BÀI THẢO LUẬN MÔN LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ Chủ đề bài thảo luận Tìm hiểu các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng, phân biệt tổ chức tài chính trung gian ngân hàng và các tổ chức tài chính trung gian . Từ đó tìm hiểu, liên hệ thực tiễn ở Việt Nam I Tìm hiểu các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng, Các tổ chức tài chính trung gian.
Trang 1BÀI THẢO LUẬN MÔN LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ
Chủ đề bài thảo luận: Tìm hiểu các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng,
phân biệt tổ chức tài chính trung gian ngân hàng và các tổ chức tài chính trung gian Từ đó tìm hiểu, liên hệ thực tiễn ở Việt Nam
I Tìm hiểu các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng
1 Các tổ chức tài chính trung gian
-Khái niệm: là những tổ chức kinh doanh trên lình vực tài chính – tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên của nó là huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế và sử dụng các nguồn vốn huy động này để cho vay hoặc thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính và các hoạt động kinh doanh khác nhằm mục đích lợi nhuận
-Đặc điểm: - Cầu nối giữa cung và cầu vốn
- Hoạt động theo nguyên tắc có hoàn trả
- Là đơn vị kinh doanh tiền tệ, tín dụng -Phân loại: gồm có 2 loại
- Tổ chức tài chính trung gian là ngân hàng
- Tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng
2 Các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng
-Khái niệm: là các tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tài chính - tiền tệ được thực hiện nột số hoạt động ngân hàng như là nội dung kinh doanh thường xuyên, nhưng không được nhận tiền gửi không kì hạn và làm dịch vụ thanh toán
-Vai Trò:
Đối với người thừa tiền: cho vay, gửi tiết kiệm có kỳ hạn,cho thuê tài chính,…
Đối với người thiếu tiền: linh hoạt trong kinh doanh , giảm ngân quỹ và chi phí cho tài sản hằng năm…
Cung cấp đa dạng các dịch vụ liên quan đến tài chính, tăng tính cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại
Đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu của các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp trong lĩnh vực đầu tư tài chính
Là nơi lý tưởng để đầu tư vì nó khá an toàn
+ Đặc điểm:
Trang 2- Các trung gian tài chính phì ngân hàng không tham gia vào quá trình tạo tiền gửi
và không bị chi phối, điều hành một cách chặt chẽ bởi Ngân hàng Trung ương
- Các khoản đầu tư của các trung gian tài chính phi ngân hàng chủ yếu là đầu tư tài chính, cho vay tiêu dùng và thể chấp
- Có chức năng làm trung gian tài chính, huy động các món tiền gửi có kì hạn, đặc biệt là tiền tiết kiệm để đưa vào lĩnh vực đầu tư
+ Phân loại : chia làm 4 loại:
Công ty Bảo hiểm
Công ty chứng khoán
Công ty tài chính
Công ty cho thuê tài chính
3 Công ty bảo hiểm:
-Khái niệm: Công ty bảo hiểm là một tổ chức tài chính mà hoạt động chủ yếu là nhằm bảo vệ tài chính cho những người có hợp đồng bảo hiểm về những rủi ro thuộc trách nhiệm của bảo hiểm trên cơ sở người tham gia phải trả một khoản tiền gọi là phiếu bảo hiểm
-Chức năng: Chức năng chủ yếu của công ty bảo hiểm là bảo hiểm và thanh toán bảo hiểm, không có chức năng thanh toán, không được nhận tiền gửi; có thể cho vay bằng cách hùn vốn với một công ty tài chính hoặc một ngân hàng thương mại
*Các loại hình bảo hiểm:
Bảo hiểm tài sản: gồm bảo hiểm tai nạn xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ, thiên tai, nông nghiệp,……
Bảo hiểm con người: gồm bảo hiểm nhân thọ,bảo hiểm tai nạn con người,…
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự: là loại bảo hiểm cam kết thực hiện trách nhiệm dân sự về những hành vi của người được bảo hiểm với người khác, trong trường hợp những hành vi là ngẫu nhiên hoặc không cố ý gây ra thiệt hại cho người khác về thân thể, sức khỏe, tài sản Ví dụ: bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe cơ giới, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu,…
*Phân loại căn cứ vào phương thức hoạt động, bảo hiểm thương mại được chia thành:
Bảo hiểm bắt buộc: là loại bảo hiểm mà chính quyền bắt buộc mọi thể nhân
và pháp nhân phải tham gia mua bảo hiểm được ghi trong điều khoản luật
Trang 3 Bảo hiểm tự nguyện: là loại bảo hiểm hình thành dựa trên cơ sở nhu cầu và khả năng của người được bảo hiểm
* Trong nền kinh tế thị trường có các loại hình công ty bảo hiểm:
-công ty bảo hiểm nhân thọ
-công ty bảo hiểm tài sản hay các sự cố ngẫu nhiên
* Nguồn vốn hoạt động của công ty bảo hiểm
-Nguồn vốn tự có: là bộ phận chủ sở hữu của các công ty bảo hiểm
-phí bảo hiểm từ các hợp đồng: có nguồn thu lớn nhất, chi phối và quyết định hoạt động cơ bản của công ty
-thu nhập từ đầu tư: lợi nhuận thu được từ các hoạt động đầu tư là nguồn vốn bổ sung quan trọng
-nguồn vốn khác: là bộ phận nguồn vốn hình thành khi các công ty bảo hiểm đa dạng hóa nghiệp vụ kinh doanh
4 Liên hệ thực tiễn Việt Nam năm 2022:
-Hoạt động của công ty bảo hiểm trong thời gian vừa qua đã giúp cho thị trường bảo hiểm VN hoạt động sôi nổi, cung cấp một lượng lớn vốn đầu tư cho xã hội, giải quyết công ăn việc làm
-Tuy nhiên, các công ty bảo hiểm Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập trong công tác hoạt động như:
• Thủ tục bồi thường rờm rà, phức tạp dẫn đến những khách hàng lớn (hàng hóa XNK, kỹ thuật công trình xây dựng lớn) ” công ty bảo hiểm nước ngoài
• Cán bộ nhân viên chưa có tính chuyên nghiệp cao
• Năng lực vốn hạn hẹp, công nghệ lạc hậu
• Các văn bản pháp luật về kinh doanh bảo hiểm chưa thực sự đầy đủ và đồng bộ Thời gian gần đây hiện tượng các công ty bảo hiểm đầu tư tràn lan vào các lĩnh vực khác, các nhà tái bảo hiểm tăng phí trên thị trường VN, giữ lại quá nhiều rủi
ro trong nước khi tái đầu tư, cạnh tranh không lành mạnh về phí bảo hiểm và hoa hồng giữa các công ty bảo hiểm, dẫn đến nhiều thu lỗ trong kinh doanh
=>Vì thế, các công ty bảo hiểm phi nhân thọ cần phải tái cấu trúc để khắc phục những khuyết điểm trên
Trang 45 Công ty chứng khoán:
-Khái niệm: Công ty chứng khoán là định chế tài chính trung gian chuyên kinh doanh chứng khoán, là đơn vị có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hạch toán độc lập
-Vai trò:
+ Đối với doanh nghiệp : Các công ty chứng khoán đóng vai trò trung gian huy động vốn cho doanh nghiệp để các giao dịch mua bán cổ phiếu thuận lợi và nhanh chóng hơn
+ Đối với cá nhân : Các công ty chứng khoán thông qua hoạt động môi giới, tư vấn đầu tư sẽ đóng vai trò làm cầu nối giao dịch giữa các nhà đầu tư.Đặc biệt đối với những người mới tham gia thị trường, công ty chứng khoán sẽ là kênh cung cấp nguồn thông tin hữu ích để nhà đầu tư có những nhận định riêng chính xác hơn
-Huy động vốn:
+ Huy động vốn thông qua việc phát hành trái phiếu: Công ty cổ phần có quyền phát hành trái phiếu, trái phiếu chuyển đổi và các loại trái phiếu khác theo quy định của pháp luật và điều lệ công ty
Huy động vốn bằng hình thức phát hành trái phiếu là hình thức huy động vốn vay tiền trong công chúng, vì vậy, khả năng huy động vốn là rất lớn, điều đó một mặt tạo thuận lợi tài chính cho công ty, nhưng mặt khác cũng tạo ra nhiều rủi ro cho người mua trái phiếu
+ Huy động vốn bằng việc chào bán cổ phần : việc chào bán cổ phần sẽ đảm bảo huy động vốn điều lệ trong quá trình thành lập công ty hoặc sẽ làm tăng vốn điều
lệ của công ty trong trường hợp công ty đang hoạt động
+ Huy động vốn từ các nguồn khác: Công ty cổ phần có thể huy động vốn thông qua nguồn vay nợ từ tổ chức tín dụng, ngân hàng, các quỹ đầu tư hoặc tiến hành liên doanh liên kết trong và ngoài nước
Top 10 công ty chứng khoán ở Việt Nam hiện nay:
Trang 5Sau một chuỗi tăng điểm kéo dài, thời điểm tháng 7/2021, Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam có điều chỉnh mạnh từ đỉnh do tác động của đợt dịch Covid-19 lần thứ tư kéo dài hơn Thị trường có sự suy giảm và chỉ số, khối lượng giao dịch
so với giai đoạn trước đó Nhưng các chuyên gia đều nhận định biến động này chỉ
là ngắn hạn
6 Công ty tài chính:
-Khái niệm: Công ty tài chính là một trung gian tài chính tín dụng, được thành lập dưới dạng một công ty phụ thuộc (công ty kinh doanh lớn lập ra) hoặc công ty cổ phần (hoạt động độc lập, vốn hoạt động do cổ đông đóng góp)
-Công ty tài chính sẽ huy động vốn từ :
+Nhận tiền gửi của tổ chức;
+Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn của
tổ chức;
+Vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật; vay Ngân hàng Nhà nước dưới hình thức tái cấp vốn theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Trang 6+Thực hiện đầu tư thông qua các hoạt động:
+Cho vay, bao gồm cả cho vay trả góp, cho vay tiêu dùng
+Bảo lãnh ngân hàng
+Chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhượng, các giấy tờ có giá khác +Phát hành thẻ tín dụng, bao thanh toán, cho thuê tài chính và các hình thức cấp tín dụng khác sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận
*Phân loại: Công ty tài chính phân làm 3 loại:
-Công ty tài chính bán hàng: Công ty tài chính bán hàng này gián tiếp cấp tín
dụng cho người tiêu dùng để mua hàng hóa từ các nhà bán lẻ hay nhà sản xuất nào đó Công ty tài chính bán hàng thường do các công ty sản xuất bán hàng làm chủ sở hữu và thực hiện các khoản cho vay tài trợ cho khách hàng mua các sản phẩm, hàng hóa dịch vụ của công ty
-Công ty tài chính tiêu dùng: Công ty tài chính tiêu dùng cung cấp phần lớn
nguồn vốn của mình cho các cá nhân và hộ gia đình vay để mua sắm tiêu dùng như đồ nội thất, vật dụng gia đình, sửa chữa nhà, chi trả nhỏ
-Công ty tài chính doanh nghiệp: Công ty tài chính doanh nghiệp cung cấp các
hình thức tín dụng chuyên biệt cho các doanh nghiệp bằng cách cấp tín dụng dưới hình thức mua có chiết khấu các khoản phải thu của doanh nghiệp (Factoring)
*Liên hệ Việt Nam:
Công ty tài chính hiện nay đã có nhiều bất cật trong quá trình hoạt động như: + Huy động quá nhiều vốn để thực hiện đầu tư, đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh trong khi năng lực quản lý, trình độ quản trị doanh nghiệp và khả năng tài chính có hạn
+ Ngoài ra các công ty còn đầu tư quá nhiều ra một số lĩnh vực ngoài ngành nghề chính
+ Từ năm 2008 đến nay, tỷ lệ sở hữu của Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước trong các công ty tài chính đã giảm dần thông qua các hình thức như cổ phần hóa các công ty tài chính trực thuộc Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước, bán đấu giá một phần vốn đang nắm giữ hoặc dừng mua thêm cổ phiếu phát hành tăng vốn điều lệ của công ty tài chính
+ Ưu điểm: giải ngân nhanh, không bị giới hạn về lượng vốn thu nhận, danh mục
và giá trị tài sản nắm giữ
Trang 7+ Nhược điểm: thủ tục pháp lý thiếu chặt chẽ dẫn đến rủi ro tín dụng cao, lãi suất vay cao
7 Công ty cho thuê tài chính:
-Công ty cho thuê tài chính sử dụng vốn để mua các thiết bị máy móc theo yêu cầu của bên đi thuê rồi cho bên đi thuê thuê để sử dụng trong một thời gian nhất định
-Công ty cho thuê tài chính phần lớn do các NH lớn bỏ vốn ra thành lập hoặc tồn tại với loại hình công ty liên doanh hoặc công ty 100% vốn nước ngoài
-Công ty cho thuê tài chính có thể huy động vốn từ các hoạt động như:
+ Nhận tiền gửi có kì hạn từ một năm trở lên của tổ chức, cá nhân
+ Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn của tổ chức
+ Vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật; vay Ngân hàng Nhà nước dưới hình thức tái cấp vốn theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
+Huy động từ các nguồn trả chậm tiền mua thiết bị bên cung ứng, khoản tiền đặt cọc từ bên thuê hoặc nhận các nguồn vốn khác theo quy định của ngân hàng nhà nước
Công ty cho vai tài chính thực hiện các hoạt động sau:
+ Cho thuê tài chính
+ Cho vay bổ sung vốn lưu động đối với bên thuê tài chính
+ Cho thuê vận hành với điều kiện tổng giá trị tài sản cho thuê vận hành không vượt quá 30% tổng tài sản có của công ty cho thuê tài chính
+ Thực hiện hình thức cấp tín dụng khác khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận
*Liên hệ thực tiễn Việt Nam:
-Ở nước ta, cho thuê tài chính là một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ nhưng đây là một phương thức tài trợ vốn thích hợp, góp phần đa dạng hóa các loại hình tín dụng, góp phần tháo gỡ những khó khan về vốn đối với các doanh nghiệp thúc đẩy nhanh quá trình đổi mới máy móc, thiết bị
-Trên thị trường VN, loại hình này vẫn chưa thực sự được phổ biến mạnh mẽ đến các DN vừa và nhỏ, trong khi các DN vừa và nhỏ chiếm 95% tổng số các DN Đồng thời, năng lực quản lý điều hành còn hạn chế, huy động vốn gặp nhiều khó khăn, cho vay trong các lĩnh vực có rủi ro cao như: tàu thủy
Trang 8-Hiện nay, tài sản cho thuê tài chính chủ yếu là máy móc, thiết bị đáp ứng được 37% nhu cầu vốn của xã hội Ngoài ra, máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ đáp ứng 34% nhu cầu của xã hội
-Ưu điểm: – đối với người đi thuê: cho phép sử dụng linh hoạt vốn của mình vào các mục đích khác ” cao hơn, thay vì phải đầu tư vào trang thiết bị; phương thức thanh toán tiền thuê linh hoạt, phù hợp với dòng tiền của DN
Nhược điểm: – cho thuê: vốn điều lệ trung bình 150 tỷ, nhỏ hơn NH, giá cho thuê cao hơn so với đi thuê NH, hành lang pháp lý chưa hoàn thiện
II Phân biệt tổ chức tài chính trung gian ngân hàng và các tổ chức tài chính
trung gian phi ngân hàng
Các tiêu chí Tổ chức tài chính trung
gian là ngân hàng
Tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng
mại;
2 Ngân hàng chính sách;
3 Ngân hàng hợp tác xã
1 Công ty tài chính;
2 Công ty cho thuê tài chính
3.Công ty bảo hiểm
4 Công ty chứng khoán
Cơ chế hoạt động Hoạt động kinh doanh
tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhân tiền gửi và sử dụng tiền ngửi dể cấp tín dụng , cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản ngân hàng
Có gần như đầy đủ các hoạt động của một ngân hàng như cho vay, nhận tiền gửi có kỳ hạn, Ngoại trừ việc nhận tiền gửi không kỳ hạn và làm dịch vụ thanh toán
Khả năng tạo tiền Có thể nhận tiền gửi và
xoay vòng đồng tiền qua các hoạt động của ngân hàng
Không thể nhận tiền gửi
và xoay vòng đồng tiền qua các hoạt động của ngân hàng
Các khoản đầu tư Tập trung chủ yếu vào
lĩnh vực thương mại và sản xuất vật chất
Chủ yếu đầu tư vào tài chính, cho vay tiêu dung thế chấp
Mức độ rủi ro Tài chính là ngân hàng
phải chịu sự chi phối, điều hành chặt chẽ của ngân hàng trung ương nên chịu rủi ro thấp hơn
Tài chính phi ngân hàng không chịu sự chi phối, điều hành chặt chẽ của ngân hàng trung ương về các khoản vay, tiền dự trữ, bảo hiểm và chủ yếu đầu tư vào bất động sản, chứng khoán nên chịu rủi
Trang 9ro cao hơn so với ngân hàng