Quan điểm của chủ nghĩa mác – lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỀ TÀI: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây d

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối

đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay

học_Marketing CLC 63B Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Văn Thuân

HÀ NỘI, NĂM 2021

MỤC LỤ

LỜI NÓI ĐẦU 3

LÍ LUẬN 4

I, Vấn đề lý luận của chủ nghĩa Marx-Lenin về liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động xã hội khác 4

1 Tính tất yếu của liên minh giai cấp 4

2 Cơ sở khách quan của liên minh giai cấp 5

3 Nội dung của liên minh giai cấp 5

3.1 Lĩnh vực kinh tế 6

3.2 Lĩnh vực chính trị 6

3.3 Lĩnh vực văn hóa xã hội 7

4 Các nguyên tắc của liên minh giai cấp 7

VẬN DỤNG 8

II, Quá trình vận dụng của Đảng ta ở Việt Nam 8

2 Những thành tựu đạt được 9

3 Những vấn đề còn tồn đọng 10

4 Giải pháp 11

LỜI KẾT 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

LỜI NÓI ĐẦU

Lý luận về liên minh giai cấp và tầng lớp trong cách mạng xã hội chủ nghĩa là một trong những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Mỗi giai cấp đều có vị trí, vai trò khác nhau đối với sự phát triển của xã hội, có nhu cầu lợi ích riêng, nhưng trong cuộc sống và sản xuất, các giai cấp thường nảy sinh nhu cầu, lợi ích chung như: chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc, vươn tới cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc Nếu không đoàn kết, hợp tác, hợp lực, thì các giai cấp không thể đủ khả năng đáp ứng được nhu cầu, lợi ích khách quan của mình Để có được lợi ích của mình, các giai cấp, tầng lớp phải có sự đoàn kết với nhau đặc biệt là trong cách mạng xã hội chủ nghĩa

Vấn đề đặt ra là trong các xã hội giai cấp chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa đều

là thiểu số trấn áp đại đa số, một lực lượng lớn những người dân lao động, giai cấp vô sản lại chịu sự đàn áp của một thế lực ít hơn là giai cấp tư sản Sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ XX gây chấn động toàn thế giới Các phong trào cách mạng lâm vào suy thoái, Chủ nghĩa tư bản tạm thời có lợi thế Trong bối cảnh đó, nhận thức đúng đắn về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc có ý nghĩa vô cùng to lớn và quan trọng trong đường lối của Đảng

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam đã bảo vệ vững vàng Tổ quốc và đang từng bước xây dựng một nhà nước xã hội chủ nghĩa phát triển và bình đẳng Bằng việc áp dụng một cách triệt để lý luận về liên minh kế thừa từ chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam đã bảo vệ vững vàng Tổ quốc và đang từng bước xây dựng một nhà nước xã hội chủ nghĩa phát triển và bình đẳng

Xuất phát từ thực tế cấp bách đó, với vốn kiến thức đã học em xin nghiên cứu đề tài:

“Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của

Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay.”

LÍ LUẬN

I, Vấn đề lý luận của chủ nghĩa Marx-Lenin về liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động xã hội khác

1 Tính tất yếu của liên minh giai cấp

Liên minh giai cấp là một trong những nguyên lý quan trọng của học thuyết Mác-Lênin, đồng thời là vấn đề có tính nguyên tắc của cách mạng xã hội chủ nghĩa Liên minh công-nông thực chất là liên minh giữa các ngành trong cơ cấu kinh tế quốc dân Lenin cho rằng: phải củng cố, tăng cường khối liên minh công-nông vì đây là một trong những nguyên nhân thắng lợi của cách mạng Tháng Mười

Liên minh về kinh tế giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác là một nội dung đặc biệt quan trọng Theo V.I.Lênin, nội dung chủ yếu của sự liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền là liên minh về quân sự, nhưng khi tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trọng tâm là liên minh

Sự cần thiết của liên minh công - nông không chỉ từ phía giai cấp công nhân, mà còn từ phía giai cấp nông dân Giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác cũng không thể thoát khỏi ách áp bức bóc lột của giai cấp tư sản, không thể được giải phóng một cách thực sự và triệt để nếu không liên minh với giai cấp công nhân, không trở thành người bạn đồng minh của giai cấp công nhân

Lịch sử chỉ ra rằng, sự phát triển của phương thức sản xuất công nghiệp ngày càng mở rộng thì tất yếu giai cấp công nhân sẽ ngày càng tăng lên về số lượng Ngược lại, giai cấp nông nhân ngày càng giảm đi Tuy nhiên, đối với những quốc gia khác nhau và thời kỳ lịch sử khác nhau, quá trình này lại diễn ra không đồng đều và cân bằng

Dưới góc độ chính trị, trong một chế độ xã hội nhất định, chính cuộc đấu tranh giai cấp

của cái giai cấp có lợi ích đối lập nhau đặt ra như cầu tất yếu khách quan mỗi giai cấp

đứng ở vị trí trung tâm đều phải tìm cách liên minh với các giai cấp, tầng lớp xã hội khác

có những lợi ích phù hợp với mình để tập hợp lực lượng thực hiện những nhu cầu và lợi ích chung Sự giúp đỡ của nhà nước và sự lãnh đạo chính trị của giai cấp công nhân là cần thiết để thắt chặt khối liên minh công nông nhằm đưa nông dân đi lên chủ nghĩa xã hội.Trong thời kỳ quá độ lên CNXH, giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động xã hội khác vừa đóng vai trò sản xuất, vừa là lực lượng chính trị xã hội to lớn

Dưới góc độ kinh tế, sự hợp tác giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân về nội

dung kinh tế trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, do sự phù hợp giữa lợi ích căn bản của hai giai cấp đó quyết định Liên minh công nông là cơ sở kinh tế xã hội của chế

độ nhà nước, bảo đảm xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội, củng cố nền chính trị phát triển nền kinh tế và văn hoá, nâng cao mức sống của nhân dân Điều kiện để bảo đảm lợi ích kinh tế của giai cấp công nhân và nông dân là sự trao đổi theo nguyên tắc ngang giá giữa sản phẩm công nghiệp với sản phẩm nông nghiệp

2 Cơ sở khách quan của liên minh giai cấp

Liên minh công nông xuất phát từ lợi ích của các giai cấp trong khối liên minh, đồng thời

xuất phát từ lợi ích tối cao của dân tộc Đồng chí Lê Duẩn nhận định: “Vấn đề dân tộc

cốt tử là vấn đề dân cày” Cả hai giai cấp đều là những người lao động bị áp bức vì vậy

có cùng mục tiêu, nguyện vọng muốn được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công

Đó là nhu cầu nội tại của cách mạng xã hội chủ nghĩa, tạo nên động lực cách mạng, đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân, là điều kiện quyết định thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành chính quyền và công cuộc cải tạo và xây dựng xã hội mới

Cơ sở khách quan của khối liên minh công – nông là mối quan hệ tất yếu của cơ cấu kinh

tế giữa hai ngành công nghiệp và nông nghiệp gắn trong điều kiện của một nước nông nghiệp đang tiến hành công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa

3 Nội dung của liên minh giai cấp

Liên minh giai cấp, tầng lớp ở Việt Nam hiện nay là liên minh giữa các cộng đồng dân cư trong nội bộ nhân dân, đó là những chủ nhân của đất nước có vị trí, vai trò xứng đáng trong cơ cấu xã hội và trong công cuộc đổi mới Mối quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp

xã hội là quan hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộ nhân dân, đoàn kết và hợp tác lâu dài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng

3.1 Lĩnh vực kinh tế

Sau nhiều năm đổi mới, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được hình thành và phát triển là yếu tố quyết định trực tiếp, mạnh mẽ làm xuất hiện ở nước ta một cơ cấu xã hội giai cấp có nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, đội ngũ doanh nhân các giai cấp, tầng lớp lại có nhiều thành tố, bộ phận tham gia trong các thành phần kinh tế, với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh khác nhau, do vậy quan hệ giai cấp và liên minh giai cấp trở nên đa chiều, đa dạng, sinh động Liên minh diễn ra trong xu thế vừa hợp tác, vừa đấu tranh giữa các giai cấp, tầng lớp

Các giai cấp cùng nhau thực hiện quyền sở hữu và sử dụng các tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, tài nguyên của đất nước phục vụ cho lợi ích và cuộc sống của các giai cấp, cùng nhau hợp tác trong quản lý, phát triển sản xuất và phân phối sản phẩm xã hội

3.2 Lĩnh vực chính trị

Trong khối liên minh, Hồ Chí Minh đã xác định giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo Thông qua chính đảng của mình để đề ra đường lối cách mạng, những chủ trương lớn nhằm thực hiện cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Nhưng để thực hiện đường lối đó cần phải có lực lượng Bằng hành động và chính sách thực tiễn, giai cấp công nhân thu hút mọi tầng lớp lao động, trước hết là nông dân và trí thức về phía mình, cùng với họ xây dựng chủ nghĩa xã hội Đây là điều kiện để giai cấp công nhân củng cố vai trò chính trị tiên phong của mình

Khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức cần được thực hiện nhằm tạo cơ sở chính trị - xã hội vững chắc cho khối đại đoàn kết toàn dân rồi kết tụ thành sức mạnh tổng hợp vượt qua mọi khó khăn thử thách và đập tan mọi

âm mưu chống phá sự nghiệp xây dựng CNXH

3.3 Lĩnh vực văn hóa xã hội

Thực chất là sự đoàn kết, hợp lực của công nhân, nông dân, trí thức nhằm xây dựng nền văn hóa mới và con người mới XHCN Đây là nội dung cơ bản lâu dài, tạo điều kiện cho liên minh phát triển bền vững với mục tiêu mọi người đều phải được quyền hưởng thụ một cách công bằng tất cả những thành quả của tăng trưởng kinh tế, tiến bộ và công bằng

xã hội

Nhiệm vụ cấp thiết trước mắt của liên minh là tạo nhiều việc làm có hiệu quả, đồng thời kết hợp các giải pháp hỗ trợ xóa đói, giảm nghèo cho người dân, tiếp đến là nâng cao trí thức, chăm sóc sức khỏe Bên cạnh đó cần khắc phục các tệ nạn xã hội, các hủ tục lạc hậu

và các biểu hiện tiêu cực như tham nhũng và quan liêu

Có như vậy, nội dung liên minh mới toàn diện và đạt mục tiêu của định hướng XHCN và mới làm cho công- nông- trí thức cũng như các vùng, miền, dân tộc xích lại gần nhau trên thực tế

4 Các nguyên tắc của liên minh giai cấp

Đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân trong khối liên minh Đây là vấn đề có tính nguyên tắc để có thể từng bước thực hiện mục tiêu, lợi ích của liên minh trên lập trường của giai cấp công nhân

Đảm bảo nguyên tắc tự nguyện để khối liên minh bền vững, lâu dài: Giai cấp công nhân phải qua những việc làm cụ thể để chứng minh cho giai cấp nông nhân về lợi ích khi liên minh công – nông sẽ lớn hơn liên minh với giai cấp tư sản, từ đó họ tự nguyện đi với giai

cấp công nhân Có thực hiện trên tinh thần tự nguyện thì khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân mới có thể bền vững, lâu dài

Kết hợp và giải quyết đúng đắn lợi ích của cả hai giai cấp, vì xét cho cùng quan hệ giữa công nhân và nông dân là quan hệ giữa hai chủ thể lợi ích, mà trong đó hệ thống lợi ích kinh tế là cơ sở quyết định nhất và nhạy cảm nhất Họ liên kết với nhau trước hết là nhằm thoả mãn các nhu cầu kinh tế, mưu cầu sự sống, thoát khỏi nghèo nàn

Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân có những lợi ích cơ bản là thống nhất, bởi vì họ đều là những người lao động, đều bị bóc lột dưới chủ nghĩa tư bản

Sự thống nhất lợi ích này tạo điều kiện thực hiện sự liên minh giữa họ

VẬN DỤNG

II, Quá trình vận dụng của Đảng ta ở Việt Nam

1 Các nội dung áp dụng

Ngay từ khi ra đời, Đảng ta khẳng định trong Cương lĩnh đầu tiên năm 1930: Công nông

là gốc của cách mạng, trí thức, học trò, nhà buôn là bầu bạn của cách mạng Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, cụm từ liên minh công nông một lần nữa được khẳng định trong nghị quyết của Đại hội Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng năm 1991, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH cụm từ liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức được Đảng ta khẳng định một lần nữa

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức làm nền tảng của Nhà nước Chính cương của Đảng Lao động Việt Nam được thông qua tại Đại hội II của Đảng (năm 1951) đã nêu rõ:

“Chính quyền của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là chính quyền dân chủ của

nhân dân, nghĩa là của công nhân, nông dân, tiểu tư sản thành thị, tiểu tư sản trí thức, tư sản dân tộc và các thân sĩ (địa chủ) yêu nước và tiến bộ

Đảng Cộng sản Việt Nam xác định liên minh giai cấp với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền tảng để thực hiện đại đoàn kết dân tộc Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn coi trọng đại đoàn kết toàn dân tộc Đại hội IX của Đảng (năm 2001) đã nhìn lại Việt Nam trong thế kỷ XX và xác định triển vọng trong thế kỷ XXI Đại hội khẳng định: Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong tình hình thực tế xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay việc khẳng định những cống hiến vĩ đại ấy của V.I.Lênin đối với lịch sử nhân loại và cũng nhằm khẳng định chân lý luôn là mãi mãi của chủ nghĩa Mác-Lênin đối với thời đại ngày nay Đặc biệt là tư tưởng liên minh giai cấp sống mãi với nhân loại trong quá trình đấu tranh cho mục tiêu của thời đại là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Vì lẽ đó, Đảng ta luôn nhấn mạnh tới sự cần thiết tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp nhằm xây dựng, củng cố, nâng cao mối quan hệ liên minh công nhân - nông dân - trí thức trong liên doanh sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, cũng như trong các vấn đề chính trị, văn hóa xã hội

2 Những thành tựu đạt được

Về Chính trị: Đã xây dựng được khối liên minh giai cấp ngày càng vững chắc và được

củng cố phát triển theo sự phát triển của đất nước Sự thống nhất về chính trị và tinh thần ngày càng tăng, hệ tư tưởng Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng được xác lập vững chắc trong đời sống xã hội Thực tiễn các cuộc đấu tranh giành độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ lâu dài ở Việt Nam đã chứng minh liên minh công – nông là nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và là cơ sở để tạo sức mạnh quyết định, bền vững trong kháng chiến và kiến quốc Đồng thời, sức mạnh đó còn thể hiện sức sống, sức vươn lên của dân tộc

Về Kinh tế: Từ đại hội VI, việc thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đã

tạo điều kiện cho mọi tầng lớp, giai cấp có cơ hội được phát triển Điều đó đã giải quyết được lợi ích kinh tế của mỗi giai cấp đồng thời kết hợp lợi ích kinh tế của các giai cấp để đảm bảo cơ sở cho khối liên minh vững chắc

Nền Kinh tế Việt Nam đã có nhiều sự khởi sắc Cụ thể, năm 2020, tăng trưởng kinh tế đạt 2,91%, tuy là mức tăng thấp nhất của các năm trong giai đoạn 2011-20202 nhưng trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, ảnh hưởng tiêu cực tới mọi lĩnh vực kinh tế -

xã hội của các quốc gia trên thế giới thì đây là thành công lớn của Việt Nam với mức tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất thế giới

Về văn hóa – xã hội: Trong tiến trình đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa

theo định hướng XHCN, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể Việt Nam đã là thành viên chính thức của WTO và gia hập vào nhiều tổ chức quốc tế khác như WHO, ASEAN…Chúng ta đang ngày càng hội nhập sâu rộng vao nền kinh tế chung toàn cầu Đồng thời, phát triển kinh tế phải gắn liền với phát triển văn hóa, tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân Môi trường sống và làm việc có nhiều chuyển biến rõ nét vấn đề ô nhiễm môi trường và hoạt động quan trắc môi trường được quan tâm nhiều hơn Hệ thống an sinh xã hội được định hình rõ ràng về mục tiêu và vai trò trong việc giảm bớt gánh nặng bao cấp của nhà nước và hội nhập sâu hơn với quốc tế Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã nêu rõ một trong những định hướng phát triển đất nước giai đoạn

2021-2030, đó là “Quản lý phát triển xã hội có hiệu quả, nghiêm minh, bảo đảm an ninh xã hội,

an ninh con người; thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; quan tâm đến mọi người dân, bảo đảm chính sách lao động, việc làm, thu nhập, thực hiện tốt phúc lợi xã hội, an sinh xã hội Không ngừng cải thiện toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân” Hiện nay, cả nước hiện có 1.904 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tỷ lệ thất nghiệp chung cả nước là 1,98%

3 Những vấn đề còn tồn đọng