch dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh Trên cơ sở đó tổ chức xây dựng kế hoach dạy học theo một quy trình khoa học gồm các bước sau:
Bước 1: Tìm hiểu chương trình, sách giáo khoa môn học; Bước 2: Xác định các năng lực chung và năng lực đặc thù cần được hình thành, phát triển
ở học sinh trong quá trình dạy học môn học; Bước 3: Xác định hệ thống nhiệm vụ - hành động học tập mà học sinh cần thực hiện qua từng bài, chương, môn học; Bước 4: Lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp để triển khai các nhiệm vụ - hành động học tập đến học sinh; Bước 5: Lựa chọn phương pháp và hình thức đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ -hành động học tập của học sinh
Hai là, tổ chức hoạt động dạy học ở trường Tiểu học Minh Hưng B
hiện nay theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh Đây là biện pháp giúp
Trang 8cho giáo viên, Ban giám hiệu nhà trườngnắm vững bản chất của tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực dạy học, chuyển từ dạy học theo tiếp cận nội dung sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; đồng thời giúp cho giáo viên tổ chức dạy học một cách chủ động, linh hoạt, sáng tạo,
Bên cạnh đó, cần vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy, phát huy tính chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để học sinh tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực; tổ chức
hình thức học tập đa dạng; chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa Ngoài ra, trong đánh giá kết quả học tập của học sinh, việc đánh giá không chỉ quan tâm đến kiến thức, kỹ năng mà còn phải quan tâm đến cả khả năng học sinh giải quyết vấn đề trong các bối cảnh, tình huống phức hợp và thực tiễn; quan tâm đến cả thái độ và giá trị của học sinh
Ba là, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động dạy học
cảu nhà trường hiện nay theo định hướng phát triển năng lực học sinh Đây
là giải pháp giúp cho giáo viên cũng như ban giám nhà trường đánh giá khách quan chất lượng; đồng thời tạo động lực cho việc đổi mới, nâng cao chất lượng dạy học và khắc phục được những hạn chế, thiếu sót Tập thể sư phạm nhà trường cần cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh bao gồm toàn diện các lĩnh vực như: kế hoạch dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học; kiểm tra đánh giá, môi trường dạy học Mỗi một lĩnh vực trên cần xây dựng các tiêu chí cụ thể để tổ chức thực hiện Sau khi xây dựng bộ tiêu chí, cần phổ biếnvà hướng dẫn các giáo viên, cán bộ tổ đánh giá chất lượng theo bộ tiêu chí đó; giáo viên tự đánh giá chất lượng môn học, lớp học màmình phụ trách theo bộ tiêu chí; tổ chuyên môn đánh giá chất lượng môn học (khối lớp) do tổ phụ trách theo bộ tiêu chí; hiệu trưởng đánh giá chất
Trang 9lượng của nhà trường theo bộ tiêu chí và công khai kết quả đánh giá đó theo quy định
Bốn là, xây dựng cơ chế, tạo động lực để giáo viên và học sinh phát
huy tốt vai trò của mình trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực Trong quá trình tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cần xây dựng môi trường giảng dạy - học tập tích cực cho giáo viên và học sinh, xây dựng cơ chế khen thưởng, động viên, khuyến khích giáo viên và học sinh; đồng thời huy động các nguồn lực tài chính từ các doanh nghiệp, các hội nghề nghiệp để lập quỹ khen thưởng, hỗ trợ giáo viên và học sinhtrong giảng dạy- học tập theo định hướng phát triển năng lực Bên cạnh
đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp với Hội phụ huynh để triển khai chủ trương dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Năm là, tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin đáp ứng yêu cầu dạy học, nhất là trong bối cảnh dạy học online đang thực hiện hiện nay Để thực hiện điều này cần chỉ đạo xây dựng phát triển cơ sở vật chất của nhà trường theo hướng đồng bộ và hiện đại, đồng thời chỉ đạo công tác đảm bảo thiết bị dạy học một cách chặt chẽ từ việc xây dựng
kế hoạch mua sắm, triển khai mua sắm đến việ sử dụng, bảo quản thiết bị dạy học; đồng thời khuyến khích giáo viên tự làm đồ dùng dạy học bên cạnh đó, cần chỉ đạo công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học; lập kế hoạch chiến lược xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin (mua mới máy vi tính; lắp đặt nhiều phòng multimedia; trang bị projector, phương tiện nghe nhìn; nâng cấp mạng internet kết nối wifi, website.); huy động các nguồn lực
từ xã hội hóa giáo dục để tăng cường mua sắm thêm thiết bị công nghệ mới phục vụ cho dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
3.2 Bài học gắn với công việc của bản thân
Trên cương vị là người giáo viên, trực tiếp tham gia giảng dạy, tôi nhận
thức sâu sắc rằng giáo viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong thực hiện đổi
Trang 10mới phương pháp Thầy cô phải nhiệt tình, kiến thức, khả năng giảng dạy; phải có kỹ năng tổ chức hướng dẫn học sinh; kỹ năng khai thác và sử dụng các đồ dùng dạy học; năng lực tự thu thập thông tin phục vụ các yêu cầu dạy học Giáo viên cũng phải xác định được những vấn đề đổi mới, xây dựng mục tiêu của bài học, giảm lý thuyết, tăng thực hành; làm cho học sinh biết tự học, tự vận dụng, biết hợp tác và chia sẻ; luôn liên hệ với thực tiễn đang thay đổi; tận dụng sự hỗ trợ của phương tiện dạy học…
Trong bối cảnh hiện nay, bản thân tôi nghĩ, không thể quá nôn nóng phải đổi mới ngay lập tức và cho bằng được phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh Không “làm tắt” trong khi thực hiện chương trình môn học Kinh nghiệm bước đầu cho thấy không ít giáo viên thường bắt đầu tìm hiểu ngay các nội dung cụ thể của từng chủ đề, chuyên
đề, xây dựng luôn giáo án rồi mới tìm học liệu và xác định mục tiêu cho từng chủ đề, chuyên đề Đó là cách làm sai, theo “quán tính” của cách tiếp cận nội dung trong giáo dục Trong dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh, người dạy nên đóng vai trò là người định hướng, gợi mở, không nên làm thay các em Là người giáo viên đứng, lớp, tôi cũng xác định rõ trách nhiệm của bản thân, không được bảo thù mà cần phải luôn đổi mới sáng tạo trong dạy học, từng bước thay đổi, tiến tới loại bỏ phương pháp dạy học cũ mang tính
áp đặt, nhồi nhét kiến thức bằng các phương pháp mới, ưu việt để nâng cao hiệu quả dạy học và không chỉ là người truyền thụ kiến thức đơn thuần mà phải “cố vấn”, tổ chức, điều hành các hoạt động dạy học Nhằm bảo đảm cho học sinh của mình có được nhận thức và tư duy tốt nhất
PHẦN III KẾT LUẬN
Đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu của sự đổi mới xã hội Đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của công tác dạy học , nó đòi hỏi người quản lí phải hết sức kiên trì, nhẫn nại, phải nắm bắt thật chính xác năng lực đội ngũ, cơ sở vật chất kĩ thuật, phương tiện dạy học, đặc điểm tình