Đặc trưng nổi bật của phát thanh là gì hãy tìm hiểu và phân tích về xu hướng podcast của phát thanh hiện nay

Không nằm ngoài xu thế phát triển chung của thời đại, một bộ phận củatruyền thông là báo chí cùng các phương tiện thông tin đại chúng cũng ngày càngphát triển và được truyền bá rộng rãi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA BÁO CHÍ CLC

BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KY

Học phần: Báo chí truyền thông đại cương Giảng viên: TS Đỗ Anh Đức

Đề bài:

Đề 2: Đặc trưng nổi bật của phát thanh là gì? Hãy tìm hiểu và phân tích

về xu hướng podcast của phát thanh hiện nay.

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Thị Khiết Quỳnh

Mã số sinh viên: 19031800Email sinh viên: 19031800@sv.ussh.edu.vnNgành học: Báo chí CLC

Hà Nội, tháng 6 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN I: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

1.2.1Mục tiêu nghiên cứu

1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

1.5 Phạm vi nghiên cứu

PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN I Cơ sở ra đời và nội dung của báo phát thanh

1 Định nghĩa báo phát thanh

2 Lịch sử hình thành và phát triển của báo phát thanh

2.1 Trên thế giới

2.2 Ở Việt Nam

3 Phân loại báo phát thanh

4 Các yếu tố tạo nên báo phát thanh

4.1 Lời nói

4.2 Tiếng động

4.3 Âm nhạc

II Đặc trưng của báo phát thanh 1 Phương tiện chuyển tải thông tin

2 Tính chất quần chúng của phát thanh

3 Tính lướt qua của phát thanh

4 Vai trò của phát thanh viên trong phát thanh

III Xu hướng của Podcast trong phát thanh

1 Định nghĩa

2 Tổng quan về Podcast

3 Ưu điểm và nhược điểm của podcast

3.1 Ưu điểm

3.2 Nhược điểm

4 Tiềm năng của podcast trong ngành báo chí phát thanh thế giới và Việt Nam IV Kết luận Danh mục tài liệu tham khảo

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Lí do chọn đề tài

Có thể nói, ngành truyền thông đang trải qua những thay đổi dài hạn, đáng kể vàđầy kịch tích bởi sự phát triển bùng nổ của xã hội Cuộc cách mạng công nghệ 4.0đang dần đưa con người tiến vào một kỷ nguyên mới với nhiều thay đổi sâu sắctrong phương thức giao tiếp, tương tác, chia sẻ thông tin và làm việc Chính vì vậy

mà những cách thức truyền thông luôn được đổi mới linh hoạt cùng với sự trợ giúpcủa nhiều công nghệ hiện đại, kèm theo đó là sự nâng cao nhận thức và yêu cầu củacon người Không nằm ngoài xu thế phát triển chung của thời đại, một bộ phận củatruyền thông là báo chí cùng các phương tiện thông tin đại chúng cũng ngày càngphát triển và được truyền bá rộng rãi trong cộng đồng với đa dạng các thể loại nhưbáo in, báo điện tử, báo phát thanh, truyền hình… Trải qua nhiều thăng trầm vàbiến thiên trong khoảng ba thập kỷ trở lại đây kể từ khi nước ta tiến hành đổi mới,ngành văn hoá báo chí – truyền thông đã dần hoàn thiện và trưởng thành khôngngừng, góp phần thu nhỏ “quả bóng thông tin” và giúp con người nắm bắt đượcnhững thông tin một cách đơn giản, dễ dàng hơn Không những thế, báo chí cònđóng vai trò là cơ sở thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành khoa học khác, là mũitên đi đầu trong lĩnh vực truyền thông - công nghệ số, qua đó phản ánh cuộc sống

và nâng cao giá trị của tri thức nhân loại Chính vì lẽ đó mà cho đến hiện nay, báochí vẫn không ngừng phát triển đi lên và trở thành một phương tiện tiếp nhận vàtruyền bá thông tin quan trọng, ngày càng khẳng định được vai trò là một cơ quanngôn luận giúp cho xã hội cập nhật tin tức một cách nhanh chóng và đáng tin cậy

Báo chí ngày nay đã và đang khẳng định vai trò không thể thiếu đối với sự pháttriển văn minh của thời đại công nghệ số, đi kèm với đó là sự phân nhánh chứcnăng và giá trị của mỗi mảng báo chí cũng ngày càng riêng biệt và được phân công

rõ ràng hơn Chính vì vậy mà báo chí có thêm nhiều lợi thế tiếp cận, đi sâu vàotừng vấn đề và có cách truyền tải thông tin đa dạng đến toàn xã hội Trong đó, phát

thanh là một loại hình báo chí quan trọng giúp công chúng cập nhật thông tin mộtcách nhanh chóng và chân thực bằng phương tiện lời nói, tiếng động, âm nhạc Cóthể nói rằng trong những năm qua, với lợi thế phát triển rất lớn bởi lượng độc giả

cố định, báo phát thanh đang ngày một khẳng định được vị thế và trở thành mộtkênh thông tin không thể thiếu Để làm rõ hơn những đặc trưng của báo phát thanhđối với đời sống xã hội hiện đại và khai thác thêm hình thức truyền tải mới trongphát thanh, cụ thể là podcast, qua đó tự nâng cao năng lực thông tin cho bản thânthì em đã quyết định chọn đề tài này để nghiên cứu

1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích được các đặc trưng nổi bật của báo phát thanh

Phân tích hình thức truyền tải thông tin qua podcast Từ đó chỉ ra ưu điểm và nhượcđiểm của xu hướng này

1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ ưu điểm và nhược điểm thông qua các đặc trưng nổi bật của báo phát thanh

Đề xuất giải pháp phát triển và tối ưu hóa truyền thông qua hình thức truyền tảipodcast

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Các đặc trưng nổi bật của báo phát thanh

Hình thức truyền tải thông tin mới trong phát thanh, cụ thể là podcast

1.4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của đề tài này là Chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàquan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về vai trò, chức năng, nhiệm vụ, nguyêntắc hoạt động của báo chí cách mạng Đây chính là nền tảng lý luận để sinh viênđưa ra các luận điểm, kết luận về vai trò của lời nói báo phát thanh cũng như nhữngnguyên tắc sử dụng lời nói của nhà báo phát thanh Việt Nam hiện nay

Phương pháp logic kết hợp so sánh, tổng hợp, phân tích, chứng minh…

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Báo chí, nghiên cứu và những tài liệu liên quan về báo phát thanh và podcast

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN

I Cơ sở ra đời và nội dung của báo phát thanh.

1 Định nghĩa của báo phát thanh.

Phát thanh là loại hình truyền thông đại chúng, nội dung thông tin được chuyểntải qua âm nhạc, lời nói, tiếng động tới công chúng nói chung hay một nhóm ngườinghe nói riêng Đây là loại hình báo chí hiện đại, sử dụng hệ thống âm thanh phongphú nhờ sử dụng sóng điện từ và hệ thống truyền dẫn truyền đi âm thanh trực tiếptác động vào thính giác của đối tượng tiếp nhận

2 Lịch sử hình thành và phát triển của báo phát thanh.

2.1 Trên thế giới.

Trong thời kỳ đại công nghiệp cuối thế kỷ XIX, sự ra đời của những máy móc đãthúc đẩy các ngành kỹ thuật phát triển và tạo cơ sở vật chất cho sự đổi mới kỹ thuậttruyền thông tin đại chúng Vào thế kỷ XX truyền thông cũng được phát triển mạnhbởi kỹ thuật không ngừng được nâng cao Vào giai đoạn này, những phát minh vềtruyền thông chủ yếu để phục vụ nhu cầu chiến tranh với sự ra đời của “diode”,

“triode” Gắn với những thành tựu đó có thể kể đến một số cái tên nổi bật nhưAmbrose Fleming, Farađây, Maxwell, Rudoli Hertz, Alexandre S.Popov,G.Marconi Chính sự kết hợp chặt chẽ giữa những nhà khoa học này đã cho ra đờiradio dựa trên nền tảng chế tạo các phụ tùng liên quan, từ đó đặt những viên gạch

cơ bản cho sự phát triển mảng phát thanh về sau

Trong giai đoạn chiến tranh thế giới lần thứ nhất nổ ra (1914 - 1918) và cuộckhủng đại hoảng kinh tế thế giới (1929 - 1933) chính là thời điểm kỹ thuật truyềnthông phát triển, trong đó phát thanh chiếm ưu thế bởi nhu cầu truyền tin cao Từnăm 1912 đến 1939, một loạt sự ra đời của các máy móc hiện đại hơn đã đánh dấu

sự phát triển của hệ thống phát thanh: các máy thu thanh có đèn và tai nghe chạybằng pin thay ắc quy; các chương trình phát thanh lần lượt ra đời ở Đức, Matxcova,

…Đến những năm bốn mươi của thế kỷ XX, phát thanh FM ra đời đánh dấu bướcnhảy vọt quan trọng về chất lượng sóng và chi phí đầu tư, tiếp sau đó là phát thanh

số DAB và cho đến hiện nay vẫn đang được sử trong phát thanh

Trong thời đại bùng nổ thông tin như ngày nay, thực tiễn và lý luận phát thanhnghiêng về khái niệm “thông tin tức thì” Nắm bắt được điều đó, các đài phát thanhcủa Anh, Mỹ, Pháp, Canada Đức, Thụy Điển, Nhật Bản, Trung Quốc, Singaporev.v… đều xen kẽ những bản tin ngắn dưới 5 phút giữa các chương trình phát thanh

để kịp thời truyền thẳng những thông tin mới nhất đến công chúng Nhiều đài phátthanh dành hẳn hệ chương trình phát 24/24 giờ tin tức như CNN, BBC

Ngày 5 tháng 9 năm 1945, tại trụ sở biên tập ở số 4 Đinh Lễ, đồng chí Trần Lâmlúc này đang là giám đốc kiêm tổng biên tập đầu tiên của Đài Tiếng nói Việt Nam

đã họp bàn cùng mười đồng chí và quyết định ba vấn đề quan trọng:

Một là, lấy ngày 7 tháng 9 năm 1945 làm ngày khánh thành Đài phát thanh Quốcgia, vì lúc này máy phát sóng, studio đã hoàn tất Máy đã được thử nhiều lần, bảođảm chất lượng

Hai là, đặt tên cho Đài phát thanh Quốc gia là Đài Tiếng nói Việt Nam – khẳngđịnh đây là cơ quan ngôn luận tiếng nói mang chủ quyền của nước Việt Nam

Ba là, chọn bài hát Diệt phát xít của nhạc sỹ Nguyễn Đình Thi làm nhạc hiệuchính thức của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Vào đúng mười một giờ ba mươi ngày 7 tháng 9 năm 1945, tại Hà Nội, thủ đôcủa nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Đài Tiếng nói Việt Nam phát sóng chương

trình đầu tiên, mở đầu bằng câu nói thân thương: “Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa” do bà Dương Thị Ngân

xướng lên và ông Nguyễn Văn Nhất xướng lại

Có thể nói, sự phát triển của đài phát thanh Việt Nam gắn liền với các cuộc chiếntranh chống ngoại xâm của dân tộc Trong thời kỳ cả nước kháng chiến chốngPháp, Ban Dân vận Trung ương cùng Ban lãnh đạo của Đài Tiếng nói Việt Nam đãquyết định đặt một đài tiếng nói tại Liên khu V và một đài tại Sài Gòn - Gia Định

để đảm bảo những thông tin về kế hoạch tác chiến của Đảng được phát đi liên tục Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, một đài tiếng nói được đặt tên làGiải phóng, tiếng nói của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, saunày là Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam (1962-1975),cùng với Đài Tiếng nói Việt Nam đã kết hợp cùng nhau để phục vụ đắc lực cho sựnghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Vào ngày 30/4/1975, khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông được thốngnhất thành một cõi, Đài Phát thanh Giải phóng hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch

sử, Đài Tiếng nói Việt Nam tiếp quản toàn bộ hệ thống phát thanh của chính quyềnSài Gòn Sau này, một bộ phận của Đài Giải Phóng xưa xây dựng Đài Tiếng nóiNhân dân thành phố Hồ Chí Minh, một bộ phận trở thành cơ sở 2 của Đài Tiếng nóiViệt Nam và sau này là cơ quan thường trú của Đài Tiếng nói Việt Nam tại thànhphố Hồ Chí Minh

Sau năm 1954, các đài phát thanh địa phương lần lượt ra đời ở Hà Nội, Vĩnh Linh,Hải Phòng, Yên Bái…

3 Phân loại báo phát thanh.

Trên cơ sở mục đích sử dụng, phát thanh được chia thành các loại: phát thanhthương mại, phát thanh quảng cáo, phát thanh giáo dục, phát thanh chính trị - xãhội Hầu như các nước trên thế giới đều có hệ thống phát thanh quốc gia để phục vụ

mục đích công cộng, mục đích chính trị xã hội của đất nước đó Ngoài ra còn cóphát thanh ở từng địa phương, phát thanh tư nhân.

Trên cơ sở phương diện kỹ thuật, phát thanh được chia thành 2 loại là phát thanh

AM (Amplitude Modulation) và phát thanh FM (Frequence Modulation) Trong đó: Phát thanh AM là một công nghệ truyền thanh, sử dụng phương pháp điều chếbiên độ Đây là phương pháp truyền âm thanh qua sóng vô tuyến đầu tiên, hiện nayvẫn còn sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới Chủ yếu phát sóng trên băng tần sóngtrung (MW) và còn trên các bằng tần sóng dài (LW), sóng ngắn (SW) Phát thanh

AM được thử nghiệm lần đầu tiên 1900, tuy nhiên phát thanh AM không được phátsóng rộng rãi Đến năm 1920, phát thanh AM mới được phổ biến rộng rãi, sau sựphát triển của máy thu thanh Loại hình phát sóng này tiếp tục thống trị 30 năm tiếptheo, được gọi là thời đại vàng của phát thanh, cho đến khi truyền hình trở nên phổbiến năm 1950 Phát thanh AM có nhược điểm là rất dễ bị can nhiễu so với tín hiệu

FM và tín hiệu số, độ trung thực của âm thanh rất hạn chế Vì vậy nó chỉ được sửdụng chủ yếu để truyền tiếng nói

Phát thanh FM là kỹ thuật điều tần được áp dụng trong phát thanh sóng cựcngắn Phát sóng FM có khả năng có chất lượng âm thanh tốt hơn so với phát sóng

AM, công nghệ phát thanh radio cạnh tranh chính, vì vậy nó được sử dụng cho hầuhết các chương trình phát nhạc

4 Các yếu tố tạo nên báo phát thanh.

So với báo in, phát thanh có thế mạnh của sự nhanh nhạy, linh hoạt và phươngthức thông tin sinh động bằng lời nói và so với truyền hình, phát thanh vẫn là loạihình chiếm ưu thế trong việc đưa tin nhanh nhất, kịp thời nhất, giúp thính giả tiếpcận sớm nhất những sự việc, sự kiện diễn ra hằng ngày Các yếu tố giúp cho phátthanh bao năm qua vẫn giữ được lợi thế của mình đó là lời nói, tiếng động và âmthanh

4.1 Lời nói.

Đây là yếu tố đầu tiên giữ vai trò then chốt làm nên tính độc đáo của báo phátthanh phải kể đến lời nói Lời nói là hoạt động ngôn ngữ của từng cá nhân, là cách

mà cá nhân vận dụng ngôn ngữ để phục vụ cho mục đích thể hiện tư duy, giao tiếp

Về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói, F.de Saussure chỉ ra rằng: “Giữa ngôn

ngữ và lời nói có sự gắn bó khăng khít với nhau và giả định lẫn nhau: ngôn ngữ làcần thiết cho lời nói có thể hiểu được và gây được tất cả những hiệu quả của nó;nhưng lời nói lại cần thiết để cho ngôn ngữ được xác lập Chính lời nói làm chongôn ngữ biến hoá Như vậy, có sự lệ thuộc lẫn nhau giữa ngôn ngữ và lời nói;ngôn ngữ vừa là công cụ, vừa là sản phẩm của lời nói” Hơn thế nữa, lời nói là mộtchuỗi liên tục những tín hiệu ngôn ngữ được xây dựng nên theo các quy luật vàchất liệu ngôn ngữ ứng với nhu cầu biểu hiện những tư tưởng, tình cảm, cảm xúc, ýchí cụ thể Mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói có sự gắn bó khắng khít với nhau

và giả định lẫn nhau: ngôn ngữ cần thiết cho lời nói có thể hiểu được và gây đượctất cả những hiệu quả của nó; nhưng lời nói lại cần thiết để cho ngôn ngữ được xáclập Hay nói cách khác, lời nói cung cấp thông tin, chuyên chở tư tưởng, khơi dậycảm xúc, là cầu nối hữu hiệu giữa đài phát thanh và công chúng thính giả

Lời nói gồm 3 yếu tố: ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp Ba yếu tố này có mối quan

hệ chặt chẽ, bình đẳng trong việc giúp lời nói thực hiện chức năng thông tin, tuyêntruyền Sự thành công của một bài phát thanh thành công nằm ở cách dùng từ, đặtcâu và khả năng vận dụng các yếu tố tốc độ, cao độ, cường độ,…

Lời nói trong báo phát thanh được đánh giá có sức mạnh gấp nhiều lần so với chữviết trên báo in thứ nhất là bởi độ tin cậy và xác thực Việc sử dụng lời nói của cácđối tượng khác nhau mang lại tính xác thực, đồng thời còn tạo ra sự sinh động vàhấp dẫn cho bài báo Việc huy động được các nhân chứng trực tiếp tham gia cungcấp thông tin cùng với tác giả là một lợi thế rất lớn của phát thanh, ví dụ như cácchương trình về tư vấn sức khỏe, pháp luật…

Thứ hai là bởi ngữ điệu Đây cũng là một đặc điểm quan trọng của phát thanh, vìngôn ngữ nói hướng tới thính giác – một hệ thống tri giác hoàn hảo nhất của conngười Một bài viết trung bình nhưng do một người có chất giọng tốt và biết sửdụng ngữ điệu hợp lí (nhấn nhá, nâng tone, hạ tone khi cần), linh hoạt trong truyềnđạt sẽ có sức tác động lớn hơn nhiều so với một bài viết hay nhưng do một người

có chất giọng tệ và thường xuyên xử lý sai ngữ điệu trình bày

Thứ ba là giàu tính biểu cảm Mỗi thông tin mà phát thanh viên truyền tải baogiờ cũng chứa đựng một “hàm lượng” cảm xúc nhất định Chỉ khi phát thanh viênthể hiện cảm xúc, sự nhiệt thành, thân thiện trong giọng nói thì thính giả mới thu

nhận được trọn vẹn cả “hàm lượng” thông tin và “hàm lượng” cảm xúc chứa đựngtrong đó Không chỉ là đọc một cách rập khuôn từng chữ trên văn bản mà phátthanh viên thổi hồn vào nó Từ đó tạo nên những dấu ấn riêng trong lòng ngườinghe.

4.2 Tiếng động.

Đây cũng là một trong những yếu tố tạo nên một bài phát thanh thành công.Tiếng động được hiểu là những âm thanh được phát ra do sự va chạm nói chungcủa các sự vật tạo ra trong quá trình phát sinh, phát triển mà tai người có thể nghethấy được

Tiếng động trong phát thanh là những tiếng động được sử dụng trong quá trìnhphát thanh để mô phỏng, làm tăng chính chân thực cho sự vật, sư việc, từ đó kíchthích người nghe, làm tăng hiệu quả thông tin

Tiếng động có 2 dạng là tiếng động đồng thời và tiếng động độc lập Trong đó,tiếng động đồng thời là những tiếng cùng lúc với các âm thanh khác và độc lập lànhững tiếng động xuất hiện riêng biệt, thường nằm ở phần đầu chương trình Nhờ

có tiếng động, phát thanh tăng tính hấp dẫn cho nội dung, tính chân thực, thuyếtphục cho thông tin, tạo sự sinh động cho tác phẩm Nó giúp truyền tải ý độ của tácgiả và tăng khả năng liên tưởng của thính giả

4.3 Âm nhạc.

Âm nhạc là một một yếu tố thế mạnh thứ hai của báo phát thanh sau tin tức bởi

âm nhạc đóng góp được vai trò giải trí lớn Nếu đơn thuần chỉ phát những tin tứcbình thường về các vấn đêg như kinh tế, chính trị, đời sống trong một thời gian dài

và liên tục sẽ dex khiến người nghe chán nản, mệt mỏi và ức chế Vì vậy, các kênhphát thanh đã khéo lép lồng ghép những chương trình âm nhạc xen kẽ để ngườinghe bớt đi những căng thẳng và có tâm lý luôn hứng thú đón chờ những chươngtrình tiếp theo Từ đó là một biện pháp hữu hiệu để tăng hiệu quả thông tin Âmnhạc tùy vào từng loại chương trình sẽ được thay đổi linh hoạt và đa dạng

*Tiểu kết phần I: Trải qua những thăng trầm, biến thiên của lịch sử, ngành báo

phát thanh Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung vẫn có những lợi thế phát triểnrất lớn so với những mảng truyền thông tin khác trong lĩnh vực truyền thông báo